skipLink.label

द्वितीयाष्टकम्, पञ्चमः प्रपाठकः

द्वितीयाष्टकम्, पञ्चमः प्रपाठकः

अनुवाक 1

प्रा॒णो र॑क्षति॒ विश्व॒मेज॑त्।
इर्यो॑ भू॒त्वा ब॑हु॒धा ब॒हूनि॑।
स इथ्सर्वं॒ व्या॑नशे।
यो दे॒वो दे॒वेषु॑ वि॒भूर॒न्तः।
आवृ॑दू॒दात् क्षेत्रिय॑ध्व॒गद्वृषा᳚।
तमित्प्रा॒णं मन॒सोप॑ शिक्षत।
अग्रं॑ दे॒वाना॑मि॒दम॑त्तु नो ह॒विः।
मन॑स॒श्चित्ते॒दम्।
भू॒तं भव्यं॑ च गुप्यते।
तद्धि दे॒वेष्व॑ग्रि॒यम्॥१॥

आ न॑ एतु पुरश्च॒रम्।
स॒ह दे॒वैरि॒मꣳ हवम्᳚।
मनः॒ श्रेय॑सिश्रेयसि।
कर्म॑न् य॒ज्ञप॑तिं॒ दध॑त्।
जु॒षतां᳚ मे॒ वागि॒दꣳ ह॒विः।
वि॒राड्दे॒वी पु॒रोहि॑ता।
ह॒व्य॒वाडन॑पायिनी।
यया॑ रू॒पाणि॑ बहु॒धा वद॑न्ति।
पेशाꣳ॑सि दे॒वाः प॑र॒मे ज॒नित्रे᳚।
सा नो॑ वि॒राडन॑पस्फुरन्ती॥२॥

वाग्दे॒वी जु॑षतामि॒दꣳ ह॒विः।
चक्षु॑र्दे॒वानां॒ ज्योति॑र॒मृते॒ न्य॑क्तम्।
अ॒स्य वि॒ज्ञाना॑य बहु॒धा निधी॑यते।
तस्य॑ सु॒म्नम॑शीमहि।
मा नो॑ हासीद्विचक्ष॒णम्।
आयु॒रिन्नः॒ प्रती᳚र्यताम्।
अन॑न्धा॒श्चक्षु॑षा व॒यम्।
जी॒वा ज्योति॑रशीमहि।
सुव॒र्ज्योति॑रु॒तामृतम्᳚।
श्रोत्रे॑ण भ॒द्रमु॒त शृ॑ण्वन्ति स॒त्यम्।
श्रोत्रे॑ण॒ वाचं॑ बहु॒धोद्यमा॑नाम्।
श्रोत्रे॑ण॒ मोद॑श्च॒ मह॑श्च श्रूयते।
श्रोत्रे॑ण॒ सर्वा॒ दिश॒ आ शृ॑णोमि।
येन॒ प्राच्या॑ उ॒त द॑क्षि॒णा।
प्र॒तीच्यै॑ दि॒शः शृ॒ण्वन्त्यु॑त्त॒रात्।
तदिच्छ्रोत्रं॑ बहु॒धोद्यमा॑नम्।
अ॒रान्न ने॒मिः परि॒ सर्वं॑ बभूव॥३॥

अनुवाक 2

उ॒देहि॑ वाजि॒न्यो अ॑स्य॒फ्स्व॑न्तः।
इ॒दꣳ रा॒ष्ट्रमा वि॑श सू॒नृता॑वत्।
यो रोहि॑तो॒ विश्व॑मि॒दं ज॒जान॑।
स नो॑ रा॒ष्ट्रेषु॒ सुधि॑तान्दधातु।
रोहꣳ॑रोह॒ꣳ॒ रोहि॑त॒ आरु॑रोह।
प्र॒जाभि॒र्वृद्धिं॑ ज॒नुषा॑मु॒पस्थम्᳚।
ताभिः॒ सꣳर॑ब्धो अविद॒थ्षडु॒र्वीः।
गा॒तुं प्र॒पश्य॑न्नि॒ह रा॒ष्ट्रमाऽहाः᳚।
आऽहा॑र्षीद्रा॒ष्ट्रमि॒ह रोहि॑तः।
मृधो॒ व्या᳚स्थ॒दभ॑यं नो अस्तु॥४॥

अ॒स्मभ्यं॑ द्यावापृथिवी॒ शक्व॑रीभिः।
रा॒ष्ट्रं दु॑हाथामि॒ह रे॒वती॑भिः।
विम॑मर्श॒ रोहि॑तो वि॒श्वरू॑पः।
स॒मा॒च॒क्रा॒णः प्र॒रुहो॒ रुह॑श्च।
दिवं॑ ग॒त्वाय॑ मह॒ता म॑हि॒म्ना।
वि नो॑ रा॒ष्ट्रमु॑नत्तु॒ पय॑सा॒ स्वेन॑।
यास्ते॒ विश॒स्तप॑सा सं बभू॒वुः।
गा॒य॒त्रं व॒थ्समनु॒ तास्त॒ आऽगुः॑।
तास्त्वा वि॑शन्तु॒ मह॑सा॒ स्वेन॑।
सं मा॑ता पु॒त्रो अ॒भ्ये॑तु॒ रोहि॑तः॥५॥

