मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

श्रीमद्भागवतपुराणम् — अष्टमस्कन्धः, अध्याय १७

3
अष्टमस्कन्धः · 17

अन्वतिष्ठद् व्रतमिदं द्वादशाहं अतन्द्रिता

श्रीमद्भागवत महापुराण अष्टमः स्कन्धः - सप्तदशोऽध्यायः व्रतसंतुष्टस्य भगवतो अदित्यै वरदानम्, अदिति-गर्भस्थस्य भगवत् तेजसो ब्रह्मकर्तृकं स्तवनं च -श्रीशुक उवाच - (अनुष्टुप्) इत्युक्ता सादिती राजन् स्वभर्त्रा कश्यपेन वै ।

अन्वतिष्ठद् व्रतमिदं द्वादशाहं अतन्द्रिता

॥१॥

चिन्तयन्ति एकया बुद्ध्या महापुरुषमीश्वरम् ।

प्रगृह्येन्द्रियदुष्टाश्वान् मनसा बुद्धिसारथिः

॥२॥

मनश्चैकाग्रया बुद्ध्या भगवति अखिलात्मनि ।

वासुदेवे समाधाय चचार ह पयोव्रतम्

॥३॥

तस्याः प्रादुरभूत् तात भगवान् आदिपुरुषः ।

पीतवासाश्चतुर्बाहुः शंखचक्रगदाधरः

॥४॥

तं नेत्रगोचरं वीक्ष्य सहसोत्थाय सादरम् ।

ननाम भुवि कायेन दण्डवत् प्रीतिविह्वला

॥५॥

सोत्थाय बद्धाञ्जलिरीडितुं स्थिता नोत्सेह आनन्दजलाकुलेक्षणा ।

बभूव तूष्णीं पुलकाकुलाकृतिः तद् दर्शनात्युत्सवगात्रवेपथुः

॥६॥

प्रीत्या शनैर्गद्गदया गिरा हरिं तुष्टाव सा देव्यदितिः कुरूद्वह ।

उद्वीक्षती सा पिबतीव चक्षुषा रमापतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम्

॥७॥

अदितिरुवाच

यज्ञेश यज्ञपुरुषाच्युत तीर्थपाद तीर्थश्रवः श्रवणमंगलनामधेय ।

आपन्नलोकवृजिनोपशमोदयाद्य शं नः कृधीश भगवन् असि दीननाथः

॥८॥

विश्वाय विश्वभवनस्थितिसंयमाय स्वैरं गृहीतपुरुशक्तिगुणाय भूम्ने ।

स्वस्थाय शश्वदुपबृंहितपूर्णबोध व्यापादितात्मतमसे हरये नमस्ते

॥९॥

आयुः परं वपुरभीष्टमतुल्यलक्ष्मीः द्योभूरसाः सकलयोगगुणास्त्रिवर्गः ।

ज्ञानं च केवलमनन्त भवन्ति तुष्टात् त्वत्तो नृणां किमु सपत्नजयादिराशीः

॥१०॥

श्रीशुक उवाच

(अनुष्टुप्) अदित्यैवं स्तुतो राजन् भगवान् पुष्करेक्षणः ।

क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानां इति होवाच भारत

॥११॥

श्रीभगवानुवाच

देवमातर्भवत्या मे विज्ञातं चिरकांक्षितम् ।

यत् सपत्नैः हृतश्रीणां च्यावितानां स्वधामतः

॥१२॥

तान्विनिर्जित्य समरे दुर्मदान् असुरर्षभान् ।

प्रतिलब्धजयश्रीभिः पुत्रैः इच्छसि उपासितुम्

॥१३॥

इन्द्रज्येष्ठैः स्वतनयैः हतानां युधि विद्विषाम् ।

स्त्रियो रुदन्तीरासाद्य द्रष्टुमिच्छसि दुःखिताः

॥१४॥

आत्मजान् सुसमृद्धान् त्व प्रत्याहृतयशःश्रियः ।

नाकपृष्ठं अधिष्ठाय क्रीडतो द्रष्टुमिच्छसि

॥१५॥

प्रायोऽधुना तेऽसुरयूथनाथा अपारणीया इति देवि मे मतिः ।

यत्तेऽनुकूलेश्वरविप्रगुप्ता न विक्रमस्तत्र सुखं ददाति

॥१६॥

अथाप्युपायो मम देवि चिन्त्यः सन्तोषितस्य व्रतचर्यया ते ।

ममार्चनं नार्हति गन्तुमन्यथा श्रद्धानुरूपं फलहेतुकत्वात्

॥१७॥

त्वयार्चितश्चाहमपत्यगुप्तये पयोव्रतेनानुगुणं समीडितः ।

स्वांशेन पुत्रत्वमुपेत्य ते सुतान् गोप्तास्मि मारीचतपस्यधिष्ठितः

॥१८॥

(अनुष्टुप्) उपधाव पतिं भद्रे प्रजापतिं अकल्मषम् ।

मां च भावयती पत्यौ एवं रूपमवस्थितम्

॥१९॥

नैतत् परस्मा आख्येयं पृष्टयापि कथञ्चन ।

सर्वं संपद्यते देवि देवगुह्यं सुसंवृतम्

॥२०॥

श्रीशुक उवाच

एतावदुक्त्वा भगवान् तत्रैवान्तरधीयत ।

अदितिर्दुर्लभं लब्ध्वा हरेर्जन्मात्मनि प्रभोः

॥२१॥

उपाधावत् पतिं भक्त्या परया कृतकृत्यवत् ।

स वै समाधियोगेन कश्यपस्तदबुध्यत

॥२२॥

प्रविष्टं आत्मनि हरेः अंशं हि अवितथेक्षणः ।

सोऽदित्यां वीर्यमाधत्त तपसा चिरसम्भृतम् ।

समाहितमना राजन् दारुण्यग्निं यथानिलः

॥२३॥

अदितेर्धिष्ठितं गर्भं भगवन्तं सनातनम् ।

हिरण्यगर्भो विज्ञाय समीडे गुह्यनामभिः

॥२४॥

श्रीब्रह्मोवाच

जयोरुगाय भगवन् उरुक्रम नमोऽस्तु ते ।

नमो ब्रह्मण्यदेवाय त्रिगुणाय नमो नमः

॥२५॥

नमस्ते पृश्निगर्भाय वेदगर्भाय वेधसे ।

त्रिनाभाय त्रिपृष्ठाय शिपिविष्टाय विष्णवे

॥२६॥

त्वमादिरन्तो भुवनस्य मध्यं अनन्तशक्तिं पुरुषं यमाहुः ।

कालो भवानाक्षिपतीश विश्वं स्रोतो यथान्तः पतितं गभीरम्

॥२७॥

त्वं वै प्रजानां स्थिरजंगमानां प्रजापतीनामसि सम्भविष्णुः ।

दिवौकसां देव दिवश्च्युतानां परायणं नौरिव मज्जतोऽप्सु

॥२८॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां अष्टमस्कन्धे वामनप्रादुर्भावे सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥

हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु