मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Caturtho'dhyāyaḥ

3
Āśvalāyanagṛhyasūtram · 4

Prathamā kaṇḍikā

āhitāgniścedupatapetprācyāmudīcyāmaparājitāyāṃ vā diśyudavasyet

||1||

grāmakāmā agnaya ityudāharanti

||2||

āśaṃsanta enaṃ grāmamājigamiṣanto'gadaṅkuryuriti ha vijñāyate

||3||

agadaḥ somena paśuneṣṭyeṣṭvāvasyet

||4||

aniṣṭvā vā

||5||

saṃsthite bhūmibhāgaṃ khānayeddakṣiṇapūrvasyāndiśi dakṣiṇāparasyāṃ vā

||6||

dakṣiṇāpravaṇaṃ prāgdakṣiṇāpravaṇaṃ vā pratyagdakṣiṇāpravaṇamityeke

||7||

yāvānudvāhukaḥ puruṣastāvadāyāmam

||8||

vyāmamātrantiryak

||9||

vitastyavāka

||10||

abhita ākāśaṃ śmaśānam

||11||

bahulauṣadhikam

||12||

kaṇṭakikṣīriṇastviti yathoktaṃ purastāt

||13||

yatra sarvata āpaḥ prasyanderannetadādahanasya lakṣaṇaṃ śmaśānasya

||14||

keśaśmaśrulomanakhānītyuktaṃ purastāt

||15||

dvigulphaṃ barhirājyañca

||16||

dadhanyatra sarpirānayantyetatpitryaṃ pṛṣadājyam

||17||

Dvitīyā kaṇḍikā

athaitāndiśamagnīnnayanti yajñapātrāṇi ca

||1||

anvañcaṃ pretamayujo'mithunāḥ pravayasaḥ

||2||

pīṭhacakreṇa goyuktenetyeke

||3||

anustaraṇīm

||4||

gām

||5||

ajāṃ vaikavarṇām

||6||

kṛṣṇāmeke

||7||

savye bāhau baddhvānusaṅkālayanti

||8||

anvañco'mātyā adhonivītāḥ pravṛttaśikhā jyeṣṭhaprathamāḥ kaniṣṭhajaghanyāḥ

||9||

prāpyaivaṃ bhūmibhāgaṅkartodakena śamīśākhayā triḥ prasavyamāyatanaṃ parivrajanprokṣatyapeta vīta vi ca sarpatāta iti

||10||

dakṣiṇapūrva uddhṛtānta āhavanīyaṃ nidadhāti

||11||

uttarapaścime gārhapatyam

||12||

dakṣiṇapaścime dakṣiṇam

||13||

athainamantarvedīdhmacitiṃ cinoti yo jānāti

||14||

tasminbarhirāstīrya kṛṣṇājinañcottaraloma tasminpretaṃ saṃveśayantyuttareṇa gārhapatyaṃ hṛtvāhavanīyamabhimukhaśirasam

||15||

uttarattaḥ tatnīm

||16||

dhanuśca kṣatriyāya

||17||

tāmuthāpayeddevaraḥ patisthānīyo'ntevāsī jaraddāso vodīrṣvanāryabhijīvalokamiti

||18||

kartā vṛṣale japet

||19||

dhanurhastādādadāno mṛtasyeti dhanuḥ

||20||

uktaṃ vṛṣale

||21||

adhijyaṃ kṛtvā sañcitimacitvā saṃśīryānu praharet

||22||

Tṛtīyā kaṇḍikā

athaitāni pātrāṇi yojayet

||1||

dakṣiṇe haste juhūm

||2||

savya upabhṛtaṃ

||3||

dakṣiṇe pārśve sphyam | savyegnihotrahavaṇīm

||4||

urasi dhruvām | śirasi kapālāni | datsu grāvṇaḥ

||5||

nāsikayoḥ sruvau

||6||

bhitvā caikam

||7||

karṇayoḥ prāśitraharaṇe

||8||

bhitvā caikam

||9||

udare pātrīm

||10||

samavattadhānañca camasam

||11||

upasthe śamyām

||12||

araṇī ūrvoḥ | ulūkhalamusale jadghayoḥ

||13||

pādayoḥ śūrpe

||14||

chitvā caikam

||15||

āsecanavanti pṛṣadājyasya pūrayanti

||16||

amā putro dṛṣadupale kurvīta

||17||

lauhāyasañca kaulālam

||18||

anustaraṇyāvapāmutkhidya śiromukhaṃ pracchādayedagnervarmaparigobhirvyayasveti

||19||

vṛkkā uddhṛtya pāṇyorādadhyādatidravasārameyau śvānāviti dakṣiṇe dakṣiṇaṃ savye savyam

