skipLink.label

द्वितीयाष्टकम्, अष्टमः प्रपाठकः

द्वितीयाष्टकम्, अष्टमः प्रपाठकः

अनुवाक 1

पीवो᳚न्नाꣳ रयि॒वृधः॑ सुमे॒धाः।
श्वे॒तः सि॑षक्ति नि॒युता॑मभि॒श्रीः।
ते वा॒यवे॒ सम॑नसो॒ वित॑स्थुः।
विश्वेन्नरः॑ स्वप॒त्यानि॑ चक्रुः।
रा॒येऽनु यञ्ज॒ज्ञतू॒ रोद॑सी उ॒भे।
रा॒ये दे॒वी धि॒षणा॑ धाति दे॒वम्।
अधा॑ वा॒युं नि॒युतः॑ सश्चत॒ स्वाः।
उ॒त श्वे॒तं वसु॑धितिन्निरे॒के।
आ वा॑यो॒ प्र याभिः॑।
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा॥१॥

बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑राꣳ रथ॒प्राम्।
द्यु॒तद्या॑मा नि॒युतः॒ पत्य॑मानः।
क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो।
आ नो॑ नि॒युद्भिः॑ श॒तिनी॑भिरध्व॒रम्।
स॒ह॒स्रिणी॑भि॒रुप॑ याहि य॒ज्ञम्।
वायो॑ अ॒स्मिन् ह॒विषि॑ मादयस्व।
यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः।
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यः।
विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तं नो॑ अस्तु॥२॥

व॒यꣴ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्।
र॒यी॒णां पतिं॑ यज॒तं बृ॒हन्तम्᳚।
अ॒स्मिन्भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ।
प्र॒जाप॑तिं प्रथम॒जामृ॒तस्य॑।
यजा॑म दे॒वमधि॑ नो ब्रवीतु।
प्रजा॑पते॒ त्वन्नि॑धि॒पाः पु॑रा॒णः।
दे॒वानां᳚ पि॒ता ज॑नि॒ता प्र॒जाना᳚म्।
पति॒र्विश्व॑स्य॒ जग॑तः पर॒स्पाः।
ह॒विर्नो॑ देव विह॒वे जु॑षस्व।
तवे॒मे लो॒काः प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च॥३॥

प॒रा॒वतो॑ नि॒वत॑ उ॒द्वत॑श्च।
प्रजा॑पते विश्व॒सृज्जी॒वध॑न्य इ॒दं नो॑ देव।
प्रति॑हर्य ह॒व्यम्।
प्र॒जाप॑तिं प्रथ॒मं य॒ज्ञिया॑नाम्।
दे॒वाना॒मग्रे॑ यज॒तं य॑जध्वम्।
स नो॑ ददातु॒ द्रवि॑णꣳ सु॒वीर्यम्᳚।
रा॒यस्पोषं॒ वि ष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे।
यो रा॒य ईशे॑ शतदा॒य उ॒क्थ्यः॑।
यः प॑शू॒नाꣳ र॑क्षि॒ता विष्ठि॑तानाम्।
प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑॥४॥

स॒हस्र॑धामा जुषताꣳ ह॒विर्नः॑।
सोमा॑पूषणे॒मौ दे॒वौ।
सोमा॑पूषणा॒ रज॑सो वि॒मानम्᳚।
स॒प्तच॑क्र॒ꣳ॒ रथ॒मवि॑श्वमिन्वम्।
वि॒षू॒वृतं॒ मन॑सा यु॒ज्यमा॑नम्।
तं जि॑न्वथो वृषणा॒ पञ्च॑रश्मिम्।
दि॒व्य॑न्यः सद॑नं च॒क्र उ॒च्चा।
पृ॒थि॒व्याम॒न्यो अध्य॒न्तरि॑क्षे।
ताव॒स्मभ्यं॑ पुरु॒वारं॑ पुरु॒क्षुम्।
रा॒यस्पोषं॒ विष्य॑ता॒न्नाभि॑म॒स्मे॥५॥

धियं॑ पू॒षा जि॑न्वतु विश्वमि॒न्वः।
र॒यिꣳ सोमो॑ रयि॒पति॑र्दधातु।
अव॑तु दे॒व्यदि॑तिरन॒र्वा।
बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚।
विश्वा᳚न्य॒न्यो भुव॑ना ज॒जान॑।
विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चक्षा॑ण एति।
सोमा॑पूषणा॒वव॑तं॒ धियं॑ मे।
यु॒वभ्यां॒ विश्वाः॒ पृत॑ना जयेम।
उदु॑त्त॒मं व॑रु॒णास्त॑भ्ना॒द्द्याम्।
यत्किं चे॒दं कि॑त॒वासः॑।
अव॑ ते॒ हेड॒स्तत्त्वा॑ यामि।
आ॒दि॒त्याना॒मव॑सा॒ न द॑क्षि॒णा।
धा॒रय॑न्त आदि॒त्यास॑स्ति॒स्रो भूमी᳚र्धारयन्।
य॒ज्ञो दे॒वाना॒ꣳ॒ शुचि॑र॒पः॥६॥

अनुवाक 2

ते शु॒क्रासः॒ शुच॑यो रश्मि॒वन्तः॑।
सीद॑न्नादि॒त्या अधि॑ ब॒र्॒हिषि॑ प्रि॒ये।
कामे॑न दे॒वाः स॒रथं॑ दि॒वो नः॑।
आ या᳚न्तु य॒ज्ञमुप॑ नो जुषा॒णाः।
ते सू॒नवो॒ अदि॑तेः पीव॒सामिषम्᳚।
घृ॒तं पिन्व॒त्प्रति॑हर्यन्नृते॒जाः।
प्र य॒ज्ञिया॒ यज॑मानाय येमुरे।
आ॒दि॒त्याः कामं॑ पितु॒मन्त॑म॒स्मे।
आ नः॑ पु॒त्रा अदि॑तेर्यान्तु य॒ज्ञम्।
आ॒दि॒त्यासः॑ प॒थिभि॑र्देव॒यानैः᳚॥७॥

अ॒स्मे कामं॑ दा॒शुषे॑ स॒न्नम॑न्तः।
पुरो॒डाशं॑ घृ॒तव॑न्तं जुषन्ताम्।
स्क॒भा॒यत॒ निर्ऋ॑ति॒ꣳ॒ सेध॒ताम॑तिम्।
प्र र॒श्मिभि॒र्यत॑माना अमृध्राः।
आदि॑त्याः॒ काम॒ प्रय॑तां॒ वष॑ट्कृतिम्।
जु॒षध्वं॑ नो ह॒व्यदा॑तिं यजत्राः।
आ॒दि॒त्यान्काम॒मव॑से हुवेम।
ये भू॒तानि॑ ज॒नय॑न्तो विचि॒ख्युः।
सीद॑न्तु पु॒त्रा अदि॑तेरु॒पस्थम्᳚।
स्ती॒र्णं ब॒र्॒हिर्ह॑वि॒रद्या॑य दे॒वाः॥८॥

स्ती॒र्णं ब॒र्॒हिः सी॑दता य॒ज्ञे अ॒स्मिन्।
ध्रा॒जाः सेध॑न्तो॒ अम॑तिं दु॒रेवा᳚म्।
अ॒स्मभ्यं॑ पुत्रा अदितेः॒ प्र यꣳ॑सत।
आदि॑त्याः॒ काम॑ ह॒विषो॑ जुषा॒णाः।
अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान्।
विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्।
यु॒यो॒ध्य॑स्मज्जु॑हुरा॒णमेनः॑।
भूयि॑ष्ठान्ते॒ नम॑ उक्तिं विधेम।
प्र वः॑ शु॒क्राय॑ भा॒नवे॑ भरध्वम्।
ह॒व्यं म॒तिं चा॒ग्नये॒ सुपू॑तम्॥९॥

यो दैव्या॑नि॒ मानु॑षा ज॒नूꣳषि॑।
अ॒न्तर्विश्वा॑नि वि॒द्मना॒ जिगा॑ति।
अच्छा॒ गिरो॑ म॒तयो॑ देव॒यन्तीः᳚।
अ॒ग्निं य॑न्ति॒ द्रवि॑णं॒ भिक्ष॑माणाः।
सु॒स॒न्दृशꣳ॑ सु॒प्रती॑क॒ꣴ॒ स्वञ्चम्᳚।
ह॒व्य॒वाह॑मर॒तिं मानु॑षाणाम्।
अग्ने॒ त्वम॒स्मद्यु॑यो॒ध्यमी॑वाः।
अन॑ग्नित्रा अ॒भ्य॑मन्त कृ॒ष्टीः।
पुन॑र॒स्मभ्यꣳ॑ सुवि॒ताय॑ देव।
क्षां विश्वे॑भिर॒जरे॑भिर्यजत्र॥१०॥

