skipLink.label

द्वितीयाष्टकम्, चतुर्थः प्रपाठकः

द्वितीयाष्टकम्, चतुर्थः प्रपाठकः

अनुवाक 1

जुष्टो॒ दमू॑ना॒ अति॑थिर्दुरो॒णे।
इ॒मं नो॑ य॒ज्ञमुप॑ याहि वि॒द्वान्।
विश्वा॑ अग्नेऽभि॒युजो॑ वि॒हत्य॑।
श॒त्रू॒य॒तामा भ॑रा॒ भोज॑नानि।
अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौभ॑गाय।
तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु।
सञ्जा᳚स्प॒त्यꣳ सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व।
श॒त्रू॒य॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महाꣳ॑सि।
अग्ने॒ यो नो॒ऽभितो॒ जनः॑।
वृको॒ वारो॒ जिघाꣳ॑सति॥१॥

ताꣴस्त्वं वृ॑त्रहं जहि।
वस्व॒स्मभ्य॒मा भ॑र।
अग्ने॒ यो नो॑ऽभि॒दास॑ति।
स॒मा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑।
इ॒ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न।
त्वमि॑न्द्राभि॒भूर॑सि।
दे॒वो विज्ञा॑तवीर्यः।
वृ॒त्र॒हा पु॑रु॒चेत॑नः।
अप॒ प्राच॑ इन्द्र॒ विश्वाꣳ॑ अ॒मित्रान्॑॥२॥

अपापा॑चो अभिभूते नुदस्व।
अपोदी॑चो॒ अप॑शूराध॒रा च॑ ऊ॒रौ।
यथा॒ तव॒ शर्म॒न्मदे॑म।
तमिन्द्रं॑ वाजयामसि।
म॒हे वृ॒त्राय॒ हन्त॑वे।
स वृषा॑ वृष॒भो भु॑वत्।
यु॒जे रथं॑ ग॒वेष॑ण॒ꣳ॒ हरि॑भ्याम्।
उप॒ ब्रह्मा॑णि जुजुषा॒णम॑स्थुः।
विबा॑धिष्टा॒स्य रोद॑सी महि॒त्वा।
इन्द्रो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒तीज॑घ॒न्वान्॥३॥

ह॒व्य॒वाह॑मभिमाति॒षाहम्᳚।
र॒क्षो॒हणं॒ पृत॑नासु जि॒ष्णुम्।
ज्योति॑ष्मन्तं॒ दीद्य॑तं॒ पुर॑न्धिम्।
अ॒ग्निꣴ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मा हु॑वेम।
स्वि॑ष्टमग्ने अ॒भि तत्पृ॑णाहि।
विश्वा॑ देव॒ पृत॑ना अ॒भि ष्य।
उ॒रुं नः॒ पन्थां᳚ प्रदि॒शन्विभा॑हि।
ज्योति॑ष्मद्धेह्य॒जरं॑ न॒ आयुः॑।
त्वाम॑ग्ने ह॒विष्म॑न्तः।
दे॒वं मर्ता॑स ईडते॥४॥

मन्ये᳚ त्वा जा॒तवे॑दसम्।
स ह॒व्या व॑क्ष्यानु॒षक्।
विश्वा॑नि नो दु॒र्गहा॑ जातवेदः।
सिन्धुं॒ न ना॒वा दु॑रि॒ताऽति॑ पर्‌षि।
अग्ने॑ अत्रि॒वन्मन॑सा गृणा॒नः।
अ॒स्माकं॑ बोध्यवि॒ता त॒नूना᳚म्।
पू॒षा गा अन्वे॑तु नः।
पू॒षा र॑क्ष॒त्वर्व॑तः।
पू॒षा वाजꣳ॑ सनोतु नः।
पू॒षेमा आशा॒ अनु॑वेद॒ सर्वाः᳚॥५॥

सो अ॒स्माꣳ अभ॑यतमेन नेषत्।
स्व॒स्ति॒दा अघृ॑णिः॒ सर्व॑वीरः।
अप्र॑युच्छन्पु॒र ए॑तु॒ प्रजा॒नन्।
त्वम॑ग्ने स॒प्रथा॑ असि।
जुष्टो॒ होता॒ वरे᳚ण्यः।
त्वया॑ य॒ज्ञं वित॑न्वते।
अ॒ग्नी रक्षाꣳ॑सि सेधति।
शु॒क्रशो॑चि॒रम॑र्त्यः।
शुचिः॑ पाव॒क ईड्यः॑।
अग्ने॒ रक्षा॑ णो॒ अꣳह॑सः॥६॥

प्रति॑ ष्म देव॒ रीष॑तः।
तपि॑ष्ठैर॒जरो॑ दह।
अग्ने॒ हꣳसि॒ न्य॑त्रिणम्᳚।
दीद्य॒न्मर्त्ये॒ष्वा।
स्वे क्षये॑ शुचिव्रत।
आ वा॑त वाहि भेष॒जम्।
वि वा॑त वाहि॒ यद्रपः॑।
त्वꣳ हि वि॒श्वभे॑षजः।
दे॒वानां᳚ दू॒त ईय॑से।
द्वावि॒मौ वातौ॑ वातः॥७॥

आ सिन्धो॒रा प॑रा॒वतः॑।
दक्षं॑ मे अ॒न्य आ॒वातु॑।
परा॒न्यो वा॑तु॒ यद्रपः॑।
यद॒दो वा॑त ते गृ॒हे।
अ॒मृत॑स्य नि॒धिर्हि॒तः।
ततो॑ नो देहि जी॒वसे᳚।
ततो॑ नो धेहि भेष॒जम्।
ततो॑ नो॒ मह॒ आव॑ह।
वात॒ आवा॑तु भेष॒जम्।
श॒म्भूर्म॑यो॒भूर्नो॑ हृ॒दे॥८॥

प्र ण॒ आयूꣳ॑षि तारिषत्।
त्वम॑ग्ने अ॒यासि॑।
अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः।
अ॒या सन् ह॒व्यमू॑हिषे।
अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम्।
इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः।
स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः।
स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒दं नमः॑।
कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य।
स॒म्राडेको॒ विरा॑जति॥९॥

स इ॒दं प्रति॑ पप्रथे।
ऋ॒तूनुथ्सृ॑जते व॒शी।
काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑।
मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं यदासी᳚त्।
स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्।
हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा।
त्वया॑ मन्यो स॒रथ॑मारु॒जन्तः॑।
हर्‌ष॑माणासो धृष॒ता म॑रुत्वः।
ति॒ग्मेष॑व॒ आयु॑धा स॒ꣳ॒शिशा॑नाः।
उप॒ प्रय॑न्ति॒ नरो॑ अ॒ग्निरू॑पाः॥१०॥

म॒न्युर्भगो॑ म॒न्युरे॒वास॑ दे॒वः।
म॒न्युर्‌होता॒ वरु॑णो वि॒श्ववे॑दाः।
म॒न्युं विश॑ ईडते देव॒यन्तीः᳚।
पा॒हि नो॑ मन्यो॒ तप॑सा॒ श्रमे॑ण।
त्वम॑ग्ने व्रत॒भृच्छुचिः॑।
दे॒वाꣳ आसा॑दया इ॒ह।
अग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे।
व्र॒तानुबिभ्र॑द्व्रत॒पा अदा᳚भ्यः।
यजा॑ नो दे॒वाꣳ अ॒जरः॑ सु॒वीरः॑।
दध॒द्रत्ना॑नि सुविदा॒नो अ॑ग्ने।
गो॒पा॒य नो॑ जी॒वसे॑ जातवेदः॥११॥

अनुवाक 2

चक्षु॑षो हेते॒ मन॑सो हेते।
वाचो॑ हेते॒ ब्रह्म॑णो हेते।
यो मा॑ऽघा॒युर॑भि॒दास॑ति।
तम॑ग्ने मे॒न्या मे॒निं कृ॑णु।
यो मा॒ चक्षु॑षा॒ यो मन॑सा।
यो वा॒चा ब्रह्म॑णाऽघा॒युर॑भि॒दास॑ति।
तया᳚ऽग्ने॒ त्वं मे॒न्या।
अ॒मुम॑मे॒निं कृ॑णु।
यत्किं चा॒सौ मन॑सा॒ यच्च॑ वा॒चा।
य॒ज्ञैर्जु॒होति॒ यजु॑षा ह॒विर्भिः॑॥१२॥

