Anuvāka 1
pra̱jāpa̍tiraśvame̱dhama̍sṛjata.
so̎'smāthsṛ̱ṣṭo'pā̎krāmat.
tama̍ṣṭāda̱śibhi̱ranu̱ prāyu̍ṅkta.
tamā̎pnot.
tamā̱ptvā'ṣṭā̍da̱śibhi̱ravā̍rundha.
yada̍ṣṭāda̱śina̍ āla̱bhyante̎.
ya̱jñame̱va tairā̱ptvā yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
sa̱ṃva̱thsa̱rasya̱ vā e̱ṣā pra̍ti̱mā.
yada̍ṣṭāda̱śina̍ḥ.
dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̍ḥ..1..
sa̱ṃva̱thsa̱ro̎'ṣṭāda̱śaḥ.
yada̍ṣṭāda̱śina̍ āla̱bhyante̎.
sa̱ṃva̱thsa̱rame̱va tairā̱ptvā yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
a̱gni̱ṣṭhe̎'nyānpa̱śūnu̍pāka̱roti̍.
ita̍reṣu̱ yūpe̎ṣvaṣṭāda̱śino'jā̍mitvāya.
nava̍na̱vāla̍bhyante savīrya̱tvāya̍.
yadā̍ra̱ṇyaiḥ sa̍ṃsthā̱paye̎t.
vyava̍syetāṃ pitāpu̱trau.
vyadhvā̍naḥ krāmeyuḥ.
vidū̍ra̱ṃ grāma̍yorgrāmā̱ntau syā̍tām..2..
ṛ̱kṣīkā̎ḥ puruṣavyā̱ghrāḥ pa̍rimo̱ṣiṇa̍ āvyā̱dhinī̱staska̍rā̱ ara̍ṇye̱ṣvājā̍yeran.
tadā̍huḥ.
apa̍śavo̱ vā e̱te.
yadā̍ra̱ṇyāḥ.
yadā̍ra̱ṇyaiḥ sa̍ṃsthā̱paye̎t.
kṣi̱pre yaja̍māna̱mara̍ṇyaṃ mṛ̱taṃ ha̍reyuḥ.
ara̍ṇyāyatanā̱ hyā̍ra̱ṇyāḥ pa̱śava̱ iti̍.
yatpa̱śūnnālabhe̍ta.
ana̍varuddhā asya pa̱śava̍ḥ syuḥ.
yatparya̍gnikṛtānuthsṛ̱jet..3..
ya̱jña̱ve̱śa̱saṃ ku̍ryāt.
yatpa̱śūnā̱labha̍te.
tenai̱va pa̱śūnava̍ rundhe.
yatparya̍gnikṛtānuthsṛ̱jatyaya̍jñaveśasāya.
ava̍ruddhā asya pa̱śavo̱ bhava̍nti.
na ya̍jñaveśa̱saṃ bha̍vati.
na yaja̍māna̱mara̍ṇyaṃ mṛ̱taṃ ha̍ranti.
grā̱myaiḥ saṃ sthā̍payati.
e̱te vai pa̱śava̱ḥ kṣemo̱ nāma̍.
saṃ pi̍tāpu̱trāvava̍syataḥ.
samadhvā̍naḥ krāmanti.
sa̱ma̱nti̱kaṃ grāma̍yorgrāmā̱ntau bha̍vataḥ.
narkṣīkā̎ḥ puruṣavyā̱ghrāḥ pa̍rimo̱ṣiṇa̍ āvyā̱dhinī̱staska̍rā̱ ara̍ṇye̱ṣvājā̍yante..4..
Anuvāka 2
pra̱jāpa̍tirakāmayato̱bhau lo̱kāvava̍ rundhī̱yeti̍.
sa e̱tānu̱bhayā̎npa̱śūna̍paśyat.
grā̱myāṃścā̍ra̱ṇyāṃśca̍.
tānāla̍bhata.
tairvai sa u̱bhau lo̱kāvavā̍rundha.
grā̱myaire̱va pa̱śubhi̍ri̱maṃ lo̱kamavā̍rundha.
ā̱ra̱ṇyaira̱mum.
yad grā̱myānpa̱śūnā̱labha̍te.
i̱mame̱va tairlo̱kamava̍ rundhe.
yadā̍ra̱ṇyān..5..
a̱muṃ taiḥ.
ana̍varuddho̱ vā e̱tasya̍ saṃvathsa̱ra ityā̍huḥ.
ya i̱tai̍taścāturmā̱syāni̍ saṃvathsa̱raṃ pra̍yu̱ṅkta iti̍.
e̱tāvā̱ṉ vai sa̍ṃvathsa̱raḥ.
yaccā̍turmā̱syāni̍.
yade̱te cā̍turmā̱syāḥ pa̱śava̍ āla̱bhyante̎.
pra̱tyakṣa̍me̱va taiḥ sa̍ṃvathsa̱raṃ yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
vi vā e̱ṣa pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rṛdhyate.
yaḥ sa̍ṃvathsa̱raṃ pra̍yu̱ṅkte.
sa̱ṃva̱thsa̱raḥ su̍va̱rgo lo̱kaḥ..6..
su̱va̱rgaṃ tu lo̱kaṃ nāpa̍rādhnoti.
pra̱jā vai pa̱śava̍ ekāda̱śinī̎.
yade̱ta ai̍kādaśi̱nāḥ pa̱śava̍ āla̱bhyante̎.
sā̱kṣāde̱va pra̱jāṃ pa̱śūn yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
pra̱jāpa̍tirvi̱rāja̍masṛjata.
sā sṛ̱ṣṭā'śva̍me̱dhaṃ prāvi̍śat.
tānda̱śibhi̱ranu̱ prāyu̍ṅkta.
tāmā̎pnot.
tāmā̱ptvā da̱śibhi̱ravā̍rundha.
yadda̱śina̍ āla̱bhyante̎..7..
vi̱rāja̍me̱va tairā̱ptvā yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
ekā̍daśa da̱śata̱ āla̍bhyante.
ekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭup.
traiṣṭu̍bhāḥ pa̱śava̍ḥ.
pa̱śūne̱vāva̍ rundhe.
vai̱śva̱de̱vo vā aśva̍ḥ.
nā̱nā̱de̱va̱tyā̎ḥ pa̱śavo̍ bhavanti.
aśva̍sya sarva̱tvāya̍.
nānā̍rūpā bhavanti.
tasmā̱nnānā̍rūpāḥ pa̱śava̍ḥ.
ba̱hu̱rū̱pā bha̍vanti.
tasmā̎dbahurū̱pāḥ pa̱śava̱ḥ samṛ̍ddhyai..8..
Anuvāka 3
a̱smai vai lo̱kāya̍ grā̱myāḥ pa̱śava̱ āla̍bhyante.
a̱muṣmā̍ āra̱ṇyāḥ.
yadgrā̱myānpa̱śūnā̱labha̍te.
i̱mame̱va tairlo̱kamava̍ rundhe.
yadā̍ra̱ṇyān.
a̱muṃ taiḥ.
u̱bhayā̎npa̱śūnāla̍bhate.
gā̱myāṃścā̍ra̱ṇyāṃśca̍.
u̱bhayo̎rlo̱kayo̱rava̍ruddhyai.
u̱bhayā̎npa̱śūnāla̍bhate..9..
grā̱myāṃścā̍ra̱ṇyāṃśca̍.
u̱bhaya̍syā̱nnādya̱syāva̍ruddhyai.
u̱bhayā̎npa̱śūnāla̍bhate.
grā̱myāṃścā̍ra̱ṇyāṃśca̍.
u̱bhaye̍ṣāṃ paśū̱nāmava̍ruddhyai.
traya̍strayo bhavanti.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̎.
bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
kasmā̎thsa̱tyāt..10..
a̱smim̐llo̱ke ba̱hava̱ḥ kāmā̱ iti̍.
yathsa̍mā̱nībhyo̍ de̱vatā̎bhyo̱'nye̎'nye pa̱śava̍ āla̱bhyante̎.
a̱sminne̱va tallo̱ke kāmā̎ndadhāti.
tasmā̍da̱smim̐llo̱ke ba̱hava̱ḥ kāmā̎ḥ.
tra̱yā̱ṇāṃ tra̍yāṇāṃ sa̱ha va̱pā ju̍hoti.
tryā̍vṛto̱ vai de̱vāḥ.
tryā̍vṛta i̱me lo̱kāḥ.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̎.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ kḷptyai̎.
parya̍gnikṛtānāra̱ṇyānuthsṛ̍ja̱ntyahi̍ṃsāyai..11..