यू॒यमु॑ग्रा मरुतः पृश्ञिमातरः।
इन्द्रे॑ण स॒युजा॒ प्रमृ॑णीथ॒ शत्रून्॑।
आ वो॒ रोहि॑तो अशृणोदभिद्यवः।
त्रिस॑प्तासो मरुतः स्वादुसम्मुदः।
रोहि॑तो॒ द्यावा॑पृथि॒वी ज॑जान।
तस्मि॒ꣴ॒स्तन्तुं॑ परमे॒ष्ठी त॑तान।
तस्मि॑ञ्छिश्रिये अ॒ज एक॑पात्।
अदृꣳ॑ह॒द्द्यावा॑पृथि॒वी बले॑न।
रोहि॑तो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑दृꣳहत्।
तेन॒ सुवः॑ स्तभि॒तं तेन॒ नाकः॑॥६॥

सो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानः॑।
तेन॑ दे॒वाः सुव॒रन्व॑विन्दन्।
सु॒शेवं॑ त्वा भा॒नवो॑ दीदि॒वाꣳसम्᳚।
सम॑ग्रासो जु॒ह्वो॑ जातवेदः।
उ॒क्षन्ति॑ त्वा वा॒जिन॒मा घृ॒तेन॑।
सꣳस॑मग्ने युवसे॒ भोज॑नानि।
अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौभ॑गाय।
तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु।
सञ्जा᳚स्प॒त्यꣳ सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व।
श॒त्रू॒य॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महाꣳ॑सि॥७॥

अनुवाक 3

पुन॑र्न॒ इन्द्रो॑ म॒घवा॑ ददातु।
धना॑नि श॒क्रो धन्यः॑ सु॒राधाः᳚।
अ॒र्वा॒चीनं॑ कृणुतां याचि॒तो मनः॑।
श्रु॒ष्टी नो॑ अ॒स्य ह॒विषो॑ जुषा॒णः।
यानि॑ नोऽजि॒नं धना॑नि।
ज॒हर्थ॑ शूर म॒न्युना᳚।
इन्द्रानु॑विन्द न॒स्तानि॑।
अ॒नेन॑ ह॒विषा॒ पुनः॑।
इन्द्र॒ आशा᳚भ्यः॒ परि॑।
सर्वा॒भ्योऽभ॑यं करत्॥८॥

जेता॒ शत्रू॒न्॒ विच॑र्षणिः।
आकू᳚त्यै त्वा॒ कामा॑य त्वा स॒मृधे᳚ त्वा।
पु॒रो द॑धे अमृत॒त्वाय॑ जी॒वसे᳚।
आकू॑तिम॒स्याव॑से।
काम॑मस्य॒ समृ॑द्ध्यै।
इन्द्र॑स्य युञ्जते॒ धियः॑।
आकू॑तिं दे॒वीं मन॑सः पु॒रो द॑धे।
य॒ज्ञस्य॑ मा॒ता सु॒हवा॑ मे अस्तु।
यदि॒च्छामि॒ मन॑सा॒ सका॑मः।
वि॒देय॑मेन॒द्धृद॑ये॒ निवि॑ष्टम्॥९॥

सेद॒ग्निर॒ग्नीꣳरत्ये᳚त्य॒न्यान्।
यत्र॑ वा॒जी तन॑यो वी॒डुपा॑णिः।
स॒हस्र॑पाथा अ॒क्षरा॑ स॒मेति॑।
आशा॑नां त्वाऽऽशापा॒लेभ्यः॑।
च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः।
इ॒दं भू॒तस्याध्य॑क्षेभ्यः।
वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्।
विश्वा॒ आशा॒ मधु॑ना॒ सꣳ सृ॑जामि।
अ॒न॒मी॒वा आप॒ ओष॑धयो भवन्तु।
अ॒यं यज॑मानो॒ मृधो॒ व्य॑स्यताम्॥१०॥

अगृ॑भीताः प॒शवः॑ सन्तु॒ सर्वे᳚।
अ॒ग्निः सोमो॒ वरु॑णो मि॒त्र इन्द्रः॑।
बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता यः स॑ह॒स्री।
पू॒षा नो॒ गोभि॒रव॑सा॒ सर॑स्वती।
त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ सम॑नक्तु य॒ज्ञैः।
त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ दध॑ती॒ सर॑स्वती।
पू॒षा भगꣳ॑ सवि॒ता नो॑ ददातु।
बृह॒स्पति॒र्दद॒दिन्द्रः॑ स॒हस्रम्᳚।
मि॒त्रो दा॒ता वरु॑णः॒ सोमो॑ अ॒ग्निः॥११॥

