Skip to content

Dvitīyāṣṭakam, Prathamaḥ prapāṭhakaḥ

Dvitīyāṣṭakam, Prathamaḥ prapāṭhakaḥ

Anuvāka 1

aṅgi̍raso̱ vai sa̱tramā̍sata.
teṣā̱ṃ pṛśñi̍rgharma̱dhugā̍sīt.
sarjī̱ṣeṇā̍jīvat.
te̎'bruvan.
kasmai̱ nu sa̱tramā̎smahe.
ye̎'syā oṣa̍dhī̱rna ja̱nayā̍ma̱ iti̍.
te di̱vo vṛṣṭi̍masṛjanta.
yāva̍ntaḥ sto̱kā a̱vāpa̍dyanta.
tāva̍tī̱roṣa̍dhayo'jāyanta.
tā jā̱tāḥ pi̱taro̍ vi̱ṣeṇā̍limpan..1..

tāsā̎ṃ ja̱gdhvā rupya̱ntyait.
te̎'bruvan.
ka i̱dami̱tthama̍ka̱riti̍.
va̱yaṃ bhā̍ga̱dheya̍mi̱cchamā̍nā̱ iti̍ pi̱taro̎'bruvan.
kiṃ vo̍ bhāga̱dheya̱miti̍.
a̱gni̱ho̱tra e̱va no'pya̱stvitya̍bruvan.
tebhya̍ e̱tadbhā̍ga̱dheya̱ṃ prāya̍cchan.
yaddhu̱tvā ni̱mārṣṭi̍.
tato̱ vai ta oṣa̍dhīrasvadayan.
ya e̱vaṃ veda̍..2..

svada̍nte'smā̱ oṣa̍dhayaḥ.
te va̱thsamu̱pāvā̍sṛjan.
i̱daṃ no̍ ha̱vyaṃ pradā̍pa̱yeti̍.
so̎'bravī̱dvara̍ṃ vṛṇai.
daśa̍ mā̱ rātrī̎rjā̱taṃ na do̍han.
ā̱sa̱ṅga̱vaṃ mā̱trā sa̱ha ca̍rā̱ṇīti̍.
tasmā̎dva̱thsaṃ jā̱taṃ daśa̱ rātrī̱rna du̍hanti.
ā̱sa̱ṅga̱vaṃ mā̱trā sa̱ha ca̍rati.
vāre̍vṛta̱ṃ hya̍sya.
tasmā̎dva̱thsaṃ sa̍ṃsṛṣṭadha̱yaṃ ru̱dro ghātu̍kaḥ.
ati̱ hi sa̱ndhāndhaya̍ti..3..

Anuvāka 2

pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata.
taṃ pra̱jā anva̍sṛjyanta.
tama̍bhā̱ga upā̎sta.
so̎'sya pra̱jābhi̱rapā̎krāmat.
tama̍va̱ruru̍thsamā̱no'nvai̎t.
tama̍va̱rudha̱ṃ nāśa̍knot.
sa tapo̍'tapyata.
so̎'gnirupā̍rama̱tātā̍pi̱ vai sya pra̱jāpa̍ti̱riti̍.
sa ra̱rāṭā̱duda̍mṛṣṭa..4..

tadghṛ̱tama̍bhavat.
tasmā̱dyasya̍ dakṣiṇa̱taḥ keśā̱ unmṛ̍ṣṭāḥ.
tāñjye̎ṣṭhala̱kṣmī prā̍jāpa̱tyetyā̍huḥ.
yadra̱rāṭā̍du̱damṛ̍ṣṭa.
tasmā̎dra̱rāṭe̱ keśā̱ na sa̍nti.
tada̱gnau prāgṛ̍hṇāt.
tadvya̍cikithsat.
ju̱havā̱nī(3) mā hau̱ṣā(3)miti̍.
tadvi̍ciki̱thsāyai̱ janma̍.
ya e̱vaṃ vi̱dvān vi̍ci̱kithsa̍ti..5..