Anuvāka 4
yu̱ñjanti̍ bra̱dhnamityā̍ha.
a̱sau vā ā̍di̱tyo bra̱dhnaḥ.
ā̱di̱tyame̱vāsmai̍ yunakti.
a̱ru̱ṣamityā̍ha.
a̱gnirvā a̍ru̱ṣaḥ.
a̱gnime̱vāsmai̍ yunakti.
cara̍nta̱mityā̍ha.
vā̱yurvai caran̍.
vā̱yume̱vāsmai̍ yunakti.
pari̍ta̱sthuṣa̱ ityā̍ha..12..
i̱me vai lo̱kāḥ pari̍ta̱sthuṣa̍ḥ.
i̱māne̱vāsmai̍ lo̱kān yu̍nakti.
roca̍nte roca̱nā di̱vītyā̍ha.
nakṣa̍trāṇi̱ vai ro̍ca̱nā di̱vi.
nakṣa̍trāṇye̱vāsmai̍ rocayati.
yu̱ñjantya̍sya̱ kāmyetyā̍ha.
kāmā̍ne̱vāsmai̍ yunakti.
harī̱ vipa̍kṣa̱setyā̍ha.
i̱me vai harī̱ vipa̍kṣasā.
i̱me e̱vāsmai̍ yunakti..13..
śoṇā̍ dhṛ̱ṣṇū nṛ̱vāha̱setyā̍ha.
a̱ho̱rā̱tre vai nṛ̱vāha̍sā.
a̱ho̱rā̱tre e̱vāsmai̍ yunakti.
e̱tā e̱vāsmai̍ de̱vatā̍ yunakti.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai.
ke̱tuṃ kṛ̱ṇvanna̍ke̱tava̱ iti̍ dhva̱jaṃ prati̍muñcati.
yaśa̍ e̱vaina̱ṃ rājñāṃ gamayati.
jī̱mūta̍syeva bhavati̱ pratī̍ka̱mityā̍ha.
ya̱thā̱ya̱jure̱vaitat.
ye te̱ panthā̍naḥ savitaḥ pū̱rvyāsa̱ itya̍dhva̱ryuryaja̍mānaṃ vācayatya̱bhiji̍tyai..14..
parā̱ vā e̱tasya̍ ya̱jña e̍ti.
yasya̍ pa̱śuru̱pākṛ̍to̱'nyatra̱ vedyā̱ eti̍.
e̱taṃsto̍tare̱tena̍ pa̱thā puna̱raśva̱māva̍rtayāsi na̱ ityā̍ha.
vā̱yurvai stotā̎.
vā̱yume̱vāsya̍ pa̱rastā̎ddadhā̱tyāvṛ̍ttyai.
yathā̱ vai ha̱viṣo̍ gṛhī̱tasya̱ skanda̍ti.
e̱vaṃ vā e̱tadaśva̍sya skandati.
yada̍syo̱pākṛ̍tasya̱ lomā̍ni̱ śīya̍nte.
yadvāle̍ṣu kā̱cānā̱vaya̍nti.
lomā̎nye̱vāsya̱ tathsambha̍ranti..15..
bhūrbhuva̱ḥ suva̱riti̍ prājāpa̱tyābhi̱rāva̍yanti.
prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ.
svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ sama̍rdhayanti.
bhūriti̱ mahi̍ṣī.
bhuva̱ iti̍ vā̱vātā̎.
suva̱riti̍ parivṛ̱ktī.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai.
hi̱ra̱ṇyayā̎ḥ kā̱cā bha̍vanti.
jyoti̱rvai hira̍ṇyam.
rā̱ṣṭrama̍śvame̱dhaḥ..16..
jyoti̍ścai̱vāsmai̍ rā̱ṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti.
sa̱hasra̍ṃ bhavanti.
sa̱hasra̍sammitaḥ suva̱rgo lo̱kaḥ.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyai.
apa̱ vā e̱tasmā̱tteja̍ indri̱yaṃ pa̱śava̱ḥ śrīḥ krā̍manti.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
vasa̍vastvā'ñjantu gāya̱treṇa̱ chanda̱seti̱ mahi̍ṣya̱bhya̍nakti.
tejo̱ vā ājyam̎.
tejo̍ gāya̱trī.
teja̍sai̱vāsmai̱ tejo'va̍ rundhe..17..
ru̱drāstvā̎ñjantu̱ traiṣṭu̍bhena̱ chanda̱seti̍ vā̱vātā̎.
tejo̱ vā ājyam̎.
i̱ndri̱yaṃ tri̱ṣṭup.
teja̍sai̱vāsmā̍ indri̱yamava̍ rundhe.
ā̱di̱tyāstvā̎'ñjantu̱ jāga̍tena̱ chanda̱seti̍ parivṛ̱ktī.
tejo̱ vā ājyam̎.
pa̱śavo̱ jaga̍tī.
teja̍sai̱vāsme̍ pa̱śūnava̍ rundhe.
patna̍yo̱'bhya̍ñjanti.
śri̱yā vā e̱tadrū̱pam..18..
yatpatna̍yaḥ.
śriya̍me̱vāsmi̱ntadda̍dhati.
nāsmā̱tteja̍ indri̱yaṃ pa̱śava̱ḥ śrīrapa̍ krāmanti.
lājī(3)ñchācī(3)n yaśo̍ma̱mām̐(4) ityati̍rikta̱manna̱maśvā̍yo̱pāha̍ranti.
pra̱jāme̱vānnā̱dīṃ ku̍rvate.
e̱tadde̍vā̱ anna̍mattai̱tadanna̍maddhi prajāpata̱ ityā̍ha.
pra̱jāyā̍me̱vānnādya̍ṃ dadhate.
yadi̱ nāva̱jighre̎t.
a̱gniḥ pa̱śurā̍sī̱dityava̍ghrāpayet.
ava̍ hai̱va ji̍ghrati.
ākrān̍ vā̱jī kramai̱ratya̍kramīdvā̱jī dyauste̍ pṛ̱ṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī sa̱dhastha̱mityaśva̱manu̍mantrayate.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai.
sami̍ddho a̱ñjankṛda̍raṃ matī̱nāmityaśva̍syā̱priyo̍ bhavanti sarūpa̱tvāya̍..19..
Anuvāka 5
teja̍sā̱ vā e̱ṣa bra̍hmavarca̱sena̱ vyṛ̍ddhyate.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
hotā̍ ca bra̱hmā ca̍ bra̱hmodya̍ṃ vadataḥ.
teja̍sā cai̱vaina̍ṃ brahmavarca̱sena̍ ca̱ sama̍rdhayataḥ.
da̱kṣi̱ṇa̱to bra̱hmā bha̍vati.
da̱kṣi̱ṇa̱ta ā̍yatano̱ vai bra̱hmā.
bā̱ṟha̱spa̱tyo vai bra̱hmā.
bra̱hma̱va̱rca̱same̱vāsya̍ dakṣiṇa̱to da̍dhāti.
tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdho̎ brahmavarca̱sita̍raḥ.
u̱tta̱ra̱to hotā̍ bhavati..20..
u̱tta̱ra̱ta ā̍yatano̱ vai hotā̎.
ā̱gne̱yo vai hotā̎.
tejo̱ vā a̱gniḥ.
teja̍ e̱vāsyo̎ttara̱to da̍dhāti.
tasmā̱dutta̱ro'rdha̍steja̱svita̍raḥ.
yūpa̍ma̱bhito̍ vadataḥ.
ya̱ja̱mā̱na̱de̱va̱tyo̍ vai yūpa̍ḥ.
yaja̍māname̱va teja̍sā ca brahmavarca̱sena̍ ca̱ sama̍rdhayataḥ.
kiṃ svi̍dāsītpū̱rvaci̍tti̱rityā̍ha.
dyaurvai vṛṣṭi̍ḥ pū̱rvaci̍ttiḥ..21..
diva̍me̱va vṛṣṭi̱mava̍ rundhe.
kiṃ svi̍dāsīdbṛ̱hadvaya̱ ityā̍ha.
aśvo̱ vai bṛ̱hadvaya̍ḥ.
aśva̍me̱vāva̍ rundhe.
kiṃ svi̍dāsītpiśaṅgi̱letyā̍ha.
rātri̱rvai pi̍śaṅgi̱lā.
rātri̍me̱vāva̍ rundhe.
kiṃ svi̍dāsītpilippi̱letyā̍ha.
