Skip to content

Tṛtīyāṣṭakam, Daśamaḥ prapāṭhakaḥ (Kāṭhakam)

Tṛtīyāṣṭakam, Daśamaḥ prapāṭhakaḥ (Kāṭhakam)

Anuvāka 1

sa̱ṃjñāna̍ṃ vi̱jñāna̍ṃ pra̱jñāna̍ṃ jā̱nada̍bhijā̱nat.
sa̱ṅkalpa̍mānaṃ pra̱kalpa̍mānamupa̱kalpa̍māna̱mupa̍kḷptaṃ kḷ̱ptam.
śreyo̱ vasī̍ya ā̱yathsambhū̍taṃ bhū̱tam.
ci̱traḥ ke̱tuḥ pra̱bhānā̱bhānthsa̱mbhān.
jyoti̍ṣmā̱ṃsteja̍svānā̱tapa̱ṃstapa̍nnabhi̱tapan̍.
ro̱ca̱no roca̍mānaḥ śobha̱naḥ śobha̍mānaḥ ka̱lyāṇa̍ḥ.
darśā̍ dṛ̱ṣṭā da̍rśa̱tā vi̱śvarū̍pā sudarśa̱nā.
ā̱pyāya̍mānā̱ pyāya̍mānā̱ pyāyā̍ sū̱nṛterā̎.
ā̱pūrya̍māṇā̱ pūrya̍māṇā pū̱raya̍ntī pū̱rṇā pau̎rṇamā̱sī.
dā̱tā pra̍dā̱tā''na̱ndo moda̍ḥ pramo̱daḥ..1..

ā̱ve̱śaya̍nnive̱śaya̎nthsa̱ṃveśa̍na̱ḥ saṃśā̎ntaḥ śā̱ntaḥ.
ā̱bhava̍npra̱bhava̎nthsa̱mbhava̱nthsambhū̍to bhū̱taḥ.
prastu̍ta̱ṃ viṣṭu̍ta̱ṃ saṃstu̍taṃ ka̱lyāṇa̍ṃ vi̱śvarū̍pam.
śu̱krama̱mṛta̍ṃ teja̱svi teja̱ḥ sami̍ddham.
a̱ru̱ṇaṃ bhā̍nu̱manmarī̍cimadabhi̱tapa̱ttapa̍svat.
sa̱vi̱tā pra̍savi̱tā dī̱pto dī̱paya̱ndīpya̍mānaḥ.
jvala̍ñjvali̱tā tapa̍nvi̱tapa̎nthsa̱ntapan̍.
ro̱ca̱no roca̍mānaḥ śu̱mbhūḥ śumbha̍māno vā̱maḥ.
su̱tā su̍nva̱tī prasu̍tā sū̱yamā̍nā'bhiṣū̱yamā̍ṇā.
pītī̎ pra̱pā sa̱mpā tṛpti̍sta̱rpaya̍ntī..2..

kā̱ntā kā̱myā kā̱majā̱tā''yu̍ṣmatī kāma̱dughā̎.
a̱bhi̱śā̱stā'nu̍ma̱ntā''na̱ndo moda̍ḥ pramo̱daḥ.
ā̱sā̱daya̍nniṣā̱daya̎nthsa̱ṃsāda̍na̱ḥ saṃsa̍nnaḥ sa̱nnaḥ.
ā̱bhūrvi̱bhūḥ pra̱bhūḥ śa̱mbhūrbhuva̍ḥ.
pa̱vitra̍ṃ pavayi̱ṣyanpū̱to medhya̍ḥ.
yaśo̱ yaśa̍svānā̱yura̱mṛta̍ḥ.
jī̱vo jī̍vi̱ṣyanthsva̱rgo lo̱kaḥ.
saha̍svā̱nthsahī̍yā̱noja̍svā̱nthsaha̍mānaḥ.
jaya̍nnabhi̱jaya̎nthsu̱dravi̍ṇo draviṇo̱dāḥ.
ā̱rdrapa̍vitro̱ hari̍keśo̱ moda̍ḥ pramo̱daḥ..3..

a̱ru̱ṇo̍'ru̱ṇara̍jāḥ pu̱ṇḍarī̍ko viśva̱jida̍bhi̱jit.
ā̱rdraḥ pinva̍mā̱no'nna̍vā̱nrasa̍vā̱nirā̍vān.
sa̱rvau̱ṣa̱dhaḥ sa̍mbha̱ro maha̍svān.
e̱ja̱tkā jo̍va̱tkāḥ.
kṣu̱lla̱kāḥ śi̍piviṣṭa̱kāḥ.
sa̱ri̱sra̱rāḥ su̱śera̍vaḥ.
a̱jirāso̍ gami̱ṣṇava̍ḥ.
i̱dānī̎ṃ ta̱dānī̍me̱tar{hi̍} kṣi̱prama̍ji̱ram.
ā̱śurni̍me̱ṣaḥ pha̱ṇo drava̍nnati̱dravan̍.
tvara̱ṃstvara̍māṇa ā̱śurāśī̍yāñja̱vaḥ.
a̱gni̱ṣṭo̱ma u̱kthyo̍'tirā̱tro dvi̍rā̱trastri̍rā̱traśca̍tūrā̱traḥ.
a̱gnirṛ̱tuḥ sūrya̍ ṛ̱tuśca̱ndramā̍ ṛ̱tuḥ.
pra̱jāpa̍tiḥ saṃvathsa̱ro ma̱hānkaḥ..4..

Anuvāka 2

bhūra̱gniṃ ca̍ pṛthi̱vīṃ ca̱ māṃ ca̍.
trīṃśca̍ lo̱kānthsa̍ṃvathsa̱raṃ ca̍.
pra̱jāpa̍tistvā sādayatu.
tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da.
bhuvo̍ vā̱yuṃ cā̱ntari̍kṣaṃ ca̱ māṃ ca̍.
trīṃśca̍ lo̱kānthsa̍ṃvathsa̱raṃ ca̍.
pra̱jāpa̍tistvā sādayatu.
tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da.
sva̍rādi̱tyaṃ ca̱ diva̍ṃ ca̱ māṃ ca̍.
trīṃśca̍ lo̱kānthsa̍ṃvathsa̱raṃ ca̍.
pra̱jāpa̍tistvā sādayatu.
tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da.
bhūrbhuva̱ḥ sva̍śca̱ndrama̍saṃ ca̱ diśa̍śca̱ māṃ ca̍.
trīṃśca̍ lo̱kānthsa̍ṃvathsa̱raṃ ca̍.
pra̱jāpa̍tistvā sādayatu.
tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svaddhru̱vā sī̍da..5..

Anuvāka 3

tvame̱va tvāṃ ve̎ttha̱ yo̍'si̱ so'si̍.
tvame̱va tvāma̍caiṣīḥ.
ci̱taścāsi̱ sañci̍taścāsyagne.
e̱tāvā̱ṃścāsi̱ bhūyā̍ṃścāsyagne.
yatte̍ agne̱ nyū̍na̱ṃ yadu̱ te'ti̍riktam.
ā̱di̱tyāstadaṅgi̍rasaścinvantu.
viśve̍ te de̱vāściti̱māpū̍rayantu.
ci̱taścāsi̱ sañci̍taścāsyagne.
e̱tāvā̱ṃścāsi̱ bhūyā̍ṃścāsyagne.
mā te̍ agne ca̱ yena̱ mā'ti̍ ca̱ yenā''yu̱rāvṛ̍kṣi.
sarve̍ṣā̱ṃ jyoti̍ṣā̱ṃ jyoti̱ryada̱dāvu̱deti̍.
tapa̍so jā̱tamani̍bhṛṣṭa̱moja̍ḥ.
tatte̱ jyoti̍riṣṭake.
tena̍ me tapa.
tena̍ me jvala.
tena̍ me dīdihi.
yāva̍dde̱vāḥ.
yāva̱dasā̍ti̱ sūrya̍ḥ.
yāva̍du̱tāpi̱ brahma̍..6..

Anuvāka 4

sa̱ṃva̱thsa̱ro̍'si parivathsa̱ro̍'si.
i̱dā̱va̱thsa̱ro̍'sīduvathsa̱ro̍'si.
i̱dva̱thsa̱ro̍'si vathsa̱ro̍'si.
tasya̍ te vasa̱ntaḥ śira̍ḥ.
grī̱ṣmo dakṣi̍ṇaḥ pa̱kṣaḥ.
va̱ṟṣāḥ puccham̎.
śa̱radutta̍raḥ pa̱kṣaḥ.
he̱ma̱nto madhyam̎.
pū̱rva̱pa̱kṣāścita̍yaḥ.
a̱pa̱ra̱pa̱kṣāḥ purī̍ṣam..7..

a̱ho̱rā̱trāṇīṣṭa̍kāḥ.
ṛ̱ṣa̱bho̍'si sva̱rgo lo̱kaḥ.
yasyā̎ṃ di̱śi ma̱hīya̍se.
tato̍ no̱ maha̱ āva̍ha.
vā̱yurbhū̱tvā sarvā̱ diśa̱ āvā̍hi.
sarvā̱ diśo'nu̱vivā̍hi.
sarvā̱ diśo'nu̱saṃvā̍hi.
cittyā̱ citi̱māpṛ̍ṇa.
aci̍ttyā̱ citi̱māpṛ̍ṇa.
cida̍si samu̱drayo̍niḥ..8..

indu̱rdakṣa̍ḥ śye̱na ṛ̱tāvā̎.
hira̍ṇyapakṣaḥ śaku̱no bhu̍ra̱ṇyuḥ.
ma̱hānthsa̱dhasthe̎ dhru̱va āniṣa̍ttaḥ.
nama̍ste astu̱ mā mā̍ hiṃsīḥ.
eti̱ preti̱ vīti̱ samityuditi̍.
diva̍ṃ me yaccha.
a̱ntari̍kṣaṃ me yaccha.
pṛ̱thi̱vīṃ me̍ yaccha.
pṛ̱thi̱vīṃ me̍ yaccha.
a̱ntari̍kṣaṃ me yaccha.
diva̍ṃ me yaccha.
ahnā̱ prasā̍raya.
rātryā̱ sama̍ca.
rātryā̱ prasā̍raya.
ahnā̱ sama̍ca.
kāma̱ṃ prasā̍raya.
kāma̱ṃ sama̍ca..9..

Anuvāka 5

bhūrbhuva̱ḥ sva̍ḥ.
ojo̱ balam̎.
brahma̍ kṣa̱tram.
yaśo̍ ma̱hat.
sa̱tyaṃ tapo̱ nāma̍.
rū̱pama̱mṛtam̎.
cakṣu̱ḥ śrotram̎.
mana̱ āyu̍ḥ.
viśva̱ṃ yaśo̍ ma̱haḥ.
sa̱maṃ tapo̱ haro̱ bhāḥ.
jā̱tave̍dā̱ yadi̍ vā pāva̱ko'si̍.
vai̱śvā̱na̱ro yadi̍ vā vaidyu̱to'si̍.
śaṃ pra̱jābhyo̱ yaja̍mānāya lo̱kam.
ūrja̱ṃ puṣṭi̱ṃ dada̍da̱bhyāva̍vṛthsva..10..

Anuvāka 6

rājñī̍ vi̱rājñī̎.
sa̱mrājñī̎ sva̱rājñī̎.
a̱rciḥ śo̱ciḥ.
tapo̱ haro̱ bhāḥ.
a̱gnirindro̱ bṛha̱spati̍ḥ.
viśve̍ de̱vā bhuva̍nasya go̱pāḥ.
te mā̱ sarve̱ yaśa̍sā̱ saṃsṛ̍jantu..11..

Anuvāka 7

asa̍ve̱ svāhā̱ vasa̍ve̱ svāhā̎.
vibhu̍ve̱ svāhā̱ viva̍svate̱ svāhā̎.
a̱bhi̱bhuve̱ svāhā'dhi̍pataye̱ svāhā̎.
di̱vāṃ pata̍ye̱ svāhā'ṃ̍haspa̱tyāya̱ svāhā̎.
cā̱kṣu̱ṣma̱tyāya̱ svāhā̎ jyotiṣma̱tyāya̱ svāhā̎.
rājñe̱ svāhā̍ vi̱rājñe̱ svāhā̎.
sa̱mrājñe̱ svāhā̎ sva̱rājñe̱ svāhā̎.
śūṣā̍ya̱ svāhā̱ sūryā̍ya̱ svāhā̎.
ca̱ndrama̍se̱ svāhā̱ jyoti̍ṣe̱ svāhā̎.
sa̱ṃsarpā̍ya̱ svāhā̍ ka̱lyāṇā̍ya̱ svāhā̎.
arju̍nāya̱ svāhā̎..12..

Anuvāka 8

vi̱pa̱ścite̱ pava̍mānāya gāyata.
ma̱hī na dhārā'tyandho̍ arṣati.
ahi̍rha jī̱rṇāmati̍sarpati̱ tvacam̎.
atyo̱ na krīḍa̍nnasara̱dvṛṣā̱ hari̍ḥ.
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si mṛ̱tyave̎ tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmi.
e̱ṣa te̱ yoni̍rmṛ̱tyave̎ tvā.
apa̍mṛ̱tyumapa̱kṣudham̎.
ape̱taḥ śa̱patha̍ṃ jahi.
adhā̍ no agna̱ āva̍ha.
rā̱yaspoṣa̍ṃ saha̱sriṇam̎..13..

ye te̍ sa̱hasra̍ma̱yuta̱ṃ pāśā̎ḥ.
mṛtyo̱ martyā̍ya̱ hanta̍ve.
tān ya̱jñasya̍ mā̱yayā̎.
sarvā̱nava̍yajāmahe.
bha̱kṣo̎'syamṛtabha̱kṣaḥ.
tasya̍ te mṛ̱tyupī̍tasyā̱mṛta̍vataḥ.
sva̱gākṛ̍tasya̱ madhu̍mataḥ.
upa̍hūta̱syopa̍hūto bhakṣayāmi.
ma̱ndrā'bhibhū̍tiḥ ke̱turya̱jñānā̱ṃ vāk.
asā̱vehi̍..14..

