Skip to content

Tṛtīyāṣṭakam, Dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ

Tṛtīyāṣṭakam, Dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ

Anuvāka 1

tṛ̱tīya̍syāmi̱to di̱vi soma̍ āsīt.
taṃ gā̍ya̱tryā'ha̍rat.
tasya̍ pa̱rṇama̍cchidyata.
tatpa̱rṇo̍'bhavat.
tatpa̱rṇasya̍ parṇa̱tvam.
brahma̱ vai pa̱rṇaḥ.
yatpa̍rṇaśā̱khayā̍ va̱thsāna̍pāka̱roti̍.
brahma̍ṇai̱vainā̍na̱pāka̍roti.
gā̱ya̱tro vai pa̱rṇaḥ.
gā̱ya̱trāḥ pa̱śava̍ḥ..1..

tasmā̱ttrīṇi̍trīṇi pa̱rṇasya̍ palā̱śāni̍.
tri̱padā̍ gāya̱trī.
yatpa̍rṇaśā̱khayā̱ gāḥ prā̱rpaya̍ti.
svayai̱vainā̍ de̱vata̍yā̱ prārpa̍yati.
yaṃ kā̱maye̍tāpa̱śuḥ syā̱diti̍.
a̱pa̱rṇāntasmai̱ śuṣkā̎grā̱māha̍ret.
a̱pa̱śure̱va bha̍vati.
yaṃ kā̱maye̍ta paśu̱mānthsyā̱diti̍.
ba̱hu̱pa̱rṇāntasmai̍ bahuśā̱khāmāha̍ret.
pa̱śu̱manta̍me̱vaina̍ṃ karoti..2..

yatprācī̍mā̱ hare̎t.
de̱va̱lo̱kama̱bhi ja̍yet.
yadudī̍cīṃ manuṣyalo̱kam.
prācī̱mudī̍cī̱mā ha̍rati.
u̱bhayo̎rlo̱kayo̍ra̱bhiji̍tyai.
i̱ṣe tvo̱rje tvetyā̍ha.
iṣa̍me̱vorja̱ṃ yaja̍māne dadhāti.
vā̱yava̱ḥ sthetyā̍ha.
vā̱yurvā a̱ntari̍kṣa̱syādhya̍kṣāḥ.
a̱nta̱ri̱kṣa̱de̱va̱tyā̎ḥ khalu̱ vai pa̱śava̍ḥ..3..

vā̱yava̍ e̱vainā̱npari̍ dadāti.
pra vā e̍nāne̱tadā ka̍roti.
yadāha̍.
vā̱yava̱ḥ sthetyu̍pā̱yava̱ḥ sthetyā̍ha.
yaja̍mānāyai̱va pa̱śūnupa̍ hvayate.
de̱vo va̍ḥ savi̱tā prārpa̍ya̱tvityā̍ha̱ prasū̎tyai.
śreṣṭha̍tamāya̱ karma̍ṇa̱ ityā̍ha.
ya̱jño hi śreṣṭha̍tama̱ṃ karma̍.
tasmā̍de̱vamā̍ha.
āpyā̍yadhvamaghniyā devabhā̱gamityā̍ha..4..

va̱thsebhya̍śca̱ vā e̱tāḥ pu̱rā ma̍nu̱ṣye̎bhya̱ścāpyā̍yanta.
de̱vebhya̍ e̱vainā̱ indrā̱yāpyā̍yayati.
ūrja̍svatī̱ḥ paya̍svatī̱rityā̍ha.
ūrja̱ṃ hi paya̍ḥ sa̱mbhara̍nti.
pra̱jāva̍tīranamī̱vā a̍ya̱kṣmā ityā̍ha̱ prajā̎tyai.
mā va̍ḥ ste̱na ī̍śata̱ mā'ghaśa̍ṃsa̱ ityā̍ha̱ guptyai̎.
ru̱drasya̍ he̱tiḥ pari̍ vo vṛṇa̱ktvityā̍ha.
ru̱drāde̱vainā̎strāyate.
dhru̱vā a̱smingopa̍tau syāta ba̱hvīrityā̍ha.
dhru̱vā e̱vāsmi̍nba̱hvīḥ ka̍roti..5..

yaja̍mānasya pa̱śūnpā̱hītyā̍ha.
pa̱śū̱nāṃ go̍pī̱thāya̍.
tasmā̎thsā̱yaṃ pa̱śava̱ upa̍sa̱māva̍rtante.
ana̍dhaḥ sādayati.
garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyā̱ apra̍pādāya.
tasmā̱dgarbhā̎ḥ pra̱jānā̱mapra̍pādukāḥ.
u̱parī̍va̱ nida̍dhāti.
u̱parī̍va̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai..6..

Anuvāka 2

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va itya̍śvapa̱ṟśumāda̍tte̱ prasū̎tyai.
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍ha.
a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎m.
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̎.
yo vā oṣa̍dhīḥ parva̱śo veda̍.
nainā̱ḥ sa hi̍nasti.
pra̱jāpa̍ti̱rvā oṣa̍dhīḥ parva̱śo ve̍da.
sa e̍nā̱ na hi̍nasti.
a̱śva̱pa̱rśvā ba̱ṟhiracchai̍ti.
prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ sayoni̱tvāya̍..7..

oṣa̍dhīnā̱mahi̍ṃsāyai.
ya̱jñasya̍ gho̱ṣada̱sītyā̍ha.
yaja̍māna e̱va ra̱yiṃ da̍dhāti.
pratyu̍ṣṭa̱ṃ rakṣa̱ḥ pratyu̍ṣṭā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
preyama̍gāddhi̱ṣaṇā̍ ba̱ṟhiracchetyā̍ha.
vi̱dyā vai dhi̱ṣaṇā̎.
vi̱dyayai̱vaina̱dacchai̍ti.
manu̍nā kṛ̱tā sva̱dhayā̱ vita̱ṣṭetyā̍ha.
mā̱na̱vī hi parśu̍ḥ sva̱dhākṛ̍tā..8..

ta āva̍hanti ka̱vaya̍ḥ pu̱rastā̱dityā̍ha.
śu̱śru̱vāṃso̱ vai ka̱vaya̍ḥ.
ya̱jñaḥ pu̱rastā̎t.
mu̱kha̱ta e̱va ya̱jñamā ra̍bhate.
atho̱ yade̱tadu̱ktvā yata̱ḥ kuta̍ścā̱ hara̍ti.
tatprācyā̍ e̱va di̱śo bha̍vati.
de̱vebhyo̱ juṣṭa̍mi̱ha ba̱ṟhirā̱sada̱ ityā̍ha.
ba̱ṟhiṣa̱ḥ samṛ̍ddhyai.
karma̱ṇo'na̍parādhāya.
de̱vānā̎ṃ pariṣū̱tama̱sītyā̍ha..9..

yadvā i̱daṃ kiṃ ca̍.
tadde̱vānā̎ṃ pariṣū̱tam.
atho̱ yathā̱ vasya̍se prati̱procyāhe̱daṃ ka̍riṣyā̱mīti̍.
e̱vame̱va tada̍dhva̱ryurde̱vebhya̍ḥ prati̱procya̍ ba̱ṟhirdā̍ti.
ā̱tmano'hi̍ṃsāyai.
yāva̍taḥ sta̱mbānpa̍ridi̱śet.
yatteṣā̍mucchi̱ṃṣyāt.
ati̱ tadya̱jñasya̍ recayet.
eka̍ṃ sta̱mbaṃ pari̍diśet.
taṃ sarva̍ṃ dāyāt..10..

ya̱jñasyāna̍tirekāya.
va̱ṟṣavṛ̍ddhama̱sītyā̍ha.
va̱ṟṣavṛ̍ddhā̱ vā oṣa̍dhayaḥ.
deva̍barhi̱rityā̍ha.
de̱vebhya̍ e̱vaina̍tkaroti.
mā tvā̱'nvaṅmā ti̱ryagityā̱hāhi̍ṃsāyai.
parva̍ te rādhyāsa̱mityā̱hardhyai̎.
ā̱cche̱ttā te̱ mā ri̍ṣa̱mityā̍ha.
nāsyā̱'̱'̱tmano̍ mīyate.
ya e̱vaṃ veda̍..11..