||20||

hṛdaye hṛdayaṃ

||21||

piṇḍyau caike

||22||

vṛkkāpacāra ityeke

||23||

sarvāṃ yathāṅgaṃ vinikṣipya carmaṇā pracchādyemamagne camasaṃ mā vi jihvara iti praṇītāpraṇayanamanumantrayate

||24||

savyaṃ jānvācya dakṣiṇāgnāvājyāhutīrjuhuyādagnaye svāhā kāmāya svāhā lokāya svāhānumataye svāheti

||25||

pañcamīmurasi pretasyāsmādvai tvamajāyathā ayantvadadhijāyatāmasau svargāya lokāya svāheti

||26||

Caturthī kaṇḍikā

preṣyati yugapadagnīnprajvālayateti

||1||

āhavanīyaścetpūrvaṃ prāpnuyātsvargaloka enaṃ prāpaditi vidyādrātsyatyasāvamutraivamayamasminniti putraḥ

||2||

gārhapatyaścet pūrvaṃ prāpnuyādantarikṣaloka enaṃ prāpaditi vidyādrātsyatyasāvamutraivamayamasminniti putraḥ

||3||

dakṣiṇāgniścetpūrvaṃ prāpnuyānmanuṣyaloka enaṃ prāpaditi vidyādrātsyatyasāvamutraivamayamasminniti putraḥ

||4||

yugapatprāptau parāmṛddhiṃ vadanti

||5||

tandahyamānamanumantrayate prehi prehi pathibhiḥ pūrvyebhiriti samānam

||6||

sa evaṃvidā dahyamānaḥ sahaiva dhūmena svargaṃ lokametīti ha vijñāyate

||7||

uttarapurastādāhavanīyasya jānumātraṅgartaṃ khātvāvakāṃ śīpālamityavadhāpayettato ha vā eṣa niṣkramya sahaiva dhūmena svargaṃ lokametīti ha vijñāyate

||8||

ime jīvā vi mṛtairāvavṛtranniti savyāvṛto vrajantyanavekṣyamāṇāḥ

||9||

yatrodakamavahadbhavati tatprāpya sakṛdunmajjyaikāñjalimutsṛjya tasya gotraṃ nāma ca gṛhītvottīryānyāni vāsāṃsi paridhāya sakṛdenānyāpīḍyodagdaśāni visṛjyāsata ānakṣatradarśanāt

||10||

ādityasya vā dṛśyamāne praviśeyuḥ

||11||

kaniṣṭhaprathamā jyeṣṭhajaghanyāḥ

||12||

prāpyāgāramaśmānamagniṅgomayamakṣatāṃstilānapa upaspṛśanti

||13||

naitasyāṃ rātnyāmannampaceran

||14||

krītotpannena vā varteran

||15||

trirātramakṣāralavaṇāśinaḥ syuḥ

||16||

dvādaśarātraṃ vā mahāguruṣu dānādhyayane varjayeran

||17||

daśāhaṃ sapiṇḍeṣu

||18||

gurau cāsapiṇḍe

||19||

aprattāsu ca strīṣu

||20||

trirātramitareṣvācāryeṣu

||21||

jñātau cāsapiṇḍe

||22||

prattāsu ca strīṣu

||23||

adantajāte

||24||

aparijāte ca

||25||

ekāhaṃ sabrahmacāriṇi

||26||

samānagrāmīye ca śrotriye

||27||

Pañcamī kaṇḍikā

sañcayanamūrdhvaṃ daśamyāḥ kṛṣṇapakṣasyāyujāsvekanakṣatre

||1||

alakṣaṇe kumbhe pumāṃsamalakṣaṇāyāṃ striyamayujo'mithunāḥ pravayasaḥ

||2||

kṣīrodakena śamīśākhayā triḥprasavyamāyatanaṃ parivrajanprokṣati śītike śītikāvatīti