अग्ने॒ त्वं पा॑रया॒ नव्यो॑ अ॒स्मान्।
स्व॒स्तिभि॒रति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा᳚।
पूश्च॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला न॑ उ॒र्वी।
भवा॑ तो॒काय॒ तन॑याय॒ शं योः।
प्रका॑रवो मन॒ना व॒च्यमा॑नाः।
दे॒व॒द्रीचीं᳚ नयथ देव॒यन्तः॑।
द॒क्षि॒णा॒वाड्वा॒जिनी॒ प्राच्ये॑ति।
ह॒विर्भर॑न्त्य॒ग्नये॑ घृ॒ताची᳚।
इन्द्रं॒ नरो॑ यु॒जे रथम्᳚।
ज॒गृ॒भ्णाते॒ दक्षि॑णमिन्द्र॒ हस्तम्᳚॥११॥

व॒सू॒यवो॑ वसुपते॒ वसू॑नाम्।
वि॒द्मा हि त्वा॒ गोप॑तिꣳ शूर॒ गोना᳚म्।
अ॒स्मभ्यं॑ चि॒त्रं वृष॑णꣳ र॒यिन्दाः᳚।
तवे॒दं विश्व॑म॒भितः॑ पश॒व्यम्᳚।
यत्पश्य॑सि॒ चक्ष॑सा॒ सूर्य॑स्य।
गवा॑मसि॒ गोप॑ति॒रेक॑ इन्द्र।
भ॒क्षी॒महि॑ ते॒ प्रय॑तस्य॒ वस्वः॑।
समि॑न्द्र णो॒ मन॑सा नेषि॒ गोभिः॑।
सꣳ सू॒रिभि॑र्मघव॒न्थ्सꣴ स्व॒स्त्या।
सं ब्रह्म॑णा दे॒वकृ॑तं॒ यदस्ति॑॥१२॥

सं दे॒वानाꣳ॑ सुम॒त्या य॒ज्ञिया॑नाम्।
आ॒राच्छत्रु॒मप॑ बाधस्व दू॒रम्।
उ॒ग्रो यः शम्बः॑ पुरुहूत॒ तेन॑।
अ॒स्मे धे॑हि॒ यव॑म॒द्गोम॑दिन्द्र।
कृ॒धीधियं॑ जरि॒त्रे वाज॑रत्नाम्।
आ वे॒धस॒ꣳ॒ स हि शुचिः॑।
बृह॒स्पतिः॑ प्रथ॒मं जाय॑मानः।
म॒हो ज्योति॑षः पर॒मे व्यो॑मन्।
स॒प्तास्य॑स्तुविजा॒तो रवे॑ण।
वि स॒प्तर॑श्मिरधम॒त्तमाꣳ॑सि॥१३॥

बृह॒स्पतिः॒ सम॑जय॒द्वसू॑नि।
म॒हो व्र॒जान्गोम॑तो दे॒व ए॒षः।
अ॒पः सिषा॑स॒न्थ्सुव॒रप्र॑तीत्तः।
बृह॒स्पति॒र्॒हन्त्य॒मित्र॑म॒र्कैः।
बृह॑स्पते॒ पर्ये॒वा पि॒त्रे।
आ नो॑ दि॒वः पावी॑रवी।
इ॒मा जुह्वा॑ना॒ यस्ते॒ स्तनः॑।
सर॑स्वत्य॒भि नो॑ नेषि।
इ॒यꣳ शुष्मे॑भिर्बिस॒खा इ॑वारुजत्।
सानु॑ गिरी॒णां त॑वि॒षेभि॑रू॒र्मिभिः॑।
पा॒रा॒व॒द॒घ्नीमव॑से सुवृ॒क्तिभिः॑।
सर॑स्वती॒मा वि॑वासेम धी॒तिभिः॑॥१४॥

अनुवाक 3

सोमो॑ धे॒नुꣳ सोमो॒ अर्व॑न्तमा॒शुम्।
सोमो॑ वी॒रं क॑र्म॒ण्यं॑ ददातु।
सा॒द॒न्यं॑ विद॒थ्यꣳ॑ स॒भेयम्᳚।
पि॒तुः॒ श्रव॑णं॒ यो ददा॑शदस्मै।
अषा॑ढं यु॒थ्सु त्वꣳ सो॑म॒ क्रतु॑भिः।
या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति।
त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वाः᳚।
त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वङ्गाः।
त्वमात॑तन्थो॒र्व॑न्तरि॑क्षम्।
त्वं ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववर्थ॥१५॥

या ते॒ धामा॑नि दि॒वि या पृ॑थि॒व्याम्।
या पर्व॑ते॒ष्वोष॑धीष्व॒फ्सु।
तेभि॑र्नो॒ विश्वैः᳚ सु॒मना॒ अहे॑डन्।
राज᳚न्थ्सोम॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय।
विष्णो॒र्नुकं॒ तद॑स्य प्रि॒यम्।
प्र तद्विष्णुः॑।
प॒रो मात्र॑या त॒नुवा॑ वृधान।
न ते॑ महि॒त्वमन्व॑श्ञुवन्ति।
उ॒भे ते॑ विद्म॒ रज॑सी पृथि॒व्या विष्णो॑ देव॒ त्वम्।
प॒र॒मस्य॑ विथ्से॥१६॥

विच॑क्रमे॒ त्रिर्दे॒वः।
आ ते॑ म॒हो यो जा॒त ए॒व।
अ॒भि गो॒त्राणि॑।
आभिः॒ स्पृधो॑ मिथ॒तीररि॑षण्यन्।
अ॒मित्र॑स्य व्यथया म॒न्युमि॑न्द्र।
आभि॒र्विश्वा॑ अभि॒युजो॒ विषू॑चीः।
आर्या॑य॒ विशोव॑तारी॒र्दासीः᳚।
अ॒यꣳ शृ॑ण्वे॒ अध॒ जय॑न्नु॒त घ्नन्।
अ॒यमु॒त प्र कृ॑णुते यु॒धा गाः।
य॒दा स॒त्यं कृ॑णु॒ते म॒न्युमिन्द्रः॑॥१७॥

विश्वं॑ दृ॒ढं भ॑यत॒ एज॑दस्मात्।
अनु॑ स्व॒धाम॑क्षर॒न्नापो॑ अस्य।
अव॑र्धत॒ मध्य॒ आ ना॒व्या॑नाम्।
स॒ध्री॒चीने॑न॒ मन॑सा॒ तमि॑न्द्र॒ ओजि॑ष्ठेन।
हन्म॑नाहन्न॒भिद्यून्।
म॒रुत्व॑न्तं वृष॒भं वा॑वृधा॒नम्।
अक॑वारिं दि॒व्यꣳ शा॒समिन्द्रम्᳚।
वि॒श्वा॒साह॒मव॑से॒ नूत॑नाय।
उ॒ग्रꣳ स॑हो॒दामि॒ह तꣳ हु॑वेम।
जनि॑ष्ठा उ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑॥१८॥

म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः।
अव॑र्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑।
मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा।
क्व॑स्यावो॑ मरुतः स्व॒धाऽऽसी᳚त्।
यन्मामेकꣳ॑ स॒मध॑त्ताहि॒हत्ये᳚।
अ॒हꣴ ह्यु॑ग्रस्त॑वि॒षस्तुवि॑ष्मान्।
विश्व॑स्य॒ शत्रो॒रन॑मं वध॒स्नैः।
वृ॒त्रस्य॑ त्वा श्व॒सथा॒ दीष॑माणाः।
विश्वे॑ दे॒वा अ॑जहु॒र्ये सखा॑यः।
म॒रुद्भि॑रिन्द्र स॒ख्यं ते॑ अस्तु॥१९॥