śrīrvai pi̍lippi̱lā.
a̱nnādya̍me̱vāva̍ rundhe..22..
kaḥ svi̍dekā̱kī ca̍ra̱tītyā̍ha.
a̱sau vā ā̍di̱tya e̍kā̱kī ca̍rati.
teja̍ e̱vāva̍ rundhe.
ka u̍svijjāyate̱ puna̱rityā̍ha.
ca̱ndramā̱ vai jā̍yate̱ puna̍ḥ.
āyu̍re̱vāva̍ rundhe.
kiṃ svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jamityā̍ha.
a̱gnirvai hi̱masya̍ bheṣa̱jam.
bra̱hma̱va̱rca̱same̱vāva̍ rundhe.
kiṃ svi̍dā̱vapa̍naṃ ma̱hadityā̍ha..23..
a̱yaṃ vai lo̱ka ā̱vapa̍naṃ ma̱hat.
a̱sminne̱va lo̱ke prati̍ tiṣṭhati.
pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ para̱manta̍ṃ pṛthi̱vyā ityā̍ha.
vedi̱rvai paro'nta̍ḥ pṛthi̱vyāḥ.
vedi̍me̱vāva̍ rundhe.
pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̱mityā̍ha.
ya̱jño vai bhuva̍nasya̱ nābhi̍ḥ.
ya̱jñame̱vāva̍ rundhe.
pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̱ ityā̍ha.
somo̱ vai vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̍ḥ.
so̱ma̱pī̱thame̱vāva̍ rundhe.
pṛ̱cchāmi̍ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍metyā̍ha.
brahma̱ vai vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍ma.
bra̱hma̱va̱rca̱same̱vāva̍ rundhe..24..
Anuvāka 6
apa̱ vā e̱tasmā̎tprā̱ṇāḥ krā̍manti.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
prā̱ṇāya̱ svāhā̎ vyā̱nāya̱ svāheti̍ saṃjña̱pyamā̍na̱ āhu̍tīrjuhoti.
prā̱ṇāne̱vāsmi̍ndadhāti.
nāsmā̎tprā̱ṇā apa̍krāmanti.
ava̍ntī̱ḥ sthāva̍ntīstvā'vantu.
pri̱yaṃ tvā̎ pri̱yāṇā̎m.
varṣi̍ṣṭha̱māpyā̍nām.
ni̱dhī̱nāṃ tvā̍ nidhi̱pati̍ṃ havāmahe vaso ma̱metyā̍ha.
apai̱vāsmai̱ taddhnu̍vate..25..
atho̍ dhu̱vantye̱vainam̎.
atho̱ nye̍vāsmai̎ hnuvate.
triḥ pari̍yanti.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
e̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhyo̍ dhuvate.
triḥ puna̱ḥ pari̍yanti.
ṣaṭthsaṃ pa̍dyante.
ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ.
ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ dhuvate.
apa̱ vā e̱tebhya̍ḥ prā̱ṇāḥ krā̍manti..26..
ye ya̱jñe dhuva̍naṃ ta̱nvate̎.
na̱va̱kṛtva̱ḥ pari̍yanti.
nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ.
prā̱ṇāne̱vā''tmanda̍dhate.
naibhya̍ḥ prā̱ṇā apa̍krāmanti.
ambe̱ ambā̱lyambi̍ka̱ iti̱ patnī̍mu̱dāna̍yati.
ahva̍tai̱vainā̎m.
subha̍ge̱ kāmpī̍lavāsi̱nītyā̍ha.
tapa̍ e̱vainā̱mupa̍nayati.
su̱va̱rge lo̱ke samprorṇvā̍thā̱mityā̍ha..27..
su̱va̱rgame̱vainā̎ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati.
ā'hama̍jāni garbha̱dhamā tvama̍jā'si garbha̱dhamityā̍ha.
pra̱jā vai pa̱śavo̱ garbha̍ḥ.
pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tte.
de̱vā vā a̍śvame̱dhe pava̍māne.
su̱va̱rgaṃ lo̱kaṃ na prājā̍nan.
tamaśva̱ḥ prājā̍nāt.
yathsū̱cībhi̍rasipa̱thānka̱lpaya̍nti.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñā̎tyai.
gā̱ya̱trī tri̱ṣṭubjaga̱tītyā̍ha..28..
ya̱thā̱ya̱jure̱vaitat.
tra̱yyaḥ sū̱cyo̍ bhavanti.
a̱ya̱smayyo̍ raja̱tā hari̍ṇyaḥ.
a̱sya vai lo̱kasya̍ rū̱pama̍ya̱smayya̍ḥ.
a̱ntari̍kṣasya raja̱tāḥ.
di̱vo hari̍ṇyaḥ.
diśo̱ vā a̍ya̱smayya̍ḥ.
a̱vā̱nta̱ra̱di̱śā ra̍ja̱tāḥ.
ū̱rdhvā hari̍ṇyaḥ.
diśa̍ e̱vāsmai̍ kalpayati.
kastvā̎ chyati̱ kastvā̱ viśā̱stītyā̱hāhi̍ṃsāyai..29..
Anuvāka 7
apa̱ vā e̱tasmā̱cchrī rā̱ṣṭraṃ krā̍mati.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
ū̱rdhvāme̍nā̱mucchra̍yatā̱dityā̍ha.
śrīrvai rā̱ṣṭrama̍śvame̱dhaḥ.
śriya̍me̱vāsmai̍ rā̱ṣṭramū̱rdhvamucchra̍yati.
ve̱ṇu̱bhā̱raṅgi̱rāvi̱vetyā̍ha.
rā̱ṣṭraṃ vai bhā̱raḥ.
rā̱ṣṭrame̱vāsmai̱ paryū̍hati.
athā̎syā̱ madhya̍medhatā̱mityā̍ha.
śrīrvai rā̱ṣṭrasya̱ madhyam̎..30..
śriya̍me̱vāva̍ rundhe.
śī̱te vāte̍ pu̱nanni̱vetyā̍ha.
kṣemo̱ vai rā̱ṣṭrasya̍ śī̱to vāta̍ḥ.
kṣema̍me̱vāva̍ rundhe.
yaddha̍ri̱ṇī yava̱mattītyā̍ha.
viḍvai ha̍ri̱ṇī.
rā̱ṣṭraṃ yava̍ḥ.
viśa̍ṃ cai̱vāsmai̍ rā̱ṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti.
na pu̱ṣṭaṃ pa̱śu ma̍nyata̱ ityā̍ha.
tasmā̱drājā̍ pa̱śūnna puṣya̍ti..31..
śū̱drā yadarya̍jārā̱ na poṣā̍ya dhanāya̱tītyā̍ha.
tasmā̎dvaiśīpu̱traṃ nābhiṣi̍ñcante.
i̱yaṃ ya̱kā śa̍kunti̱ketyā̍ha.
viḍvai śa̍kunti̱kā.
rā̱ṣṭrama̍śvame̱dhaḥ.
viśa̍ṃ cai̱vāsmai̍ rā̱ṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti.
ā̱hala̱miti̱ sarpa̱tītyā̍ha.
tasmā̎drā̱ṣṭrāya̱ viśa̍ḥ sarpanti.
āha̍taṃ ga̱bhe pasa̱ ityā̍ha.
viḍvai gabha̍ḥ..32..
rā̱ṣṭraṃ pasa̍ḥ.
rā̱ṣṭrame̱va vi̱śyāha̍nti.
tasmā̎drā̱ṣṭraṃ viśa̱ṃ ghātu̍kam.
mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̍ ta̱ ityā̍ha.
i̱yaṃ vai mā̱tā.
a̱sau pi̱tā.
ā̱bhyāme̱vaina̱ṃ pari̍dadāti.
agra̍ṃ vṛ̱kṣasya̍ rohata̱ ityā̍ha.
śrīrvai vṛ̱kṣasyāgram̎.