||3||

aṅguṣṭhopakaniṣṭhikābhyāmekaikamasthyasaṃhrādayanto'vadadhyuḥ pādau pūrvaṃ śira uttaram

||4||

susañcitaṃ sañcitya pavanena sampūya yatra sarvata āpo nābhisyanderannanyā varṣābhyastatra garte'vadadhyurupasarpa mātaraṃ bhūmimetāmiti

||5||

uttarayā pāṃsūnavakiret

||6||

avakīryottarām

||7||

utte stabhnāmīti kapālenāpidhāyāthānavekṣaṃ pratyāvrajyāpa upaspṛśya śraddhamasmai dadyuḥ

||8||

Ṣaṣṭhī kaṇḍikā

guruṇābhimṛtā anyatovāpakṣīyamāṇā amāvāsyāyāṃ śāntikarma kurvīran

||1||

purodayādagniṃ sahabhasmānaṃ sahāyatanaṃ dakṣiṇā hareyuḥ kravyādamagniṃ prahiṇomi dūramityarddharcena

||2||

taṃ catuṣpathe nyupya yatra vā triḥ prasavyaṃ pariyanti savyaiḥ pāṇibhiḥ savyānūrūnāghnānāḥ

||3||

athānavekṣaṃ pratyāvrajyāpa upaspṛśya keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvopakalpayīrannavānmaṇikānkumbhānācamanīyāṃśca śamīsumanomālinaḥ śamīmayamidhmaṃ śamīmayyāvaraṇī paridhīṃścānaḍuhaṅgomayañcarma ca navanītamaśmānaṃ ca yāvatyoyuvatayastāvanti kuśapiñjūlāni

||4||

agnivelāyāmagniṃ janayedihaivāyamitaro jātavedā ityardharcena

||5||

tandīpayamānā āsata ā śāntarātrādāyuṣmatāṃ kathāḥ kīrtayanto māṅgalyānītihāsapurāṇānītyākhyāpayamānāḥ

||6||

uparateṣu śabdeṣu sampraviṣṭeṣu vā gṛhanniveśanaṃ vā dakṣiṇadvārapakṣātprakramyāvicchinnāmudakadhārāṃ harettantuntanvanrajasobhānumanvihītyuttarasmāt

||7||

athāgnimupasamādhāya paścādasyānaḍuhañcarmāstīrya prāggrīvamuttaraloma tasminnamātyānārohayedārohatāyurjarasaṃ vṛṇānā iti

||8||

imaṃ jīvebhyaḥ paridhiṃ dadhāmīti paridhiṃ paridadhyāt

||9||

antarmṛtyundadhatāṃ parvatenetyaśmānamityuttarato'gneḥ kṛtvā paraṃ mṛtyo anu parehi panthāmiti catasṛbhiḥ pratyṛcaṃ hutvā yathāhānyanupūrvaṃ bhavantītyamātyānīkṣeta

||10||

yuvatayaḥ pṛthakpāṇibhyāṃ darbhataruṇakairnavanītenāṅguṣṭhopakaniṣṭhikābhyāmakṣiṇī ājya parācyo visṛjeyuḥ

||11||

imā nārīravidhavāḥ supatnīrityañjānā īkṣeta

||12||

aśmanvatīrīyate saṃrabhadhvamityaśmānaṅkartā prathamo'bhimṛśet

||13||

athāparājitāyāndiśyavasthāyāgninānaḍuhena gomayena cāvicchinnayā codakadhārayāpo hi ṣṭhā mayobhuva iti tṛcena parīme gāmaneṣateti parikrāmatsu japet

||14||

piṅgalo'naḍvānpariṇeyaḥ syādityudāharanti

||15||

athopaviśanti yatrābhiraṃsyamānā bhavatyahatena vāsasā pracchādya

||16||

āsate'svapanta odayāt

||17||

udita āditye sauryāṇi svastyayanāni ca japitvānnaṃ saṃskṛtyāpa naḥ śośucadaghamiti pratyṛcaṃ hutvā brāhmaṇānbhojayitvā svastyayanaṃ vācayīta gauḥ kaṃso'hataṃ vāsaśca dakṣiṇā

||18||

Saptamī kaṇḍikā

athātaḥ pārvaṇe śrāddhe kāmya ābhyudayika ekoddiṣṭe vā

||1||

brāhmaṇānśrutaśīlavṛttasampannānekena vo kāle jñāpitānsnātānkṛtapacchaucānācāntānudaṅmukhān pitṛvadupaveśyaikaikamekaikamya dvaudvau trīṃstrīnvā vṛddhau phalabhūyastvaṃ na tvevaikaṃ sarveṣām

||2||

kāmamanādye

||3||

piṇḍairvyākhyātam

||4||

apaḥ pradāya

||5||

darbhāndviguṇabhugnānāsanaṃ pradāya

||6||

apaḥ pradāya

||7||

taijasāśmamayamṛṇmayeṣu triṣu pātreṣvekadravyeṣu vā darbhāntarhiteṣvapa āsicya śanno devīrabhiṣṭaya ityanumantritāsu tilānāvapati tilo'si somadevatyo gosave devanirmitaḥ | pratnavadbhiḥ prattaḥ svadhayā pitṝnimām̐llokānprīṇayāhi naḥ svadhā nama iti

||8||

prasavyena

||9||

itarapāṇyaṅguṣṭhāntareṇopavītitvāddakṣiṇena vā savyopagṛhītena pitaridaṃ te arghyaṃ pitāmahedaṃ te arghyaṃ prapitāmahedaṃ te arghyamiti

||10||

appūrvam

||11||

tāḥ pratigrāhayiṣyansakṛtsakṛtsvadhā arghyā iti

||12||

prasṛṣṭā anumantrayeta yā divyā āpaḥ pṛthivī sambabhūvuryā antarikṣyā uta pārthivīryāḥ | hiraṇyavarṇā yajñiyāstā na āpaḥ śaṃsyonā bhavantviti saṃsravānsamavanīyatābhiradbhiḥ putrakāmo mukhamanakti

||13||

noddharetprathamaṃ pātraṃ pitṝṇāmarghyapātitam āvṛtāstatra tiṣṭhanti pitaraḥ śaunako'bravīt uddharedyadi cetpātraṃ vivṛtaṃ vā yadā bhavet tadāsuraṃ bhavecchrāddhaṃ kruddhaiḥ pitṛgaṇairgataiḥ iti

||14||

Aṣṭamī kaṇḍikā

etasminkāle gandhamālyadhūpadīpācchādanānāṃ pradānam

||1||

uddhṛtya ghṛtāktamannamanujñāpayatyagnau kariṣye karavai karavāṇīti vā

||2||

pratyabhyanujñā kriyatāṃ kuruṣva kurviti

||3||

athāgnau juhoti yathoktaṃ purastāt

||4||

abhyanujñāyāṃ pāṇiṣveva vā

||5||

agnimukhā vai devāḥ pāṇimukhāḥ pitara iti hi brāhmaṇam

||6||

yadi pāṇiṣvācānteṣvanyadannamanudiśati

||7||

annamanne

||8||

sṛṣṭaṃ dattamṛdhnukamiti

||9||

tṛptānjñātvā madhumatīḥ śrāvayedakṣannamīmadanteti ca

||10||

sampannamiti pṛṣṭvā yadyadannamupayuktaṃ tattatsthālīpākena saha piṇḍārthamuddhṛtya śeṣaṃ nivedayet