अनुवाक 4

आ नो॑ भर॒ भग॑मिन्द्र द्यु॒मन्तम्᳚।
नि ते॑ दे॒ष्णस्य॑ धीमहि प्ररे॒के।
उ॒र्व इ॑व पप्रथे॒ कामो॑ अ॒स्मे।
तमापृ॑णा वसुपते॒ वसू॑नाम्।
इ॒मं कामं॑ मन्दया॒ गोभि॒रश्वैः᳚।
च॒न्द्रव॑ता॒ राध॑सा प॒प्रथ॑श्च।
सु॒व॒र्यवो॑ म॒तिभि॒स्तुभ्यं॒ विप्राः᳚।
इन्द्रा॑य॒ वाहः॑ कुशि॒कासो॑ अक्रन्।
इन्द्र॑स्य॒ नु वी॒र्या॑णि॒ प्रवो॑चम्।
यानि॑ च॒कार॑ प्रथ॒मानि॑ व॒ज्री॥१२॥

अह॒न्नहि॒मन्व॒पस्त॑तर्द।
प्रव॒क्षणा॑ अभिन॒त्पर्व॑तानाम्।
अह॒न्नहिं॒ पर्व॑ते शिश्रिया॒णम्।
त्वष्टा᳚ऽस्मै॒ वज्रꣴ॑ स्व॒र्य॑न्ततक्ष।
वा॒श्रा इ॑व धे॒नवः॒ स्यन्द॑मानाः।
अञ्जः॑ समु॒द्रमव॑ जग्मु॒रापः॑।
वृ॒षा॒यमा॑णोऽवृणीत॒ सोमम्᳚।
त्रिक॑द्रुकेष्वपिबथ्सु॒तस्य॑।
आ साय॑कं म॒घवा॑ दत्त॒ वज्रम्᳚।
अह॑न्नेनं प्रथम॒जा मही॑नाम्॥१३॥

यदिन्द्राह॑न्प्रथम॒जा मही॑नाम्।
आन्मा॒यिना॒ममि॑नाः॒ प्रोत मा॒याः।
आथ्सूर्यं॑ ज॒नय॒न्द्यामु॒षासम्᳚।
ता॒दीक्ना॒ शत्रू॒न्न किला॑विविथ्से।
अह॑न्वृ॒त्रं वृ॑त्र॒तरं॒ व्यꣳसम्᳚।
इन्द्रो॒ वज्रे॑ण मह॒ता व॒धेन॑।
स्कन्धाꣳ॑सीव॒ कुलि॑शेना॒विवृ॑क्णा।
अहिः॑ शयत उप॒पृक्पृ॑थि॒व्याम्।
अ॒यो॒ध्येव दु॒र्मद॒ आ हि जु॒ह्वे।
म॒हा॒वी॒रं तु॑विबा॒धमृ॑जी॒षम्॥१४॥

नाता॑रीरस्य॒ समृ॑तिं व॒धाना᳚म्।
सꣳ रु॒जानाः᳚ पिपिष॒ इन्द्र॑शत्रुः।
विश्वो॒ विहा॑या अर॒तिः।
वसु॑र्दधे॒ हस्ते॒ दक्षि॑णे।
त॒रणि॒र्न शि॑श्रथत्।
श्र॒व॒स्य॑या॒ न शि॑श्रथत्।
विश्व॑स्मा॒ इदि॑षुध्य॒से।
दे॒व॒त्रा ह॒व्यमूहि॑षे।
विश्व॑स्मा॒ इथ्सु॒कृते॒ वार॑मृण्वति।
अ॒ग्निर्द्वारा॒ व्यृ॑ण्वति॥१५॥

उदु॒ज्जिहा॑नो अ॒भि काम॑मी॒रयन्॑।
प्र॒पृ॒ञ्चन्विश्वा॒ भुव॑नानि पू॒र्वथा᳚।
आ के॒तुना॒ सुष॑मिद्धो॒ यजि॑ष्ठः।
कामं॑ नो अग्ने अ॒भिह॑र्य दि॒ग्भ्यः।
जु॒षा॒णो ह॒व्यम॒मृते॑षु दू॒ढ्यः॑।
आ नो॑ र॒यिं ब॑हु॒लां गोम॑ती॒मिषम्᳚।
नि धे॑हि॒ यक्ष॑द॒मृते॑षु॒ भूषन्॑।
अश्वि॑ना य॒ज्ञमाग॑तम्।
दा॒शुषः॒ पुरु॑दꣳससा।
पू॒षा र॑क्षतु नो र॒यिम्॥१६॥