vasī̍ya e̱va ce̍tayate.
taṃ vāga̱bhya̍vadajju̱hudhīti̍.
so̎'bravīt.
kastvama̱sīti̍.
svaiva te̱ vāgitya̍bravīt.
so̍'juho̱thsvāheti̍.
tathsvā̍hākā̱rasya̱ janma̍.
ya e̱vaṃsvā̍hākā̱rasya̱ janma̱ veda̍.
ka̱roti̍ svāhākā̱reṇa̍ vī̱ryam̎.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ svāhākā̱reṇa̱ juhva̍ti..6..

bhogā̍yai̱vāsya̍ hu̱taṃ bha̍vati.
tasyā̱ āhu̍tyai̱ puru̍ṣamasṛjata.
dvi̱tīya̍majuhot.
so'śva̍masṛjata.
tṛ̱tīya̍majuhot.
sa gāma̍sṛjata.
ca̱tu̱rthama̍juhot.
so'vi̍masṛjata.
pa̱ñca̱mama̍juhot.
so̍'jāma̍sṛjata..7..

so̎'gnira̍bibhet.
āhu̍tībhi̱rvai mā̎''pno̱tīti̍.
sa pra̱jāpa̍ti̱ṃ puna̱ḥ prāvi̍śat.
taṃ pra̱jāpa̍tirabravīt.
jāya̱sveti̍.
so̎'bravīt.
kiṃ bhā̍ga̱dheya̍ma̱bhi ja̍niṣya̱ iti̍.
tubhya̍me̱vedaṃ hū̍yātā̱ itya̍bravīt.
sa e̱tadbhā̍ga̱dheya̍ma̱bhya̍jāyata.
yada̍gniho̱tram..8..

tasmā̍dagniho̱tramu̍cyate.
taddhū̱yamā̍namādi̱tyo̎'bravīt.
mā hau̍ṣīḥ.
u̱bhayo̱rvai nā̍ve̱taditi̍.
so̎'gnira̍bravīt.
ka̱thaṃ nau̍ hoṣya̱ntīti̍.
sā̱yame̱va tubhya̍ṃ ju̱havan̍.
prā̱tarmahya̱mitya̍bravīt.
tasmā̍da̱gnaye̍ sā̱yaṃ hū̍yate.
sūryā̍ya prā̱taḥ..9..

ā̱gne̱yī vai rātri̍ḥ.
ai̱ndramaha̍ḥ.
yadanu̍dite̱ sūrye̎ prā̱tarju̍hu̱yāt.
u̱bhaya̍me̱vāgne̱yaṃ syā̎t.
udi̍te̱ sūrye̎ prā̱tarju̍hoti.
tathā̱'gnaye̍ sā̱yaṃ hū̍yate.
sūryā̍ya prā̱taḥ.
rātri̱ṃ vā anu̍ pra̱jāḥ pra jā̍yante.
ahnā̱ prati̍ tiṣṭhanti.
yathsā̱yaṃ ju̱hoti̍..10..

praiva tena̍ jāyate.
udi̍te̱ sūrye̎ prā̱tarju̍hoti.
pratye̱va tena̍ tiṣṭhati.
pra̱jāpa̍tirakāmayata̱ prajā̍ye̱yeti̍.
sa e̱tada̍gniho̱traṃ mi̍thu̱nama̍paśyat.
tadudi̍te̱ sūrye̍'juhot.
yaju̍ṣā̱'nyat.
tū̱ṣṇīma̱nyat.
tato̱ vai sa prājā̍yata.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̱ udi̍te̱ sūrye̎'gniho̱traṃ juhva̍ti..11..

praiva jā̍yate.
atho̱ yathā̱ divā̎ prajā̱nanneti̍.
tā̱dṛge̱va tat.
atho̱ khalvā̍huḥ.
yasya̱ vai dvau puṇyau̍ gṛ̱he vasa̍taḥ.
yastayo̍ra̱nyaṃ rā̱dhaya̍tya̱nyaṃ na.
u̱bhau vāva sa tāvṛ̍ccha̱tīti̍.
a̱gniṃ vāvā''di̱tyaḥ sā̱yaṃ pra vi̍śati.
tasmā̍da̱gnirdū̱rānnakta̍ṃ dadṛśe.
u̱bhe hi teja̍sī sa̱mpadye̍te..12..