तन्मृ॒त्युर्निर्ऋ॑त्या संविदा॒नः।
पु॒रादि॒ष्टादाहु॑तीरस्य हन्तु।
या॒तु॒धाना॒ निर्ऋ॑ति॒रादु॒रक्षः॑।
ते अ॑स्य घ्न॒न्त्वनृ॑तेन स॒त्यम्।
इन्द्रे॑षिता॒ आज्य॑मस्य मथ्नन्तु।
मा तथ्समृ॑द्धि॒ यद॒सौ क॒रोति॑।
हन्मि॑ ते॒ऽहं कृ॒तꣳ ह॒विः।
यो मे॑ घो॒रमची॑कृतः।
अपा᳚ञ्चौ त उ॒भौ बा॒हू।
अप॑नह्याम्या॒स्यम्᳚॥१३॥

अप॑ नह्यामि ते बा॒हू।
अप॑ नह्याम्या॒स्यम्᳚।
अ॒ग्नेर्दे॒वस्य॒ ब्रह्म॑णा।
सर्वं॑ तेऽवधिषं कृ॒तम्।
पु॒राऽमुष्य॑ वषट्का॒रात्।
य॒ज्ञं दे॒वेषु॑ नस्कृधि।
स्वि॑ष्टम॒स्माकं॑ भूयात्।
माऽस्मान्प्राप॒न्नरा॑तयः।
अन्ति॑ दू॒रे स॒तो अ॑ग्ने।
भ्रातृ॑व्यस्याभि॒दास॑तः॥१४॥

व॒ष॒ट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण।
कृ॒त्याꣳ ह॑न्मि कृ॒ताम॒हम्।
यो मा॒ नक्तं॒ दिवा॑ सा॒यम्।
प्रा॒तश्चाह्नो॑ नि॒पीय॑ति।
अ॒द्या तमि॑न्द्र॒ वज्रे॑ण।
भातृ॑व्यं पादयामसि।
इन्द्र॑स्य गृ॒हो॑ऽसि॒ तन्त्वा᳚।
प्रप॑द्ये॒ सगुः॒ साश्वः॑।
स॒ह यन्मे॒ अस्ति॒ तेन॑।
ईडे॑ अ॒ग्निं वि॑प॒श्चितम्᳚॥१५॥

गि॒रा य॒ज्ञस्य॒ साध॑नम्।
श्रु॒ष्टी॒वान॑न्धि॒तावा॑नम्।
अग्ने॑ श॒केम॑ ते व॒यम्।
यमं॑ दे॒वस्य॑ वा॒जिनः॑।
अति॒ द्वेषाꣳ॑सि तरेम।
अव॑तं मा॒ सम॑नसौ॒ समो॑कसौ।
सचे॑तसौ॒ सरे॑तसौ।
उ॒भौ माम॑वतञ्जातवेदसौ।
शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑।
स्व॒यं कृ॑ण्वा॒नः सु॒गमप्र॑यावम्॥१६॥

ति॒ग्मशृ॑ङ्गो वृष॒भः शोशु॑चानः।
प्र॒त्नꣳ स॒धस्थ॒मनु॒ पश्य॑मानः।
आ तन्तु॑म॒ग्निर्दि॒व्यं त॑तान।
त्वन्न॒स्तन्तु॑रु॒त सेतु॑रग्ने।
त्वं पन्था॑ भवसि देव॒यानः॑।
त्वया᳚ऽग्ने पृ॒ष्ठं व॒यमारु॑हेम।
अथा॑ दे॒वैः स॑ध॒मादं॑ मदेम।
उदु॑त्त॒मं मु॑मुग्धि नः।
वि पाशं॑ मध्य॒मञ्चृ॑त।
अवा॑ध॒मानि॑ जी॒वसे᳚॥१७॥

व॒यꣳ सो॑म व्र॒ते तव॑।
मन॑स्त॒नूषु॒ बिभ्र॑तः।
प्र॒जाव॑न्तो अशीमहि।
इ॒न्द्रा॒णी दे॒वी सु॒भगा॑ सु॒पत्नी᳚।
उदꣳशे॑न पति॒विद्ये॑ जिगाय।
त्रि॒ꣳ॒शद॑स्या ज॒घनं॒ योज॑नानि।
उ॒पस्थ॒ इन्द्र॒ꣴ॒ स्थवि॑रं बिभर्ति।
सेना॑ ह॒ नाम॑ पृथि॒वी ध॑नञ्ज॒या।
वि॒श्वव्य॑चा॒ अदि॑तिः॒ सूर्य॑त्वक्।
इ॒न्द्रा॒णी दे॒वी प्रा॒सहा॒ ददा॑ना॥१८॥

सा नो॑ दे॒वी सु॒हवा॒ शर्म॑ यच्छतु।
आत्वा॑ऽहार्‌षम॒न्तर॑भूः।
ध्रु॒वस्ति॒ष्ठावि॑चाचलिः।
विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्तु।
मा त्वद्रा॒ष्ट्रमधि॑ भ्रशत्।
ध्रु॒वा द्यौर्ध्रु॒वा पृ॑थि॒वी।
ध्रु॒वं विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
ध्रु॒वा ह॒ पर्व॑ता इ॒मे।
ध्रु॒वो राजा॑ वि॒शाम॒यम्।
इ॒हैवैधि॒ मा व्य॑थिष्ठाः॥१९॥

पर्व॑त इ॒वावि॑चाचलिः।
इन्द्र॑ इवे॒ह ध्रु॒वस्ति॑ष्ठ।
इ॒ह रा॒ष्ट्रमु॑ धारय।
अ॒भिति॑ष्ठ पृतन्य॒तः।
अध॑रे सन्तु॒ शत्र॑वः।
इन्द्र॑ इव वृत्र॒हा ति॑ष्ठ।
अ॒पः क्षेत्रा॑णि स॒ञ्जयन्॑।
इन्द्र॑ एणमदीधरत्।
ध्रु॒वं ध्रु॒वेण॑ ह॒विषा᳚।
तस्मै॑ दे॒वा अधि॑ब्रवन्।
अ॒यं च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२०॥

अनुवाक 3

जुष्टी॑ नरो॒ ब्रह्म॑णा वः पितृ॒णाम्।
अक्ष॑मव्ययं॒ न किला॑रिषाथ।
यच्छक्व॑रीषु बृह॒ता रवे॑ण।
इन्द्रे॒ शुष्म॒मद॑धाथा वसिष्ठाः।
पा॒व॒का नः॒ सर॑स्वती।
वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती।
य॒ज्ञं व॑ष्टु धि॒या व॑सुः।
सर॑स्वत्य॒भिनो॑ नेषि॒ वस्यः॑।
मा प॑स्फरीः॒ पय॑सा॒ मा न॒ आध॑क्।
जु॒षस्व॑ नः स॒ख्या॑ वे॒श्या॑ च॥२१॥

मा त्वक्षेत्रा॒ण्यर॑णानि गन्म।
वृ॒ञ्जे ह॒विर्नम॑सा ब॒र्॒हिर॒ग्नौ।
अया॑मि॒ स्रुग्घृ॒तव॑ती सुवृ॒क्तिः।
अम्य॑क्षि॒ सद्म॒ सद॑ने पृथि॒व्याः।
अश्रा॑यि य॒ज्ञः सूर्ये॒ न चक्षुः॑।
इ॒हार्वाञ्च॒मति॑ ह्वये।
इन्द्रं॒ जैत्रा॑य॒ जेत॑वे।
अ॒स्माक॑मस्तु॒ केव॑लः।
अ॒र्वाञ्च॒मिन्द्र॑म॒मुतो॑ हवामहे।
यो गो॒जिद्ध॑न॒जिद॑श्व॒जिद्यः॥२२॥