इ॒मं य॒ज्ञम॒श्विना॑ व॒र्धय॑न्ता।
इ॒मौ र॒यिं यज॑मानाय धत्तम्।
इ॒मौ प॒शून्र॑क्षतां वि॒श्वतो॑ नः।
पू॒षा नः॑ पातु॒ सद॒मप्र॑यच्छन्।
प्रते॑ म॒हे स॑रस्वति।
सुभ॑गे॒ वाजि॑नीवति।
स॒त्य॒वाचे॑ भरे म॒तिम्।
इ॒दं ते॑ ह॒व्यं घृ॒तव॑थ्सरस्वति।
स॒त्य॒वाचे॒ प्रभ॑रेमा ह॒वीꣳषि॑।
इ॒मानि॑ ते दुरि॒ता सौभ॑गानि।
तेभि॑र्व॒यꣳ सु॒भगा॑सः स्याम॥१७॥

अनुवाक 5

य॒ज्ञो रा॒यो य॒ज्ञ ई॑शे॒ वसू॑नाम्।
य॒ज्ञः स॒स्याना॑मु॒त सु॑क्षिती॒नाम्।
य॒ज्ञ इ॒ष्टः पू॒र्वचि॑त्तिं दधातु।
य॒ज्ञो ब्र॑ह्म॒ण्वाꣳ अप्ये॑तु दे॒वान्।
अ॒यं य॒ज्ञो व॑र्धतां॒ गोभि॒रश्वैः᳚।
इ॒यं वेदिः॑ स्वप॒त्या सु॒वीरा᳚।
इ॒दं ब॒र्॒हिरति॑ ब॒र्॒हीꣴष्य॒न्या।
इ॒मं य॒ज्ञं विश्वे॑ अवन्तु दे॒वाः।
भग॑ ए॒व भग॑वाꣳ अस्तु देवाः।
तेन॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम॥१८॥

तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि।
स नो॑ भग पुरए॒ता भ॑वे॒ह।
भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधः।
भगे॒मां धिय॒मुद॑व॒ दद॑न्नः।
भग॒ प्र णो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वैः᳚।
भग॒ प्र नृभि॑र्नृ॒वन्तः॑ स्याम।
शश्व॑तीः॒ समा॒ उप॑यन्ति लो॒काः।
शश्व॑तीः॒ समा॒ उप॑य॒न्त्यापः॑।
इ॒ष्टं पू॒र्तꣳ शश्व॑तीना॒ꣳ॒ समा॑नाꣳ शाश्व॒तेन॑।
ह॒विषे॒ष्ट्वाऽन॒न्तं लो॒कं पर॒मा रु॑रोह॥१९॥

इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑त्।
सा रू॒पाणि॑ कुरुते॒ पञ्च॑ दे॒वी।
द्वे स्वसा॑रौ वयत॒स्तन्त्र॑मे॒तत्।
स॒ना॒तनं॒ वित॑त॒ꣳ॒ षण्म॑यूखम्।
अवा॒न्याꣴस्तन्तू᳚न्कि॒रतो॑ ध॒त्तो अ॒न्यान्।
नाव॑पृ॒ज्याते॒ न ग॑माते॒ अन्तम्᳚।
आ वो॑ यन्तूदवा॒हासो॑ अ॒द्य।
वृष्टिं॒ ये विश्वे॑ म॒रुतो॑ जु॒नन्ति॑।
अ॒यं यो अ॒ग्निर्म॑रुतः॒ समि॑द्धः।
ए॒तं जु॑षध्वं कवयो युवानः॥२०॥

धा॒रा॒व॒रा म॒रुतो॑ धृ॒ष्णुवो॑जसः।
मृ॒गा न भी॒मास्त॑वि॒षेभि॑रू॒र्मिभिः॑।
अ॒ग्नयो॒ न शु॑शुचा॒ना ऋ॑जी॒षिणः॑।
भ्रुमि॒न्धम॑न्त॒ उप॒ गा अ॑वृण्वत।
वि च॑क्रमे॒ त्रिर्दे॒वः।
आ वे॒धसं॒ नील॑पृष्ठं बृ॒हन्तम्᳚।
बृह॒स्पति॒ꣳ॒ सद॑ने सादयध्वम्।
सा॒दद्यो॑निं॒ दम॒ आ दी॑दि॒वाꣳसम्᳚।
हिर॑ण्यवर्णमरु॒षꣳ स॑पेम।
स हि शुचिः॑ श॒तप॑त्रः॒ स शु॒न्ध्यूः॥२१॥

हिर॑ण्यवाशीरिषि॒रः सु॑व॒र्॒षाः।
बृह॒स्पतिः॒ स स्वा॑वे॒श ऋ॒ष्वाः।
पू॒रू सखि॑भ्य आसु॒तिं क॑रिष्ठः।
पूष॒ꣴ॒ स्तव॑ व्र॒ते व॒यम्।
नरि॑ष्येम क॒दाच॒न।
स्तो॒तार॑स्त इ॒ह स्म॑सि।
यास्ते॑ पूष॒न्ना वो॑ अ॒न्तः स॑मु॒द्रे।
हि॒र॒ण्ययी॑र॒न्तरि॑क्षे॒ चर॑न्ति।
याभि॑र्यासि दू॒त्याꣳ सूर्य॑स्य।
कामे॑न कृ॒तश्रव॑ इ॒च्छमा॑नः॥२२॥