a̱ndho jāgṛ̍viḥ prāṇa.
asā̱vehi̍.
ba̱dhi̱ra ā̎krandayitarapāna.
asā̱vehi̍.
a̱ha̱stostvā̱ cakṣu̍ḥ.
asā̱vehi̍.
a̱pā̱dāśo̱ mana̍ḥ.
asā̱vehi̍.
kave̱ vipra̍citte̱ śrotra̍.
asā̱vehi̍..15..

su̱ha̱staḥ su̍vā̱sāḥ.
śū̱ṣo nāmā̎sya̱mṛto̱ martye̍ṣu.
taṃ tvā̱'haṃ tathā̱ veda̍.
asā̱vehi̍.
a̱gnirme̍ vā̱ci śri̱taḥ.
vāgghṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
vā̱yurme̎ prā̱ṇe śri̱taḥ..16..

prā̱ṇo hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
sūryo̍ me̱ cakṣu̍ṣi śri̱taḥ.
cakṣu̱ṟhṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
ca̱ndramā̍ me̱ mana̍si śri̱taḥ..17..

mano̱ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
diśo̍ me̱ śrotre̎ śri̱tāḥ.
śrotra̱ṃ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
āpo̍ me̱ reta̍si śri̱tāḥ..18..

reto̱ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
pṛ̱thi̱vī me̱ śarī̍re śri̱tā.
śarī̍ra̱ṃ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
o̱ṣa̱dhi̱va̱na̱spa̱tayo̍ me̱ loma̍su śri̱tāḥ..19..

lomā̍ni̱ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
indro̍ me̱ bale̎ śri̱taḥ.
bala̱ṃ hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
pa̱rjanyo̍ me mū̱rdhni śri̱taḥ..20..

mū̱rdhā hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
īśā̍no me ma̱nyau śri̱taḥ.
ma̱nyurhṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
ā̱tmā ma̍ ā̱tmani̍ śri̱taḥ..21..

ā̱tmā hṛda̍ye.
hṛda̍ya̱ṃ mayi̍.
a̱hama̱mṛte̎.
a̱mṛta̱ṃ brahma̍ṇi.
puna̍rma ā̱tmā puna̱rāyu̱rāgā̎t.
puna̍ḥ prā̱ṇaḥ pu̱narākū̍ta̱māgā̎t.
vai̱śvā̱na̱ro ra̱śmibhi̍rvāvṛdhā̱naḥ.
a̱ntasti̍ṣṭhatva̱mṛta̍sya go̱pāḥ..22..

Anuvāka 9

pra̱jāpa̍tirde̱vāna̍sṛjata.
te pā̱pmanā̱ sandi̍tā ajāyanta.
tānvya̍dyat.
yadvya̱dyat.
tasmā̎dvi̱dyut.
tama̍vṛścat.
yadavṛ̍ścat.
tasmā̱dvṛṣṭi̍ḥ.
tasmā̱dyatrai̱te de̱vate̍ abhi̱prāpnu̍taḥ.
vi ca̍ hai̱vāsya̱ tatra̍ pā̱pmāna̱ṃ dyata̍ḥ..23..

vṛ̱ścata̍śca.
saiṣā mī̍mā̱ṃsā'gni̍ho̱tra e̱va sa̍mpannā.
atho̍ āhuḥ.
sarve̍ṣu yajñakra̱tuṣviti̍.
hoṣya̍nna̱pa upa̍spṛśet.
vidyu̍dasi̱ vidya̍ me pā̱pmāna̱miti̍.
atha̍ hu̱tvopa̍spṛśet.
vṛṣṭi̍rasi̱ vṛśca̍ me pā̱pmāna̱miti̍.
ya̱kṣyamā̍ṇo ve̱ṣṭvā vā̎.
vi ca̍ hai̱vāsyai̱te de̱vate̍ pā̱pmāna̱ṃ dyata̍ḥ..24..

vṛ̱ścata̍śca.
a̱tya̱ṃho hā''ru̍ṇiḥ.
bra̱hma̱cā̱riṇe̎ pra̱śnānprocya̱ praji̍ghāya.
pare̍hi.
pla̱kṣaṃ dayyā̎mpātiṃ pṛccha.
vettha̍ sāvi̱trā(3)nna ve̱tthā(3) iti̍.
tamā̱gatya̍ papraccha.
ā̱cāryo̍ mā̱ prāhai̍ṣīt.
vettha̍ sāvi̱trā(3)nna ve̱tthā(3) iti̍.
sa ho̍vāca̱ vedeti̍..25..