अथे॒मा विश्वाः॒ पृत॑ना जयासि।
वधीं᳚ वृ॒त्रं म॑रुत इन्द्रि॒येण॑।
स्वेन॒ भामे॑न तवि॒षो ब॑भू॒वान्।
अ॒हमे॒ता मन॑वे वि॒श्वश्च॑न्द्राः।
सु॒गा अ॒पश्च॑कर॒ वज्र॑बाहुः।
स यो वृषा॒ वृष्णि॑येभिः॒ समो॑काः।
म॒हो दि॒वः पृ॑थि॒व्याश्च॑ स॒म्राट्।
स॒ती॒नस॑त्वा॒ हव्यो॒ भरे॑षु।
म॒रुत्वां᳚ नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती।
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑तरद्वृत्र॒तूर्ये᳚॥२०॥

अ॒ना॒धृ॒ष्यो म॒घवा॒ शूर॒ इन्द्रः॑।
अन्वे॑नं॒ विशो॑ अमदन्त पू॒र्वीः।
अ॒यꣳ राजा॒ जग॑तश्चर्षणी॒नाम्।
स ए॒व वी॒रः स उ॑ वी॒र्या॑वान्।
स ए॑करा॒जो जग॑तः पर॒स्पाः।
य॒दा वृ॒त्रमत॑र॒च्छूर॒ इन्द्रः॑।
अथा॑भवद्दमि॒ताभिक्र॑तूनाम्।
इन्द्रो॑ य॒ज्ञं व॒र्धय॑न्वि॒श्ववे॑दाः।
पु॒रो॒डाश॑स्य जुषताꣳ ह॒विर्नः॑।
वृ॒त्रं ती॒र्त्वा दा॑न॒वं वज्र॑बाहुः॥२१॥

दिशो॑ऽदृꣳहद्दृꣳहि॒ता दृꣳह॑णेन।
इ॒मं य॒ज्ञं व॒र्धय॑न्वि॒श्ववे॑दाः।
पु॒रो॒डाशं॒ प्रति॑ गृभ्णा॒त्विन्द्रः॑।
य॒दा वृ॒त्रमत॑र॒च्छूर॒ इन्द्रः॑।
अथै॑करा॒जो अ॑भव॒ज्जना॑नाम्।
इन्द्रो॑ दे॒वाञ्छ॑म्बर॒हत्य॑ आवत्।
इन्द्रो॑ दे॒वाना॑मभवत्पुरो॒गाः।
इन्द्रो॑ य॒ज्ञे ह॒विषा॑ वावृधा॒नः।
वृ॒त्र॒तूर्नो॒ अभ॑य॒ꣳ॒ शर्म॑ यꣳसत्।
यः स॒प्त सिन्धू॒ꣳ॒ रद॑धात्पृथि॒व्याम्।
यः स॒प्त लो॒कानकृ॑णो॒द्दिश॑श्च।
इन्द्रो॑ ह॒विष्मा॒न्थ्सग॑णो म॒रुद्भिः॑।
वृ॒त्र॒तूर्नो॑ य॒ज्ञमि॒होप॑ यासत्॥२२॥

अनुवाक 4

इन्द्र॒स्तर॑स्वानभिमाति॒होग्रः।
हिर॑ण्यवाशीरिषि॒रः सु॑व॒र्॒षाः।
तस्य॑ व॒यꣳ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य।
अपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म।
हिर॑ण्यवर्णो॒ अभ॑यं कृणोतु।
अ॒भि॒मा॒ति॒हेन्द्रः॒ पृत॑नासु जि॒ष्णुः।
स नः॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थं॒ वि यꣳ॑सत्।
यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः।
इन्द्रꣴ॑ स्तुहि व॒ज्रिण॒ꣴ॒ स्तोम॑पृष्ठम्।
पु॒रो॒डाश॑स्य जुषताꣳ ह॒विर्नः॑॥२३॥

ह॒त्वाऽभिमा॑तीः॒ पृत॑नाः॒ सह॑स्वान्।
अथाभ॑यं कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः।
स्तु॒हि शूरं॑ व॒ज्रिण॒मप्र॑तीत्तम्।
अ॒भि॒मा॒ति॒हनं॑ पुरुहू॒तमिन्द्रम्᳚।
य एक॒ इच्छ॒तप॑ति॒र्जने॑षु।
तस्मा॒ इन्द्रा॑य ह॒विरा जु॑होत।
इन्द्रो॑ दे॒वाना॑मधि॒पाः पु॒रोहि॑तः।
दि॒शां पति॑रभवद्वा॒जिनी॑वान्।
अ॒भि॒मा॒ति॒हा त॑वि॒षस्तुवि॑ष्मान्।
अ॒स्मभ्यं॑ चि॒त्रं वृष॑णꣳ र॒यिन्दा᳚त्॥२४॥

य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी म॑हि॒त्वा।
बले॒नादृꣳ॑हदभिमाति॒हेन्द्रः॑।
स नो॑ ह॒विः प्रति॑ गृभ्णातु रा॒तये᳚।
दे॒वानां᳚ दे॒वो नि॑धि॒पा नो॑ अव्यात्।
अन॑वस्ते॒ रथं॒ वृष्णे॒ यत्ते᳚।
इन्द्र॑स्य॒ नु वी॒र्या᳚ण्यह॒न्नहिम्᳚।
इन्द्रो॑ या॒तोऽव॑सितस्य॒ राजा᳚।
शम॑स्य च शृ॒ङ्गिणो॒ वज्र॑बाहुः।
सेदु॒ राजा᳚ क्षेति चर्षणी॒नाम्।
अ॒रान्न ने॒मिः परि॒ ता ब॑भूव॥२५॥

अ॒भि सि॒ध्मो अ॑जिगादस्य॒ शत्रून्॑।
विति॒ग्मेन॑ वृष॒भेणा॒ पुरो॑भेत्।
सं वज्रे॑णासृजद्वृ॒त्रमिन्द्रः॑।
प्र स्वां म॒तिम॑तिर॒च्छाश॑दानः।
विष्णुं॑ दे॒वं वरु॑णमू॒तये॒ भगम्᳚।
मेद॑सा दे॒वा व॒पया॑ यजध्वम्।
ता नो॑ य॒ज्ञमाग॑तं वि॒श्वधे॑ना।
प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॑णे॒ह ध॑त्तम्।
मेद॑सा दे॒वा व॒पया॑ यजध्वम्।
विष्णुं॑ च दे॒वं वरु॑णं च रा॒तिम्॥२६॥

ता नो॒ अमी॑वा अप॒ बाध॑मानौ।
इ॒मं य॒ज्ञं जु॒षमा॑णा॒वुपेतम्᳚।
विष्णू॑वरुणा यु॒वम॑ध्व॒राय॑ नः।
वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम्।
दी॒र्घप्र॑यज्ज्यू ह॒विषा॑ वृधा॒ना।
ज्योति॒षाऽरा॑तीर्दहत॒न्तमाꣳ॑सि।
ययो॒रोज॑सा स्कभि॒ता रजाꣳ॑सि।
वी॒र्ये॑भिर्वी॒रत॑मा॒ शवि॑ष्ठा।
याऽपत्ये॑ ते॒ अप्र॑तीत्ता॒ सहो॑भिः।
विष्णू॑ अग॒न्वरु॑णा पू॒र्वहू॑तौ॥२७॥

विष्णू॑वरुणावभिशस्ति॒पावा᳚म्।
दे॒वा य॑जन्त ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑।
अपामी॑वाꣳ सेधतꣳ र॒क्षस॑श्च।
अथा॑धत्तं॒ यज॑मानाय॒ शं योः।
अ॒ꣳ॒हो॒मुचा॑ वृष॒भा सु॒प्रतू᳚र्ती।
दे॒वानां᳚ दे॒वत॑मा॒ शचि॑ष्ठा।
विष्णू॑वरुणा॒ प्रति॑हर्यतन्नः।
इ॒दं नरा॒ प्रय॑तमू॒तये॑ ह॒विः।
म॒ही नु द्यावा॑पृथि॒वी इ॒ह ज्येष्ठे᳚।
रु॒चा भ॑वताꣳ शु॒चय॑द्भिर॒र्कैः॥२८॥