अर॑ण्या॒न्यर॑ण्यान्य॒सौ।
या प्रेव॒ नश्य॑सि।
क॒था ग्रामं॒ न पृ॑च्छसि।
न त्वा॒भीरि॑व विन्दती(३)।
वृ॒षा॒र॒वाय॒ वद॑ते।
यदु॒पाव॑ति चिच्चि॒कः।
आ॒घा॒टीभि॑रिव धा॒वयन्॑।
अ॒र॒ण्या॒निर्म॑हीयते।
उ॒त गाव॑ इवादन्।
उ॒तो वेश्मे॑व दृश्यते॥२३॥

उ॒तो अ॑रण्या॒निः सा॒यम्।
श॒क॒टीरि॑व सर्जति।
गाम॒ङ्गैष॒ आ ह्व॑यति।
दार्व॒ङ्गैष॒ उपा॑वधीत्।
वस॑न्नरण्या॒न्याꣳ सा॒यम्।
अक्रु॑क्ष॒दिति॑ मन्यते।
न वा अ॑रण्या॒निर्ह॑न्ति।
अ॒न्यश्चेन्नाभि॒गच्छ॑ति।
स्वा॒दोः फल॑स्य ज॒ग्ध्वा।
यत्र॒ कामं॒ नि प॑द्यते।
आञ्ज॑नगन्धीꣳ सुर॒भीम्।
ब॒ह्व॒न्नामकृ॑षीवलाम्।
प्राहं मृ॒गाणां᳚ मा॒तरम्᳚।
अ॒र॒ण्या॒नीम॑शꣳसिषम्॥२४॥

अनुवाक 6

वार्त्र॑हत्याय॒ शव॑से।
पृ॒त॒ना॒साह्या॑य च।
इन्द्र॒ त्वा व॑र्तयामसि।
सु॒ब्रह्मा॑णं वी॒रव॑न्तं बृ॒हन्तम्᳚।
उ॒रुं ग॑भी॒रं पृ॒थुबु॑ध्नमिन्द्र।
श्रु॒तर्षि॑मु॒ग्रम॑भिमाति॒षाहम्᳚।
अ॒स्मभ्यं॑ चि॒त्रं वृष॑णꣳ र॒यिं दाः᳚।
क्षे॒त्रि॒यै त्वा॒ निर्ऋ॑त्यै त्वा।
द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा᳚त्।
अ॒ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णे त्वा करोमि॥२५॥

शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे।
शं ते॑ अ॒ग्निः स॒हाद्भिर॑स्तु।
शं द्यावा॑पृथि॒वी स॒हौष॑धीभिः।
शम॒न्तरि॑क्षꣳ स॒ह वाते॑न ते।
शं ते॒ चत॑स्रः प्र॒दिशो॑ भवन्तु।
या दैवी॒श्चत॑स्रः प्र॒दिशः॑।
वात॑पत्नीर॒भि सूर्यो॑ विच॒ष्टे।
तासां त्वा ज॒रस॒ आ द॑धामि।
प्र यक्ष्म॑ एतु॒ निर्ऋ॑तिं परा॒चैः।
अमो॑चि॒ यक्ष्मा᳚द्दुरि॒तादव॑र्त्यै॥२६॥

द्रु॒हः पाशा॒न्निर्ऋ॑त्यै॒ चोद॑मोचि।
अहा॒ अव॑र्ति॒मवि॑दथ्स्यो॒नम्।
अप्य॑भूद्भ॒द्रे सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के।
सूर्य॑मृ॒तं तम॑सो॒ ग्राह्या॒ यत्।
दे॒वा अमु॑ञ्च॒न्नसृ॑ज॒न्व्ये॑नसः।
ए॒वम॒हमि॒मं क्षे᳚त्रि॒याज्जा॑मिश॒ꣳ॒सात्।
द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा᳚त्।
बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वः॑।
दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य।
ध॒त्तꣳ र॒यिꣴ स्तु॑व॒ते की॒रये॑चित्॥२७॥

यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः।
दे॒वा॒युध॒मिन्द्र॒मा जोहु॑वानाः।
वि॒श्वा॒वृध॑म॒भि ये रक्ष॑माणाः।
येन॑ ह॒ता दी॒र्घमध्वा॑न॒मायन्॑।
अ॒न॒न्तमर्थ॒मनि॑वर्थ्स्यमानाः।
यत्ते॑ सुजाते हि॒मव॑थ्सु भेष॒जम्।
म॒यो॒भूः शन्त॑मा॒ यद्धृ॒दोऽसि॑।
ततो॑ नो देहि सीबले।
अ॒दो गि॒रिभ्यो॒ अधि॒ यत्प्र॒धाव॑सि।
स॒ꣳ॒शोभ॑माना क॒न्ये॑व शुभ्रे॥२८॥