इ॒मं नो॑ य॒ज्ञं वि॑ह॒वे जु॑षस्व।
अ॒स्य कु॑र्मो हरिवो मे॒दिनं॑ त्वा।
अस॑म्मृष्टो जायसे मातृ॒वोः शुचिः॑।
म॒न्द्रः क॒विरुद॑तिष्ठो॒ विव॑स्वतः।
घृ॒तेन॑ त्वा वर्धयन्नग्न आहुत।
धू॒मस्ते॑ के॒तुर॑भवद्दि॒वि श्रि॒तः।
अ॒ग्निरग्रे᳚ प्रथ॒मो दे॒वता॑नाम्।
संया॑तानामुत्त॒मो विष्णु॑रासीत्।
यज॑मानाय परि॒गृह्य॑ दे॒वान्।
दी॒क्षये॒दꣳ ह॒विरा ग॑च्छतन्नः॥२३॥

अ॒ग्निश्च॑ विष्णो॒ तप॑ उत्त॒मं म॒हः।
दी॒क्षा॒पा॒लेभ्यो॒ऽवन॑त॒ꣳ॒ हि श॑क्रा।
विश्वै᳚र्दे॒वैर्य॒ज्ञियैः᳚ संविदा॒नौ।
दी॒क्षाम॒स्मै यज॑मानाय धत्तम्।
प्र तद्विष्णुः॑ स्तवते वी॒र्या॑य।
मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः।
यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेषु।
अधि॑ क्षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚।
नूमर्तो॑ दयते सनि॒ष्यन् यः।
विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ दाश॑त्॥२४॥

प्र यः स॒त्राचा॒ मन॑सा॒ यजा॑तै।
ए॒ताव॑न्त॒न्नर्य॑मा॒ विवा॑सात्।
विच॑क्रमे पृथि॒वीमे॒ष ए॒ताम्।
क्षेत्रा॑य॒ विष्णु॒र्मनु॑षे दश॒स्यन्।
ध्रु॒वासो॑ अस्य की॒रयो॒ जना॑सः।
उ॒रु॒क्षि॒तिꣳ सु॒जनि॑मा चकार।
त्रिर्दे॒वः पृ॑थि॒वीमे॒ष ए॒ताम्।
विच॑क्रमे श॒तर्च॑सं महि॒त्वा।
प्र विष्णु॑रस्तु त॒वस॒स्तवी॑यान्।
त्वे॒षꣴ ह्य॑स्य॒ स्थवि॑रस्य॒ नाम॑॥२५॥

होता॑रं चि॒त्रर॑थमध्व॒रस्य॑।
य॒ज्ञस्य॑यज्ञस्य के॒तुꣳ रुश॑न्तम्।
प्रत्य॑र्धिं दे॒वस्य॑देवस्य म॒ह्ना।
श्रि॒या त्व॑ग्निमति॑थिं॒ जना॑नाम्।
आ नो॒ विश्वा॑भिरू॒तिभिः॑ स॒जोषाः᳚।
ब्रह्म॑ जुषा॒णो ह॑र्यश्व याहि।
वरी॑वृज॒थ्स्थवि॑रेभिः सुशिप्र।
अ॒स्मे दध॒द्वृष॑ण॒ꣳ॒ शुष्म॑मिन्द्र।
इन्द्रः॑ सुव॒र्॒षा ज॒नय॒न्नहा॑नि।
जि॒गायो॒शिग्भिः॒ पृत॑ना अभि॒ श्रीः॥२६॥

प्रारो॑चय॒न्मन॑वे के॒तुमह्ना᳚म्।
अवि॑न्द॒ज्ज्योति॑र्बृह॒ते रणा॑य।
अश्वि॑ना॒वव॑से॒ निह्व॑ये वाम्।
आ नू॒नं या॑तꣳ सुकृ॒ताय॑ विप्रा।
प्रा॒त॒र्यु॒क्तेन॑ सु॒वृता॒ रथे॑न।
उ॒पाग॑च्छत॒मव॒साग॑तन्नः।
अ॒वि॒ष्टं धी॒ष्वश्वि॑ना न आ॒सु।
प्र॒जाव॒द्रेतो॒ अह्र॑यं नो अस्तु।
आवां᳚ तो॒के तन॑ये॒ तूतु॑जानाः।
सु॒रत्ना॑सो दे॒ववी॑तिं गमेम॥२७॥

त्वꣳ सो॑म॒ क्रतु॑भिः सु॒क्रतु॑र्भूः।
त्वं दक्षैः᳚ सु॒दक्षो॑ वि॒श्ववे॑दाः।
त्वं वृषा॑ वृष॒त्वेभि॑र्महि॒त्वा।
द्यु॒म्नेभि॑र्द्यु॒म्न्य॑भवो नृ॒चक्षाः᳚।
अषा॑ढं यु॒थ्सु पृत॑नासु॒ पप्रिम्᳚।
सु॒व॒र्॒षाम॒फ्स्वां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम्।
भ॒रे॒षु॒जाꣳ सु॑क्षि॒तिꣳ सु॒श्रव॑सम्।
जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम।
भवा॑ मि॒त्रो न शेव्यो॑ घृ॒तासु॑तिः।
विभू॑तद्युम्न एव॒ या उ॑ स॒प्रथाः᳚॥२८॥

अधा॑ ते विष्णो वि॒दुषा॑ चि॒दृध्यः॑।
स्तोमो॑ य॒ज्ञस्य॒ राध्यो॑ ह॒विष्म॑तः।
यः पू॒र्व्याय॑ वे॒धसे॒ नवी॑यसे।
सु॒मज्जा॑नये॒ विष्ण॑वे॒ ददा॑शति।
यो जा॒तम॒स्य म॑ह॒तो म॒हि ब्रवा᳚त्।
सेदु॒ श्रवो॑भिर्यु॒ज्यं॑ चिद॒भ्य॑सत्।
तमु॑ स्तोतारः पू॒र्व्यं यथा॑ वि॒द ऋ॒तस्य॑।
गर्भꣳ॑ ह॒विषा॑ पिपर्तन।
आऽस्य॑ जा॒नन्तो॒ नाम॑ चिद्विवक्तन।
बृ॒हत्ते॑ विष्णो सुम॒तिं भ॑जामहे॥२९॥

इ॒मा धा॒ना घृ॑त॒स्नुवः॑।
हरी॑ इ॒होप॑वक्षतः।
इन्द्रꣳ॑ सु॒खत॑मे॒ रथे᳚।
ए॒ष ब्र॒ह्मा प्रते॑म॒हे।
वि॒दथे॑ शꣳसिष॒ꣳ॒ हरी᳚।
य ऋ॒त्वियः॒ प्रते॑ वन्वे।
व॒नुषो॑ हर्य॒तं मदम्᳚।
इन्द्रो॒ नाम॑ घृ॒तन्नयः।
हरि॑भि॒श्चारु॒ सेच॑ते।
श्रु॒तो ग॒ण आ त्वा॑ विशन्तु॥३०॥

हरि॑वर्पस॒ङ्गिरः॑।
आच॑र्‌षणि॒प्रा वृ॑ष॒भो जना॑नाम्।
राजा॑ कृष्टी॒नां पु॑रुहू॒त इन्द्रः॑।
स्तु॒तश्र॑व॒स्यन्नव॒सोप॑म॒द्रिक्।
यु॒क्त्वा हरी॒ वृष॒णाया᳚ह्य॒र्वाङ्।
प्र यथ्सिन्ध॑वः प्रस॒वं यदायन्॑।
आपः॑ समु॒द्रꣳ र॒थ्ये॑व जग्मुः।
अत॑श्चि॒दिन्द्रः॒ सद॑सो॒ वरी॑यान्।
यदी॒ꣳ॒ सोमः॑ पृ॒णति॑ दु॒ग्धो अ॒ꣳ॒शुः।
ह्वया॑मसि॒ त्वेन्द्र॑ या॒ह्य॑र्वाङ्॥३१॥