||11||

abhimate'numate vā bhuktavatsvanācānteṣu piṇḍānnidadhyāt

||12||

ācānteṣveke

||13||

prakīryānnamupavīyaoṃ svadhocyatāmiti visṛjet

||14||

astu svadheti vā

||15||

Navamī kaṇḍikā

atha śūlagavaḥ

||1||

śaradi vasante vārdrayā

||2||

śreṣṭhaṃ svasya yūthasya

||3||

akuṣṭhipṛṣat

||4||

kalmāṣamityeke

||5||

kāmaṃ kṛṣṇamālohavāṃścet

||6||

vrīhiyavamatībhiradbhirabhiṣicya

||7||

śirasta ābhasattaḥ

||8||

rudrāya mahādevāya juṣṭo vardhasveti

||9||

taṃ vardhayetsampannadantamṛṣabhaṃ vā

||10||

yajñiyāyāṃ diśi

||11||

asandarśane grāmāt

||12||

ūrddhvamardharātrāt | udita ityeke

||13||

vaidyaṃ caritravantaṃ brahmāṇamupaveśya sapalāśāmārdraśākhāṃ yūpaṃ nikhāya vratatyau kuśarajjū vā raśane anyatarayā yūpaṃ parivīyānyatarayārdhaśirasi paśuṃ badhvā yūpe raśanāyāṃ vā niyunakti yasmai namastasmai tvā juṣṭaṃ niyunajmīti

||14||

prokṣaṇādi samānaṃ paśunā viśeṣānvakṣyāmaḥ

||15||

pātryā palāśena vā vapāṃ juhuyāditi ha vijñāyate

||16||

harāya mṛḍāya śarvāya śivāya bhavāya mahādevāyogrāya bhīmāya paśupataye rudrāya śaṅkarāyeśānāya svāheti

||17||

ṣaḍbhirvottaraiḥ

||18||

rudrāya svāheti vā

||19||

catasṛṣucatasṛṣu kuśasūnāsu catasṛṣu dikṣu baliṃ haredyāste rudra pūrvasyāṃ diśi senāstābhya enaṃ namaste astu mā mā hiṃsīrityevaṃ pratidiśaṃ tvādeśanam

||20||

caturbhiḥ sūktaiścatasro diśa upatiṣṭheta kadrudrāyemā rudrāyāte pitarimā rudrāya sthiradhanvana iti

||21||

sarvarudrayajñeṣu diśāmupasthānam

||22||

tuṣān phalīkaraṇāṃśca pucchañcarmaśiraḥ pādānityagnāvanupraharet

||23||

bhogaṃ carmaṇā kurvīteti śāṃvatyaḥ

||24||

uttarato'gnerdarbhavītāsu kuśasūnāsu vā śoṇitaṃ ninayecchvāsinīrghoṣiṇīrvicinvatīḥ samaśnutīḥ sarpā etadvo'tra taddharadhvamiti

||25||

athodaṅṅāvṛtya śvāsinīrghoṣiṇīrvicinvatīḥ samaśnutīḥ sarpā etadvo'tra taddharadhvamiti sarpebhyo yattatrāsṛgūvadhyaṃ vāvasrutaṃ bhavati taddharanti sarpāḥ

||26||

sarvāṇi ha vā asya nāmadheyāni

||27||

sarvāḥ senāḥ

||28||

sarvāṇyucchrayaṇāni

||29||

ityevaṃvidyajamānaṃ prīṇāti

||30||

nāsya bruvāṇaṃ ca na hinastīti vijñāyate

||31||

nāsya prāśnīyāt

||32||

nāsya grāmamāhareyurabhimāruko haiṣa devaḥ prajā bhavatīti

||33||

amātyānantataḥ pratiṣedhayet

||34||

niyogāttu prāśnīyātsvastyayana iti

||35||

sa śūlagavo dhanyo lokyaḥ puṇyaḥ putryaḥ paśavya āyuṣyo yaśasyaḥ

||36||

iṣṭvānyamutsṛjet

||37||

nānutsṛṣṭaḥ syāt

||38||

na hāpaśurbhavatīti vijñāyate

||39||

śantātīyaṃ japangṛhāniyāt

||40||

paśūnāmupatāpa etameva devaṃ madhye goṣṭhasya yajet

||41||

sthālīpākaṃ sarvahutam

||42||

barhirājyañcānuprahṛtya dhūmato gā ānayet

||43||

śantātīyaṃ japanpaśūnāṃ madhyamiyānmadhyamiyāt

||44||

namaḥ śaunakāya namaḥ śaunakāya

||45||