तां त्वा॒ मुद्ग॑ला ह॒विषा॑ वर्धयन्ति।
सा नः॑ सीबले र॒यिमा भा॑जये॒ह।
पूर्वं॑ देवा॒ अप॑रेणानु॒पश्यं॒ जन्म॑भिः।
जन्मा॒न्यव॑रैः॒ परा॑णि।
वेदा॑नि देवा अ॒यम॒स्मीति॒ माम्।
अ॒हꣳ हि॒त्वा शरी॑रं ज॒रसः॑ प॒रस्ता᳚त्।
प्रा॒णा॒पा॒नौ चक्षुः॒ श्रोत्रम्᳚।
वाचं॒ मन॑सि॒ सम्भृ॑ताम्।
हि॒त्वा शरी॑रं ज॒रसः॑ प॒रस्ता᳚त्।
आ भूतिं॒ भूतिं॑ व॒यम॑श्ञवामहै।
इ॒मा ए॒व ता उ॒षसो॒ याः प्र॑थ॒मा व्यौच्छन्॑।
ता दे॒व्यः॑ कुर्वते॒ पञ्च॑रू॒पा।
शश्व॑ती॒र्नाव॑पृज्यन्ति।
न ग॑म॒न्त्यन्तम्᳚॥२९॥

अनुवाक 7

वसू॑नां॒ त्वाऽधी॑तेन।
रु॒द्राणा॑मू॒र्म्या।
आ॒दि॒त्यानां॒ तेज॑सा।
विश्वे॑षां दे॒वानां॒ क्रतु॑ना।
म॒रुता॒मेम्ना॑ जुहोमि॒ स्वाहा᳚।
अ॒भिभू॑तिर॒हमाग॑मम्।
इन्द्र॑सखा स्वा॒युधः॑।
आस्वाशा॑सु दु॒ष्षहः॑।
इ॒दं वर्चो॑ अ॒ग्निना॑ द॒त्तमागा᳚त्।
यशो॒ भर्गः॒ सह॒ ओजो॒ बलं॑ च॥३०॥

दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय।
प्रति॑गृभ्णामि मह॒ते वी॒र्या॑य।
आयु॑रसि वि॒श्वायु॑रसि।
स॒र्वायु॑रसि॒ सर्व॒मायु॑रसि।
सर्वं॑ म॒ आयु॑र्भूयात्।
सर्व॒मायु॑र्गेषम्।
भूर्भुवः॒ सुवः॑।
अ॒ग्निर्धर्मे॑णान्ना॒दः।
मृ॒त्युर्धर्मे॒णान्न॑पतिः।
ब्रह्म॑ क्ष॒त्रꣴ स्वाहा᳚॥३१॥

प्र॒जाप॑तिः प्रणे॒ता।
बृह॒स्पतिः॑ पुरए॒ता।
य॒मः पन्थाः᳚।
च॒न्द्रमाः᳚ पुनर॒सुः स्वाहा᳚।
अ॒ग्निर॑न्ना॒दोऽन्न॑पतिः।
अ॒न्नाद्य॑म॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
सोमो॒ राजा॒ राज॑पतिः।
रा॒ज्यम॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
वरु॑णः स॒म्राट्थ्स॒म्राट्प॑तिः।
साम्रा᳚ज्यम॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚॥३२॥

मि॒त्रः क्ष॒त्रं क्ष॒त्रप॑तिः।
क्ष॒त्रम॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
इन्द्रो॒ बलं॒ बल॑पतिः।
बल॑म॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॒ ब्रह्म॑पतिः।
ब्रह्मा॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
स॒वि॒ता रा॒ष्ट्रꣳ रा॒ष्ट्रप॑तिः।
रा॒ष्ट्रम॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
पू॒षा वि॒शां विट्प॑तिः।
विश॑म॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
सर॑स्वती॒ पुष्टिः॒ पुष्टि॑पत्नी।
पुष्टि॑म॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय ददातु॒ स्वाहा᳚।
त्वष्टा॑ पशू॒नां मि॑थु॒नानाꣳ॑ रूप॒कृद्रू॒पप॑तिः।
रु॒पेणा॒स्मिन् य॒ज्ञे यज॑मानाय प॒शून्द॑दातु॒ स्वाहा᳚॥३३॥