अर॑न्ते॒ सोम॑स्त॒नुवे॑ भवाति।
शत॑क्रतो मा॒दय॑स्वा सु॒तेषु॑।
प्रास्माꣳ अ॑व॒ पृत॑नासु॒ प्रयु॒थ्सु।
इन्द्रा॑य॒ सोमाः᳚ प्र॒दिवो॒ विदा॑नाः।
ऋ॒भुर्येभि॒र्वृष॑पर्वा॒ विहा॑याः।
प्र॒य॒म्यमा॑णा॒न्प्रति॒ षू गृ॑भाय।
इन्द्र॒ पिब॒ वृष॑धूतस्य॒ वृष्णः॑।
अहे॑डमान॒ उप॑याहि य॒ज्ञम्।
तुभ्यं॑ पवन्त॒ इन्द॑वः सु॒तासः॑।
गावो॒ न व॑ज्रिन्थ्स्व॒मोको॒ अच्छ॑॥३२॥

इन्द्रा ग॑हि प्रथ॒मो य॒ज्ञिया॑नाम्।
या ते॑ का॒कुथ्सुकृ॑ता॒ या वरि॑ष्ठा।
यया॒ शश्व॒त्पिब॑सि॒ मध्व॑ ऊ॒र्मिम्।
तया॑ पाहि॒ प्र ते॑ अध्व॒र्युर॑स्थात्।
सन्ते॒ वज्रो॑ वर्ततामिन्द्र ग॒व्युः।
प्रा॒त॒र्युजा॒ वि बो॑धय।
अश्वि॑ना॒वेह ग॑च्छतम्।
अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये᳚।
प्रा॒त॒र्यावा॑णा प्रथ॒मा य॑जध्वम्।
पु॒रा गृध्रा॒दर॑रुषः पिबाथः।
प्रा॒तर्हि य॒ज्ञम॒श्विना॒ दधा॑ते।
प्रशꣳ॑सन्ति क॒वयः॑ पूर्व॒भाजः॑।
प्रा॒तर्य॑जध्वम॒श्विना॑ हिनोत।
न सा॒यम॑स्ति देव॒या अजु॑ष्टम्।
उ॒तान्यो अ॒स्मद्य॑जते॒ विचा॑यः।
पूर्वः॑ पूर्वो॒ यज॑मानो॒ वनी॑यान्॥३३॥

अनुवाक 4

न॒क्तं॒ जा॒ताऽस्यो॑षधे।
रामे॒ कृष्णे॒ असि॑क्नि च।
इ॒दꣳ र॑जनि रजय।
कि॒लासं॑ पलि॒तं च॒ यत्।
कि॒लासं॑ च पलि॒तं च॑।
निरि॒तो ना॑शया॒ पृष॑त्।
आ नः॒ स्वो अ॑श्ञुतां॒ वर्णः॑।
परा᳚ श्वे॒तानि॑ पातय।
असि॑तं ते नि॒लय॑नम्।
आ॒स्थान॒मसि॑तं॒ तव॑॥३४॥

असि॑क्नियस्योषधे।
निरि॒तो ना॑शया॒ पृष॑त्।
अ॒स्थि॒जस्य॑ कि॒लास॑स्य।
त॒नू॒जस्य॑ च॒ यत्त्व॒चि।
कृ॒त्यया॑ कृ॒तस्य॒ ब्रह्म॑णा।
लक्ष्म॑ श्वे॒तम॑नीनशम्।
सरू॑पा॒ नाम॑ ते मा॒ता।
सरू॑पो॒ नाम॑ ते पि॒ता।
सरू॑पाऽस्योषधे॒ सा।
सरू॑पमि॒दं कृ॑धि॥३५॥

शु॒नꣳ हु॑वेम म॒घवा॑न॒मिन्द्रम्᳚।
अ॒स्मिन्भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ।
शृ॒ण्वन्त॑मु॒ग्रमू॒तये॑ स॒मथ्सु॑।
घ्नन्तं॑ वृ॒त्राणि॑ स॒ञ्जितं॒ धना॑नाम्।
धू॒नु॒थ द्यां पर्व॑तान्दा॒शुषे॒ वसु॑।
नि वो॒ वना॑ जिहते॒ याम॑ नो भि॒या।
को॒पय॑थ पृथि॒वीं पृ॑श्ञिमातरः।
यु॒धे यदु॑ग्राः॒ पृष॑ती॒रयु॑ग्ध्वम्।
प्रवे॑पयन्ति॒ पर्व॑तान्।
विवि॑ञ्चन्ति॒ वन॒स्पतीन्॑॥३६॥

प्रोवा॑रत मरुतो दु॒र्मदा॑ इव।
देवा॑सः॒ सर्व॑या वि॒शा।
पु॒रु॒त्रा हि स॒दृङ्ङसि॑।
विशो॒ विश्वा॒ अनु॑ प्र॒भु।
स॒मथ्सु॑ त्वा हवामहे।
स॒मथ्स्व॒ग्निमव॑से।
वा॒ज॒यन्तो॑ हवामहे।
वाजे॑षु चि॒त्ररा॑धसम्।
सङ्ग॑च्छध्व॒ꣳ॒ संव॑दध्वम्।
सं वो॒ मनाꣳ॑सि जानताम्॥३७॥

दे॒वा भा॒गं यथा॒ पूर्वे᳚।
स॒ञ्जा॒ना॒ना उ॒पास॑त।
स॒मा॒नो मन्त्रः॒ समि॑तिः समा॒नी।
स॒मा॒नं मनः॑ स॒ह चि॒त्तमे॑षाम्।
स॒मा॒नं केतो॑ अ॒भि सꣳ र॑भध्वम्।
सं॒ज्ञाने॑न वो ह॒विषा॑ यजामः।
स॒मा॒नी व॒ आकू॑तिः।
स॒मा॒ना हृद॑यानि वः।
स॒मा॒नम॑स्तु वो॒ मनः॑।
यथा॑ वः॒ सुस॒हास॑ति॥३८॥

सं॒ज्ञानं॑ नः॒ स्वैः।
सं॒ज्ञान॒मर॑णैः।
सं॒ज्ञान॑मश्विना यु॒वम्।
इ॒हास्मासु॒ निय॑च्छतम्।
सं॒ज्ञानं॑ मे॒ बृह॒स्पतिः॑।
सं॒ज्ञानꣳ॑ सवि॒ता क॑रत्।
सं॒ज्ञान॑मश्विना यु॒वम्।
इ॒ह मह्यं॒ नि य॑च्छतम्।
उप॑ च्छा॒यामि॑व॒ घृणेः᳚।
अग॑न्म॒ शर्म॑ ते व॒यम्॥३९॥

अग्ने॒ हिर॑ण्यसन्दृशः।
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वम्।
शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑पाहि नो॒ गयम्᳚।
हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से।
रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशꣳ॑स ईशत।
मदे॑मदे॒ हि नो॑ द॒दुः।
यू॒था गवा॑मृजु॒क्रतुः॑।
सङ्गृ॑भाय पु॒रूश॒ता।
उ॒भ॒या ह॒स्त्या वसु॑।
शि॒शी॒हि रा॒य आ भ॑र॥४०॥

शिप्रि॑न्वाजानां पते।
शची॑व॒स्तव॑ द॒ꣳ॒सना᳚।
आ तू न॑ इन्द्र भाजय।
गोष्वश्वे॑षु शु॒भ्रुषु॑।
स॒हस्रे॑षु तुवीमघ।
यद्दे॑वा देव॒हेड॑नम्।
देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम्।
आदि॑त्या॒स्तस्मा᳚न्मा यू॒यम्।
ऋ॒तस्य॒र्तेन॑ मुञ्चत।
ऋ॒तस्य॒र्तेना॑ऽऽदित्याः॥४१॥

यज॑त्रा मु॒ञ्चते॒ह मा᳚।
य॒ज्ञैर्वो॑ यज्ञवाहसः।
आ॒शिक्ष॑न्तो॒ न शे॑किम।
मेद॑स्वता॒ यज॑मानाः।
स्रु॒चाऽऽज्ये॑न॒ जुह्व॑तः।
अ॒का॒मा वो॑ विश्वेदेवाः।
शिक्ष॑न्तो॒ नोप॑ शेकिम।
यदि॒ दिवा॒ यदि॒ नक्तम्᳚।
एन॑ एन॒स्योक॑रत्।
भू॒तं मा॒ तस्मा॒द्भव्यं॑ च॥४२॥