śri̱ya̍me̱vāva̍ rundhe..33..
prasu̍lā̱mīti̍ te pi̱tā ga̱bhe mu̱ṣṭima̍taṃsaya̱dityā̍ha.
viḍvai gabha̍ḥ.
rā̱ṣṭraṃ mu̱ṣṭiḥ.
rā̱ṣṭrame̱va vi̱śyāha̍nti.
tasmā̎drā̱ṣṭraṃ viśa̱ṃ ghātu̍kam.
apa̱ vā e̱tebhya̍ḥ prā̱ṇāḥ krā̍manti.
ye ya̱jñe'pū̍ta̱ṃ vada̍nti.
da̱dhi̱krāvṇṇo̍ akāriṣa̱miti̍ surabhi̱matī̱mṛca̍ṃ vadanti.
prā̱ṇā vai su̍ra̱bhaya̍ḥ.
prā̱ṇāne̱vā''tmanda̍dhate.
naibhya̍ḥ prā̱ṇā apa̍krāmanti.
āpo̱ hi ṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱ itya̱dbhirmā̎rjayante.
āpo̱ vai sarvā̍ de̱vatā̎ḥ.
de̱vatā̍bhire̱vā''tmāna̍ṃ pavayante..34..
Anuvāka 8
pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāḥ sṛ̱ṣṭvā pre̱ṇā'nu̱ prāvi̍śat.
tābhya̱ḥ puna̱ḥ sambha̍vitu̱ṃ nāśa̍knot.
so̎'bravīt.
ṛ̱dhnava̱dithsaḥ.
yo me̱taḥ puna̍ḥ sa̱mbhara̱diti̍.
taṃ de̱vā a̍śvame̱dhenai̱va sama̍bharan.
tato̱ vai ta ā̎rdhnuvan.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
pra̱jāpa̍time̱va sambha̍ratyṛ̱dhnoti̍.
puru̍ṣa̱māla̍bhate..35..
vai̱rā̱jo vai puru̍ṣaḥ.
vi̱rāja̍me̱vāla̍bhate.
atho̱ anna̱ṃ vai vi̱rāṭ.
anna̍me̱vāva̍ rundhe.
aśva̱māla̍bhate.
prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ.
pra̱jāpa̍time̱vāla̍bhate.
atho̱ śrīrvā eka̍śapham.
śriya̍me̱vāva̍ rundhe.
gāmāla̍bhate..36..
ya̱jño vai gauḥ.
ya̱jñame̱vāla̍bhate.
atho̱ anna̱ṃ vai gauḥ.
anna̍me̱vāva̍ rundhe.
a̱jā̱vī āla̍bhate bhū̱mne.
atho̱ puṣṭi̱rvai bhū̱mā.
puṣṭi̍me̱vāva̍ rundhe.
parya̍gnikṛta̱ṃ puru̍ṣaṃ cāra̱ṇyāṃścothsṛ̍ja̱ntyahi̍ṃsāyai.
u̱bhau vā e̱tau pa̱śū āla̍bhyete.
yaścā̍va̱mo yaśca̍ para̱maḥ.
te̎'syo̱bhaye̍ ya̱jñe ba̱ddhāḥ.
a̱bhīṣṭā̍ a̱bhiprī̍tāḥ.
a̱bhiji̍tā a̱bhihu̍tā bhavanti.
naina̍ṃ da̱ṅkṣṇava̍ḥ pa̱śavo̍ ya̱jñe ba̱ddhāḥ.
a̱bhīṣṭā̍ a̱bhiprī̍tāḥ.
a̱bhiji̍tā a̱bhihu̍tā hiṃsanti.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍..37..
Anuvāka 9
pra̱tha̱mena̱ vā e̱ṣa stome̍na rā̱dhvā.
ca̱tu̱ṣṭo̱mena̍ kṛ̱tenāyā̍nā̱mutta̱rehan̍.
e̱ka̱vi̱ṃśe pra̍ti̱ṣṭhāyā̱ṃ prati̍ tiṣṭhati.
e̱ka̱vi̱ṃśātpra̍ti̱ṣṭhāyā̍ ṛ̱tūna̱nvāro̍hati.
ṛ̱tavo̱ vai pṛ̱ṣṭhāni̍.
ṛ̱tava̍ḥ saṃvathsa̱raḥ.
ṛ̱tuṣve̱va sa̍ṃvathsa̱re pra̍ti̱ṣṭhāya̍.
de̱vatā̍ a̱bhyāro̍hati.
śakva̍rayaḥ pṛ̱ṣṭhaṃ bha̍vantya̱nyada̍nya̱cchanda̍ḥ.
a̱nye̎'nye̱ vā e̱te pa̱śava̱ āla̍bhyante..38..
u̱teva̍ grā̱myāḥ.
u̱tevā̍ra̱ṇyāḥ.
aha̍re̱va rū̱peṇa̱ sama̍rdhayati.
atho̱ ahna̍ e̱vaiṣa ba̱lirhri̍yate.
tadā̍huḥ.
apa̍śavo̱ vā e̱te.
yada̍jā̱vaya̍ścāra̱ṇyāśca̍.
e̱te vai sarve̍ pa̱śava̍ḥ.
yadga̱vyā iti̍.
ga̱vyānpa̱śūnu̍tta̱me'ha̱ṃ nāla̍bhate..39..
tenai̱vobhayā̎npa̱śūnava̍ rundhe.
prā̱jā̱pa̱tyā bha̍vanti.
ana̍bhijitasyā̱bhiji̍tyai.
sau̱rīrnava̍ śve̱tā va̱śā a̍nūba̱ndhyā̍ bhavanti.
a̱nta̱ta e̱va bra̍hmavarca̱samava̍ rundhe.
somā̍ya sva̱rājñe̍'novā̱hāva̍na̱ḍvāhā̱viti̍ dva̱ndvina̍ḥ pa̱śūnāla̍bhate.
a̱ho̱rā̱trāṇā̍ma̱bhiji̍tyai.
pa̱śubhi̱rvā e̱ṣa vyṛ̍dhyate.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
cha̱ga̱laṃ ka̱lmāṣa̍ṃ kikidī̱viṃ vi̍dī̱gaya̱miti̍ tvā̱ṣṭrānpa̱śūnā la̍bhate.
pa̱śubhi̍re̱vā''tmāna̱ṃ sama̍rdhayati.
ṛ̱tubhi̱rvā e̱ṣa vyṛ̍dhyate.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
pi̱śaṅgā̱strayo̍ vāsa̱ntā ityṛ̍tupa̱śūnāla̍bhate.
ṛ̱tubhi̍re̱vā''tmāna̱ṃ sama̍rdhayati.
ā vā e̱ṣa pa̱śubhyo̍ vṛścyate.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
parya̍gnikṛtā̱ uthsṛ̍ja̱ntyanā̎vraskāya..40..
Anuvāka 10
pra̱jāpa̍tirakāmayata ma̱hāna̍nnā̱daḥ syā̱miti̍.
sa e̱tāva̍śvame̱dhe ma̍hi̱mānā̍vapaśyat.
tāva̍gṛhṇīta.
tato̱ vai sa ma̱hāna̍nnā̱do̍'bhavat.
yaḥ kā̱maye̍ta ma̱hāna̍nnā̱daḥ syā̱miti̍.
sa e̱tāva̍śvame̱dhe ma̍hi̱mānau̍ gṛhṇīta.
ma̱hāne̱vānnā̱do bha̍vati.
ya̱ja̱mā̱na̱de̱va̱tyā̍ vai va̱pā.
rājā̍ mahi̱mā.
yadva̱pāṃ ma̍hi̱mnobha̱yata̍ḥ pari̱yaja̍ti.
yaja̍māname̱va rā̱jyeno̍bha̱yata̱ḥ pari̍gṛhṇāti.
pu̱rastā̎thsvāhākārā̱ vā a̱nye de̱vāḥ.
u̱pari̍ṣṭāthsvāhākārā a̱nye.
te vā e̱te'śva̍ e̱va medhya̍ u̱bhaye'va̍rudhyante.
yadva̱pāṃ ma̍hi̱mnobha̱yata̍ḥ pari̱yaja̍ti.
tāne̱vobhayā̎nprīṇāti..41..