sa kasmi̱nprati̍ṣṭhita̱ iti̍.
pa̱rora̍ja̱sīti̍.
kastadyatpa̱rora̍jā̱ iti̍.
e̱ṣa vāva sa pa̱rora̍jā̱ iti̍ hovāca.
ya e̱ṣa tapa̍ti.
e̱ṣo̎'rvāgra̍jā̱ iti̍.
sa kasmi̍ntve̱ṣa iti̍.
sa̱tya iti̍.
kiṃ tathsa̱tyamiti̍.
tapa̱ iti̍..26..

kasmi̱nnu tapa̱ iti̍.
bala̱ iti̍.
kiṃ tadbala̱miti̍.
prā̱ṇa iti̍.
mā sma̍ prā̱ṇamati̍pṛccha̱ iti̍ mā''cā̱ryo̎'bravī̱diti̍ hovāca brahmacā̱rī.
sa ho̍vāca pla̱kṣo dayyā̎mpātiḥ.
yadvai bra̍hmacārinprā̱ṇamatya̍prakṣyaḥ.
mū̱rdhā te̱ vyapa̍tiṣyat.
a̱hamu̍ta ācā̱ryācchreyā̎nbhaviṣyāmi.
yo mā̍ sāvi̱tre sa̱mavā̍di̱ṣṭeti̍..27..

tasmā̎thsāvi̱tre na saṃva̍deta.
sa yo ha̱ vai sā̍vi̱traṃ vi̱duṣā̍ sāvi̱tre sa̱ṃvada̍te.
sahā̎smi̱ñchriya̍ṃ dadhāti.
anu̍ ha̱ vā a̍smā a̱sau tapa̱ñchriya̍ṃ manyate.
anva̍smai̱ śrīstapo̍ manyate.
anva̍smai̱ tapo̱ bala̍ṃ manyate.
anva̍smai̱ bala̍ṃ prā̱ṇaṃ ma̍nyate.
sa yadāha̍.
sa̱ṃjñāna̍ṃ vi̱jñāna̱ṃ darśā̍ dṛ̱ṣṭeti̍.
e̱ṣa e̱va tat..28..

atha̱ yadāha̍.
prastu̍ta̱ṃ viṣṭu̍taṃ su̱tā su̍nva̱tīti̍.
e̱ṣa e̱va tat.
e̱ṣa hye̍va tānyahā̍ni.
e̱ṣa rātra̍yaḥ.
atha̱ yadāha̍.
ci̱traḥ ke̱turdā̱tā pra̍dā̱tā sa̍vi̱tā pra̍savi̱tā'bhi̍śā̱stā'nu̍ma̱nteti̍.
e̱ṣa e̱va tat.
e̱ṣa hye̍va te'hno̍ muhū̱rtāḥ.
e̱ṣa rātre̎ḥ..29..

atha̱ yadāha̍.
pa̱vitra̍ṃ pavayi̱ṣyanthsaha̍svā̱nthsahī̍yānaru̱ṇo̍'ru̱ṇara̍jā̱ iti̍.
e̱ṣa e̱va tat.
e̱ṣa hye̍va te̎'rdhamā̱sāḥ.
e̱ṣa māsā̎ḥ.
atha̱ yadāha̍.
a̱gni̱ṣṭo̱ma u̱kthyo̎'gnirṛ̱tuḥ pra̱jāpa̍tiḥ saṃvathsa̱ra iti̍.
e̱ṣa e̱va tat.
e̱ṣa hye̍va te ya̍jñakra̱tava̍ḥ.
e̱ṣa ṛ̱tava̍ḥ..30..

e̱ṣa sa̍ṃvathsa̱raḥ.
atha̱ yadāha̍.
i̱dānī̎ṃ ta̱dānī̱miti̍.
e̱ṣa e̱va tat.
e̱ṣa hye̍va te mu̍hū̱rtānā̎ṃ muhū̱rtāḥ.
ja̱na̱ko ha̱ vaide̍haḥ.
a̱ho̱rā̱traiḥ sa̱māja̍gāma.
taṃ ho̍cuḥ.
yo vā a̱smān veda̍.
vi̱jaha̍tpā̱pmāna̍meti..31..

sarva̱māyu̍reti.
a̱bhi sva̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati.
nāsyā̱muṣmi̍m̐llo̱ke'nna̍ṃ kṣīyata̱ iti̍.
vi̱jaha̍ddha̱ vai pā̱pmāna̍meti.
sarva̱māyu̍reti.
a̱bhi sva̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati.
nāsyā̱muṣmi̍m̐llo̱ke'nna̍ṃ kṣīyate.
ya e̱vaṃ veda̍.
ahī̍nā̱ hā''śva̍thyaḥ.
sā̱vi̱traṃ vi̱dāṃ ca̍kāra..32..