द्रु॒प॒दादि॑व मुञ्चतु।
द्रु॒प॒दादि॒वेन्मु॑मुचा॒नः।
स्वि॒न्नः स्ना॒त्वी मला॑दिव।
पू॒तं प॒वित्रे॑णे॒वाऽऽज्यम्᳚।
विश्वे॑ मुञ्चन्तु॒ मैन॑सः।
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॑।
पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम्।
दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्यम्᳚।
अग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्॥४३॥

अनुवाक 5

वृषा॒ सो अ॒ꣳ॒शुः प॑वते ह॒विष्मा॒न्थ्सोमः॑।
इन्द्र॑स्य भा॒ग ऋ॑त॒युः श॒तायुः॑।
स मा॒ वृषा॑णं वृष॒भं कृ॑णोतु।
प्रि॒यं वि॒शाꣳ सर्व॑वीरꣳ सु॒वीरम्᳚।
कस्य॒ वृषा॑ सु॒ते सचा᳚।
नि॒युत्वा᳚न्वृष॒भो र॑णत्।
वृ॒त्र॒हा सोम॑पीतये।
यस्ते॑ शृङ्ग वृषोनपात्।
प्रण॑पात्कुण्ड॒पाय्यः॑।
न्य॑स्मिन्दध्र॒ आ मनः॑॥४४॥

तꣳ स॒ध्रीची॑रू॒तयो॒ वृष्णि॑यानि।
पौꣴस्या॑नि नि॒युतः॑ सश्चु॒रिन्द्रम्᳚।
स॒मु॒द्रं न सिन्ध॑व उ॒क्थशु॑ष्माः।
उ॒रु॒व्यच॑स॒ङ्गिर॒ आ वि॑शन्ति।
इन्द्रा॑य॒ गिरो॒ अनि॑शितसर्गाः।
अ॒पः प्रैर॑य॒न्थ्सग॑रस्य बु॒ध्नात्।
यो अक्षे॑णेव च॒क्रिया॒ शची॑भिः।
विष्व॑क्त॒स्तम्भ॑ पृथि॒वीमु॒त द्याम्।
अक्षो॑दय॒च्छव॑सा॒ क्षाम॑बु॒ध्नम्।
वार्णवा॑त॒स्तवि॑षीभि॒रिन्द्रः॑॥४५॥

दृ॒ढान्यौ᳚घ्नादु॒शमा॑न॒ ओजः॑।
अवा॑भिनत्क॒कुभः॒ पर्व॑तानाम्।
आ नो॑ अग्ने सुके॒तुना᳚।
र॒यिं वि॒श्वायु॑पोषसम्।
मा॒र्डी॒कं धे॑हि जी॒वसे᳚।
त्वꣳ सो॑म म॒हे भगम्᳚।
त्वं यून॑ ऋताय॒ते।
दक्षं॑ दधासि जी॒वसे᳚।
रथं॑ युञ्जते म॒रुतः॑ शु॒भे सु॒गम्।
सूरो॒ न मि॑त्रावरुणा॒ गवि॑ष्टिषु॥४६॥

रजाꣳ॑सि चि॒त्रा विच॑रन्ति त॒न्यवः॑।
दि॒वः स॑म्राजा॒ पय॑सा न उक्षतम्।
वाच॒ꣳ॒ सुमि॑त्रावरुणा॒विरा॑वतीम्।
प॒र्जन्य॑श्चि॒त्रां व॑दति॒ त्विषी॑मतीम्।
अ॒भ्रा व॑सत मरुतः सुमा॒यया᳚।
द्यां व॑र्‌षयतमरु॒णाम॑रे॒पसम्᳚।
अयु॑क्त स॒प्त शु॒न्ध्युवः॑।
सूरो॒ रथ॑स्य न॒प्त्रियः॑।
ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः।
वहि॑ष्ठेभिर्वि॒हर॑न् यासि॒ तन्तुम्᳚॥४७॥

अ॒व॒व्यय॒न्नसि॑तं देव॒ वस्वः॑।
दवि॑ध्वतो र॒श्मयः॒ सूर्य॑स्य।
चर्मे॒वावा॑धु॒स्तमो॑ अ॒फ्स्व॑न्तः।
प॒र्जन्या॑य॒ प्र गा॑यत।
दि॒वस्पु॒त्राय॑ मी॒ढुषे᳚।
स नो॑ य॒वस॑मिच्छतु।
अच्छा॑ वद त॒वसं॑ गी॒र्भिरा॒भिः।
स्तु॒हि प॒र्जन्यं॒ नम॒साऽऽवि॑वास।
कनि॑क्रदद्वृष॒भो जी॒रदा॑नुः।
रेतो॑ दधा॒त्वोष॑धीषु॒ गर्भम्᳚॥४८॥

यो गर्भ॒मोष॑धीनाम्।
गवां᳚ कृ॒णोत्यर्व॑ताम्।
प॒र्जन्यः॑ पुरु॒षीणा᳚म्।
तस्मा॒ इदा॒स्ये॑ ह॒विः।
जु॒होता॒ मधु॑मत्तमम्।
इडां नः सं॒यतं॑ करत्।
ति॒स्रो यद॑ग्ने श॒रद॒स्त्वामित्।
शुचिं॑ घृ॒तेन॒ शुच॑यः सप॒र्यन्।
नामा॑नि चिद्दधिरे य॒ज्ञिया॑नि।
असू॑दयन्त त॒नुवः॒ सुजा॑ताः॥४९॥

इन्द्र॑श्च नः शुनासीरौ।
इ॒मं य॒ज्ञं मि॑मिक्षतम्।
गर्भं॑ धत्तꣴ स्व॒स्तये᳚।
ययो॑रि॒दं विश्वं॒ भुव॑नमा वि॒वेश॑।
ययो॑रान॒न्दो निहि॑तो॒ मह॑श्च।
शुना॑सीरावृ॒तुभिः॑ संविदा॒नौ।
इन्द्र॑वन्तौ ह॒विरि॒दं जु॑षेथाम्।
आघा॒ये अ॒ग्निमि॑न्ध॒ते।
स्तृ॒णन्ति॑ ब॒र्॒हिरा॑नु॒षक्।
येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा᳚।
अग्न॒ इन्द्र॑श्च मे॒दिना᳚।
ह॒थो वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति।
यु॒वꣳ हि वृ॑त्र॒हन्त॑मा।
याभ्या॒ꣳ॒ सुव॒रज॑य॒न्नग्र॑ ए॒व।
यावा॑तस्थ॒तुर्भुव॑नस्य॒ मध्ये᳚।
प्रच॑र्‌ष॒णी वृ॑षणा॒ वज्र॑बाहू।
अ॒ग्नी इन्द्रा॑वृत्र॒हणा॑ हुवे वाम्॥५०॥

अनुवाक 6

उ॒त नः॑ प्रि॒या प्रि॒यासु॑।
स॒प्तस्वसा॒ सुजु॑ष्टा।
सर॑स्वती॒ स्तोम्या॑ऽभूत्।
इ॒मा जुह्वा॑नायु॒ष्मदा नमो॑भिः।
प्रति॒ स्तोमꣳ॑ सरस्वति जुषस्व।
तव॒ शर्म॑न्प्रि॒यत॑मे॒ दधा॑नाः।
उप॑स्थेयाम शर॒णं न वृ॒क्षम्।
त्रीणि॑ प॒दा विच॑क्रमे।
विष्णु॑र्गो॒पा अदा᳚भ्यः।
ततो॒ धर्मा॑णि धा॒रयन्॑॥५१॥