Anuvāka 11
vai̱śva̱de̱vo vā aśva̍ḥ.
taṃ yatprā̍jāpa̱tyaṃ ku̱ryāt.
yā de̱vatā̱ api̍bhāgāḥ.
tā bhā̍ga̱dheye̍na̱ vya̍rdhayet.
de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhyāt.
ste̱gāndaṃṣṭrā̎bhyāṃ ma̱ṇḍūkā̱ṃ jambhye̍bhi̱riti̍.
ājya̍mava̱dāna̍ṃ kṛ̱tvā pra̍tisa̱ṅkhyāya̱māhu̍tīrjuhoti.
yā e̱va de̱vatā̱ api̍bhāgāḥ.
tā bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhayati.
na de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhāti..42..
catu̍rdaśai̱tāna̍nuvā̱kāñju̍ho̱tyana̍ntarityai.
pra̱yā̱sāya̱ svāheti̍ pañcada̱śam.
pañca̍daśa̱ vā a̍rdhamā̱sasya̱ rātra̍yaḥ.
a̱rdha̱mā̱sa̱śaḥ sa̍ṃvathsa̱ra ā̎pyate.
de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsan.
te̎'bruvanna̱gnaya̍ḥ sviṣṭa̱kṛta̍ḥ.
aśva̍sya̱ medhya̍sya va̱yamu̍ddhā̱ramuddha̍rāmahai.
athai̱tāna̱bhi bha̍vā̱meti̍.
te lohi̍ta̱muda̍haranta.
tato̍ de̱vā abha̍van..43..
parā'su̍rāḥ.
yathsvi̍ṣṭa̱kṛdbhyo̱ lohi̍taṃ ju̱hoti̱ bhrātṛ̍vyā'bhibhūtyai.
bhava̍tyā̱tmanā̎.
parā̎'sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati.
go̱mṛ̱ga̱ka̱ṇṭhena̍ pratha̱māmāhu̍tiṃ juhoti.
pa̱śavo̱ vai go̍mṛ̱gaḥ.
ru̱dro̎'gniḥ svi̍ṣṭa̱kṛt.
ru̱drāde̱va pa̱śūna̱ntarda̍dhāti.
atho̱ yatrai̱ṣā''hu̍tirhū̱yate̎.
na tatra̍ ru̱draḥ pa̱śūna̱bhima̍nyate..44..
a̱śva̱śa̱phena̍ dvi̱tīyā̱māhu̍tiṃ juhoti.
pa̱śavo̱ vā eka̍śapham.
ru̱dro̎'gniḥ svi̍ṣṭa̱kṛt.
ru̱drāde̱va pa̱śūna̱ntarda̍dhāti.
atho̱ yatrai̱ṣā''hu̍tirhū̱yate̎.
na tatra̍ ru̱draḥ pa̱śūna̱bhima̍nyate.
a̱ya̱smaye̍na kama̱ṇḍalu̍nā tṛ̱tīyā̎m.
āhu̍tiṃ juhotyāyā̱syo̍ vai pra̱jāḥ.
ru̱dro̎'gniḥ svi̍ṣṭa̱kṛt.
ru̱drāde̱va pra̱jā a̱ntarda̍dhāti.
atho̱ yatrai̱ṣā''hu̍tirhū̱yate̎.
na tatra̍ ru̱draḥ pra̱jā a̱bhima̍nyate..45..
Anuvāka 12
aśva̍sya̱ vā āla̍bdhasya̱ medha̱ uda̍krāmat.
tada̍śvasto̱mīya̍mabhavat.
yada̍śvasto̱mīya̍ṃ ju̱hoti̍.
same̍dhame̱vaina̱māla̍bhate.
ājye̍na juhoti.
medho̱ vā ājyam̎.
medho̎'śvasto̱mīyam̎.
medhe̍nai̱vāsmi̱nmedha̍ṃ dadhāti.
ṣaṭtri̍ṃśataṃ juhoti.
ṣaṭtri̍ṃśadakṣarā bṛha̱tī..46..
bārha̍tāḥ pa̱śava̍ḥ.
sā pa̍śū̱nāṃ mātrā̎.
pa̱śūne̱va mātra̍yā̱ sama̍rdhayati.
tāyadbhūya̍sīrvā̱ kanī̍yasīrvā juhu̱yāt.
pa̱śūnmātra̍yā̱ vya̍rdhayet.
ṣaṭtri̍ṃśataṃ juhoti.
ṣaṭtri̍ṃśadakṣarā bṛha̱tī.
bārha̍tāḥ pa̱śava̍ḥ.
sā pa̍śū̱nāṃ mātrā̎.
pa̱śūne̱va mātra̍yā̱ sama̍rdhayati..47..
a̱śva̱sto̱mīya̍ṃ hu̱tvā dvi̱padā̍ juhoti.
dvi̱pādvai puru̍ṣo̱ dvipra̍tiṣṭhaḥ.
tade̍naṃ prati̱ṣṭhayā̱ sama̍rdhayati.
tadā̍huḥ.
a̱śva̱sto̱mīya̱ṃ pūrva̍ṃ hota̱vyām̐(3)ndvi̱padā(3) iti̍.
aśvo̱ vā a̍śvasto̱mīyam̎.
puru̍ṣo dvi̱padā̎ḥ.
a̱śva̱sto̱mīya̍ṃ hu̱tvā dvi̱padā̍ juhoti.
tasmā̎ddvi̱pāccatu̍ṣpādamatti.
atho̎ dvi̱padye̱va catu̍ṣpada̱ḥ prati̍ṣṭhāpayati.
dvi̱padā̍ hu̱tvā.
nānyāmutta̍rā̱māhu̍tiṃ juhuyāt.
yada̱nyāmutta̍rā̱māhu̍tiṃ juhu̱yāt.
pra pra̍ti̱ṣṭhāyā̎ścyaveta.
dvi̱padā̍ anta̱to ju̍hoti̱ prati̍ṣṭhityai..48..
Anuvāka 13
pra̱jāpa̍tiraśvame̱dhama̍sṛjata.
so̎'smāthsṛ̱ṣṭo'pā̎krāmat.
taṃ ya̍jñakra̱tubhi̱ranvai̎cchat.
taṃ ya̍jñakra̱tubhi̱rnānva̍vindat.
tamiṣṭi̍bhi̱ranvai̎cchat.
tamiṣṭi̍bhi̱ranva̍vindat.
tadiṣṭī̍nāmiṣṭi̱tvam.
yathsa̍ṃvathsa̱ramiṣṭi̍bhi̱ryaja̍te.
aśva̍me̱va tadanvi̍cchati.
sā̱vi̱triyo̍ bhavanti..49..
i̱yaṃ vai sa̍vi̱tā.
yo vā a̱syānnaśya̍ti̱ yo ni̱laya̍te.
a̱syāṃ vāva taṃ vi̍ndanti.
na vā i̱māṃ kaśca̱netyā̍huḥ.
ti̱ryaṅnordhvotye̍tumarha̱tīti̍.
yathsā̍vi̱triyo̱ bhava̍nti.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍micchati.
ī̱śva̱ro vā aśva̱ḥ pramu̍kta̱ḥ parā̎ṃ parā̱vata̱ṃ ganto̎ḥ.
yathsā̱yaṃ dhṛtī̎rju̱hoti̍.
aśva̍sya̱ yatyai̱ dhṛtyai̎..50..
yatprā̱tariṣṭi̍bhi̱ryaja̍te.
aśva̍me̱va tadanvi̍cchati.
yathsā̱yaṃ dhṛtī̎rju̱hoti̍.
aśva̍syai̱va yatyai̱ dhṛtyai̎.
tasmā̎thsā̱yaṃ pra̱jāḥ kṣe̱myā̍ bhavanti.
yatprā̱tariṣṭi̍bhi̱ryaja̍te.
aśva̍me̱va tadanvi̍cchati.
tasmā̱ddivā̍ naṣṭai̱ṣa e̍ti.
yatprā̱tariṣṭi̍bhi̱ryaja̍te sā̱yaṃ dhṛtī̎rju̱hoti̍.
a̱ho̱rā̱trābhyā̍me̱vaina̱manvi̍cchati.
atho̍ ahorā̱trābhyā̍me̱vāsmai̍ yogakṣe̱maṃ ka̍lpayati..51..
Anuvāka 14
apa̱ vā e̱tasmā̱cchrī rā̱ṣṭraṃ krā̍mati.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
brā̱hma̱ṇau vī̍ṇāgā̱thinau̍ gāyataḥ.