यथ्सीं॒ वरि॑ष्ठे बृह॒ती वि॑मि॒न्वन्।
नृ॒वद्भ्यो॒क्षा प॑प्रथा॒नेभि॒रेवैः᳚।
प्रपू᳚र्व॒जे पि॒तरा॒ नव्य॑सीभिः।
गी॒र्भिः कृ॑णुध्व॒ꣳ॒ सद॑ने ऋ॒तस्य॑।
आ नो᳚ द्यावापृथिवी॒ दैव्ये॑न।
जने॑न यातं॒ महि॑ वां॒ वरू॑थम्।
स इथ्स्वपा॒ भुव॑नेष्वास।
य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी ज॒जान॑।
उ॒र्वी ग॑भी॒रे रज॑सी सु॒मेके᳚।
अ॒व॒ꣳ॒शे धीरः॒ शच्या॒ समै॑रत्॥२९॥

भूरिं॒ द्वे अच॑रन्ती॒ चर॑न्तम्।
प॒द्वन्तं॒ गर्भ॑म॒पदी॑दधाते।
नित्यं॒ न सू॒नुं पि॒त्रोरु॒पस्थे᳚।
तं पि॑पृतꣳ रोदसी सत्य॒वाचम्᳚।
इ॒दं द्या॑वापृथिवी स॒त्यम॑स्तु।
पित॒र्मात॒र्यदि॒होप॑ ब्रु॒वे वा᳚म्।
भू॒तं दे॒वाना॑मव॒मे अवो॑भिः।
विद्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्।
उ॒र्वी पृ॒थ्वी ब॑हु॒ले दू॒रे अ॑न्ते।
उप॑ ब्रुवे॒ नम॑सा य॒ज्ञे अ॒स्मिन्।
दधा॑ते॒ ये सु॒भगे॑ सु॒प्रतू᳚र्ती।
द्यावा॒ रक्ष॑तं पृथि॒वी नो॒ अभ्वा᳚त्।
या जा॒ता ओष॑ध॒योऽति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठाः।
या ओष॑धयः॒ सोम॑राज्ञीरश्वाव॒तीꣳ सो॑मव॒तीम्।
ओष॑धी॒रिति॑ मातरो॒ऽन्या वो॑ अ॒न्याम॑वतु॥३०॥

अनुवाक 5

शुचिं॒ नु स्तोम॒ꣴ॒ श्ञथ॑द्वृ॒त्रम्।
उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी॒ प्र च॑र्ष॒णिभ्यः॑।
आ वृ॑त्रहणा गी॒र्भिर्विप्रः॑।
ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता।
सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व।
विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यद॒वन्ति॑ दे॒वाः।
बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚।
स ईꣳ॑ स॒त्येभिः॒ सखि॑भिः शु॒चद्भिः॑।
गोधा॑यसं॒ विध॑न॒सैर॑तर्दत्।
ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्वृष॑भिर्व॒राहैः᳚॥३१॥

घ॒र्मस्वे॑देभि॒र्द्रवि॑णं॒ व्या॑नट्।
ब्रह्म॑ण॒स्पते॑रभवद्यथाव॒शम्।
स॒त्यो म॒न्युर्महि॒ कर्मा॑ करिष्य॒तः।
यो गा उ॒दाज॒थ्स दि॒वे वि चा॑भजत्।
म॒हीव॑ री॒तिः शव॑सा सर॒त्पृथ॑क्।
इन्धा॑नो अ॒ग्निं व॑नवद्वनुष्य॒तः।
कृ॒तब्र॑ह्मा शूशुवद्रा॒तह॑व्य॒ इत्।
जा॒तेन॑ जा॒तमति॒सृत्प्र सृꣳ॑सते।
यं यं॒ युजं॑ कृणु॒ते ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑।
ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा᳚॥३२॥

रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॑ विव॑स्वतः।
वी॒रेषु॑ वी॒राꣳ उप॑पृङ्ग्धि न॒स्त्वम्।
यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हवम्᳚।
स इज्जने॑न॒ स वि॒शा स जन्म॑ना।
स पु॒त्रैर्वाजं॑ भरते॒ धना॒ नृभिः॑।
दे॒वानां॒ यः पि॒तर॑मा॒ विवा॑सति।
श्र॒द्धाम॑ना ह॒विषा॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिम्᳚।
यास्ते॑ पूष॒न्नावो॑ अ॒न्तः।
शु॒क्रं ते॑ अ॒न्यत्पू॒षेमा आशाः᳚।
प्रप॑थे प॒थाम॑जनिष्ट पू॒षा॥३३॥

प्रप॑थे दि॒वः प्रप॑थे पृथि॒व्याः।
उ॒भे अ॒भि प्रि॒यत॑मे स॒धस्थे᳚।
आ च॒ परा॑ च चरति प्रजा॒नन्।
पू॒षा सु॒बन्धु॑र्दि॒व आ पृ॑थि॒व्याः।
इ॒डस्पति॑र्म॒घवा॑ द॒स्मव॑र्चाः।
तं दे॒वासो॒ अद॑दुः सू॒र्यायै᳚।
कामे॑न कृ॒तं त॒वस॒ꣴ॒ स्वञ्चम्᳚।
अ॒जाऽश्वः॑ पशु॒पा वाज॑बस्त्यः।
धि॒यं॒ जि॒न्वो विश्वे॒ भुव॑ने॒ अर्पि॑तः।
अष्ट्रां᳚ पू॒षा शि॑थि॒रामु॒द्वरी॑वृजत्॥३४॥

स॒ञ्चक्षा॑णो॒ भुव॑ना दे॒व ई॑यते।
शुची॑ वो ह॒व्या म॑रुतः॒ शुची॑नाम्।
शुचिꣳ॑ हिनोम्यध्व॒रꣳ शुचि॑भ्यः।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमृत॒साप॑ आयन्।
शुचि॑जन्मानः॒ शुच॑यः पाव॒काः।
प्र चि॒त्रम॒र्कं गृ॑ण॒ते तु॒राय॑।
मारु॑ताय॒ स्वत॑वसे भरध्वम्।
ये सहाꣳ॑सि॒ सह॑सा॒ सह॑न्ते।
रेज॑ते अग्ने पृथि॒वी म॒खेभ्यः॑।
अꣳसे॒ष्वा म॑रुतः खा॒दयो॑ वः॥३५॥

वक्षः॑ सुरु॒क्मा उप॑ शिश्रिया॒णाः।
वि वि॒द्युतो॒ न वृ॒ष्टिभी॑ रुचा॒नाः।
अनु॑ स्व॒धामायु॑धै॒र्यच्छ॑मानाः।
या वः॒ शर्म॑ शशमा॒नाय॒ सन्ति॑।
त्रि॒धातू॑नि दा॒शुषे॑ यच्छ॒ताधि॑।
अ॒स्मभ्यं॒ तानि॑ मरुतो॒ विय॑न्त।
र॒यिं नो॑ धत्त वृषणः सु॒वीरम्᳚।
इ॒मे तु॒रं म॒रुतो॑ रामयन्ति।
इ॒मे सहः॒ सह॑स॒ आ न॑मन्ति।
इ॒मे शꣳसं॑वनुष्य॒तो नि पा᳚न्ति॥३६॥

गु॒रुद्वेषो॒ अर॑रुषे दधन्ति।
अ॒रा इ॒वेदच॑रमा॒ अहे॑व।
प्रप्र॑ जायन्ते॒ अक॑वा॒ महो॑भिः।
पृश्ञेः᳚ पु॒त्रा उ॑प॒मासो॒ रभि॑ष्ठाः।
स्वया॑ म॒त्या म॒रुतः॒ सं मि॑मिक्षुः।
अनु॑ ते दायि म॒ह इ॑न्द्रि॒याय॑।
स॒त्रा ते॒ विश्व॒मनु॑ वृत्र॒हत्ये᳚।
अनु॑ क्ष॒त्रमनु॒ सहो॑ यजत्र।
इन्द्र॑ दे॒वेभि॒रनु॑ ते नृ॒षह्ये᳚।
य इन्द्र॒ शुष्मो॑ मघवन्ते॒ अस्ति॑॥३७॥

शिक्षा॒ सखि॑भ्यः पुरुहूत॒ नृभ्यः॑।
त्वꣳ हि दृ॒ढा म॑घव॒न्विचे॑ताः।
अपा॑वृधि॒ परि॑वृतिं॒ न राधः॑।
इन्द्रो॒ राजा॒ जग॑तश्चर्‌षणी॒नाम्।
अ॒धि॒क्षमि॒ विषु॑रूपं॒ यदस्ति॑।
ततो॑ ददातु दा॒शुषे॒ वसू॑नि।
चोद॒द्राध॒ उप॑स्तुतश्चिद॒र्वाक्।
तमु॑ष्टुहि॒ यो अ॒भिभू᳚त्योजाः।
व॒न्वन्नवा॑तः पुरुहू॒त इन्द्रः॑।
अषा॑ढमु॒ग्रꣳ सह॑मानमा॒भिः॥३८॥