deva̍barhiḥ śa̱tava̍lśa̱ṃ viro̱hetyā̍ha.
pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ.
pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nāya.
sa̱hasra̍valśā̱ vi va̱yaṃ ru̍he̱metyā̍ha.
ā̱me̱vaitāmā śā̎ste.
pṛ̱thi̱vyāḥ sa̱mpṛca̍ḥ pā̱hītyā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
ayu̍ṅgāyuṅgānmu̱ṣṭīṃ lu̍noti.
mi̱thu̱na̱tvāya̱ prajā̎tyai.
su̱sa̱mbhṛtā̎ tvā̱ sambha̍rā̱mītyā̍ha.
brahma̍ṇai̱vaina̱thsambha̍rati..12..

adi̍tyai̱ rāsnā̱'sītyā̍ha.
i̱yaṃ vā adi̍tiḥ.
a̱syā e̱vaina̱drāsnā̎ṃ karoti.
i̱ndrā̱ṇyai sa̱nnaha̍na̱mityā̍ha.
i̱ndrā̱ṇī vā agre̍ de̱vatā̍nā̱ṃ sama̍nahyata.
sā''rdhno̎t.
ṛddhyai̱ sanna̍hyati.
pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ.
pra̱jānā̱mapa̍rāvāpāya.
tasmā̱thsnāva̍santatāḥ pra̱jā jā̍yante..13..

pū̱ṣā te̎ gra̱nthiṃ gra̍thnā̱tvityā̍ha.
puṣṭi̍me̱va yaja̍māne dadhāti.
sa te̱ māsthā̱dityā̱hāhi̍ṃsāyai.
pa̱ścātprāñca̱mupa̍gūhati.
pa̱ścādvai prā̱cīna̱ṃ reto̍ dhīyate.
pa̱ścāde̱vāsmai̎ prā̱cīna̱ṃ reto̍ dadhāti.
indra̍sya tvā bā̱hubhyā̱mudya̍ccha̱ ityā̍ha.
i̱ndri̱yame̱va yaja̍māne dadhāti.
bṛha̱spate̎rmū̱rdhnā ha̍rā̱mītyā̍ha.
brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̍ḥ..14..

brahma̍ṇai̱vaina̍ddharati.
u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hītyā̍ha̱ gatyai̎.
de̱va̱ṅga̱mama̱sītyā̍ha.
de̱vāne̱vaina̍dgamayati.
ana̍dhaḥ sādayati.
garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyā̱ apra̍pādāya.
tasmā̱dgarbhā̎ḥ pra̱jānā̱mapra̍pādukāḥ.
u̱parī̍va̱ ni da̍dhāti.
u̱parī̍va̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai..15..

Anuvāka 3

pū̱rve̱dyuri̱dhmāba̱ṟhiḥ ka̍roti.
ya̱jñame̱vārabhya̍ gṛhī̱tvopa̍vasati.
pra̱jāpa̍tirya̱jñama̍sṛjata.
tasyo̱khe a̍sraṃsetām.
ya̱jño vai pra̱jāpa̍tiḥ.
yathsā̎nnāyyo̱khe bhava̍taḥ.
ya̱jñasyai̱va tadu̱khe upa̍dadhā̱tyapra̍sraṃsāya.
śundha̍dhva̱ṃ daivyā̍ya̱ karma̍ṇe devaya̱jyāyā̱ ityā̍ha.
de̱va̱ya̱jyāyā̍ e̱vainā̍ni śundhati.
mā̱ta̱riśva̍no gha̱rmo̍'sītyā̍ha..16..

a̱ntari̍kṣa̱ṃ vai mā̍ta̱riśva̍no gha̱rmaḥ.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ vidhṛ̍tyai.
dyaura̍si pṛthi̱vya̍sītyā̍ha.
di̱vaśca̱ hye̍ṣā pṛ̍thi̱vyāśca̱ sambhṛ̍tā.
yadu̱khā.
tasmā̍de̱vamā̍ha.
vi̱śvadhā̍yā asi para̱meṇa̱ dhāmnetyā̍ha.
vṛṣṭi̱rvai vi̱śvadhā̍yāḥ.
vṛṣṭi̍me̱vāva̍ rundhe.
dṛṃha̍sva̱ mā hvā̱rityā̍ha̱ dhṛtyai̎..17..

vasū̍nāṃ pa̱vitra̍ma̱sītyā̍ha.
prā̱ṇā vai vasa̍vaḥ.
teṣā̱ṃ vā e̱tadbhā̍ga̱dheyam̎.
yatpa̱vitram̎.
tebhya̍ e̱vaina̍tkaroti.
śa̱tadhā̍raṃ sa̱hasra̍dhāra̱mityā̍ha.
prā̱ṇeṣve̱vāyu̍rdadhāti sarva̱tvāya̍.
tri̱vṛtpa̍lāśaśā̱khāyā̎ṃ darbha̱maya̍ṃ bhavati.
tri̱vṛdvai prā̱ṇaḥ.
tri̱vṛta̍me̱va prā̱ṇaṃ ma̍dhya̱to yaja̍māne dadhāti..18..

sau̱myaḥ pa̱rṇaḥ sa̍yoni̱tvāya̍.
sā̱kṣātpa̱vitra̍ṃ da̱rbhāḥ.
prākhsā̱yamadhi̱ni da̍dhāti.
tatprā̍ṇāpā̱nayo̍ rū̱pam.
ti̱ryakprā̱taḥ.
taddarśa̍sya rū̱pam.
dā̱rśyaṃ hye̍tadaha̍ḥ.
anna̱ṃ vai ca̱ndramā̎ḥ.
anna̍ṃ prā̱ṇāḥ.
u̱bhaya̍me̱vopai̱tyajā̍mitvāya..19..

tasmā̍da̱yaṃ sa̱rvata̍ḥ pavate.
hu̱taḥ sto̱ko hu̱to dra̱phsa ityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
ha̱viṣo'ska̍ndāya.
na hi hu̱taṃ svāhā̍kṛta̱ṃ skanda̍ti.
di̱vi nāko̱ nāmā̱gniḥ.
tasya̍ vi̱pruṣo̍ bhāga̱dheyam̎.
a̱gnaye̍ bṛha̱te nākā̱yetyā̍ha.
nāka̍me̱vāgniṃ bhā̍ga̱dheye̍na̱ sama̍rdhayati.
svāhā̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱mityā̍ha.
dyāvā̍pṛthi̱vyore̱vaina̱tprati̍ṣṭhāpayati..20..

pa̱vitra̍va̱tyāna̍yati.
a̱pāṃ cai̱vauṣa̍dhīnāṃ ca̱ rasa̱ṃ saṃsṛ̍jati.
atho̱ oṣa̍dhīṣve̱va pa̱śūnprati̍ṣṭhāpayati.
a̱nvā̱rabhya̱ vāca̍ṃ yacchati.
ya̱jñasya̱ dhṛtyai̎.
dhā̱raya̍nnāste.
dhā̱raya̍nta iva̱ hi du̱hanti̍.
kāma̍dhukṣa̱ ityā̱hā''tṛ̱tīya̍syai.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
i̱māne̱va lo̱kān yaja̍māno duhe..21..

a̱mūmiti̱ nāma̍ gṛhṇāti.
bha̱drame̱vāsā̱ṃ karmā̱ viṣka̍roti.
sā vi̱śvāyu̱ḥ sā vi̱śvavya̍cā̱ḥ sā vi̱śvaka̱rmetyā̍ha.
i̱yaṃ vai vi̱śvāyu̍ḥ.
a̱ntari̍kṣaṃ vi̱śvavya̍cāḥ.
a̱sau vi̱śvaka̍rmā.
i̱māne̱vaitābhi̍rlo̱kān ya̍thāpū̱rvaṃ du̍he.
atho̱ yathā̎ pradā̱tre puṇya̍mā̱śāste̎.
e̱vame̱vainā̍ e̱tadupa̍stauti.
tasmā̱tprādā̱dityu̱nnīya̱ vanda̍mānā upastu̱vanta̍ḥ pa̱śūndu̍hanti..22..