śri̱yā vā e̱tadrū̱pam.
yadvīṇā̎.
śriya̍me̱vāsmi̱ntaddha̍ttaḥ.
ya̱dā khalu̱ vai puru̍ṣa̱ḥ śriya̍maśñu̱te.
vīṇā̎'smai vādyate.
tadā̍huḥ.
yadu̱bhau brā̎hma̱ṇau gāye̍tām..52..
pra̱bhraṃśu̍kāsmā̱cchrīḥ syā̎t.
na vai brā̎hma̱ṇe śrī ra̍mata̱ iti̍.
brā̱hma̱ṇo̎'nyo gāye̎t.
rā̱ja̱nyo̎'nyaḥ.
brahma̱ vai brā̎hma̱ṇaḥ.
kṣa̱traṃ rā̍ja̱nya̍ḥ.
tathā̍ hāsya̱ brahma̍ṇā ca kṣa̱treṇa̍ cobha̱yata̱ḥ śrīḥ pari̍gṛhītā bhavati.
tadā̍huḥ.
yadu̱bhau divā̱ gāye̍tām.
apā̎smādrā̱ṣṭraṃ krā̍met..53..
na vai brā̎hma̱ṇe rā̱ṣṭraṃ ra̍mata̱ iti̍.
ya̱dā khalu̱ vai rājā̍ kā̱maya̍te.
atha̍ brāhma̱ṇaṃ ji̍nāti.
divā̎ brāhma̱ṇo gā̍yet.
nakta̍ṃ rāja̱nya̍ḥ.
brahma̍ṇo̱ vai rū̱pamaha̍ḥ.
kṣa̱trasya̱ rātri̍ḥ.
tathā̍ hāsya̱ brahma̍ṇā ca kṣa̱treṇa̍ cobha̱yato̍ rā̱ṣṭraṃ pari̍gṛhītaṃ bhavati.
itya̍dadā̱ itya̍yajathā̱ itya̍paca̱ iti̍ brāhma̱ṇo gāye̎t.
i̱ṣṭā̱pū̱rtaṃ vai brā̎hma̱ṇasya̍..54..
i̱ṣṭā̱pū̱rtenai̱vaina̱ṃ sa sama̍rdhayati.
itya̍jinā̱ itya̍yudhyathā̱ itya̱muṃ sa̍ṅgrā̱mama̍ha̱nniti̍ rāja̱nya̍ḥ.
yu̱ddhaṃ vai rā̍ja̱nya̍sya.
yu̱ddhenai̱vaina̱ṃ sa sama̍rdhayati.
akḷ̍ptā̱ vā e̱tasya̱rtava̱ ityā̍huḥ.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍ta̱ iti̍.
ti̱sro̎'nyo gāya̍ti ti̱sro̎'nyaḥ.
ṣaṭthsaṃ pa̍dyante.
ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ.
ṛ̱tūne̱vāsmai̍ kalpayataḥ.
tābhyā̍ṃ sa̱ṃsthāyā̎m.
a̱no̱yu̱kte ca̍ śa̱te ca̍ dadāti.
śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍yaḥ.
āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍ tiṣṭhati..55..
Anuvāka 15
sarve̍ṣu̱ vā e̱ṣu lo̱keṣu̍ mṛ̱tyavo̱'nvāya̍ttāḥ.
tebhyo̱ yadāhu̍tī̱rna ju̍hu̱yāt.
lo̱kelo̍ka enaṃ mṛ̱tyurvi̍ndet.
mṛ̱tyave̱ svāhā̍ mṛ̱tyave̱ svāhetya̍bhipū̱rvamāhu̍tīrjuhoti.
lo̱kāllo̍kāde̱va mṛ̱tyumava̍yajate.
naina̍ṃ lo̱kelo̍ke mṛ̱tyurvi̍ndati.
yada̱muṣmai̱ svāhā̱'muṣmai̱ svāheti̱ juhva̍thsa̱ñcakṣī̍ta.
ba̱huṃ mṛ̱tyuma̱mitra̍ṃ kurvīta.
mṛ̱tyave̱ svāhetyeka̍smā e̱vaikā̎ṃ juhuyāt.
eko̱ vā a̱muṣmi̍m̐llo̱ke mṛ̱tyuḥ..56..
a̱śa̱na̱yā̱ mṛ̱tyure̱va.
tame̱vāmuṣmi̍m̐llo̱ke'va̍yajate.
bhrū̱ṇa̱ha̱tyāyai̱ svāhetya̍vabhṛ̱tha āhu̍tiṃ juhoti.
bhrū̱ṇa̱ha̱tyāme̱vāva̍ yajate.
tadā̍huḥ.
yadbhrū̍ṇaha̱tyā pā̱tryā'tha̍.
kasmā̎dya̱jñe'pi̍ kriyata̱ iti̍.
amṛ̍tyu̱rvā a̱nyo bhrū̍ṇaha̱tyāyā̱ ityā̍huḥ.
bhrū̱ṇa̱ha̱tyā vāva mṛ̱tyuriti̍.
yadbhrū̍ṇaha̱tyāyai̱ svāhetya̍vabhṛ̱tha āhu̍tiṃ ju̱hoti̍..57..
mṛ̱tyume̱vā''hu̍tyā tarpayi̱tvā pa̍ri̱pāṇa̍ṃ kṛ̱tvā.
bhrū̱ṇa̱ghne bhe̍ṣa̱jaṃ ka̍roti.
e̱tāṃ ha̱ vai mu̍ṇḍi̱bha au̍danya̱vaḥ.
bhrū̱ṇa̱ha̱tyāyai̱ prāya̍ścittiṃ vi̱dāṃ ca̍kāra.
yo hā̱syāpi̍ pra̱jāyā̎ṃ brāhma̱ṇaṃ hanti̍.
sarva̍smai̱ tasmai̍ bheṣa̱jaṃ ka̍roti.
ju̱mba̱kāya̱ svāhetya̍vabhṛ̱tha u̍tta̱māmāhu̍tiṃ juhoti.
varu̍ṇo̱ vai ju̍mba̱kaḥ.
a̱nta̱ta e̱va varu̍ṇa̱mava̍yajate.
kha̱la̱tervi̍kli̱dhasya̍ śu̱klasya̍ piṅgā̱kṣasya̍ mū̱rdhaṃ ju̍hoti.
e̱tadvai varu̍ṇasya rū̱pam.
rū̱peṇai̱va varu̍ṇa̱mava̍yajate..58..
Anuvāka 16
vā̱ru̱ṇo vā aśva̍ḥ.
taṃ de̱vata̍yā̱ vya̍rdhayati.
yatprā̍jāpa̱tyaṃ ka̱roti̍.
namo̱ rājñe̱ namo̱ varu̍ṇā̱yetyā̍ha.
vā̱ru̱ṇo vā aśva̍ḥ.
svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ sama̍rdhayati.
namo'śvā̍ya̱ nama̍ḥ pra̱jāpa̍taya̱ ityā̍ha.
prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ.
svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ sama̍rdhayati.
namo'dhi̍pataya̱ ityā̍ha..59..
dharmo̱ vā adhi̍patiḥ.
dharma̍me̱vāva̍ rundhe.
adhi̍patira̱syadhi̍patiṃ mā ku̱rvadhi̍patira̱haṃ pra̱jānā̎ṃ bhūyāsa̱mityā̍ha.
adhi̍patime̱vaina̍ṃ samā̱nānā̎ṃ karoti.
māṃ dhe̍hi̱ mayi̍ dhe̱hītyā̍ha.
ā̱śiṣa̍me̱vaitāmā śā̎ste.
u̱pākṛ̍tāya̱ svāhetyu̱pākṛ̍te juhoti.
āla̍bdhāya̱ svāheti̱ niyu̍kte juhoti.
hu̱tāya̱ svāheti̍ hu̱te ju̍hoti.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai..60..
pra vā e̱ṣa e̱bhyo lo̱kebhya̍ścyavate.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
ā̱gne̱yamai̎ndrā̱gnamā̎śvi̱nam.
tānpa̱śūnāla̍bhate̱ prati̍ṣṭhityai.
yadā̎gne̱yo bhava̍ti.
a̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̎ḥ.
de̱vatā̍ e̱vāva̍ rundhe.
brahma̱ vā a̱gniḥ.
kṣa̱tramindra̍ḥ.
yadai̎ndrā̱gno bhava̍ti..61..
bra̱hma̱kṣa̱tre e̱vāva̍ rundhe.
yadā̎śvi̱no bhava̍ti.