गी॒र्भिर्व॑र्ध वृष॒भं च॑र्षणी॒नाम्।
स्थू॒रस्य॑ रा॒यो बृ॑ह॒तो य ईशे᳚।
तमु॑ ष्टवाम वि॒दथे॒ष्विन्द्रम्᳚।
यो वा॒युना॒ जय॑ति॒ गोम॑तीषु।
प्र धृ॑ष्णु॒या न॑यति॒ वस्यो॒ अच्छ॑।
आ ते॒ शुष्मो॑ वृष॒भ ए॑तु प॒श्चात्।
ओत्त॒राद॑ध॒रागा पु॒रस्ता᳚त्।
आ वि॒श्वतो॑ अ॒भिसमे᳚त्व॒र्वाङ्।
इन्द्र॑ द्यु॒म्नꣳ सुव॑र्वद्धेह्य॒स्मे॥३९॥

अनुवाक 6

आ दे॒वो या॑तु सवि॒ता सु॒रत्नः॑।
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒प्रा वह॑मानो॒ अश्वैः᳚।
हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑।
नि॒वे॒शयं॑ च प्रसु॒वं च॒ भूम॑।
अ॒भीवृ॑तं॒ कृश॑नैर्वि॒श्वरू॑पम्।
हिर॑ण्यशम्यं यज॒तो बृ॒हन्तम्᳚।
आस्था॒द्रथꣳ॑ सवि॒ता चि॒त्रभा॑नुः।
कृ॒ष्णा रजाꣳ॑सि॒ तवि॑षीं॒ दधा॑नः।
सघा॑ नो दे॒वः स॑वि॒ता स॒वाय॑।
आ सा॑विष॒द्वसु॑पति॒र्वसू॑नि॥४०॥

वि॒श्रय॑माणो॒ अम॑तिमुरू॒चीम्।
म॒र्त॒भोज॑न॒मध॑रासतेन।
विजना᳚ञ्छ्या॒वाः शि॑ति॒पादो॑ अख्यन्।
रथ॒ꣳ॒ हिर॑ण्यप्रउगं॒ वह॑न्तः।
शश्व॒द्दिशः॑ सवि॒तुर्दैव्य॑स्य।
उ॒पस्थे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः।
वि सु॑प॒र्णो अ॒न्तरि॑क्षाण्यख्यत्।
ग॒भी॒रवे॑पा॒ असु॑रः सुनी॒थः।
क्वे॑दानी॒ꣳ॒ सूर्यः॒ कश्चि॑केत।
क॒त॒मान्द्याꣳ र॒श्मिर॒स्या त॑तान॥४१॥

भगं॒ धियं॑ वा॒जय॑न्तः॒ पुर॑न्धिम्।
नरा॒शꣳसो॒ ग्नास्पति॑र्नो अव्यात्।
आ ये वा॒मस्य॑ सङ्ग॒थे र॑यी॒णाम्।
प्रि॒या दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स्या॑म।
आ नो॒ विश्वे॒ अस्क्रा॑गमन्तु दे॒वाः।
मि॒त्रो अ॑र्य॒मा वरु॑णः स॒जोषाः᳚।
भुव॒न्॒ यथा॑ नो॒ विश्वे॑ वृ॒धासः॑।
कर᳚न्थ्सु॒षाहा॑ विथु॒रं न शवः॑।
शं नो॑ दे॒वा वि॒श्वदे॑वा भवन्तु।
शꣳ सर॑स्वती स॒ह धी॒भिर॑स्तु॥४२॥

शम॑भि॒षाचः॒ शमु॑ राति॒षाचः॑।
शं नो॑ दि॒व्याः पार्थि॑वाः॒ शं नो॒ अप्याः᳚।
ये स॑वि॒तुः स॒त्यस॑वस्य॒ विश्वे᳚।
मि॒त्रस्य॑ व्र॒ते वरु॑णस्य दे॒वाः।
ते सौभ॑गं वी॒रव॒द्गोम॒दप्नः॑।
दधा॑तन॒ द्रवि॑णं चि॒त्रम॒स्मे।
अग्ने॑ या॒हि दू॒त्यं॑ वारि॑षेण्यः।
दे॒वाꣳ अच्छा᳚ ब्रह्म॒कृता॑ ग॒णेन॑।
सर॑स्वतीं म॒रुतो॑ अ॒श्विना॒ऽपः।
य॒क्षि॒ दे॒वान्र॑त्न॒धेया॑य॒ विश्वान्॑॥४३॥

द्यौः पि॑तः॒ पृथि॑वि॒ मात॒रध्रु॑क्।
अग्ने᳚ भ्रातर्वसवो मृ॒डता॑ नः।
विश्व॑ आदित्या अदिते स॒जोषाः᳚।
अ॒स्मभ्य॒ꣳ॒ शर्म॑ बहु॒लं वि य॑न्त।
विश्वे॑ देवाः शृणु॒तेमꣳ हवं॑ मे।
ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ य उप॒ द्यवि॒ ष्ठ।
ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्राः।
आ॒सद्या॒स्मिन्ब॒र्॒हिषि॑ मादयध्वम्।
आ वां᳚ मित्रावरुणा ह॒व्यजु॑ष्टिम्।
नम॑सा देवा॒वव॑साऽऽववृत्याम्॥४४॥

अ॒स्माकं॒ ब्रह्म॒ पृत॑नासु सह्या अ॒स्माकम्᳚।
वृ॒ष्टिर्दि॒व्या सु॑पा॒रा।
यु॒वं वस्त्रा॑णि पीव॒सा व॑साथे।
यु॒वोरच्छि॑द्रा॒ मन्त॑वो ह॒ सर्गाः᳚।
अवा॑तिरत॒मनृ॑तानि॒ विश्वा᳚।
ऋ॒तेन॑ मित्रावरुणा सचेथे।
तथ्सु वां᳚ मित्रावरुणा महि॒त्वम्।
ई॒र्मा त॒स्थुषी॒रह॑भिर्दुदुह्रे।
विश्वाः᳚ पिन्वथ॒ स्वस॑रस्य॒ धेनाः᳚।
अनु॑ वा॒मेकः॑ प॒विरा व॑वर्ति॥४५॥

यद्बꣳहि॑ष्ठ॒न्नाति॒ विदे॑ सुदानू।
अच्छि॑द्र॒ꣳ॒ शर्म॒ भुव॑नस्य गोपा।
ततो॑ नो मित्रावरुणाववीष्टम्।
सिषा॑सन्तो जीगि॒वाꣳसः॑ स्याम।
आ नो॑ मित्रावरुणा ह॒व्यदा॑तिम्।
घृ॒तैर्गव्यू॑तिमुक्षत॒मिडा॑भिः।
प्रति॑ वा॒मत्र॒ वर॒मा जना॑य।
पृ॒णी॒तमु॒द्नो दि॒व्यस्य॒ चारोः᳚।
प्र बा॒हवा॑ सिसृतं जी॒वसे॑ नः।
आ नो॒ गव्यू॑तिमुक्षतं घृ॒तेन॑॥४६॥

आ नो॒ जने᳚ श्रवयतं युवाना।
श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मा।
इ॒मा रु॒द्राय॑ स्थि॒रध॑न्वने॒ गिरः॑।
क्षि॒प्रेष॑वे दे॒वाय॑ स्व॒धाम्ने᳚।
अषा॑ढाय॒ सह॑मानाय मी॒ढुषे᳚।
ति॒ग्मायु॑धाय भरता शृ॒णोत॑न।
त्वाद॑त्तेभी रुद्र॒ शन्त॑मेभिः।
श॒तꣳ हिमा॑ अशीय भेष॒जेभिः॑।
व्य॑स्मद्द्वेषो॑ वित॒रं व्यꣳहः॑।
व्यमी॑वाꣴश्चातयस्वा॒ विषू॑चीः॥४७॥