अनुवाक 8

स ईं᳚ पाहि॒ य ऋ॑जी॒षी तरु॑त्रः।
यः शिप्र॑वान्वृष॒भो यो म॑ती॒नाम्।
यो गो᳚त्र॒भिद्व॑ज्र॒भृद्यो ह॑रि॒ष्ठाः।
स इ॑न्द्र चि॒त्राꣳ अ॒भि तृ॑न्धि॒ वाजान्॑।
आ ते॒ शुष्मो॑ वृष॒भ ए॑तु प॒श्चात्।
ओत्त॒राद॑ध॒रागा पु॒रस्ता᳚त्।
आ वि॒श्वतो॑ अ॒भिसमे᳚त्व॒र्वाङ्।
इन्द्र॑ द्यु॒म्नꣳ सुव॑र्वद्धेह्य॒स्मे।
प्रोष्व॑स्मै पुरोर॒थम्।
इन्द्रा॑य शू॒षम॑र्चत॥३४॥

अ॒भीके॑ चिदु लोक॒कृत्।
स॒ङ्गे स॒मथ्सु॑ वृत्र॒हा।
अ॒स्माकं॑ बोधि चोदि॒ता।
नभ॑न्तामन्य॒केषा᳚म्।
ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु।
इन्द्रं॑ व॒यꣳ शु॑ना॒सीरम्᳚।
अ॒स्मिन् य॒ज्ञे ह॑वामहे।
आ वाजै॒रुप॑ नो गमत्।
इन्द्रा॑य॒ शुना॒सीरा॑य।
स्रु॒चा जु॑हुत नो ह॒विः॥३५॥

जु॒षतां॒ प्रति॒ मेधि॑रः।
प्र ह॒व्यानि॑ घृ॒तव॑न्त्यस्मै।
हर्य॑श्वाय भरता स॒जोषाः᳚।
इन्द्र॒र्तुभि॒र्ब्रह्म॑णा वावृधा॒नः।
शु॒ना॒सी॒री ह॒विरि॒दं जु॑षस्व।
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑सेदु॒रिन्द्रम्᳚।
प्रि॒यमे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः।
अप॑ ध्वा॒न्तमू᳚र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षुः॑।
मु॒मु॒ग्ध्य॑स्मान्नि॒धये॑ऽव ब॒द्धान्।
बृ॒हदिन्द्रा॑य गायत॥३६॥

मरु॑तो वृत्र॒हन्त॑मम्।
येन॒ ज्योति॒रज॑नयन्नृता॒वृधः॑।
दे॒वं दे॒वाय॒ जागृ॑वि।
कामि॒हैकाः॒ क इ॒मे प॑त॒ङ्गाः।
मा॒न्था॒लाः कुलि॒परि॑मापतन्ति।
अना॑वृतैना॒न्प्रध॑मन्तु दे॒वाः।
सौप॑र्णं॒ चक्षु॑स्त॒नुवा॑ विदेय।
ए॒वा व॑न्दस्व॒ वरु॑णं बृ॒हन्तम्᳚।
न॒म॒स्याधीर॑म॒मृत॑स्य गो॒पाम्।
स नः॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थं॒ वियꣳ॑सत्॥३७॥

यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः।
नाके॑ सुप॒र्णमुप॒ यत्पत॑न्तम्।
हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्षत त्वा।
हिर॑ण्यपक्षं॒ वरु॑णस्य दू॒तम्।
य॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्।
शं नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑ये।
आपो॑ भवन्तु पी॒तये᳚।
शं योर॒भि स्र॑वन्तु नः।
ईशा॑ना॒ वार्या॑णाम्।
क्षय॑न्तीश्चर्षणी॒नाम्॥३८॥

अ॒पो या॑चामि भेष॒जम्।
अ॒फ्सु मे॒ सोमो॑ अब्रवीत्।
अ॒न्तर्विश्वा॑नि भेष॒जा।
अ॒ग्निं च॑ वि॒श्वश॑म्भुवम्।
आप॑श्च वि॒श्वभे॑षजीः।
यद॒फ्सु ते॑ सरस्वति।
गोष्वश्वे॑षु॒ यन्मधु॑।
तेन॑ मे वाजिनीवति।
मुख॑मङ्ग्धि सरस्वति।
या सर॑स्वती वैशम्भ॒ल्या॥३९॥

तस्यां᳚ मे रास्व।
तस्या᳚स्ते भक्षीय।
तस्या᳚स्ते भूयिष्ठ॒भाजो॑ भूयास्म।
अ॒हं त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत्।
ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि।
ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने।
पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृज्जा॑तवेदः।
इ॒हैव सन्तत्र॒ सन्तं॑ त्वाऽग्ने।
प्रा॒णेन॑ वा॒चा मन॑सा बिभर्मि।
ति॒रो मा॒ सन्त॒मायु॒र्मा प्रहा॑सीत्॥४०॥