u̱dyanta̱ṃ vāvā''di̱tyama̱gniranu̍ sa̱māro̍hati.
tasmā̎ddhū̱ma e̱vāgnerdivā̍ dadṛśe.
yada̱gnaye̍ sā̱yaṃ ju̍hu̱yāt.
ā sūryā̍ya vṛścyeta.
yathsūryā̍ya prā̱tarju̍hu̱yāt.
ā'gnaye̍ vṛścyeta.
de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhyāt.
a̱gnirjyoti̱rjyoti̱ḥ sūrya̱ḥ svāhetye̱va sā̱yaṃ ho̍ta̱vyam̎.
sūryo̱ jyoti̱rjyoti̍ra̱gniḥ svāheti̍ prā̱taḥ.
tatho̱bhābhyā̍ṃ sā̱yaṃ hū̍yate..13..

u̱bhābhyā̎ṃ prā̱taḥ.
na de̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhāti.
a̱gnirjyoti̱rityā̍ha.
a̱gnirvai re̍to̱dhāḥ.
pra̱jā jyoti̱rityā̍ha.
pra̱jā e̱vāsmai̱ pra ja̍nayati.
sūryo̱ jyoti̱rityā̍ha.
pra̱jāsve̱va prajā̍tāsu̱ reto̍ dadhāti.
jyoti̍ra̱gniḥ svāhetyā̍ha.
pra̱jā e̱va prajā̍tā a̱syāṃ prati̍ṣṭhāpayati..14..

tū̱ṣṇīmutta̍rā̱māhu̍tiṃ juhoti.
mi̱thu̱na̱tvāya̱ prajā̎tyai.
yadudi̍te̱ sūrye̎ prā̱tarju̍hu̱yāt.
yathā'ti̍thaye̱ pradru̍tāya śū̱nyāyā̍vasa̱thāyā̍hā̱rya̍ṃ hara̍nti.
tā̱dṛge̱va tat.
kvā''ha̱ tata̱stadbhava̱tītyā̍huḥ.
yathsa na veda̍.
yasmai̱ taddhara̱ntīti̍.
tasmā̱dyadau̍ṣa̱saṃ ju̱hoti̍.
tade̱va sa̍mpra̱ti.
atho̱ yathā̱ prārtha̍mauṣa̱saṃ pa̍ri̱veve̎ṣṭi.
tā̱dṛge̱va tat..15..

Anuvāka 3

ru̱dro vā e̱ṣaḥ.
yada̱gniḥ.
patnī̎ sthā̱lī.
yanmadhye̱'gnera̍dhi̱śraye̎t.
ru̱drāya̱ patnī̱mapi̍ dadhyāt.
pra̱māyu̍kā syāt.
udī̱co'ṅgā̍rānni̱rūhyādhi̍ śrayati.
patni̍yai gopī̱thāya̍.
vya̍ntānkaroti.
tathā̱ patnyapra̍māyukā bhavati..16..

gha̱rmo vā e̱ṣo'śā̎ntaḥ.
aha̍raha̱ḥ pra vṛ̍jyate.
yada̍gniho̱tram.
prati̍ṣiñcetpa̱śukā̍masya.
śā̱ntami̍va̱ hi pa̍śa̱vyam̎.
na prati̍ṣiñcedbrahmavarca̱sakā̍masya.
sami̍ddhamiva̱ hi bra̍hmavarca̱sam.
atho̱ khalu̍.
pra̱ti̱ṣicya̍me̱va.
yatpra̍tiṣi̱ñcati̍..17..