अर्ह॑न्बिभर्षि॒ मा न॑स्तो॒के।
आ ते॑ पितर्मरुताꣳ सु॒म्नमे॑तु।
मा नः॒ सूर्य॑स्य स॒न्दृशो॑ युयोथाः।
अ॒भि नो॑ वी॒रो अर्व॑ति क्षमेत।
प्र जा॑येमहि रुद्र प्र॒जाभिः॑।
ए॒वा ब॑भ्रो वृषभ चेकितान।
यथा॑ देव॒ न हृ॑णी॒षे न हꣳसि॑।
हा॒व॒न॒श्रूर्नो॑ रुद्रे॒ह बो॑धि।
बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚।
परि॑ णो रु॒द्रस्य॑ हे॒तिः स्तु॒हि श्रु॒तम्।
मीढु॑ष्ट॒मार्ह॑न्बिभर्षि।
त्वम॑ग्ने रु॒द्र आ वो॒ राजा॑नम्॥४८॥

अनुवाक 7

सूर्यो॑ दे॒वीमु॒षस॒ꣳ॒ रोच॑माना॒मर्यः॑।
न योषा॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात्।
यत्रा॒ नरो॑ देव॒यन्तो॑ यु॒गानि॑।
वि॒त॒न्वते॒ प्रति॑ भ॒द्राय॑ भ॒द्रम्।
भ॒द्रा अश्वा॑ ह॒रितः॒ सूर्य॑स्य।
चि॒त्रा एद॑ग्वा अनु॒माद्या॑सः।
न॒म॒स्यन्तो॑ दि॒व आ पृ॒ष्ठम॑स्थुः।
परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी य॑न्ति स॒द्यः।
तथ्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वम्।
म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ꣳ॒ सञ्ज॑भार॥४९॥

य॒देदयु॑क्त ह॒रितः॑ स॒धस्था᳚त्।
आद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै᳚।
तन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चक्षे᳚।
सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे᳚।
अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाजः॑।
कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रितः॒ सं भ॑रन्ति।
अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य।
निरꣳह॑सः पिपृ॒तान्निर॑व॒द्यात्।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ताम्।
अदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः॥५०॥

दि॒वो रु॒क्म उ॑रु॒चक्षा॒ उदे॑ति।
दू॒रे अ॑र्थस्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः।
नू॒नं जनाः॒ सूर्ये॑ण॒ प्रसू॑ताः।
आयन्नर्था॑नि कृ॒णव॒न्नपाꣳ॑सि।
शं नो॑ भव॒ चक्ष॑सा॒ शं नो॒ अह्ना᳚।
शं भा॒नुना॒ शꣳ हि॒मा शं घृ॒णेन॑।
यथा॒ शम॒स्मै शमस॑द्दुरो॒णे।
तथ्सू᳚र्य॒ द्रवि॑णं धे॒हि चि॒त्रम्।
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कम्।
चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः॥५१॥

आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम्।
सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च।
त्वष्टा॒ दध॒त्तन्न॑स्तु॒रीपम्᳚।
त्वष्टा॑ वी॒रं पि॒शङ्ग॑रूपः।
दशे॒मन्त्वष्टु॑र्जनयन्त॒ गर्भम्᳚।
अत॑न्द्रासो युव॒तयो॒ बिभ॑र्त्रम्।
ति॒ग्मानी॑क॒ꣴ॒ स्वय॑शसं॒ जने॑षु।
वि॒रोच॑मानं॒ परि॑षीन्नयन्ति।
आविष्ट्यो॑ वर्धते॒ चारु॑रासु।
जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वस्वय॑शा उ॒पस्थे᳚॥५२॥

उ॒भे त्वष्टु॑र्बिभ्यतु॒र्जाय॑मानात्।
प्र॒तीची॑ सि॒ꣳ॒हं प्रति॑जोषयेते।
मि॒त्रो जना॒न्प्र स मि॑त्र।
अ॒यं मि॒त्रो न॑म॒स्यः॑ सु॒शेवः॑।
राजा॑ सुक्ष॒त्रो अ॑जनिष्ट वे॒धाः।
तस्य॑ व॒यꣳ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य।
अपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म।
अ॒न॒मी॒वास॒ इड॑या॒ मद॑न्तः।
मि॒तज्म॑वो॒ वरि॑म॒न्ना पृ॑थि॒व्याः।
आ॒दि॒त्यस्य॑ व्र॒तमु॑प॒क्ष्यन्तः॑॥५३॥

व॒यं मि॒त्रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म।
मि॒त्रं न ईꣳ शिम्या॒ गोषु॑ ग॒व्यव॑त्।
स्वा॒धियो॑ वि॒दथे॑ अ॒फ्स्वजी॑जनन्।
अरे॑जयता॒ꣳ॒ रोद॑सी॒ पाज॑सा गि॒रा।
प्रति॑ प्रि॒यं य॑ज॒तं ज॒नुषा॒मवः॑।
म॒हाꣳ आ॑दि॒त्यो नम॑सोप॒सद्यः॑।
या॒त॒यज्ज॑नो गृण॒ते सु॒शेवः॑।
तस्मा॑ ए॒तत्पन्य॑तमाय॒ जुष्टम्᳚।
अ॒ग्नौ मि॒त्राय॑ ह॒विरा जु॑होत।
आ वा॒ꣳ॒ रथो॒ रोद॑सी बद्बधा॒नः॥५४॥

हि॒र॒ण्ययो॒ वृष॑भिर्या॒त्वश्वैः᳚।
घृ॒तव॑र्तनिः प॒विभी॑रुचा॒नः।
इ॒षां वो॒ढा नृ॒पति॑र्वा॒जिनी॑वान्।
स प॑प्रथा॒नो अ॒भि पञ्च॒ भूम॑।
त्रि॒व॒न्धु॒रो मन॒साऽऽया॑तु यु॒क्तः।
विशो॒ येन॒ गच्छ॑थो देव॒यन्तीः᳚।
कुत्रा॑ चि॒द्याम॑मश्विना॒ दधा॑ना।
स्वश्वा॑ य॒शसाऽऽया॑तम॒र्वाक्।
दस्रा॑ नि॒धिं मधु॑मन्तं पिबाथः।
वि वा॒ꣳ॒ रथो॑ व॒ध्वा॑ याद॑मानः॥५५॥

अन्ता᳚न्दि॒वो बा॑धते वर्त॒निभ्या᳚म्।
यु॒वोः श्रियं॒ परि॒ योषा॑वृणीत।
सूरो॑ दुहि॒ता परि॑तक्मियायाम्।
यद्दे॑व॒यन्त॒मव॑थः॒ शची॑भिः।
परि॑घ्र॒ꣳ॒ सवां॒ मना॑वां॒ वयो॑गाम्।
यो ह॒स्यवाꣳ॑ रथिरा॒वस्त॑ उ॒स्राः।
रथो॑ युजा॒नः प॑रि॒याति॑ व॒र्तिः।
तेन॑ नः॒ शं योरु॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ।
न्य॑श्विना वहतं य॒ज्ञे अ॒स्मिन्।
यु॒वं भु॒ज्युमव॑विद्धꣳ समु॒द्रे॥५६॥

उदू॑हथु॒रर्ण॑सो॒ अस्रि॑धानैः।
प॒त॒त्रिभि॑रश्र॒मैर॑व्य॒थिभिः॑।
द॒ꣳ॒सना॑भिरश्विना पा॒रय॑न्ता।
अग्नी॑षोमा॒ यो अ॒द्य वा᳚म्।
इ॒दं वचः॑ सप॒र्यति॑।
तस्मै॑ धत्तꣳ सु॒वीर्यम्᳚।
गवां॒ पोष॒ꣴ॒ स्वश्वि॑यम्।
यो अ॒ग्नीषोमा॑ ह॒विषा॑ सप॒र्यात्।
दे॒व॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ यो घृ॒तेन॑।
तस्य॑ व्र॒तꣳ र॑क्षतं पा॒तमꣳह॑सः॥५७॥

वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम्।
अग्नी॑षोमा॒ य आहु॑तिम्।
यो वां॒ दाशा᳚द्ध॒विष्कृ॑तिम्।
स प्र॒जया॑ सु॒वीर्यम्᳚।
विश्व॒मायु॒र्व्य॑श्ञवत्।
अग्नी॑षोमा॒ चेति॒ तद्वी॒र्यं॑ वाम्।
यदमु॑ष्णीतमव॒सं प॒णिङ्गोः।
अवा॑तिरतं॒ प्रथ॑यस्य॒ शेषः॑।
अवि॑न्दतं॒ ज्योति॒रेकं॑ ब॒हुभ्यः॑।
अग्नी॑षोमावि॒मꣳ सु मेऽग्नी॑षोमा ह॒विषः॒ प्रस्थि॑तस्य॥५८॥