sa ha̍ ha̱ṃso hi̍ra̱ṇmayo̍ bhū̱tvā.
sva̱rgaṃ lo̱kami̍yāya.
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam.
ha̱ṃso ha̱ vai hi̍ra̱ṇmayo̍ bhū̱tvā.
sva̱rgaṃ lo̱kame̍ti.
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam.
ya e̱vaṃ veda̍.
de̱va̱bhā̱go ha̍ śrauta̱ṟṣaḥ.
sā̱vi̱traṃ vi̱dāṃ ca̍kāra.
taṃ ha̱ vāgadṛ̍śyamā̱nā'bhyu̍vāca..33..

sarva̍ṃ bata gauta̱mo veda̍.
yaḥ sā̍vi̱traṃ vedeti̍.
sa ho̍vāca.
kaiṣā vāga̱sīti̍.
a̱yama̱haṃ sā̍vi̱traḥ.
de̱vānā̍mutta̱mo lo̱kaḥ.
guhya̱ṃ maho̱ bibhra̱diti̍.
e̱tāva̍ti ha gauta̱maḥ.
ya̱jño̱pa̱vī̱taṃ kṛ̱tvā'dho nipa̍pāta.
namo̱ nama̱ iti̍..34..

sa ho̍vāca.
mā bhai̍ṣīrgautama.
ji̱to vai te̍ lo̱ka iti̍.
tasmā̱dye ke ca̍ sāvi̱traṃ vi̱duḥ.
sarve̱ te ji̱talo̍kāḥ.
sa yo ha̱ vai sā̍vi̱trasyā̱ṣṭākṣa̍raṃ pa̱daṃ śri̱yā'bhiṣi̍kta̱ṃ veda̍.
śri̱yā hai̱vābhiṣi̍cyate.
ghṛṇi̱riti̱ dve a̱kṣare̎.
sūrya̱ iti̱ trīṇi̍.
ā̱di̱tya iti̱ trīṇi̍..35..

e̱tadvai sā̍vi̱trasyā̱ṣṭākṣa̍raṃ pa̱daṃ śri̱yā'bhiṣi̍ktam.
ya e̱vaṃ veda̍.
śri̱yā hai̱vābhiṣi̍cyate.
tade̱tadṛ̱cā'bhyu̍ktam.
ṛ̱co a̱kṣare̍ para̱me vyo̍man.
yasmi̍nde̱vā adhi̱ viśve̍ niṣe̱duḥ.
yastaṃ na veda̱ kimṛ̱cā ka̍riṣyati.
ya ittadvi̱dusta i̱me samā̍sata̱ iti̍.
na ha̱ vā e̱tasya̱rcā na yaju̍ṣā̱ na sāmnā'rtho̎'sti.
yaḥ sā̍vi̱traṃ veda̍..36..

tade̱tatpa̍ri̱ yadde̍vaca̱kram.
ā̱rdraṃ pinva̍mānaṃ sva̱rge lo̱ka e̍ti.
vi̱jaha̱dviśvā̍ bhū̱tāni̍ sa̱mpaśya̍t.
ā̱rdro ha̱ vai pinva̍mānaḥ sva̱rge lo̱ka e̍ti.
vi̱jaha̱nviśvā̍ bhū̱tāni̍ sa̱mpaśyan̍.
ya e̱vaṃ veda̍.
śū̱ṣo ha̱ vai vā̎rṣṇe̱yaḥ.
ā̱di̱tyena̍ sa̱māja̍gāma.
taṃ ho̍vāca.
ehi̍ sāvi̱traṃ vi̍ddhi.
a̱yaṃ vai sva̱rgyo̎'gniḥ pā̍rayi̱ṣṇura̱mṛtā̱thsambhū̍ta̱ iti̍.
e̱ṣa vāva sa sā̍vi̱traḥ.
ya e̱ṣa tapa̍ti.
ehi̱ māṃ vi̍ddhi.
iti̍ hai̱vaina̱ṃ tadu̍vāca..37..