तद॑स्य प्रि॒यम॒भि पाथो॑ अश्याम्।
नरो॒ यत्र॑ देव॒यवो॒ मद॑न्ति।
उ॒रु॒क्र॒मस्य॒ स हि बन्धु॑रि॒त्था।
विष्णोः᳚ प॒दे प॑र॒मे मध्व॒ उथ्सः॑।
क्र॒त्वा॒दा अ॑स्थु॒ श्रेष्ठः॑।
अ॒द्य त्वा॑ व॒न्वन्थ्सु॒रेक्णाः᳚।
मर्त॑ आनाश सुवृ॒क्तिम्।
इ॒मा ब्र॑ह्म ब्रह्मवाह।
प्रि॒या त॒ आ ब॒र्॒हिः सी॑द।
वी॒हि सू॑र पुरो॒डाशम्᳚॥५२॥

उप॑ नः सू॒नवो॒ गिरः॑।
शृ॒ण्वन्त्व॒मृत॑स्य॒ ये।
सु॒मृ॒डी॒का भ॑वन्तु नः।
अ॒द्या नो॑ देव सवितः।
प्र॒जाव॑थ्सावीः॒ सौभ॑गम्।
परा॑ दुः॒ष्वप्नि॑यꣳ सुव।
विश्वा॑नि देव सवितः।
दु॒रि॒तानि॒ परा॑ सुव।
यद्भ॒द्रं तन्म॒ आ सु॑व।
शुचि॑म॒र्कैर्बृह॒स्पतिम्᳚॥५३॥

अ॒ध्व॒रेषु॑ नमस्यत।
अ॒ना॒म्योज॒ आ च॑के।
या धा॒रय॑न्त दे॒वा सु॒दक्षा॒ दक्ष॑पितारा।
अ॒सु॒र्या॑य॒ प्रम॑हसा।
स इत् क्षेति॒ सुधि॑त॒ ओक॑सि॒ स्वे।
तस्मा॒ इडा॑ पिन्वते विश्व॒दानी᳚।
तस्मै॒ विशः॑ स्व॒यमे॒वान॑मन्ति।
यस्मि॑न्ब्र॒ह्मा राज॑नि॒ पूर्व॒ एति॑।
सकू॑तिमिन्द्र॒ सच्यु॑तिम्।
सच्यु॑तिं ज॒घन॑च्युतिम्॥५४॥

क॒नात्का॒भान्न॒ आ भ॑र।
प्र॒य॒फ्स्यन्नि॑व स॒क्थ्यौ᳚।
वि न॑ इन्द्र॒ मृधो॑ जहि।
कनी॑खुनदिव सा॒पयन्॑।
अ॒भि नः॒ सुष्टु॑तिं नय।
प्र॒जाप॑तिः स्त्रि॒यां यशः॑।
मु॒ष्कयो॑रदधा॒थ्सपम्᳚।
काम॑स्य॒ तृप्ति॑मान॒न्दम्।
तस्या᳚ग्ने भाजये॒ह मा᳚।
मोदः॑ प्रमो॒द आ॑न॒न्दः॥५५॥

मु॒ष्कयो॒र्निहि॑तः॒ सपः॑।
सृ॒त्वेव॒ काम॑स्य तृप्याणि।
दक्षि॑णानां प्रतिग्र॒हे।
मन॑सश्चि॒त्तमाकू॑तिम्।
वा॒चः स॒त्यम॑शीमहि।
प॒शू॒नाꣳ रू॒पमन्न॑स्य।
यशः॒ श्रीः श्र॑यतां॒ मयि॑।
यथा॒ऽहम॒स्या अतृ॑पꣴ स्त्रि॒यै पुमान्॑।
यथा॒ स्त्री तृप्य॑ति पु॒ꣳ॒सि प्रि॒ये प्रि॒या।
ए॒वं भग॑स्य तृप्याणि॥५६॥

य॒ज्ञस्य॒ काम्यः॑ प्रि॒यः।
ददा॒मीत्य॒ग्निर्व॑दति।
तथेति॑ वा॒युरा॑ह॒ तत्।
हन्तेति॑ स॒त्यं च॒न्द्रमाः᳚।
आ॒दि॒त्यः स॒त्यमोमिति॑।
आप॒स्तथ्स॒त्यमा भ॑रन्।
यशो॑ य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाम्।
अ॒सौ मे॒ कामः॒ समृ॑द्ध्यताम्।
न हि स्पश॒मवि॑दन्न॒न्यम॒स्मात्।
वै॒श्वा॒न॒रात्पु॑रए॒तार॑म॒ग्नेः॥५७॥

अथे॑ममन्थन्न॒मृत॒ममू॑राः।
वै॒श्वा॒न॒रं क्षे᳚त्र॒जित्या॑य दे॒वाः।
येषा॑मि॒मे पूर्वे॒ अर्मा॑स॒ आसन्॑।
अ॒यू॒पाः सद्म॒ विभृ॑ता पु॒रूणि॑।
वैश्वा॑नर॒ त्वया॒ ते नु॒त्ताः।
पृ॒थि॒वीम॒न्याम॒भित॑स्थु॒र्जना॑सः।
पृ॒थि॒वीं मा॒तरं॑ म॒हीम्।
अ॒न्तरि॑क्ष॒मुप॑ ब्रुवे।
बृ॒ह॒तीमू॒तये॒ दिवम्᳚।
विश्वं॑ बिभर्ति पृथि॒वी॥५८॥

अ॒न्तरि॑क्षं॒ वि प॑प्रथे।
दु॒हे द्यौर्बृ॑ह॒ती पयः॑।
न ता न॑शन्ति॒ न द॑भाति॒ तस्क॑रः।
नैना॑ अमि॒त्रो व्यथि॒राद॑धर्‌षति।
दे॒वाꣴश्च॒ याभि॒र्यज॑ते॒ ददा॑ति च।
ज्योगित्ताभिः॑ सचते॒ गोप॑तिः स॒ह।
न ता अर्वा॑ रे॒णुक॑काटो अश्ञुते।
न सꣴ॑स्कृत॒त्रमुप॑ यन्ति॒ ता अ॒भि।
उ॒रु॒गा॒यमभ॑यं॒ तस्य॒ ता अनु॑।
गावो॒ मर्त्य॑स्य॒ वि च॑रन्ति॒ यज्व॑नः॥५९॥

रात्री॒ व्य॑ख्यदाय॒ती।
पु॒रु॒त्रा दे॒व्य॑क्षभिः॑।
विश्वा॒ अधि॒ श्रियो॑ऽधित।
उप॑ ते॒ गा इ॒वाक॑रम्।
वृ॒णी॒ष्व दु॑हितर्दिवः।
रात्री॒ स्तोमं॒ न जि॒ग्युषी᳚।
दे॒वीं वाच॑मजनयन्त दे॒वाः।
तां वि॒श्वरू॑पाः प॒शवो॑ वदन्ति।
सा नो॑ म॒न्द्रेष॒मूर्जं॒ दुहा॑ना।
धे॒नुर्वाग॒स्मानुप॒ सुष्टु॒तैतु॑॥६०॥

यद्वाग्वद॑न्त्यविचेत॒नानि॑।
राष्ट्री॑ दे॒वानां निष॒साद॑ म॒न्द्रा।
चत॑स्र॒ ऊर्जं॑ दुदुहे॒ पयाꣳ॑सि।
क्व॑ स्विदस्याः पर॒मं ज॑गाम।
गौ॒री मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती।
एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी।
अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी᳚।
स॒हस्रा᳚क्षरा पर॒मे व्यो॑मन्।
तस्याꣳ॑ समु॒द्रा अधि॒ विक्ष॑रन्ति।
तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः॥६१॥

ततः॑ क्षरत्य॒क्षरम्᳚।
तद्विश्व॒मुप॑ जीवति।
इन्द्रा॒सूरा॑ ज॒नय॑न्वि॒श्वक॑र्मा।
म॒रुत्वाꣳ॑ अस्तु ग॒णवा᳚न्थ्सजा॒तवान्॑।
अ॒स्य स्नु॒षा श्वशु॑रस्य॒ प्रशि॑ष्टिम्।
स॒पत्ना॒ वाचं॒ मन॑सा॒ उपा॑सताम्।
इन्द्रः॒ सूरो॑ अतर॒द्रजाꣳ॑सि।
स्नु॒षा स॒पत्ना॒ श्वशु॑रो॒ऽयम॑स्तु।
अ॒यꣳ शत्रू᳚ञ्जयतु॒ जर्‌हृ॑षाणः।
अ॒यं वाजं॑ जयतु॒ वाज॑सातौ।
अ॒ग्निः क्ष॑त्र॒भृदनि॑भृष्ट॒मोजः॑।
स॒ह॒स्रियो॑ दीप्यता॒मप्र॑युच्छन्।
वि॒भ्राज॑मानः समिधा॒ न उ॒ग्रः।
आऽन्तरि॑क्षमरुह॒दग॒न्द्याम्॥६२॥