ba̱hu du̱gdhīndrā̍ya de̱vebhyo̍ ha̱viriti̱ vāca̱ṃ visṛ̍jate.
ya̱thā̱de̱va̱tame̱va prasau̍ti.
daivya̍sya ca mānu̱ṣasya̍ ca̱ vyāvṛ̍tyai.
trirā̍ha.
triṣa̍tyā̱ hi de̱vāḥ.
avā̍caṃ ya̱mo'na̍nvāra̱bhyotta̍rāḥ.
apa̍rimitame̱vāva̍ rundhe.
na dā̍rupā̱treṇa̍ duhyāt.
a̱gni̱vadvai dā̍rupā̱tram.
yaddā̍rupā̱treṇa̍ du̱hyāt..23..{ṇa̍}%for spacing!
yā̱tayā̎mnā ha̱viṣā̍ yajeta.
atho̱ khalvā̍huḥ.
pu̱ro̱ḍāśa̍mukhāni̱ vai ha̱vīṃṣi̍.
neta i̍taḥ puro̱ḍāśa̍ṃ ha̱viṣo̱ yāmo̱'stīti̍.
kāma̍me̱va dā̍rupā̱treṇa̍ duhyāt.
śū̱dra e̱va na du̍hyāt.
asa̍to̱ vā e̱ṣa sambhū̍taḥ.
yacchū̱draḥ.
aha̍vire̱va tadityā̍huḥ.
yacchū̱dro dogdhīti̍..24..

a̱gni̱ho̱trame̱va na du̍hyācchū̱draḥ.
taddhi notpu̱nanti̍.
ya̱dā khalu̱ vai pa̱vitra̍ma̱tyeti̍.
atha̱ taddha̱viriti̍.
sampṛ̍cyadhvamṛtāvarī̱rityā̍ha.
a̱pāṃ cai̱vauṣa̍dhīnāṃ ca̱ rasa̱ṃ saṃ sṛ̍jati.
tasmā̍da̱pāṃ cauṣa̍dhīnāṃ ca̱ rasa̱mupa̍jīvāmaḥ.
ma̱ndrā dhana̍sya sā̱taya̱ ityā̍ha.
puṣṭi̍me̱va yaja̍māne dadhāti.
some̍na̱ tvāta̍na̱cmīndrā̍ya̱ dadhītyā̍ha..25..

soma̍me̱vaina̍tkaroti.
yo vai soma̍ṃ bhakṣayi̱tvā.
sa̱ṃva̱thsa̱raṃ soma̱ṃ na piba̍ti.
pu̱na̱rbhakṣyo̎'sya somapī̱tho bha̍vati.
soma̱ḥ khalu̱ vai sā̎nnā̱yyam.
ya e̱vaṃ vi̱dvānthsā̎nnā̱yyaṃ piba̍ti.
a̱pu̱na̱rbhakṣyo̎'sya somapī̱tho bha̍vati.
na mṛ̱nmaye̱nāpi̍ dadhyāt.
yanmṛ̱nmaye̍nāpida̱dhyāt.
pi̱tṛ̱de̱va̱tya̍ṃ syāt..26..

a̱ya̱spā̱treṇa̍ vā dārupā̱treṇa̱ vā'pi̍ dadhāti.
taddhi sade̍vam.
u̱da̱nvadbha̍vati.
āpo̱ vai ra̍kṣo̱ghnīḥ.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
ada̍stamasi̱ viṣṇa̍ve̱ tvetyā̍ha.
ya̱jño vai viṣṇu̍ḥ.
ya̱jñāyai̱vaina̱dada̍staṃ karoti.
viṣṇo̍ ha̱vyaṃ ra̍kṣa̱svetyā̍ha̱ guptyai̎.
ana̍dhaḥ sādayati.
garbhā̍ṇā̱ṃ dhṛtyā̱ apra̍pādāya.
tasmā̱dgarbhā̎ḥ pra̱jānā̱mapra̍pādukāḥ.
u̱parī̍va̱ nida̍dhāti.
u̱parī̍va̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai..27..

Anuvāka 4

karma̍ṇe vāṃ de̱vebhya̍ḥ śakeya̱mityā̍ha̱ śaktyai̎.
ya̱jñasya̱ vai santa̍ti̱manu̍ pra̱jāḥ pa̱śavo̱ yaja̍mānasya̱ santā̍yante.
ya̱jñasya̱ vicchi̍tti̱manu̍ pra̱jāḥ pa̱śavo̱ yaja̍mānasya̱ vicchi̍dyante.
ya̱jñasya̱ santa̍tirasi ya̱jñasya̍ tvā̱ santa̍tyai stṛṇāmi̱ santa̍tyai tvā ya̱jñasyetyāha̍va̱nīyā̱thsaṃ ta̍noti.
yaja̍mānasya pra̱jāyai̍ paśū̱nāṃ santa̍tyai.
a̱paḥ praṇa̍yati.
śra̱ddhā vā āpa̍ḥ.
śra̱ddhāme̱vārabhya̍ pra̱ṇīya̱ praca̍rati.
a̱paḥ praṇa̍yati.
ya̱jño vā āpa̍ḥ..28..

ya̱jñame̱vārabhya̍ pra̱ṇīya̱ praca̍rati.
a̱paḥ praṇa̍yati.
vajro̱ vā āpa̍ḥ.
vajra̍me̱va bhrātṛ̍vyebhyaḥ pra̱hṛtya̍ pra̱ṇīya̱ praca̍rati.
a̱paḥ praṇa̍yati.
āpo̱ vai ra̍kṣo̱ghnīḥ.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
a̱paḥ praṇa̍yati.
āpo̱ vai de̱vānā̎ṃ pri̱yaṃ dhāma̍.
de̱vānā̍me̱va pri̱yaṃ dhāma̍ pra̱ṇīya̱ praca̍rati..29..

a̱paḥ praṇa̍yati.
āpo̱ vai sarvā̍ de̱vatā̎ḥ.
de̱vatā̍ e̱vā''rabhya̍ pra̱ṇīya̱ praca̍rati.
veṣā̍ya̱ tvetyā̍ha.
veṣā̍ya̱ hye̍nadāda̱tte.
pratyu̍ṣṭa̱ṃ rakṣa̱ḥ pratyu̍ṣṭā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
dhūra̱sītyā̍ha.
e̱ṣa vai dhuryo̱'gniḥ.
taṃ yadanu̍paspṛśyātī̱yāt..30..

a̱dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ ca̱ prada̍het.
u̱pa̱spṛśyātye̍ti.
a̱dhva̱ryośca̱ yaja̍mānasya̱ cāpra̍dāhāya.
dhūrva̱ taṃ yo̎smāndhūrva̍ti̱ taṃ dhū̎rva̱ yaṃ va̱yaṃ dhūrvā̍ma̱ ityā̍ha.
dvau vāva puru̍ṣau.
yaṃ cai̱va dhūrva̍ti.
yaścai̍na̱ṃ dhūrva̍ti.
tāvu̱bhau śu̱cā'rpa̍yati.
tvaṃ de̱vānā̍masi̱ sasni̍tama̱ṃ papri̍tama̱ṃ juṣṭa̍tama̱ṃ vahni̍tamaṃ deva̱hūta̍ma̱mityā̍ha.
ya̱thā̱ya̱jure̱vaitat..31..

ahru̍tamasi havi̱rdhāna̱mityā̱hānā̎rtyai.
dṛṃha̍sva̱ mā hvā̱rityā̍ha̱ dhṛtyai̎.
mi̱trasya̍ tvā̱ cakṣu̍ṣā̱ prekṣa̱ ityā̍ha mitra̱tvāya̍.
mā bhermā saṃvi̍kthā̱ mā tvā̍ hiṃsiṣa̱mityā̱hāhi̍ṃsāyai.
yadvai kiṃ ca̱ vāto̱ nābhi̱ vāti̍.
tathsarva̍ṃ varuṇadeva̱tyam̎.
u̱ru vātā̱yetyā̍ha.
avā̍ruṇame̱vaina̍tkaroti.
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyai.
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍ha..32..