Anuvāka 10

i̱yaṃ vāva sa̱raghā̎.
tasyā̍ a̱gnire̱va sā̍ra̱ghaṃ madhu̍.
yā e̱tāḥ pū̎rvapakṣāparapa̱kṣayo̱ rātra̍yaḥ.
tā ma̍dhu̱kṛta̍ḥ.
yānyahā̍ni.
te ma̍dhuvṛ̱ṣāḥ.
sa yo ha̱ vā e̱tā ma̍dhu̱kṛta̍śca madhuvṛ̱ṣāṃśca̱ veda̍.
ku̱rvanti̍ hāsyai̱tā a̱gnau madhu̍.
nāsye̎ṣṭāpū̱rtaṃ dha̍yanti.
atha̱ yo na veda̍..38..

na hā̎syai̱tā a̱gnau madhu̍ kurvanti.
dhaya̍ntyasyeṣṭāpū̱rtam.
yo ha̱ vā a̍horā̱trāṇā̎ṃ nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍.
nāho̍rā̱treṣvārti̱mārccha̍ti.
sa̱ṃjñāna̍ṃ vi̱jñāna̱ṃ darśā̍ dṛ̱ṣṭeti̍.
e̱tāva̍nuvā̱kau pū̎rvapa̱kṣasyā̍horā̱trāṇā̎ṃ nāma̱dheyā̍ni.
prastu̍ta̱ṃ viṣṭu̍taṃ su̱tā su̍nva̱tīti̍.
e̱tāva̍nuvā̱kāva̍parapa̱kṣasyā̍horā̱trāṇā̎ṃ nāma̱dheyā̍ni.
nāho̍rā̱treṣvārti̱mārccha̍ti.
ya e̱vaṃ veda̍..39..

yo ha̱ vai mu̍hū̱rtānā̎ṃ nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍.
na mu̍hū̱rteṣvārti̱mārccha̍ti.
ci̱traḥ ke̱turdā̱tā pra̍dā̱tā sa̍vi̱tā pra̍savi̱tā'bhi̍śā̱stā'nu̍ma̱nteti̍.
e̱te̍'nuvā̱kā mu̍hū̱rtānā̎ṃ nāma̱dheyā̍ni.
na muhū̱rteṣvārti̱mārccha̍ti.
ya e̱vaṃ veda̍.
yo ha̱ vā a̍rdhamā̱sānā̎ṃ ca̱ māsā̍nāṃ ca nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍.
nārdha̍mā̱seṣu̱ na māse̱ṣvārti̱mārccha̍ti.
pa̱vitra̍ṃ pavayi̱ṣyanthsaha̍svā̱nthsahī̍yānaru̱ṇo̍'ru̱ṇara̍jā̱ iti̍.
e̱te̍'nuvā̱kā a̍rdhamā̱sānā̎ṃ ca̱ māsā̍nāṃ ca nāma̱dheyā̍ni..40..

nārdha̍mā̱seṣu̱ na māse̱ṣvārti̱mārccha̍ti.
ya e̱vaṃ veda̍.
yo ha̱ vai ya̍jñakratū̱nāṃ ca̍rtū̱nāṃ ca̍ saṃvathsa̱rasya̍ ca nāma̱dheyā̍ni̱ veda̍.
na ya̍jñakra̱tuṣu̱ nartuṣu̱ na sa̍ṃvathsa̱ra ārti̱mārccha̍ti.
a̱gni̱ṣṭo̱ma u̱kthyo̎'gnirṛ̱tuḥ pra̱jāpa̍tiḥ saṃvathsa̱ra iti̍.
e̱te̍'nuvā̱kā ya̍jñakratū̱nāṃ ca̍rtū̱nāṃ ca̍ saṃvathsa̱rasya̍ ca nāma̱dheyā̍ni..41..

na ya̍jñakra̱tuṣu̱ nartuṣu̱ na sa̍ṃvathsa̱ra ārti̱mārccha̍ti.
ya e̱vaṃ veda̍.
yo ha̱ vai mu̍hū̱rtānā̎ṃ muhū̱rtān veda̍.
na mu̍hū̱rtānā̎ṃ muhū̱rteṣvārti̱mārccha̍ti.
i̱dānī̎ṃ ta̱dānī̱miti̍.
e̱te vai mu̍hū̱rtānā̎ṃ muhū̱rtāḥ.
na mu̍hū̱rtānā̎ṃ muhū̱rteṣvārti̱mārccha̍ti.
ya e̱vaṃ veda̍.
atho̱ yathā̎ kṣetra̱jño bhū̱tvā'nu̍pra̱viśyānna̱matti̍.
e̱vame̱vaitānkṣe̎tra̱jño bhū̱tvā'nu̍pra̱viśyānna̍matti.
sa e̱teṣā̍me̱va sa̍lo̱katā̱ṃ sāyu̍jyamaśnute.
apa̍ punarmṛ̱tyuṃ ja̍yati.
ya e̱vaṃ veda̍..42..