अनुवाक 7

वृषा᳚ऽस्य॒ꣳ॒शुर्वृ॑ष॒भाय॑ गृह्यसे।
वृषा॒ऽयमु॒ग्रो नृ॒चक्ष॑से।
दि॒व्यः क॑र्म॒ण्यो॑ हि॒तो बृ॒हन्नाम॑।
वृ॒ष॒भस्य॒ या क॒कुत्।
वि॒षू॒वान् वि॑ष्णो भवतु।
अ॒यं यो मा॑म॒को वृषा᳚।
अथो॒ इन्द्र॑ इव दे॒वेभ्यः॑।
वि ब्र॑वीतु॒ जने᳚भ्यः।
आयु॑ष्मन्तं॒ वर्च॑स्वन्तम्।
अथो॒ अधि॑पतिं वि॒शाम्॥६३॥

अ॒स्याः पृ॑थि॒व्या अध्य॑क्षम्।
इ॒ममि॑न्द्र वृष॒भं कृ॑णु।
यः सु॒शृङ्गः॑ सुवृष॒भः।
क॒ल्याणो॒ द्रोण॒ आहि॑तः।
कार्‌षी॑वल प्रगाणेन।
वृ॒ष॒भेण॑ यजामहे।
वृ॒ष॒भेण॒ यज॑मानाः।
अक्रू॑रेणेव स॒र्पिषा᳚।
मृद्ध॑श्च॒ सर्वा॒ इन्द्रे॑ण।
पृत॑नाश्च जयामसि॥६४॥

यस्या॒यमृ॑ष॒भो ह॒विः।
इन्द्रा॑य परिणी॒यते᳚।
जया॑ति॒ शत्रु॑मा॒यन्तम्᳚।
अथो॑ हन्ति पृतन्य॒तः।
नृ॒णामह॑ प्र॒णीरस॑त्।
अग्र॑ उद्भिन्द॒ताम॑सत्।
इन्द्र॒ शुष्मं॑ त॒नुवा॒ मेर॑यस्व।
नी॒चा विश्वा॑ अ॒भिति॑ष्ठा॒भिमा॑तीः।
नि शृ॑णीह्याबा॒धं यो नो॒ अस्ति॑।
उ॒रुं नो॑ लो॒कं कृ॑णुहि जीरदानो॥६५॥

प्रेह्य॒भि प्रेहि॒ प्र भ॑रा॒ सह॑स्व।
मा विवे॑नो॒ वि शृ॑णुष्वा॒ जने॑षु।
उदी॑डि॒तो वृ॑षभ॒ तिष्ठ॒ शुष्मैः᳚।
इन्द्र॒ शत्रू᳚न्पु॒रो अ॒स्माक॑ युध्य।
अग्ने॒ जेता॒ त्वं ज॑य।
शत्रू᳚न्थ्सहस॒ ओज॑सा।
वि शत्रू॒न्॒ विमृधो॑ नुद।
ए॒तं ते॒ स्तोमं॑ तुविजात॒ विप्रः॑।
रथं॒ न धीरः॒ स्वपा॑ अतक्षम्।
यदीद॑ग्ने॒ प्रति॒त्वं दे॑व॒ हर्याः᳚॥६६॥

सुव॑र्वतीर॒प ए॑ना जयेम।
यो घृ॒तेना॒भिमा॑नितः।
इन्द्र॒ जैत्रा॑य जज्ञिषे।
स नः॒ सङ्का॑सु पारय।
पृ॒त॒ना॒साह्ये॑षु च।
इन्द्रो॑ जिगाय पृथि॒वीम्।
अ॒न्तरि॑क्ष॒ꣳ॒ सुव॑र्म॒हत्।
वृ॒त्र॒हा पु॑रु॒चेत॑नः।
इन्द्रो॑ जिगाय॒ सह॑सा॒ सहाꣳ॑सि।
इन्द्रो॑ जिगाय॒ पृत॑नानि॒ विश्वा᳚॥६७॥

इन्द्रो॑ जा॒तो वि पुरो॑ रुरोज।
स नः॑ पर॒स्पा वरि॑वः कृणोतु।
अ॒यं कृ॒त्नुरगृ॑भीतः।
वि॒श्व॒जिदु॒द्भिदिथ्सोमः॑।
ऋषि॒र्विप्रः॒ काव्ये॑न।
वा॒युर॑ग्रे॒गा य॑ज्ञ॒प्रीः।
सा॒कङ्ग॒न्मन॑सा य॒ज्ञम्।
शि॒वो नि॒युद्भिः॑ शि॒वाभिः॑।
वायो॑ शु॒क्रो अ॑यामि ते।
मध्वो॒ अग्रं॒ दिवि॑ष्टिषु॥६८॥

आ या॑हि॒ सोम॑ पीतये।
स्वा॒रु॒हो दे॑व नि॒युत्व॑ता।
इ॒ममि॑न्द्र वर्धय क्ष॒त्रिया॑णाम्।
अ॒यं वि॒शां वि॒श्पति॑रस्तु॒ राजा᳚।
अ॒स्मा इ॑न्द्र॒ महि॒ वर्चाꣳ॑सि धेहि।
अ॒व॒र्चसं॑ कणुहि॒ शत्रु॑मस्य।
इ॒ममा भ॑ज॒ ग्रामे॒ अश्वे॑षु॒ गोषु॑।
निर॒मुं भ॑ज॒ यो॑ऽमित्रो॑ अस्य।
वर्ष्म॑न् क्ष॒त्रस्य॑ क॒कुभि॑ श्रयस्व।
ततो॑ न उ॒ग्रो वि भ॑जा॒ वसू॑नि॥६९॥

अ॒स्मे द्या॑वापृथिवी॒ भूरि॑ वा॒मम्।
सन्दु॑हाथां घर्म॒दुघे॑व धे॒नुः।
अ॒यꣳ राजा᳚ प्रि॒य इन्द्र॑स्य भूयात्।
प्रि॒यो गवा॒मोष॑धीनामु॒तापाम्।
यु॒नज्मि॑ त उत्त॒राव॑न्त॒मिन्द्रम्᳚।
येन॒ जया॑सि॒ न परा॒ जया॑सै।
स त्वा॑ऽकरेकवृष॒भꣴ स्वाना᳚म्।
अथो॑ राजन्नुत्त॒मं मा॑न॒वाना᳚म्।
उत्त॑र॒स्त्वमध॑रे ते स॒पत्नाः᳚।
एक॑वृषा॒ इन्द्र॑सखा जिगी॒वान्॥७०॥

विश्वा॒ आशाः॒ पृत॑नाः स॒ञ्जयं॒ जयन्॑।
अ॒भि ति॑ष्ठ शत्रूय॒तः स॑हस्व।
तुभ्यं॑ भरन्ति क्षि॒तयो॑ यविष्ठ।
ब॒लिम॑ग्ने॒ अन्ति॑त॒ ओत दू॒रात्।
आ भन्दि॑ष्ठस्य सुम॒तिं चि॑किद्धि।
बृ॒हत्ते॑ अग्ने॒ महि॒ शर्म॑ भ॒द्रम्।
यो दे॒ह्यो अन॑मयद्वध॒स्नैः।
यो अर्य॑पत्नीरु॒षस॑श्च॒कार॑।
स नि॒रुध्या॒ नहु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निः।
विश॑श्चक्रे बलि॒हृतः॒ सहो॑भिः॥७१॥