अनुवाक 8

अ॒हम॑स्मि प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑।
पूर्वं॑ दे॒वेभ्यो॑ अ॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑।
यो मा॒ ददा॑ति॒ स इदे॒व माऽऽवाः᳚।
अ॒हमन्न॒मन्न॑म॒दन्त॑मद्मि।
पूर्व॑म॒ग्नेरपि॑ दह॒त्यन्नम्᳚।
य॒त्तौ हा॑साते अहमुत्त॒रेषु॑।
व्यात्त॑मस्य प॒शवः॑ सु॒जम्भम्᳚।
पश्य॑न्ति॒ धीराः॒ प्रच॑रन्ति॒ पाकाः᳚।
जहा᳚म्य॒न्यन्न ज॑हाम्य॒न्यम्।
अ॒हमन्नं॒ वश॒मिच्च॑रामि॥५९॥

स॒मा॒नमर्थं॒ पर्ये॑मि भु॒ञ्जत्।
को मामन्नं॑ मनु॒ष्यो॑ दयेत।
परा॑के॒ अन्नं॒ निहि॑तं लो॒क ए॒तत्।
विश्वै᳚र्दे॒वैः पि॒तृभि॑र्गु॒प्तमन्नम्᳚।
यद॒द्यते॑ लु॒प्यते॒ यत्प॑रो॒प्यते᳚।
श॒त॒त॒मी सा त॒नूर्मे॑ बभूव।
म॒हान्तौ॑ च॒रू स॑कृद्दु॒ग्धेन॑ पप्रौ।
दिवं॑ च॒ पृश्ञि॑ पृथि॒वीं च॑ सा॒कम्।
तथ्स॒म्पिब॑न्तो॒ न मि॑नन्ति वे॒धसः॑।
नैतद्भूयो॒ भव॑ति॒ नो कनी॑यः॥६०॥

अन्नं॑ प्रा॒णमन्न॑मपा॒नमा॑हुः।
अन्नं॑ मृ॒त्युं तमु॑ जी॒वातु॑माहुः।
अन्नं॑ ब्र॒ह्माणो॑ ज॒रसं॑ वदन्ति।
अन्न॑माहुः प्र॒जन॑नं प्र॒जाना᳚म्।
मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः।
स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इथ्स तस्य॑।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यम्।
केव॑लाघो भवति केवला॒दी।
अ॒हं मे॒घः स्त॒नय॒न्वर्ष॑न्नस्मि।
माम॑दन्त्य॒हम॑द्म्य॒न्यान्॥६१॥

अ॒हꣳ सद॒मृतो॑ भवामि।
मदा॑दि॒त्या अधि॒ सर्वे॑ तपन्ति।
दे॒वीं वाच॑मजनयन्त॒ यद्वाग्वद॑न्ती।
अ॒न॒न्तामन्ता॒दधि॒ निर्मि॑तां म॒हीम्।
यस्यां᳚ दे॒वा अ॑दधु॒र्भोज॑नानि।
एका᳚क्षरां द्वि॒पदा॒ꣳ॒ षट्प॑दां च।
वाचं॑ दे॒वा उप॑ जीवन्ति॒ विश्वे᳚।
वाचं॑ दे॒वा उप॑ जीवन्ति॒ विश्वे᳚।
वाचं॑ गन्ध॒र्वाः प॒शवो॑ मनु॒ष्याः᳚।
वा॒चीमा विश्वा॒ भुव॑ना॒न्यर्पि॑ता॥६२॥

सा नो॒ हवं॑ जुषता॒मिन्द्र॑पत्नी।
वाग॒क्षरं॑ प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑।
वेदा॑नां मा॒ताऽमृत॑स्य॒ नाभिः॑।
सा नो॑ जुषा॒णोप॑ य॒ज्ञमागा᳚त्।
अव॑न्ती दे॒वी सु॒हवा॑ मे अस्तु।
यामृष॑यो मन्त्र॒कृतो॑ मनी॒षिणः॑।
अ॒न्वैच्छं॑ दे॒वास्तप॑सा॒ श्रमे॑ण।
तान्दे॒वीं वाचꣳ॑ ह॒विषा॑ यजामहे।
सा नो॑ दधातु सुकृ॒तस्य॑ लो॒के।
च॒त्वारि॒ वाक्परि॑मिता प॒दानि॑॥६३॥

तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑।
गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति।
तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति।
श्र॒द्धया॒ऽग्निः समि॑ध्यते।
श्र॒द्धया॑ विन्दते ह॒विः।
श्र॒द्धां भग॑स्य मू॒र्धनि॑।
वच॒सा वे॑दयामसि।
प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दद॑तः।
प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दिदा॑सतः।
प्रि॒यं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु॥६४॥

इ॒दं म॑ उदि॒तं कृ॑धि।
यथा॑ दे॒वा असु॑रेषु।
श्र॒द्धामु॒ग्रेषु॑ चक्रि॒रे।
ए॒वं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु।
अ॒स्माक॑मुदि॒तं कृ॑धि।
श्र॒द्धां दे॑वा॒ यज॑मानाः।
वा॒युगो॑पा॒ उपा॑सते।
श्र॒द्धाꣳ हृ॑द॒य्य॑याऽऽकू᳚त्या।
श्र॒द्धया॑ हूयते ह॒विः।
श्र॒द्धां प्रा॒तर्ह॑वामहे॥६५॥

श्र॒द्धां म॒ध्यन्दि॑नं॒ परि॑।
श्र॒द्धाꣳ सूर्य॑स्य नि॒म्रुचि॑।
श्रद्धे॒ श्रद्धा॑पये॒ह मा᳚।
श्र॒द्धा दे॒वानधि॑ वस्ते।
श्र॒द्धा विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
श्र॒द्धां काम॑स्य मा॒तरम्᳚।
ह॒विषा॑ वर्धयामसि।
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता᳚त्।
वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः।
स बु॒ध्निया॑ उप॒ मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः॥६६॥

स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑।
पि॒ता वि॒राजा॑मृष॒भो र॑यी॒णाम्।
अ॒न्तरि॑क्षं वि॒श्वरू॑प॒ आवि॑वेश।
तम॒र्कैर॒भ्य॑र्चन्ति व॒थ्सम्।
ब्रह्म॒ सन्तं॒ ब्रह्म॑णा व॒र्धय॑न्तः।
ब्रह्म॑ दे॒वान॑जनयत्।
ब्रह्म॒ विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
ब्रह्म॑णः क्ष॒त्रं निर्मि॑तम्।
ब्रह्म॑ ब्राह्म॒ण आ॒त्मना᳚।
अ॒न्तर॑स्मिन्नि॒मे लो॒काः॥६७॥

अ॒न्तर्विश्व॑मि॒दं जग॑त्।
ब्रह्मै॒व भू॒तानां॒ ज्येष्ठम्᳚।
तेन॒ को॑ऽर्हति॒ स्पर्धि॑तुम्।
ब्रह्म॑न्दे॒वास्त्रय॑स्त्रिꣳशत्।
ब्रह्म॑न्निन्द्रप्रजाप॒ती।
ब्रह्म॑न् ह॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑।
ना॒वीवा॒न्तः स॒माहि॑ता।
चत॑स्र॒ आशाः॒ प्रच॑रन्त्व॒ग्नयः॑।
इ॒मं नो॑ य॒ज्ञं न॑यतु प्रजा॒नन्।
घृ॒तं पिन्व॑न्न॒जरꣳ॑ सु॒वीरम्᳚॥६८॥

ब्रह्म॑ स॒मिद्भ॑व॒त्याहु॑तीनाम्।
आ गावो॑ अग्मन्नु॒त भ॒द्रम॑क्रन्।
सीद॑न्तु गो॒ष्ठे र॒णय॑न्त्व॒स्मे।
प्र॒जाव॑तीः पुरु॒रूपा॑ इ॒ह स्युः।
इन्द्रा॑य पू॒र्वीरु॒षसो॒ दुहा॑नाः।
इन्द्रो॒ यज्व॑ने पृण॒ते च॑ शिक्षति।
उपेद्द॑दाति॒ न स्वं मु॑षायति।
भूयो॑भूयो र॒यिमिद॑स्य व॒र्धयन्॑।
अभि॑न्ने खि॒ल्ले नि द॑धाति देव॒युम्।
न ता न॑शन्ति॒ न ता अर्वा᳚॥६९॥