a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎m.
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̎.
a̱gnaye̱ juṣṭa̱ṃ nirva̍pā̱mītyā̍ha.
a̱gnaya̍ e̱vainā̱ṃ juṣṭa̱ṃ nirva̍pati.
triryaju̍ṣā.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̎.
tū̱ṣṇīṃ ca̍tu̱rtham.
apa̍rimitame̱vāva̍ rundhe.
sa e̱vame̱vānu̍pū̱rvaṃ ha̱vīṃṣi̱ nirva̍pati..33..

i̱daṃ de̱vānā̍mi̱damu̍ naḥ sa̱hetyā̍ha̱ vyāvṛ̍tyai.
sphā̱tyai tvā̱ nārā̎tyā̱ ityā̍ha̱ guptyai̎.
tama̍sīva̱ vā e̱ṣo̎'ntaśca̍rati.
yaḥ pa̍rī̱ṇahi̍.
suva̍ra̱bhi vi khye̍ṣaṃ vaiśvāna̱raṃ jyoti̱rityā̍ha.
suva̍re̱vābhi vi pa̍śyati vaiśvāna̱raṃ jyoti̍ḥ.
dyāvā̍pṛthi̱vī ha̱viṣi̍ gṛhī̱ta uda̍vepetām.
dṛṃha̍ntā̱nduryā̱ dyāvā̍pṛthi̱vyorityā̍ha.
gṛ̱hāṇā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vyordhṛtyai̎.
u̱rva̍ntari̍kṣa̱manvi̱hītyā̍ha̱ gatyai̎.
adi̍tyāstvo̱pasthe̍ sādayā̱mītyā̍ha.
i̱yaṃ vā adi̍tiḥ.
a̱syā e̱vaina̍du̱pasthe̍ sādayati.
agne̍ ha̱vyaṃ ra̍kṣa̱svetyā̍ha̱ guptyai̎..34..

Anuvāka 5

indro̍ vṛ̱trama̍han.
so̍'paḥ.
a̱bhya̍mriyata.
tāsā̱ṃ yanmedhya̍ṃ ya̱jñiya̱ṃ sade̍va̱māsī̎t.
tadapoda̍krāmat.
te da̱rbhā a̍bhavan.
yadda̱rbhaira̱pa u̍tpu̱nāti̍.
yā e̱va medhyā̍ ya̱jñiyā̱ḥ sade̍vā̱ āpa̍ḥ.
tābhi̍re̱vainā̱ utpu̍nāti.
dvābhyā̱mutpu̍nāti..35..

dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai.
de̱vo va̍ḥ savi̱totpu̍nā̱tvityā̍ha.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱vainā̱ utpu̍nāti.
acchi̍dreṇa pa̱vitre̱ṇetyā̍ha.
a̱sau vā ā̍di̱tyo'cchi̍draṃ pa̱vitram̎.
tenai̱vainā̱ utpu̍nāti.
vaso̱ḥ sūrya̍sya ra̱śmibhi̱rityā̍ha.
prā̱ṇā vā āpa̍ḥ.
prā̱ṇā vasa̍vaḥ.
prā̱ṇā ra̱śmaya̍ḥ..36..

prā̱ṇaire̱va prā̱ṇānthsaṃ pṛ̍ṇakti.
sā̱vi̱tri̱yarcā.
sa̱vi̱tṛpra̍sūtaṃ me̱ karmā̍sa̱diti̍.
sa̱vi̱tṛpra̍sūtame̱vāsya̱ karma̍ bhavati.
pa̱ccho gā̍yatri̱yā tri̍ṣṣamṛddha̱tvāya̍.
āpo̍ devīragrepuvo agreguva̱ ityā̍ha.
rū̱pame̱vāsā̍me̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe.
agra̍ i̱maṃ ya̱jñaṃ na̍ya̱tāgre̍ ya̱jñapa̍ti̱mityā̍ha.
agra̍ e̱va ya̱jñaṃ na̍yanti.
agre̍ ya̱jñapa̍tim..37..

yu̱ṣmānindro̍'vṛṇīta vṛtra̱tūrye̍ yū̱yamindra̍mavṛṇīdhvaṃ vṛtra̱tūrya̱ ityā̍ha.
vṛ̱traṃ ha̍ hani̱ṣyannindra̱ āpo̍ vavre.
āpo̱ hendra̍ṃ vavrire.
sa̱ṃjñāme̱vāsā̍me̱tathsāmā̍na̱ṃ vyāca̍ṣṭe.
prokṣi̍tā̱ḥ sthetyā̍ha.
tenā''pa̱ḥ prokṣi̍tāḥ.
a̱gnaye̍ vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̎mya̱gnīṣomā̎bhyā̱mityā̍ha.
ya̱thā̱de̱va̱tame̱vainā̱nprokṣa̍ti.
triḥ prokṣa̍ti.
tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ..38..

atho̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
śundha̍dhva̱ṃ daivyā̍ya̱ karma̍ṇe devaya̱jyāyā̱ ityā̍ha.
de̱va̱ya̱jyāyā̍ e̱vainā̍ni śundhati.
triḥ prokṣa̍ti.
tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ.
atho̍ medhya̱tvāya̍.
ava̍dhūta̱ṃ rakṣo'va̍dhūtā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
adi̍tyā̱stvaga̱sītyā̍ha.
i̱yaṃ vā adi̍tiḥ..39..

a̱syā e̱vaina̱ttvaca̍ṃ karoti.
prati̍ tvā pṛthi̱vī ve̱ttvityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
pu̱rastā̎tpratī̱cīna̍grīva̱mutta̍ralo̱mopa̍stṛṇāti medhya̱tvāya̍.
tasmā̎tpu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ḥ pa̱śavo̱ medha̱mupa̍tiṣṭhante.
tasmā̎tpra̱jā mṛ̱gaṃ grāhu̍kāḥ.
ya̱jño de̱vebhyo̱ nilā̍yata.
kṛṣṇo̍ rū̱paṃ kṛ̱tvā.
yatkṛ̍ṣṇāji̱ne ha̱vira̍dhyava̱hanti̍.
ya̱jñāde̱va tadya̱jñaṃ prayu̍ṅkte.
ha̱viṣo'ska̍ndāya..40..

a̱dhi̱ṣava̍ṇamasi vānaspa̱tyamityā̍ha.
a̱dhi̱ṣava̍ṇame̱vaina̍tkaroti.
prati̱ tvā'di̍tyā̱stvagve̱ttvityā̍ha saya̱tvāya̍.
a̱gnesta̱nūra̱sītyā̍ha.
a̱gnervā e̱ṣā ta̱nūḥ.
yadoṣa̍dhayaḥ.
vā̱co vi̱sarja̍na̱mityā̍ha.
ya̱dā hi pra̱jā oṣa̍dhīnāma̱śñanti̍.
atha̱ vāca̱ṃ visṛ̍jante.
de̱vavī̍taye tvā gṛhṇā̱mītyā̍ha..41..

de̱vatā̍bhire̱vaina̱thsama̍rdhayati.
adri̍rasi vānaspa̱tya ityā̍ha.
grāvā̍ṇame̱vaina̍tkaroti.
sa i̱daṃ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ su̱śami̍ śami̱ṣvetyā̍ha̱ śāntyai̎.
havi̍ṣkṛ̱dehītyā̍ha.
ya e̱va de̱vānā̍ṃ havi̱ṣkṛta̍ḥ.
tān hva̍yati.
trirhva̍yati.
triṣa̍tyā̱ hi de̱vāḥ.
iṣa̱māva̱dorja̱māva̱detyā̍ha..42..