ā̱śiṣā̱mava̍ruddhyai.
trayo̍ bhavanti.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
e̱ṣve̍va lo̱keṣu̱ prati̍ tiṣṭhati.
a̱gnaye'ṃ̍ho̱muce̱'ṣṭāka̍pāla̱ iti̱ daśa̍haviṣa̱miṣṭi̱ṃ nirva̍pati.
daśā̎kṣarā vi̱rāṭ.
anna̍ṃ vi̱rāṭ.
vi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ rundhe.
a̱gnerma̍nve pratha̱masya̱ prace̍tasa̱ iti̍ yājyānuvā̱kyā̍ bhavanti sarva̱tvāya̍..62..
Anuvāka 17
yadyaśva̍mupa̱tapa̍dvi̱ndet.
ā̱gne̱yama̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ nirva̍pet.
sau̱myaṃ ca̱rum.
sā̱vi̱trama̱ṣṭāka̍pālam.
yadā̎gne̱yo bhava̍ti.
a̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̎ḥ.
de̱vatā̍bhire̱vaina̍ṃ bhiṣajyati.
yathsau̱myo bhava̍ti.
somo̱ vā oṣa̍dhīnā̱ṃ rājā̎.
yābhya̍ e̱vaina̍ṃ vi̱ndati̍..63..
tābhi̍re̱vaina̍ṃ bhiṣajyati.
yathsā̍vi̱tro bhava̍ti.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍ṃ bhiṣajyati.
e̱tābhi̍re̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhirbhiṣajyati.
a̱ga̱do hai̱va bha̍vati.
pau̱ṣṇaṃ ca̱ruṃ nirva̍pet.
yadi̍ ślo̱ṇaḥ syāt.
pū̱ṣā vai ślauṇya̍sya bhi̱ṣak.
sa e̱vaina̍ṃ bhiṣajyati.
aślo̍ṇo hai̱va bha̍vati..64..
rau̱draṃ ca̱ruṃ nirva̍pet.
yadi̍ maha̱tī de̱vatā̍'bhi̱manye̍ta.
e̱ta̱dde̱va̱tyo̍ vā aśva̍ḥ.
svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā bhiṣajyati.
a̱ga̱do hai̱va bha̍vati.
vai̱śvā̱na̱raṃ dvāda̍śakapāla̱ṃ nirva̍penmṛgākha̱re yadi̱ nā''gacche̎t.
i̱yaṃ vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ.
i̱yame̱vaina̍ma̱rcibhyā̎ṃ pari̱rodha̱māna̍yati.
āhai̱va sutya̱maha̍rgacchati.
yadya̍dhī̱yāt..65..
a̱gnaye'ṃ̍ho̱muce̱'ṣṭāka̍pālaḥ.
sau̱ryaṃ paya̍ḥ.
vā̱ya̱vya̍ ājya̍bhāgaḥ.
yaja̍māno̱ vā aśva̍ḥ.
aṃha̍sā̱ vā e̱ṣa gṛ̍hī̱taḥ.
yasyāśvo̱ medhā̍ya̱ prokṣi̍to̱'dhyeti̍.
yada̍ṃho̱muce̍ ni̱rvapa̍ti.
aṃha̍sa e̱va tena̍ mucyate.
yaja̍māno̱ vā aśva̍ḥ.
reta̍sā̱ vā e̱ṣa vyṛ̍dhyate..66..
yasyāśvo̱ medhā̍ya̱ prokṣi̍to̱'dhyeti̍.
sau̱ryaṃ reta̍ḥ.
yathsau̱ryaṃ payo̱ bhava̍ti.
reta̍sai̱vaina̱ṃ sa sama̍rdhayati.
yaja̍māno̱ vā aśva̍ḥ.
garbhai̱rvā e̱ṣa vyṛ̍dhyate.
yasyāśvo̱ medhā̍ya̱ prokṣi̍to̱'dhyeti̍.
vā̱ya̱vyā̍ garbhā̎ḥ.
yadvā̍ya̱vya̍ ājya̍bhāgo̱ bhava̍ti.
garbhai̍re̱vaina̱ṃ sa sama̍rdhayati.
atho̱ yasyai̱ṣā'śva̍me̱dhe prāya̍ścittiḥ kri̱yate̎.
i̱ṣṭvā vasī̍yānbhavati..67..
Anuvāka 18
tadā̍huḥ.
dvāda̍śa brahmauda̱nānthsaṃsthi̍te̱ nirva̍pet.
dvā̱da̱śabhi̱rveṣṭi̍bhiryaje̱teti̍.
yadiṣṭi̍bhi̱ryaje̍ta.
u̱pa̱nāmu̍ka enaṃ ya̱jñaḥ syā̎t.
pāpī̍yā̱ṃstu syā̎t.
ā̱ptāni̱ vā e̱tasya̱ chandā̍ṃsi.
ya ī̍jā̱naḥ.
tāni̱ ka e̱tāva̍dāśu̱ puna̱ḥ prayu̍ñjī̱teti̍.
sarvā̱ vai saṃsthi̍te ya̱jñe vāgā̎pyate..68..
sāptā bha̍vati yā̱tayā̎mnī.
krū̱rīkṛ̍teva̱ hi bhava̱tyaru̍ṣkṛtā.
sā na puna̍ḥ pra̱yujyetyā̍huḥ.
dvāda̍śai̱va bra̍hmauda̱nānthsaṃsthi̍te̱ nirva̍pet.
pra̱jāpa̍ti̱rvā o̍da̱naḥ.
ya̱jñaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
u̱pa̱nāmu̍ka enaṃ ya̱jño bha̍vati.
na pāpī̍yānbhavati.
dvāda̍śa bhavanti.
dvāda̍śa̱māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ.
sa̱ṃva̱thsa̱ra e̱va prati̍ tiṣṭhati..69..
Anuvāka 19
e̱ṣa vai vi̱bhūrnāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̍ vi̱bhu bha̍vati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai pra̱bhūrnāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̍ pra̱bhu bha̍vati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vā ūrja̍svā̱nnāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatrorja̍svadbhavati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai paya̍svā̱nnāma̍ ya̱jñaḥ..70..
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̱ paya̍svadbhavati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai vidhṛ̍to̱ nāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̱ vidhṛ̍taṃ bhavati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai vyāvṛ̍tto̱ nāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̱ vyāvṛ̍ttaṃ bhavati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai prati̍ṣṭhito̱ nāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̱ prati̍ṣṭhitaṃ bhavati..71..
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai te̍ja̱svī nāma̍ ya̱jñaḥ.
sarva̍ṃ ha̱ vai tatra̍ teja̱svi bha̍vati.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai bra̍hmavarca̱sī nāma̍ ya̱jñaḥ.
ā ha̱ vai tatra̍ brāhma̱ṇo bra̍hmavarca̱sī jā̍yate.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vā a̍tivyā̱dhī nāma̍ ya̱jñaḥ.
ā ha̱ vai tatra̍ rāja̱nyo̍'tivyā̱dhī jā̍yate.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai dī̱rgho nāma̍ ya̱jñaḥ.
dī̱rghāyu̍ṣo ha̱ vai tatra̍ manu̱ṣyā̍ bhavanti.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte.
e̱ṣa vai kḷ̱pto nāma̍ ya̱jñaḥ.
kalpa̍te ha̱ vai tatra̍ pra̱jābhyo̍ yogakṣe̱maḥ.
yatrai̱tena̍ ya̱jñena̱ yaja̍nte..72..
Anuvāka 20
tā̱rpyeṇāśva̱ṃ saṃjña̍payanti.
ya̱jño vai tā̱rpyam.
ya̱jñenai̱vaina̱ṃ sama̍rdhayanti.
yā̱mena̱ sāmnā̎ prasto̱tā'nūpa̍tiṣṭhate.
ya̱ma̱lo̱kame̱vaina̍ṃ gamayati.
tā̱rpye ca̍ kṛtyadhīvā̱se cāśva̱ṃ saṃjña̍payanti.
e̱tadvai pa̍śū̱nāṃ rū̱pam.
rū̱peṇai̱va pa̱śūnava̍ rundhe.
hi̱ra̱ṇya̱ka̱śi̱pu bha̍vati.
teja̱so'va̍ruddhyai..73..
ru̱kmo bha̍vati.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyai.
aśvo̍ bhavati.
pra̱jāpa̍te̱rāptyai̎.
a̱sya vai lo̱kasya̍ rū̱paṃ tā̱rpyam.
a̱ntari̍kṣasya kṛtyadhīvā̱saḥ.
di̱vo hi̍raṇyakaśi̱pu.