गावो॒ भगो॒ गाव॒ इन्द्रो॑ मे अच्छात्।
गावः॒ सोम॑स्य प्रथ॒मस्य॑ भ॒क्षः।
इ॒मा या गावः॒ सज॑नास॒ इन्द्रः॑।
इ॒च्छामीद्धृ॒दा मन॑सा चि॒दिन्द्रम्᳚।
यू॒यं गा॑वो मेदयथा कृ॒शं चि॑त्।
अ॒श्ली॒लं चि॑त्कृणुथा सु॒प्रती॑कम्।
भ॒द्रं गृ॒हं कृ॑णुथ भद्रवाचः।
बृ॒हद्वो॒ वय॑ उच्यते स॒भासु॑।
प्र॒जाव॑तीः सू॒यव॑सꣳ रि॒शन्तीः᳚।
शु॒द्धा अ॒पः सु॑प्रपा॒णे पिब॑न्तीः।
मा वः॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माऽघशꣳ॑सः।
परि॑ वो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृञ्ज्यात्।
उपे॒दमु॑प॒पर्च॑नम्।
आ॒सु गोषूप॑पृच्यताम्।
उप॑र्ष॒भस्य॒ रेत॑सि।
उपे᳚न्द्र॒ तव॑ वी॒र्ये᳚॥७०॥

अनुवाक 9

ता सू᳚र्याचन्द्र॒मसा॑ विश्व॒भृत्त॑मा म॒हत्।
तेजो॒ वसु॑मद्राजतो दि॒वि।
सामा᳚त्माना चरतः सामचा॒रिणा᳚।
ययो᳚र्व्र॒तं न म॒मे जातु॑ दे॒वयोः᳚।
उ॒भावन्तौ॒ परि॑ यात॒ अर्म्या᳚।
दि॒वो न र॒श्मीꣴस्त॑नु॒तो व्य॑र्ण॒वे।
उ॒भा भु॑व॒न्ती भुव॑ना क॒विक्र॑तू।
सूर्या॒ न च॒न्द्रा च॑रतो ह॒ताम॑ती।
पती᳚ द्यु॒मद्वि॑श्व॒विदा॑ उ॒भा दि॒वः।
सूर्या॑ उ॒भा च॒न्द्रम॑सा विचक्ष॒णा॥७१॥

वि॒श्ववा॑रा वरिवो॒भा वरे᳚ण्या।
ता नो॑ऽवतं मति॒मन्ता॒ महि॑व्रता।
वि॒श्व॒वप॑री प्र॒तर॑णा तर॒न्ता।
सु॒व॒र्विदा॑ दृ॒शये॒ भूरि॑रश्मी।
सूर्या॒ हि च॒न्द्रा वसु॑ त्वे॒षद॑र्शता।
म॒न॒स्विनो॒भानु॑चर॒तोनु॒ सन्दिवम्᳚।
अ॒स्य श्रवो॑ न॒द्यः॑ स॒प्त बि॑भ्रति।
द्यावा॒ क्षामा॑ पृथि॒वी द॑र्श॒तं वपुः॑।
अ॒स्मे सू᳚र्याचन्द्र॒मसा॑ऽभि॒चक्षे᳚।
श्र॒द्धेकमि॑न्द्र चरतो विचर्तु॒रम्॥७२॥

पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ।
शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑ यातो अध्व॒रम्।
विश्वा᳚न्य॒न्यो भुव॑नाऽभि॒ चष्टे᳚।
ऋ॒तून॒न्यो वि॒दध॑ज्जायते॒ पुनः॑।
हिर॑ण्यवर्णाः॒ शुच॑यः पाव॒का यासा॒ꣳ॒ राजा᳚।
यासां᳚ दे॒वाः शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यत।
आपो॑ भ॒द्रा आदित्प॑श्यामि।
नास॑दासी॒न्नो सदा॑सीत्त॒दानी᳚म्।
नासी॒द्रजो॒ नो व्यो॑मा प॒रो यत्।
किमाव॑रीवः॒ कुह॒ कस्य॒ शर्मन्॑॥७३॥

अम्भः॒ किमा॑सी॒द्गह॑नं गभी॒रम्।
न मृ॒त्युर॒मृतं॒ तर्हि॒ न।
रात्रि॑या॒ अह्न॑ आसीत्प्रके॒तः।
आनी॑दवा॒तꣴ स्व॒धया॒ तदेकम्᳚।
तस्मा᳚द्धा॒न्यं न प॒रः किं च॒ नाऽऽस॑।
तम॑ आसी॒त्तम॑सा गू॒ढमग्रे᳚ प्रके॒तम्।
स॒लि॒लꣳ सर्व॑मा इ॒दम्।
तु॒च्छेना॒भ्वपि॑हितं॒ यदासी᳚त्।
तम॑स॒स्तन्म॑हि॒ना जा॑य॒तैकम्᳚।
काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑॥७४॥

मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं यदासी᳚त्।
स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्।
हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा।
ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मिरे॑षाम्।
अ॒धः स्वि॑दा॒सी(३)दु॒परि॑ स्विदासी(३)त्।
रे॒तो॒धा आ॑सन्महि॒मान॑ आसन्।
स्व॒धा अ॒वस्ता॒त्प्रय॑तिः प॒रस्ता᳚त्।
को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्र वो॑चत्।
कुत॒ आजा॑ता॒ कुत॑ इ॒यं विसृ॑ष्टिः।
अ॒र्वाग्दे॒वा अ॒स्य वि॒सर्ज॑नाय॥७५॥

अथा॒ को वे॑द॒ यत॑ आब॒भूव॑।
इ॒यं विसृ॑ष्टि॒र्यत॑ आब॒भूव॑।
यदि॑ वा द॒धे यदि॑ वा॒ न।
यो अ॒स्याध्य॑क्षः पर॒मे व्यो॑मन्।
सो अ॒ङ्ग वे॑द॒ यदि॑ वा॒ न वेद॑।
किꣴस्वि॒द्वन॒ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सीत्।
यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः।
मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒तत्।
यद॒ध्यति॑ष्ठ॒द्भुव॑नानि धा॒रयन्॑।
ब्रह्म॒ वनं॒ ब्रह्म॒ स वृ॒क्ष आ॑सीत्॥७६॥

यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः।
मनी॑षिणो॒ मन॑सा॒ विब्र॑वीमि वः।
ब्रह्मा॒ध्यति॑ष्ठ॒द्भुव॑नानि धा॒रयन्॑।
प्रा॒तर॒ग्निं प्रा॒तरिन्द्रꣳ॑ हवामहे।
प्रा॒तर्मि॒त्रावरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना᳚।
प्रा॒तर्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिम्᳚।
प्रा॒तः सोम॑मु॒त रु॒द्रꣳ हु॑वेम।
प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रꣳ हु॑वेम।
व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता।
आ॒ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॑त्॥७७॥

राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑।
भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधः।
भगे॒मां धिय॒मुद॑व॒ दद॑न्नः।
भग॒ प्र णो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वैः᳚।
भग॒ प्र नृभि॑र्नृ॒वन्तः॑ स्याम।
उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तः स्याम।
उ॒त प्रपि॒त्व उ॒त मध्ये॒ अह्ना᳚म्।
उ॒तोदि॑ता मघव॒न्थ्सूर्य॑स्य।
व॒यं दे॒वानाꣳ॑ सुम॒तौ स्या॑म।
भग॑ ए॒व भग॑वाꣳ अस्तु देवाः॥७८॥

तेन॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम।
तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि।
स नो॑ भग पुर ए॒ता भ॑वे॒ह।
सम॑ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त।
द॒धि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑।
अ॒र्वा॒ची॒नं व॑सु॒विदं॒ भगं॑ नः।
रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आव॑हन्तु।
अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्न उ॒षासः॑।
वी॒रव॑तीः॒ सद॑मुच्छन्तु भ॒द्राः।
घृ॒तं दुहा॑ना वि॒श्वतः॒ प्रपी॑नाः।
यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः॥७९॥