iṣa̍me̱vorja̱ṃ yaja̍māne dadhāti.
dyu̱madva̍data va̱yaṃ sa̍ṅghā̱taṃ je̱ṣmetyā̍ha̱ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai.
mano̎ḥ śra̱ddhāde̍vasya̱ yaja̍mānasyāsura̱ghnī vāk.
ya̱jñā̱yu̱dheṣu̱ pravi̍ṣṭā''sīt.
te'su̍rā̱ yāva̍nto yajñāyu̱dhānā̍mu̱dvada̍tāmu̱pāśṛ̍ṇvan.
te parā̍bhavan.
tasmā̱thsvānā̱ṃ madhye̍'va̱sāya̍ yajeta.
yāva̍nto'sya̱ bhrātṛ̍vyā yajñāyu̱dhānā̍mu̱dvada̍tāmupaśṛ̱ṇvanti̍.
te parā̍ bhavanti.
u̱ccaiḥ sa̱māha̍nta̱ vā ā̍ha̱ viji̍tyai..43..

vṛ̱ṅkta e̍ṣāmindri̱yaṃ vī̱ryam̎.
śreṣṭha̍ eṣāṃ bhavati.
va̱ṟṣavṛ̍ddhamasi̱ prati̍ tvā va̱ṟṣavṛ̍ddhaṃ ve̱ttvityā̍ha.
va̱ṟṣavṛ̍ddhā̱ vā oṣa̍dhayaḥ.
va̱ṟṣavṛ̍ddhā i̱ṣīkā̱ḥ samṛ̍ddhyai.
ya̱jñaṃ rakṣā̱ṃsyanu̱ prāvi̍śan.
tānya̱snā pa̱śubhyo̍ ni̱ravā̍dayanta.
tuṣai̱roṣa̍dhībhyaḥ.
parā̍pūta̱ṃ rakṣa̱ḥ parā̍pūtā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai..44..

rakṣa̍sāṃ bhā̱go̍'sītyā̍ha.
tuṣai̍re̱va rakṣā̍ṃsi ni̱rava̍dayate.
a̱pa upa̍spṛśati medhya̱tvāya̍.
vā̱yurvo̱ vivi̍na̱ktvityā̍ha.
pa̱vitra̱ṃ vai vā̱yuḥ.
pu̱nātye̱vainān̍.
a̱ntari̍kṣādiva̱ vā e̱te praska̍ndanti.
ye śūrpā̎t.
de̱vo va̍ḥ savi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱ḥ prati̍gṛhṇā̱tvityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
ha̱viṣo'ska̍ndāya.
triṣpha̱līka̍rta̱vā ā̍ha.
tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ.
atho̍ medhya̱tvāya̍..45..

Anuvāka 6

ava̍dhūta̱ṃ rakṣo'va̍dhūtā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
adi̍tyā̱stvaga̱sītyā̍ha.
i̱yaṃ vā adi̍tiḥ.
a̱syā e̱vaina̱ttvaca̍ṃ karoti.
prati̍ tvā pṛthi̱vī ve̱ttvityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
pu̱rastā̎tpratī̱cīna̍grīva̱mutta̍ralo̱mopa̍stṛṇāti medhya̱tvāya̍.
tasmā̎tpu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ḥ pa̱śavo̱ medha̱mupa̍tiṣṭhante.
tasmā̎tpra̱jā mṛ̱gaṃ grāhu̍kāḥ.
ya̱jño de̱vebhyo̱ nilā̍yata..46..

kṛṣṇo̍ rū̱paṃ kṛ̱tvā.
yatkṛ̍ṣṇāji̱ne ha̱vira̍dhipi̱naṣṭi̍.
ya̱jñāde̱va tadya̱jñaṃ prayu̍ṅkte.
ha̱viṣo'ska̍ndāya.
dyāvā̍pṛthi̱vī sa̱hāstā̎m.
te śa̍myāmā̱trameka̱maha̱rvyaitā̍ṃ śamyāmā̱trameka̱maha̍ḥ.
di̱vaḥ ska̍mbha̱nira̍si̱ prati̱ tvā'di̍tyā̱stvagve̱ttvityā̍ha.
dyāvā̍pṛthi̱vyorvītyai̎.
dhi̱ṣaṇā̍'si parva̱tyā prati̍ tvā di̱vaḥ ska̍mbha̱nirve̱ttvityā̍ha.
dyāvā̍pṛthi̱vyorvidhṛ̍tyai..47..

dhi̱ṣaṇā̍'si pārvate̱yī prati̍ tvā parva̱tirve̱ttvityā̍ha.
dyāvā̍pṛthi̱vyordhṛtyai̎.
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyai.
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍ha.
a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎m.
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yattyai̎.
adhi̍vapā̱mītyā̍ha.
ya̱thā̱de̱va̱tame̱vainā̱nadhi̍ vapati.
dhā̱nya̍masi dhinu̱hi de̱vānityā̍ha.
e̱tasya̱ yaju̍ṣo vī̱rye̍ṇa..48..

yāva̱dekā̍ de̱vatā̍ kā̱maya̍te̱ yāva̱dekā̎.
tāva̱dāhu̍tiḥ prathate.
na hi tadasti̍.
yattāva̍de̱va syāt.
yāva̍jju̱hoti̍.
prā̱ṇāya̍ tvā'pā̱nāya̱ tvetyā̍ha.
prā̱ṇāne̱va yaja̍māne dadhāti.
dī̱rghāmanu̱ prasi̍ti̱māyu̍ṣe dhā̱mityā̍ha.
āyu̍re̱vāsmi̍ndadhāti.
a̱ntari̍kṣādiva̱ vā e̱tāni̱ praska̍ndanti.
yāni̍ dṛ̱ṣada̍ḥ.
de̱vo va̍ḥ savi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱ḥ prati̍gṛhṇā̱tvityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai.
ha̱viṣo'ska̍ndāya.
asa̍ṃvapantī piṃṣā̱ṇūni̍ kurutā̱dityā̍ha medhya̱tvāya̍..49..

Anuvāka 7

dhṛṣṭi̍rasi̱ brahma̍ ya̱cchetyā̍ha̱ dhṛtyai̎.
apā̎gne̱'gnimā̱māda̍ṃ jahi̱ niṣkra̱vyāda̍ṃ se̱dhā de̍va̱yaja̍ṃ va̱hetyā̍ha.
ya e̱vā''mātkra̱vyāt.
tama̍pa̱hatya̍.
medhye̱'gnau ka̱pāla̱mupa̍dadhāti.
nirda̍gdha̱ṃ rakṣo̱ nirda̍gdhā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha.
rakṣā̍ṃsye̱va nirda̍hati.
a̱gni̱vatyupa̍dadhāti.
a̱sminne̱va lo̱ke jyoti̍rdhatte.
aṅgā̍ra̱madhi̍ vartayati..50..

a̱ntari̍kṣa e̱va jyoti̍rdhatte.
ā̱di̱tyame̱vāmuṣmi̍m̐llo̱ke jyoti̍rdhatte.
jyoti̍ṣmanto'smā i̱me lo̱kā bha̍vanti.
ya e̱vaṃ veda̍.
dhru̱vama̍si pṛthi̱vīṃ dṛ̱ṃhetyā̍ha.
pṛ̱thi̱vīme̱vaitena̍ dṛṃhati.
dha̱rtrama̍sya̱ntari̍kṣaṃ dṛ̱ṃhetyā̍ha.
a̱ntari̍kṣame̱vaitena̍ dṛṃhati.
dha̱ruṇa̍masi̱ diva̍ṃ dṛ̱ṃhetyā̍ha.
diva̍me̱vaitena̍ dṛṃhati..51..

dharmā̍si̱ diśo̍ dṛ̱ṃhetyā̍ha.
diśa̍ e̱vaitena̍ dṛṃhati.
i̱māne̱vaitairlo̱kāndṛ̍ṃhati.
dṛṃha̍nte'smā i̱me lo̱kāḥ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ḥ.
ya e̱vaṃ veda̍.
trīṇyagre̍ ka̱pālā̱nyupa̍dadhāti.
traya̍ i̱me lo̱kāḥ.
e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̎.
eka̱magre̍ ka̱pāla̱mupa̍ dadhāti.
eka̱ṃ vā agre̍ ka̱pāla̱ṃ puru̍ṣasya sa̱mbhava̍ti..52..