ā̱di̱tyasya̍ ru̱kmaḥ.
pra̱jāpa̍te̱raśva̍ḥ.
i̱mame̱va lo̱kaṃ tā̱rpyeṇā̎''pnoti..74..
a̱ntari̍kṣaṃ kṛtyadhīvā̱sena̍.
diva̍ṃ hiraṇyakaśi̱punā̎.
ā̱di̱tyaṃ ru̱kmeṇa̍.
aśve̍nai̱va medhye̍na pra̱jāpa̍te̱ḥ sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
e̱tāsā̍me̱va de̱vatā̍nā̱ṃ sāyu̍jyam.
sā̱rṣṭitā̍ṃ samānalo̱katā̍māpnoti.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍..75..
Anuvāka 21
ā̱di̱tyāścāṅgi̍rasaśca suva̱rge lo̱ke̎'spardhanta.
te'ṅgi̍rasa ādi̱tyebhya̍ḥ.
a̱mumā̍di̱tyamaśva̍ṃ śve̱taṃ bhū̱taṃ dakṣi̍ṇāmanayan.
te̎'bruvan.
yanno ne̎ṣṭa.
sa varyo̍ bhū̱diti̍.
tasmā̱daśva̱ṃ sava̱ryetyāhva̍yanti.
tasmā̎dya̱jñe varo̍ dīyate.
yatpra̱jāpa̍ti̱rāla̱bdho'śvo'bha̍vat.
tasmā̱daśvo̱ nāma̍..76..
yacchvaya̱daru̱rāsī̎t.
tasmā̱darvā̱ nāma̍.
yathsa̱dyo vājā̎nthsa̱maja̍yat.
tasmā̎dvā̱jī nāma̍.
yadasu̍rāṇāṃ lo̱kānāda̍tta.
tasmā̍dādi̱tyo nāma̍.
a̱gnirvā a̍śvame̱dhasya̱ yoni̍rā̱yata̍nam.
sūryo̱'gneryoni̍rā̱yata̍nam.
yada̍śvame̱dhe̎'gnau citya̍ uttarave̱dimu̍pa̱vapa̍ti.
yoni̍mantame̱vaina̍mā̱yata̍navantaṃ karoti..77..
yoni̍mānā̱yata̍navānbhavati.
ya e̱vaṃ veda̍.
prā̱ṇā̱pā̱nau vā e̱tau de̱vānā̎m.
yada̍rkāśvame̱dhau.
prā̱ṇā̱pā̱nāve̱vāva̍ rundhe.
ojo̱ bala̱ṃ vā e̱tau de̱vānā̎m.
yada̍rkāśvame̱dhau.
ojo̱ bala̍me̱vāva̍ rundhe.
a̱gnirvā a̍śvame̱dhasya̱ yoni̍rā̱yata̍nam.
sūryo̱'gneryoni̍rā̱yata̍nam.
yada̍śvame̱dhe̎'gnau citya̍ uttarave̱diṃ ci̱noti̍.
tāva̍rkāśvame̱dhau.
a̱rkā̱śva̱me̱dhāve̱vāva̍ rundhe.
atho̍ arkāśvame̱dhayo̍re̱va prati̍ tiṣṭhati..78..
Anuvāka 22
pra̱jāpa̍ti̱ṃ vai de̱vāḥ pi̱taram̎.
pa̱śuṃ bhū̱taṃ medhā̱yā'''la̍bhanta.
tamā̱labhyopā̍vasan.
prā̱taryaṣṭā̎smaha̱ iti̍.
eka̱ṃ vā e̱tadde̱vānā̱maha̍ḥ.
yathsa̍ṃvathsa̱raḥ.
tasmā̱daśva̍ḥ pu̱rastā̎thsaṃvathsa̱ra āla̍bhyate.
yatpra̱jāpa̍ti̱rāla̱bdho'śvo'bha̍vat.
tasmā̱daśva̍ḥ.
yathsa̱dyo medho'bha̍vat..79..
tasmā̍daśvame̱dhaḥ.
vedu̱ko'śva̍mā̱śuṃ bha̍vati.
ya e̱vaṃ veda̍.
yadvai tatpra̱jāpa̍ti̱rāla̱bdho'śvo'bha̍vat.
tasmā̱daśva̍ḥ pra̱jāpa̍teḥ paśū̱nāmanu̍rūpatamaḥ.
ā'sya̍ pu̱traḥ prati̍rūpo jāyate.
ya e̱vaṃ veda̍.
sarvā̍ṇi bhū̱tāni̍ sa̱mbhṛtyā''la̍bhate.
same̍naṃ de̱vāsteja̍se brahmavarca̱sāya̍ bharanti.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te..80..
ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍.
e̱tadvai tadde̱vā e̱tānde̱vatā̎m.
pa̱śuṃ bhū̱taṃ medhā̱yā'''la̍bhanta.
ya̱jñame̱va.
ya̱jñena̍ ya̱jñama̍yajanta de̱vāḥ.
kā̱ma̱praṃ ya̱jñama̍kurvata.
te̍'mṛta̱tvama̍kāmayanta.
te̍'mṛta̱tvama̍gacchan.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
de̱vānā̍me̱vāya̍nenaiti..81..
prā̱jā̱pa̱tyenai̱va ya̱jñena̍ yajate kāma̱preṇa̍.
apu̍narmārame̱va ga̍cchati.
e̱tasya̱ vai rū̱peṇa̍ pu̱rastā̎tprājāpa̱tyamṛ̍ṣa̱bhaṃ tū̍pa̱raṃ ba̍hurū̱pamāla̍bhate.
sarve̎bhya̱ḥ kāme̎bhyaḥ.
sarva̱syā''ptyai̎.
sarva̍sya̱ jityai̎.
sarva̍me̱va tenā̎''pnoti.
sarva̍ṃ jayati.
yo̎'śvame̱dhena̱ yaja̍te.
ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍..82..
Anuvāka 23
yo vā aśva̍sya̱ medhya̍sya̱ loma̍nī̱ veda̍.
aśva̍syai̱va medhya̍sya̱ loma̍ṃ lomaṃ juhoti.
a̱ho̱rā̱tre vā aśva̍sya̱ medhya̍sya̱ loma̍nī.
yathsā̱yaṃ prā̍tarju̱hoti̍.
aśva̍syai̱va medhya̍sya̱ loma̍ṃ lomaṃ juhoti.
e̱tada̍nukṛti ha sma̱ vai pu̱rā.
aśva̍sya̱ medhya̍sya̱ loma̍ṃ lomaṃ juhvati.
yo vā aśva̍sya̱ medhya̍sya pa̱de veda̍.
aśva̍syai̱va medhya̍sya pa̱depa̍de juhoti.
da̱ṟśa̱pū̱rṇa̱mā̱sau vā aśva̍sya̱ medhya̍sya pa̱de..83..
yadda̍rśapūrṇamā̱sau yaja̍te.
aśva̍syai̱va medhya̍sya pa̱depa̍de juhoti.
e̱tada̍nukṛti ha sma̱ vai pu̱rā.
aśva̍sya̱ medhya̍sya pa̱depa̍de juhvati.
yo vā aśva̍sya̱ medhya̍sya vi̱varta̍na̱ṃ veda̍.
aśva̍syai̱va medhya̍sya vi̱varta̍nevivartane juhoti.
a̱sau vā ā̍di̱tyo'śva̍ḥ.
sa ā̍hava̱nīya̱māga̍cchati.
tadviva̍rtate.
yada̍gniho̱traṃ ju̱hoti̍.
aśva̍syai̱va medhya̍sya vi̱varta̍nevivartane juhoti.
e̱tada̍nukṛti ha sma̱ vai pu̱rā.
a̍śvasya̱ medhya̍sya vi̱varta̍nevivartane juhvati..84..