ज्योति॑षा त्वा वैश्वान॒रेणोप॑तिष्ठे।
अ॒यं ते॒ योनि॑र्ऋ॒त्वियः॑।
यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः।
तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आरो॑ह।
अथा॑ नो वर्धया र॒यिम्।
या ते॑ अग्ने य॒ज्ञिया॑ त॒नूस्तयेह्यारो॑हा॒त्माऽऽत्मानम्᳚।
अच्छा॒ वसू॑नि कृ॒ण्वन्न॒स्मे नर्या॑ पु॒रूणि॑।
य॒ज्ञो भू॒त्वा य॒ज्ञमा सी॑द॒ स्वां योनिम्᳚।
जात॑वेदो॒ भुव॒ आ जाय॑मानः॒ सक्ष॑य॒ एहि॑।
उ॒पाव॑रोह जातवेदः॒ पुन॒स्त्वम्॥४१॥

दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑ह नः प्रजा॒नन्।
आयुः॑ प्र॒जाꣳ र॒यिम॒स्मासु॑ धेहि।
अज॑स्रो दीदिहि नो दुरो॒णे।
तमिन्द्रं॑ जोहवीमि म॒घवा॑नमु॒ग्रम्।
स॒त्रा दधा॑न॒मप्र॑तिष्कुत॒ꣳ॒ शवाꣳ॑सि।
मꣳहि॑ष्ठो गी॒र्भिरा च॑ य॒ज्ञियो॑ऽव॒वर्त॑त्।
रा॒ये नो॒ विश्वा॑ सु॒पथा॑ कृणोतु व॒ज्री।
त्रिक॑द्रुकेषु महि॒षो यवा॑शिरं तुवि॒शुष्म॑स्तृ॒पत्।
सोम॑मपिब॒द्विष्णु॑ना सु॒तं यथाऽव॑शत्।
स ईं᳚ ममाद॒ महि॒ कर्म॒ कर्त॑वे म॒हामु॒रुम्॥४२॥

सैनꣳ॑ सश्चद्दे॒वं दे॒वः स॒त्यमिन्दुꣳ॑ स॒त्य इन्द्रः॑।
वि॒दद्यती॑ स॒रमा॑ रु॒ग्णमद्रेः᳚।
महि॒ पाथः॑ पू॒र्व्यꣳ स॒द्ध्रिय॑क्कः।
अग्रं॑ नयथ्सु॒पद्यक्ष॑राणाम्।
अच्छा॒ रवं॑ प्रथ॒मा जा॑न॒तीगा᳚त्।
वि॒दद्गव्यꣳ॑ स॒रमा॑ दृ॒ढमू॒र्वम्।
येना॒नुकं॒ मानु॑षी॒ भोज॑ते॒ विट्।
आ ये विश्वाः᳚ स्वप॒त्यानि॑ च॒क्रुः।
कृ॒ण्वा॒नासो॑ अमृत॒त्वाय॑ गा॒तुम्।
त्वं नृभि॑र्नृपते दे॒वहू॑तौ॥४३॥

भूरी॑णि वृ॒त्वा ह॑र्यश्व हꣳसि।
त्वन्निद॑स्यु॒ञ्चुमु॑रिम्।
धुनिं॒ चास्वा॑पयो द॒भीत॑ये सु॒हन्तु॑।
ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा।
श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृधस्वो॒त गी॒र्भिः।
आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॒पिही॒षः।
ज॒हि शत्रूꣳ॑ र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि।
अग्ने॒ बाध॑स्व॒ वि मृधो॑ नुदस्व।
अपामी॑वा॒ अप॒ रक्षाꣳ॑सि सेध।
अ॒स्माथ्स॑मु॒द्राद्बृ॑ह॒तो दि॒वो नः॑॥४४॥

अ॒पां भू॒मान॒मुप॑ नः सृजे॒ह।
यज्ञ॒ प्रति॑ तिष्ठ सुम॒तौ सु॒शेवा॒ आ त्वा᳚।
वसू॑नि पुरु॒धा वि॑शन्तु।
दी॒र्घमायु॒र्यज॑मानाय कृ॒ण्वन्।
अथा॒मृते॑न जरि॒तार॑मङ्ग्धि।
इन्द्रः॑ शु॒नाव॒द्वित॑नोति॒ सीरम्᳚।
सं॒व॒थ्स॒रस्य॑ प्रति॒माण॑मे॒तत्।
अ॒र्कस्य॒ ज्योति॒स्तदिदा॑स॒ ज्येष्ठम्᳚।
सं॒व॒थ्स॒रꣳ शु॒नव॒थ्सीर॑मे॒तत्।
इन्द्र॑स्य॒ राधः॒ प्रय॑तं पु॒रु त्मना᳚।
तद॑र्करू॒पं वि॒मिमा॑नमेति।
द्वाद॑शारे॒ प्रति॑ तिष्ठ॒तीद्वृषा᳚।
अ॒श्वा॒यन्तो॑ ग॒व्यन्तो॑ वा॒जय॑न्तः।
हवा॑महे॒ त्वोप॑गन्त॒वा उ॑।
आ॒भूष॑न्तस्त्वा सुम॒तौ नवा॑याम्।
व॒यमि॑न्द्र त्वा शु॒नꣳ हु॑वेम॥४५॥