atha̱ dve.
atha̱ trīṇi̍.
atha̍ ca̱tvāri̍.
athā̱ṣṭau.
tasmā̍da̱ṣṭāka̍pāla̱ṃ puru̍ṣasya̱ śira̍ḥ.
yade̱vaṃ ka̱pālā̎nyupa̱dadhā̍ti.
ya̱jño vai pra̱jāpa̍tiḥ.
ya̱jñame̱va pra̱jāpa̍ti̱ṃ saṃska̍roti.
ā̱tmāna̍me̱va tathsaṃska̍roti.
taṃ saṃskṛ̍tamā̱tmānam̎..53..

a̱muṣmi̍m̐llo̱ke'nu̱ parai̍ti.
yada̱ṣṭāvu̍pa̱dadhā̍ti.
gā̱ya̱tri̱yā tathsammi̍tam.
yannava̍.
tri̱vṛtā̱ tat.
yaddaśa̍.
vi̱rājā̱ tat.
yadekā̍daśa.
tri̱ṣṭubhā̱ tat.
yaddvāda̍śa..54..

jaga̍tyā̱ tat.
chanda̍ḥ sammitāni̱ sa u̍pa̱dadha̍tka̱pālā̍ni.
i̱mām̐llo̱kāna̍nupū̱rvaṃ diśo̱ vidhṛ̍tyai dṛṃhati.
athā''yu̍ḥ prā̱ṇānpra̱jāṃ pa̱śūn yaja̍māne dadhāti.
sa̱jā̱tāna̍smā a̱bhito̍ bahu̱lānka̍roti.
cita̱ḥ sthetyā̍ha.
ya̱thā̱ya̱jure̱vaitat.
bhṛgū̍ṇā̱maṅgi̍rasā̱ṃ tapa̍sā tapyadhva̱mityā̍ha.
de̱vatā̍nāme̱vainā̍ni̱ tapa̍sā tapati.
tāni̱ tata̱ḥ saṃsthi̍te.
yāni̍ gha̱rme ka̱pālā̎nyupaci̱nvanti̍ ve̱dhasa̱ iti̱ catu̍ṣpadaya̱rcā vi mu̍ñcati.
catu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ḥ.
pa̱śuṣve̱vopari̍ṣṭā̱tprati̍ tiṣṭhati..55..

Anuvāka 8

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyai.
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍ha.
a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎m.
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̎.
saṃ va̍pā̱mītyā̍ha.
ya̱thā̱de̱va̱tame̱vainā̍ni̱ saṃva̍pati.
samāpo̍ a̱dbhira̍gmata̱ samoṣa̍dhayo̱ rase̱netyā̍ha.
āpo̱ vā oṣa̍dhīrjinvanti.
oṣa̍dhayo̱'po ji̍nvanti.
a̱nyā vā e̱tāsā̍ma̱nyā ji̍nvanti..56..

tasmā̍de̱vamā̍ha.
saṃ re̱vatī̱rjaga̍tībhi̱rmadhu̍matī̱rmadhu̍matībhiḥ sṛjyadhva̱mityā̍ha.
āpo̱ vai re̱vatī̎ḥ.
pa̱śavo̱ jaga̍tīḥ.
oṣa̍dhayo̱ madhu̍matīḥ.
āpa̱ oṣa̍dhīḥ pa̱śūn.
tāne̱vāsmā̍ eka̱dhā sa̱ṃsṛjya̍.
madhu̍mataḥ karoti.
a̱dbhyaḥ pari̱ prajā̍tāḥ stha̱ sama̱dbhiḥ pṛ̍cyadhva̱miti̍ pa̱ryāplā̍vayati.
yathā̱ suvṛ̍ṣṭa i̱māma̍nuvi̱sṛtya̍..57..

āpa̱ oṣa̍dhīrma̱haya̍nti.
tā̱dṛge̱va tat.
jana̍yatyai tvā̱ saṃyau̱mītyā̍ha.
pra̱jā e̱vaitena̍ dādhāra.
a̱gnaye̎ tvā̱'gnīṣomā̎bhyā̱mityā̍ha̱ vyāvṛ̍ttyai.
ma̱khasya̱ śiro̱'sītyā̍ha.
ya̱jño vai ma̱khaḥ.
tasyai̱tacchira̍ḥ.
yatpu̍ro̱ḍāśa̍ḥ.
tasmā̍de̱vamā̍ha..58..

gha̱rmo̍'si vi̱śvāyu̱rityā̍ha.
viśva̍me̱vāyu̱ryaja̍māne dadhāti.
u̱ru pra̍thasvo̱ru te̍ ya̱jñapa̍tiḥ prathatā̱mityā̍ha.
yaja̍māname̱va pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ḥ prathayati.
tvaca̍ṃ gṛhṇī̱ṣvetyā̍ha.
sarva̍me̱vaina̱ṃ sata̍nuṃ karoti.
athā̱''pa ā̱nīya̱ pari̍mārṣṭi.
mā̱ṃsa e̱va tattvaca̍ṃ dadhāti.
tasmā̎ttva̱cā mā̱ṃsaṃ cha̱nnam.
gha̱rmo vā e̱ṣo'śā̎ntaḥ..59..

a̱rdha̱mā̱se̎'rdhamāse̱ pravṛ̍jyate.
yatpu̍ro̱ḍāśa̍ḥ.
sa ī̎śva̱ro yaja̍mānaṃ śu̱cā pra̱daha̍ḥ.
parya̍gni karoti.
pa̱śume̱vaina̍makaḥ.
śāntyā̱ apra̍dāhāya.
triḥ parya̍gni karoti.
tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ.
atho̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
a̱ntari̍ta̱ṃ rakṣo̱'ntari̍tā̱ arā̍taya̱ ityā̍ha..60..

rakṣa̍sāma̱ntarhi̍tyai.
pu̱ro̱ḍāśa̱ṃ vā adhi̍śrita̱ṃ rakṣā̍ṃsyajighāṃsan.
di̱vi nāko̱ nāmā̱gnī ra̍kṣo̱hā.
sa e̱vāsmā̱drakṣā̱ṃsyapā̍han.
de̱vastvā̍ savi̱tā śra̍paya̱tvityā̍ha.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̍ṃ śrapayati.
varṣi̍ṣṭhe̱ adhi̱ nāka̱ ityā̍ha.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
a̱gniste̍ ta̱nuva̱ṃ mā'ti̍dhā̱gityā̱hā'na̍tidāhāya.
agne̍ ha̱vyaṃ ra̍kṣa̱svetyā̍ha̱ guptyai̎..61..

avi̍dahantaḥ śrapaya̱teti̱ vāca̱ṃ visṛ̍jate.
ya̱jñame̱va ha̱vīṃṣya̍bhivyā̱hṛtya̱ prata̍nute.
pu̱ro̱ruca̱mavi̍dāhāya̱ śṛttyai̍ karoti.
ma̱stiṣko̱ vai pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ.
taṃ yannābhi̍ vā̱saye̎t.
ā̱virma̱stiṣka̍ḥ syāt.
a̱bhivā̍sayati.
tasmā̱dguhā̍ ma̱stiṣka̍ḥ.
bhasma̍nā̱'bhivā̍sayati.
tasmā̎nmā̱ṃsenāsthi̍ cha̱nnam..62..

ve̱denā̱bhivā̍sayati.
tasmā̱tkeśai̱ḥ śira̍ścha̱nnam.
akha̍latibhāvuko bhavati.
ya e̱vaṃ veda̍.
pa̱śorvai pra̍ti̱mā pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ.
sa nāya̱juṣka̍mabhi̱vāsya̍ḥ.
vṛthe̍va syāt.
ī̱śva̱rā yaja̍mānasya pa̱śava̱ḥ prame̍toḥ.
saṃ brahma̍ṇā pṛcya̱svetyā̍ha.
prā̱ṇā vai brahma̍..63..