tatpa̍śa̱vyam̎.
yajju̱hoti̍.
tadbra̍hmavarca̱si.
u̱bhaya̍me̱vāka̍ḥ.
pracyu̍ta̱ṃ vā e̱tada̱smāllo̱kāt.
aga̍taṃ devalo̱kam.
yacchṛ̱taṃ ha̱virana̍bhighāritam.
a̱bhi dyo̍tayati.
a̱bhye̍vaina̍dghārayati.
atho̍ deva̱traivaina̍dgamayati..18..

parya̍gni karoti.
rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai.
triḥ parya̍gni karoti.
tryā̍vṛ̱ddhi ya̱jñaḥ.
atho̍ medhya̱tvāya̍.
yatprā̱cīna̍mudvā̱saye̎t.
yaja̍mānaṃ śu̱cā'rpa̍yet.
yadda̍kṣi̱ṇā.
pi̱tṛ̱de̱va̱tya̍ṃ syāt.
yatpra̱tyak..19..

patnī̍ṃ śu̱cā'rpa̍yet.
u̱dī̱cīna̱mudvā̍sayati.
e̱ṣā vai de̍vamanu̱ṣyāṇā̍ṃ śā̱ntā dik.
tāme̱vaina̱danūdvā̍sayati̱ śāntyai̎.
vartma̍ karoti.
ya̱jñasya̱ santa̍tyai.
niṣṭa̍pati.
upai̱va tathstṛ̍ṇāti.
ca̱turunna̍yati.
catu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ḥ..20..

pa̱śūne̱vāva̍ rundhe.
sarvā̎npū̱rṇānunna̍yati.
sarve̱ hi puṇyā̍ rā̱ddhāḥ.
a̱nūca̱ unna̍yati.
pra̱jāyā̍ anūcīna̱tvāya̍.
a̱nūcye̱vāsya̍ pra̱jā'rdhu̍kā bhavati.
sammṛ̍śati̱ vyāvṛ̍ttyai.
nāho̎ṣya̱nnupa̍ sādayet.
yadaho̎ṣyannupasā̱daye̎t.
yathā̱'nyasmā̍ upani̱dhāya̍..21..

a̱nyasmai̎ pra̱yaccha̍ti.
tā̱dṛge̱va tat.
ā'smai̍ vṛścyeta.
yade̱va gārha̍patye'dhi̱ śraya̍ti.
tena̱ gārha̍patyaṃ prīṇāti.
a̱gnira̍bibhet.
āhu̍tayo̱ mā'tye̎ṣya̱ntīti̍.
sa e̱tāṃ sa̱midha̍mapaśyat.
tāmā'dha̍tta.
tato̱ vā a̱gnāvāhu̍tayo'dhriyanta..22..

yade̍naṃ sa̱maya̍cchat.
tathsa̱midha̍ḥ sami̱ttvam.
sa̱midha̱mā da̍dhāti.
same̱vaina̍ṃ yacchati.
āhu̍tīnā̱ṃ dhṛtyai̎.
atho̍ agniho̱trame̱vedhmava̍tkaroti.
āhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityai.
bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
yadekā̍ṃ sa̱midha̍mā̱dhāya̱ dve āhu̍tī ju̱hoti̍.
atha̱ kasyā̍ṃ sa̱midhi̍ dvi̱tīyā̱māhu̍tiṃ juho̱tīti̍..23..

yaddve sa̱midhā̍vā da̱dhyāt.
bhrātṛ̍vyamasmai janayet.
ekā̍ṃ sa̱midha̍mā̱dhāya̍.
yaju̍ṣā̱'nyāmāhu̍tiṃ juhoti.
u̱bhe e̱va sa̱midva̍tī̱ āhu̍tī juhoti.
nāsmai̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayati.
ādī̎ptāyāṃ juhoti.
sami̍ddhamiva̱ hi bra̍hmavarca̱sam.
atho̱ yathā'ti̍thi̱ṃ jyoti̍ṣkṛ̱tvā pa̍ri̱ veve̎ṣṭi.
tā̱dṛge̱va tat.
ca̱turunna̍yati.
dvirju̍hoti.
tasmā̎ddvi̱pāccatu̍ṣpādamatti.
atho̎ dvi̱padye̱va catu̍ṣpada̱ḥ prati̍ṣṭhāpayati..24..