प्र स॒द्यो अ॑ग्ने॒ अत्ये᳚ष्य॒न्यान्।
आ॒विर्यस्मै॒ चारु॑तरो ब॒भूथ॑।
ई॒डेन्यो॑ वपु॒ष्यो॑ वि॒भावा᳚।
प्रि॒यो वि॒शामति॑थि॒र्मानु॑षीणाम्।
ब्रह्म॑ज्येष्ठा वी॒र्या॑ सम्भृ॑तानि।
ब्रह्माग्रे॒ ज्येष्ठं॒ दिव॒मा त॑तान।
ऋ॒तस्य॒ ब्रह्म॑ प्रथ॒मोत ज॑ज्ञे।
तेना॑र्‌हति॒ ब्रह्म॑णा॒ स्पर्धि॑तु॒ङ्कः।
ब्रह्म॒ स्रुचो॑ घृ॒तव॑तीः।
ब्रह्म॑णा॒ स्वर॑वो मि॒ताः॥७२॥

ब्रह्म॑ य॒ज्ञस्य॒ तन्त॑वः।
ऋ॒त्विजो॒ ये ह॑वि॒ष्कृतः॑।
शृङ्गा॑णी॒वेच्छृ॒ङ्गिणा॒ꣳ॒ सन्द॑दृश्रिरे।
च॒षाल॑वन्तः॒ स्वर॑वः पृथि॒व्याम्।
ते दे॒वासः॒ स्वर॑वस्तस्थि॒वाꣳसः॑।
नमः॒ सखि॑भ्यः स॒न्नान्माऽव॑गात।
अ॒भि॒भूर॒ग्निर॑तर॒द्रजाꣳ॑सि।
स्पृधो॑ वि॒हत्य॒ पृत॑ना अभि॒श्रीः।
जु॒षा॒णो म॒ आहु॑तिं मामहिष्ट।
ह॒त्वा स॒पत्ना॒न्॒ वरि॑वस्करन्नः।
ईशा॑नं त्वा॒ भुव॑नानामभि॒श्रियम्᳚।
स्तौम्य॑ग्न उरु॒कृतꣳ॑ सु॒वीरम्᳚।
ह॒विर्जु॑षा॒णः स॒पत्नाꣳ॑ अभि॒भूर॑सि।
ज॒हि शत्रू॒ꣳ॒ रप॒ मृधो॑ नुदस्व॥७३॥

अनुवाक 8

स प्र॑त्न॒वन्नवी॑यसा।
अग्ने᳚ द्यु॒म्नेन॑ सं॒यता᳚।
बृ॒हत्त॑तन्थ भा॒नुना᳚।
नवं॒ नु स्तोम॑म॒ग्नये᳚।
दि॒वः श्ये॒नाय॑ जीजनम्।
वसोः᳚ कु॒विद्व॒नाति॑ नः।
स्वा॒रु॒हा यस्य॒ श्रियो॑ दृ॒शे।
र॒यिर्वी॒रव॑तो यथा।
अग्रे॑ य॒ज्ञस्य॒ चेत॑तः।
अदा᳚भ्यः पुरए॒ता॥७४॥

अ॒ग्निर्वि॒शां मानु॑षीणाम्।
तूर्णी॒ रथः॒ सदा॒ नवः॑।
नव॒ꣳ॒ सोमा॑य वा॒जिने᳚।
आज्यं॒ पय॑सोऽजनि।
जुष्ट॒ꣳ॒ शुचि॑तमं॒ वसु॑।
नवꣳ॑ सोम जुषस्व नः।
पी॒यूष॑स्ये॒ह तृ॑प्णुहि।
यस्ते॑ भा॒ग ऋ॒ता व॒यम्।
नव॑स्य सोम ते व॒यम्।
आ सु॑म॒तिं वृ॑णीमहे॥७५॥

स नो॑ रास्व सह॒स्रिणः॑।
नवꣳ॑ ह॒विर्जु॑षस्व नः।
ऋ॒तुभिः॑ सोम॒ भूत॑मम्।
तद॒ङ्ग प्रति॑हर्य नः।
राज᳚न्थ्सोम स्व॒स्तये᳚।
नव॒ꣴ॒स्तोम॒न्नवꣳ॑ ह॒विः।
इ॒न्द्रा॒ग्निभ्यां॒ नि वे॑दय।
तज्जु॑षेता॒ꣳ॒ सचे॑तसा।
शुचिं॒ नु स्तोमं॒ नव॑जातम॒द्य।
इन्द्रा᳚ग्नी वृत्रहणा जु॒षेथा᳚म्॥७६॥

उ॒भा हि वाꣳ॑ सु॒हवा॒ जोह॑वीमि।
ता वाजꣳ॑ स॒द्य उ॑श॒ते धेष्ठा᳚।
अ॒ग्निरिन्द्रो॒ नव॑स्य नः।
अ॒स्य ह॒व्यस्य॑ तृप्यताम्।
इ॒ह दे॒वौ स॑ह॒स्रिणौ᳚।
य॒ज्ञं न॒ आ हि गच्छ॑ताम्।
वसु॑मन्तꣳ सुव॒र्विदम्᳚।
अ॒स्य ह॒व्यस्य॑ तृप्यताम्।
अ॒ग्निरिन्द्रो॒ नव॑स्य नः।
विश्वा᳚न्दे॒वाꣴस्त॑र्पयत॥७७॥

ह॒विषो॒ऽस्य नव॑स्य नः।
सु॒व॒र्विदो॒ हि ज॑ज्ञि॒रे।
एदं ब॒र्॒हिः सु॒ष्टरी॑मा॒ नवे॑न।
अ॒यं य॒ज्ञो यज॑मानस्य भा॒गः।
अ॒यं ब॑भूव॒ भुव॑नस्य॒ गर्भः॑।
विश्वे॑ दे॒वा इ॒दम॒द्याग॑मिष्ठाः।
इ॒मे नु द्यावा॑पृथि॒वी स॒मीची᳚।
त॒न्वा॒ने य॒ज्ञं पु॑रु॒पेश॑सन्धि॒या।
आऽस्मै॑ पृणीतां॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚।
प्र॒जां पुष्टि॑म॒मृतं॒ नवे॑न॥७८॥

इ॒मे धे॒नू अ॒मृतं॒ ये दु॒हाते᳚।
पय॑स्वत्युत्त॒रामे॑तु॒ पुष्टिः॑।
इ॒मं य॒ज्ञं जु॒षमा॑णे॒ नवे॑न।
स॒मीची॒ द्यावा॑पृथि॒वी घृ॒ताची᳚।
यवि॑ष्ठो हव्य॒वाह॑नः।
चि॒त्रभा॑नुर्घृ॒तासु॑तिः।
नव॑जातो॒ वि रो॑चसे।
अग्ने॒ तत्ते॑ महित्व॒नम्।
त्वम॑ग्ने दे॒वता᳚भ्यः।
भा॒गे दे॑व॒ न मी॑यसे॥७९॥

स ए॑ना वि॒द्वान् य॑क्ष्यसि।
नव॒ꣴ॒ स्तोमं॑ जुषस्व नः।
अ॒ग्निः प्र॑थ॒मः प्राश्ञा॑तु।
स हि वेद॒ यथा॑ ह॒विः।
शि॒वा अ॒स्मभ्य॒मोष॑धीः।
कृ॒णोतु॑ वि॒श्वच॑र्‌षणिः।
भ॒द्रान्नः॒ श्रेयः॒ सम॑नैष्ट देवाः।
त्वया॑ऽव॒सेन॒ सम॑शीमहि त्वा।
स नो॑ मयो॒भूः पि॑तो॒ आ वि॑शस्व।
शं तो॒काय॑ त॒नुवे᳚ स्यो॒नः।
ए॒तमु॒ त्यं मधु॑ना॒ संयु॑तं॒ यवम्᳚।
सर॑स्वत्या॒ अधि॑म॒नाव॑चर्कृषुः।
इन्द्र॑ आसी॒थ्सीर॑पतिः श॒तक्र॑तुः।
की॒नाशा॑ आसन्म॒रुतः॑ सु॒दान॑वः॥८०॥