prā̱ṇāḥ pa̱śava̍ḥ.
prā̱ṇaire̱va pa̱śūnthsampṛ̍ṇakti.
na pra̱māyu̍kā bhavanti.
yaja̍māno̱ vai pu̍ro̱ḍāśa̍ḥ.
pra̱jā pa̱śava̱ḥ purī̍ṣam.
yade̱vama̍bhivā̱saya̍ti.
yaja̍māname̱va pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱ḥ sama̍rdhayati.
de̱vā vai ha̱virbhṛ̱tvā'bru̍van.
kasmi̍nni̱daṃ mra̍kṣyāmaha̱ iti̍.
so̎'gnira̍bravīt..64..

mayi̍ ta̱nūḥ saṃ nidha̍dhvam.
a̱haṃ va̱staṃ ja̍nayiṣyāmi.
yasmi̍nmra̱kṣyadhva̱ iti̍.
te de̱vā a̱gnau ta̱nūḥ sannya̍dadhata.
tasmā̍dāhuḥ.
a̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ iti̍.
so'ṅgā̍reṇā̱'̱'̱paḥ.
a̱bhya̍pātayat.
tata̍ eka̱to̍'jāyata.
sa dvi̱tīya̍ma̱bhya̍pātayat..65..

tato̎ dvi̱to̍'jāyata.
sa tṛ̱tīya̍ma̱bhya̍pātayat.
tata̍stri̱to̍'jāyata.
yada̱dbhyo'jā̍yanta.
tadā̱pyānā̍māpya̱tvam.
yadā̱tmabhyo'jā̍yanta.
tadā̱tmyānā̍mātmya̱tvam.
te de̱vā ā̱pyeṣva̍mṛjata.
ā̱pyā a̍mṛjata̱ sūryā̎bhyudite.
sūryā̎bhyudita̱ḥ sūryā̍bhinimrukte..66..

sūryā̍bhinimruktaḥ kuna̱khini̍.
ku̱na̱khī śyā̱vada̍ti.
śyā̱vada̍nnagradidhi̱ṣau.
a̱gra̱di̱dhi̱ṣuḥ pa̍rivi̱tte.
pa̱ri̱vi̱tto vī̍ra̱haṇi̍.
vī̱ra̱hā bra̍hma̱haṇi̍.
tadbra̍hma̱haṇa̱ṃ nātya̍cyavata.
a̱nta̱rve̱di nina̍ya̱tyava̍ruddhyai.
ulmu̍kenā̱bhi gṛ̍hṇāti śṛta̱tvāya̍.
śṛ̱takā̍mā iva̱ hi de̱vāḥ..67..

Anuvāka 9

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̱ sphyamāda̍tte̱ prasū̎tyai.
a̱śvino̎rbā̱hubhyā̱mityā̍ha.
a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̎m.
pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̎.
āda̍da̱ indra̍sya bā̱hura̍si̱ dakṣi̍ṇa̱ ityā̍ha.
i̱ndri̱yame̱va yaja̍māne dadhāti.
sa̱hasra̍bhṛṣṭiḥ śa̱tate̍jā̱ ityā̍ha.
rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe.
vā̱yura̍si ti̱gmate̍jā̱ ityā̍ha.
tejo̱ vai vā̱yuḥ..68..

teja̍ e̱vāsmi̍ndadhāti.
vi̱ṣādvai nāmā̍su̱ra ā̍sīt.
so̍'bibhet.
ya̱jñena̍ mā de̱vā a̱bhibha̍viṣya̱ntīti̍.
sa pṛ̍thi̱vīma̱bhya̍vamīt.
sā me̱dhyā'bha̍vat.
atho̱ yadindro̍ vṛ̱tramahan̍.
tasya̱ lohi̍taṃ pṛthi̱vīmanu̱ vya̍dhāvat.
sā me̱dhyā'bha̍vat.
pṛthi̍vi devayaja̱nītyā̍ha..69..

medhyā̍me̱vainā̎ṃ deva̱yaja̍nīṃ karoti.
oṣa̍dhyāste̱ mūla̱ṃ mā hi̍ṃsiṣa̱mityā̍ha.
oṣa̍dhīnā̱mahi̍ṃsāyai.
vra̱jaṃ ga̍ccha go̱sthāna̱mityā̍ha.
chandā̍ṃsi̱ vai vra̱jo go̱sthāna̍ḥ.
chandā̍ṃsye̱vāsmai̎ vra̱jaṃ go̱sthāna̍ṃ karoti.
varṣa̍tu te̱ dyaurityā̍ha.
vṛṣṭi̱rvai dyauḥ.
vṛṣṭi̍me̱vāva̍ rundhe.
ba̱dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̎ṃ parā̱vatītyā̍ha..70..

dvau vāva puru̍ṣau.
yaṃ cai̱va dveṣṭi̍.
yaścai̍na̱ṃ dveṣṭi̍.
tāvu̱bhau ba̍dhnāti para̱masyā̎ṃ parā̱vati̍ śa̱tena̱ pāśai̎ḥ.
yo̎'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā mau̱gityā̱hāni̍mruktyai.
a̱raru̱rvai nāmā̍su̱ra ā̍sīt.
sa pṛ̍thi̱vyāmupa̍mlupto'śayat.
taṃ de̱vā apa̍hato̱'raru̍ḥ pṛthi̱vyā iti̍ pṛthi̱vyā apā̎ghnan.
bhrātṛ̍vyo̱ vā a̱raru̍ḥ.
apa̍hato̱'raru̍ḥ pṛthi̱vyā iti̱ yadāha̍..71..

bhrātṛ̍vyame̱va pṛ̍thi̱vyā apa̍hanti.
te̍'manyanta.
diva̱ṃ vā a̱yami̱taḥ pa̍tiṣya̱tīti̍.
tama̱raru̍ste̱ diva̱ṃ mā'skā̱niti̍ di̱vaḥ parya̍bādhanta.
bhrātṛ̍vyo̱ vā a̱raru̍ḥ.
a̱raru̍ste̱ diva̱ṃ mā skā̱niti̱ yadāha̍.
bhrātṛ̍vyame̱va di̱vaḥ pari̍bādhate.
sta̱mba̱ya̱jurha̍rati.
pṛ̱thi̱vyā e̱va bhrātṛ̍vya̱mapa̍hanti.
dvi̱tīya̍ṃ harati..72..

a̱ntari̍kṣāde̱vaina̱mapa̍hanti.
tṛ̱tīya̍ṃ harati.
di̱va e̱vaina̱mapa̍hanti.
tū̱ṣṇīṃ ca̍tu̱rthaṃ ha̍rati.
apa̍rimitāde̱vaina̱mapa̍hanti.
asu̍rāṇā̱ṃ vā i̱yamagra̍ āsīt.
yāva̱dāsī̍naḥ parā̱paśya̍ti.
tāva̍dde̱vānā̎m.
te de̱vā a̍bruvan.
astve̱va no̱'syāmapīti̍..73..

kya̍nno dāsya̱theti̍.
yāva̍thsva̱yaṃ pa̍rigṛhṇī̱theti̍.
te vasa̍va̱stveti̍ dakṣiṇa̱taḥ parya̍gṛhṇan.
ru̱drāstveti̍ pa̱ścāt.
ā̱di̱tyāstvetyu̍ttara̱taḥ.
te̎'gninā̱ prāñco̍'jayan.
vasu̍bhirdakṣi̱ṇā.
ru̱draiḥ pra̱tyañca̍ḥ.
ā̱di̱tyairuda̍ñcaḥ.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̱ vedi̍ṃ parigṛ̱hṇanti̍..74..