Anuvāka 11

kaści̍ddha̱ vā a̱smāllo̱kātpretya̍.
ā̱tmāna̍ṃ veda.
a̱yama̱hama̱smīti̍.
kaści̱thsvaṃ lo̱kaṃ na prati̱prajā̍nāti.
a̱gnimu̍gdho hai̱va dhū̱matā̎ntaḥ.
svaṃ lo̱kaṃ na prati̱prajā̍nāti.
atha̱ yo hai̱vaitama̱gniṃ sā̍vi̱traṃ veda̍.
sa e̱vāsmāllo̱kātpretya̍.
ā̱tmāna̍ṃ veda.
a̱yama̱hama̱smīti̍..43..

sa svaṃ lo̱kaṃ prati̱prajā̍nāti.
e̱ṣa u̍ ve̱vaina̱ṃ tathsā̍vi̱traḥ.
sva̱rgaṃ lo̱kama̱bhiva̍hati.
a̱ho̱rā̱trairvā i̱daṃ sa̱yugbhi̍ḥ kriyate.
i̱ti̱rā̱trāyā̍dīkṣiṣata.
i̱ti̱rā̱trāya̍ vra̱tamupā̍gu̱riti̍.
tāni̱hāne̍vaṃ vi̱duṣa̍ḥ.
a̱muṣmi̍m̐llo̱ke śe̍va̱dhiṃ dha̍yanti.
dhī̱taṃ hai̱va sa śe̍va̱dhimanu̱ parai̍ti.
atha̱ yo hai̱vaita̱magniṃ sā̍vi̱traṃ veda̍..44..

tasya̍ hai̱vāho̍rā̱trāṇi̍.
a̱muṣmi̍m̐llo̱ke śe̍va̱dhiṃ na dha̍yanti.
adhī̍taṃ hai̱va sa śe̍va̱dhimanu̱ parai̍ti.
bha̱radvā̍jo ha tri̱bhirāyu̍rbhirbrahma̱carya̍muvāsa.
taṃ ha̱ jīrṇi̱ṃ sthavi̍ra̱ṃ śayā̍nam.
indra̍ upa̱vrajyo̍vāca.
bhara̍dvāja.
yatte̍ catu̱rthamāyu̍rda̱dyām.
kime̍nena kuryā̱ iti̍.
bra̱hma̱carya̍me̱vaine̍na careya̱miti̍ hovāca..45..

taṃ ha̱ trīngi̱rirū̍pā̱navi̍jñātāniva darśa̱yāṃ ca̍kāra.
teṣā̱ṃ haikai̍kasmānmu̱ṣṭinā''da̍de.
sa ho̍vāca.
bhara̍dvā̱jetyā̱mantrya̍.
vedā̱ vā e̱te.
a̱na̱ntā vai vedā̎ḥ.
e̱tadvā e̱taistri̱bhirāyu̍rbhi̱ranva̍vocathāḥ.
atha̍ ta̱ ita̍ra̱dana̍nūktame̱va.
ehī̱maṃ vi̍ddhi.
a̱yaṃ vai sa̍rvavi̱dyeti̍..46..

tasmai̍ hai̱tama̱gniṃ sā̍vi̱tramu̍vāca.
taṃ sa vi̍di̱tvā.
a̱mṛto̍ bhū̱tvā.
sva̱rgaṃ lo̱kami̍yāya.
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam.
a̱mṛto̍ hai̱va bhū̱tvā.
sva̱rgaṃ lo̱kame̍ti.
ā̱di̱tyasya̱ sāyu̍jyam.
ya e̱vaṃ veda̍.
e̱ṣo e̱va trayī̍ vi̱dyā..47..

yāva̍ntaṃ ha̱ vai tra̱yyā vi̱dyayā̍ lo̱kaṃ ja̍yati.
tāva̍ntaṃ lo̱kaṃ ja̍yati.
ya e̱vaṃ veda̍.
a̱gnervā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni.
a̱gnere̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
vā̱yorvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni.
vā̱yore̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
indra̍sya̱ vā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni..48..

indra̍syai̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
bṛha̱spate̱rvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni.
bṛha̱spate̍re̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
pra̱jāpa̍te̱rvā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni.
pra̱jāpa̍tere̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
brahma̍ṇo̱ vā e̱tāni̍ nāma̱dheyā̍ni.
brahma̍ṇa e̱va sāyu̍jyaṃ salo̱katā̍māpnoti.
ya e̱vaṃ veda̍.
sa vā e̱ṣo̎'gnira̍pakṣapu̱ccho vā̱yure̱va.
tasyā̱gnirmukham̎.
a̱sāvā̍di̱tyaḥ śira̍ḥ.
sa yade̱te de̱vate̱ anta̍reṇa.
tathsarva̍ṃ sīvyati.
tasmā̎thsāvi̱traḥ..49..