bhava̍tyā̱tmanā̎.
parā̎'sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati.
de̱vasya̍ savi̱tuḥ sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyai.
karma̍ kṛṇvanti ve̱dhasa̱ ityā̍ha.
i̱ṣi̱taṃ hi karma̍ kri̱yate̎.
pṛ̱thi̱vyai medhya̍ṃ cāme̱dhyaṃ ca̱ vyuda̍krāmatām.
prā̱cīna̍mudī̱cīna̱ṃ medhyam̎.
pra̱tī̱cīna̍ṃ dakṣi̱ṇā'me̱dhyam.
prācī̱mudī̍cīṃ prava̱ṇāṃ ka̍roti.
medhyā̍me̱vainā̎ṃ deva̱yaja̍nīṃ karoti..75..

prāñcau̍ vedya̱ṃsāvunna̍yati.
ā̱ha̱va̱nīya̍sya̱ pari̍gṛhītyai.
pra̱tīcī̱ śroṇī̎.
gārha̍patyasya̱ pari̍gṛhītyai.
atho̍ mithuna̱tvāya̍.
uddha̍nti.
yade̱vāsyā̍ ame̱dhyam.
tadapa̍hanti.
uddha̍nti.
tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ parā̍bhavanti..76..

mūla̍ṃ chinatti.
bhrātṛ̍vyasyai̱va mūla̍ṃ chinatti.
mūla̱ṃ vā a̍ti̱tiṣṭha̱drakṣā̱ṃsyanūtpi̍pate.
yaddhaste̍na chi̱ndyāt.
ku̱na̱khinī̎ḥ pra̱jāḥ syu̍ḥ.
sphyena̍ chinatti.
vajro̱ vai sphyaḥ.
vajre̍ṇai̱va ya̱jñādrakṣā̱ṃsyapa̍hanti.
pi̱tṛ̱de̱va̱tyā'ti̍khātā.
iya̍tīṃ khanati..77..

pra̱jāpa̍tinā yajñamu̱khena̱ sammi̍tām.
vedi̍rde̱vebhyo̱ nilā̍yata.
tāṃ ca̍turaṅgu̱le'nva̍vindan.
tasmā̎ccaturaṅgu̱laṃ kheyā̎.
ca̱tu̱ra̱ṅgu̱laṃ kha̍nati.
ca̱tu̱ra̱ṅgu̱le hyoṣa̍dhayaḥ prati̱tiṣṭha̍nti.
ā pra̍ti̱ṣṭhāyai̍ khanati.
yaja̍māname̱va pra̍ti̱ṣṭhāṃ ga̍mayati.
da̱kṣi̱ṇa̱to varṣī̍yasīṃ karoti.
de̱va̱yaja̍nasyai̱va rū̱pama̍kaḥ..78..

purī̍ṣavatīṃ karoti.
pra̱jā vai pa̱śava̱ḥ purī̍ṣam.
pra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̱ḥ purī̍ṣavantaṃ karoti.
utta̍raṃ parigrā̱haṃ pari̍gṛhṇāti.
e̱tāva̍tī̱ vai pṛ̍thi̱vī.
yāva̍tī̱ vedi̍ḥ.
tasyā̍ e̱tāva̍ta e̱va bhrātṛ̍vyaṃ ni̱rbhajya̍.
ā̱tmana̱ utta̍raṃ parigrā̱haṃ pari̍gṛhṇāti.
ṛ̱tama̍syṛta̱sada̍namasyṛta̱śrīra̱sītyā̍ha.
ya̱thā̱ya̱jure̱vaitat..79..

krū̱rami̍va̱ vā e̱tatka̍roti.
yadvedi̍ṃ ka̱roti̍.
dhā a̍si sva̱dhā a̱sīti̍ yoyupyate̱ śāntyai̎.
u̱rvī cāsi̱ vasvī̍ cā̱sītyā̍ha.
u̱rvīme̱vainā̱ṃ vasvī̎ṃ karoti.
pu̱rā krū̱rasya̍ vi̱sṛpo̍ viraphśi̱nnityā̍ha medhya̱tvāya̍.
u̱dā̱dāya̍ pṛthi̱vīṃ jī̱radā̍nu̱ryāmaira̍yaṃ ca̱ndrama̍si sva̱dhābhi̱rityā̍ha.
yade̱vāsyā̍ ame̱dhyam.
tada̍pa̱hatya̍.
medhyā̎ṃ deva̱yaja̍nīṃ kṛ̱tvā..80..

yada̱daśca̱ndrama̍si̱ medhyam̎.
tada̱syāmera̍yati.
tāṃ dhīrā̍so anu̱dṛśya̍ yajanta̱ ityā̱hānu̍khyātyai.
prokṣa̍ṇī̱rā sā̍daya.
i̱dhmāba̱ṟhirupa̍sādaya.
sru̱vaṃ ca̱ sruca̍śca̱ sammṛ̍ḍḍhi.
patnī̱ṃ sanna̍hya.
ājye̍no̱dehītyā̍hānupū̱rvatā̍yai.
prokṣa̍ṇī̱rā sā̍dayati.
āpo̱ vai ra̍kṣo̱ghnīḥ..81..

rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
sphyasya̱ vartma̎nthsādayati.
ya̱jñasya̱ santa̍tyai.
u̱vāca̱ hāsi̍to daiva̱laḥ.
e̱tāva̍tī̱rvā a̱muṣmi̍m̐llo̱ka āpa̍ āsan.
yāva̍tī̱ḥ prokṣa̍ṇī̱riti̍.
tasmā̎dba̱hvīrā̱sādyā̎ḥ.
sphyamu̱dasyan̍.
yaṃ dvi̱ṣyāttaṃ dhyā̍yet.
śu̱caivaina̍marpayati..82..

Anuvāka 10

vajro̱ vai sphyaḥ.
yada̱nvañca̍ṃ dhā̱raye̎t.
vajre̎'dhva̱ryuḥ kṣa̍ṇvīta.
pu̱rastā̎tti̱ryañca̍ṃ dhārayati.
vajro̱ vai sphyaḥ.
vajre̍ṇai̱va ya̱jñasya̍ dakṣiṇa̱to rakṣā̱ṃsyapa̍hanti.
a̱gnibhyā̱ṃ prāca̍śca pra̱tīca̍śca.
sphyenodī̍caścādha̱rāca̍śca.
sphyena̱ vā e̱ṣa vajre̍ṇā̱syai pā̱pmāna̱ṃ bhrātṛ̍vyamapa̱hatya̍.
u̱tka̱re'dhi̱ pravṛ̍ścati..83..

yatho̍pa̱dhāya̍ vṛ̱ścantye̱vam.
hastā̱vava̍ nenikte.
ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayate.
sphyaṃ prakṣā̍layati medhya̱tvāya̍.
atho̍ pā̱pmana̍ e̱va bhrātṛ̍vyasya nya̱ṅgaṃ chi̍natti.
i̱dhmāba̱ṟhirupa̍sādayati̱ yuktyai̎.
ya̱jñasya̍ mithuna̱tvāya̍.
atho̍ puro̱ruca̍me̱vaitāṃ da̍dhāti.
utta̍rasya̱ karma̱ṇo'nu̍khyātyai.
na pu̱rastā̎tpra̱tyagupa̍sādayet..84..

yatpu̱rastā̎tpra̱tyagu̍pasā̱daye̎t.
a̱nyatrā̍''hutipa̱thādi̱dhmaṃ prati̍pādayet.
pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ.
apa̍rādhnuyādba̱ṟhiṣā̎ pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍nam.
pa̱ścātprāgupa̍sādayati.
ā̱hu̱ti̱pa̱thene̱dhmaṃ prati̍pādayati.
sa̱mpra̱tye̍va ba̱ṟhiṣā̎ pra̱jānā̎ṃ pra̱jana̍na̱mupai̍ti.
dakṣi̍ṇami̱dhmam.
utta̍raṃ ba̱ṟhiḥ.
ā̱tmā vā i̱dhmaḥ.
pra̱jā ba̱ṟhiḥ.
pra̱jā hyā̎tmana̱ utta̍ratarā tī̱rthe.
tato̱ medha̍mupa̱nīya̍.
ya̱thā̱de̱va̱tame̱vaina̱tprati̍ṣṭhāpayati.
prati̍ tiṣṭhati pra̱jayā̍ pa̱śubhi̱ryaja̍mānaḥ..85..