Anuvāka 4

u̱tta̱rāva̍tī̱ṃ vai de̱vā āhu̍ti̱maju̍havuḥ.
avā̍cī̱masu̍rāḥ.
tato̍ de̱vā abha̍van.
parā'su̍rāḥ.
yaṃ kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱diti̍.
kanī̍ya̱stasya̱ pūrva̍ṃ hu̱tvā.
utta̍ra̱ṃ bhūyo̍ juhuyāt.
e̱ṣā vā u̍tta̱rāva̱tyāhu̍tiḥ.
tānde̱vā a̍juhavuḥ.
tata̱ste̍'bhavan..25..

yasyai̱vaṃ juhva̍ti.
bhava̍tye̱va.
yaṃ kā̱maye̍ta̱ pāpī̍yānthsyā̱diti̍.
bhūya̱stasya̱ pūrva̍ṃ hu̱tvā.
utta̍ra̱ṃ kanī̍yo juhuyāt.
e̱ṣā vā avā̱cyāhu̍tiḥ.
tāmasu̍rā ajuhavuḥ.
tata̱ste parā̍'bhavan.
yasyai̱vaṃ juhva̍ti.
parai̱va bha̍vati..26..

hu̱tvopa̍ sādaya̱tyajā̍mitvāya.
atho̱ vyāvṛ̍ttyai.
gārha̍patya̱ṃ pratī̎kṣate.
ana̍nudhyāyiname̱vaina̍ṃ karoti.
a̱gni̱ho̱trasya̱ vai sthā̱ṇura̍sti.
taṃ ya ṛ̱cchet.
ya̱jña̱sthā̱ṇumṛ̍cchet.
e̱ṣa vā a̍gniho̱trasya̍ sthā̱ṇuḥ.
yatpūrvā''hu̍tiḥ.
tāṃ yadutta̍rayā̱'bhi ju̍hu̱yāt..27..

ya̱jña̱sthā̱ṇumṛ̍cchet.
a̱ti̱hāya̱ pūrvā̱māhu̍tiṃ juhoti.
ya̱jña̱sthā̱ṇume̱va pari̍ vṛṇakti.
atho̱ bhrātṛ̍vyame̱vāptvā'ti̍ krāmati.
a̱vā̱cīna̍ṃ sā̱yamupa̍mārṣṭi.
reta̍ e̱va tadda̍dhāti.
ū̱rdhvaṃ prā̱taḥ.
pra ja̍nayatye̱va tat.
bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
ca̱turunna̍yati..28..

dvirju̍hoti.
atha̱ kva̍ dve āhu̍tī bhavata̱ iti̍.
a̱gnau vai̎śvāna̱ra iti̍ brūyāt.
e̱ṣa vā a̱gnirvai̎śvāna̱raḥ.
yadbrā̎hma̱ṇaḥ.
hu̱tvā dviḥ prāśñā̍ti.
a̱gnāve̱va vai̎śvāna̱re dve āhu̍tī juhoti.
dvirju̱hoti̍.
dvirnimā̎rṣṭi.
dviḥ prāśñā̍ti..29..

ṣaṭthsaṃ pa̍dyante.
ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ.
ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti.
bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
ki̱ṃ de̱va̱tya̍magniho̱tramiti̍.
vai̱śva̱de̱vamiti̍ brūyāt.
yadyaju̍ṣā ju̱hoti̍.
tadai̎ndrā̱gnam.
yattū̱ṣṇīm.
tatprā̍jāpa̱tyam..30..

yanni̱mārṣṭi̍.
tadoṣa̍dhīnām.
yaddvi̱tīyam̎.
tatpi̍tṛ̱ṇām.
yatprāśñā̍ti.
tadgarbhā̍ṇām.
tasmā̱dgarbhā̱ ana̍śñanto vardhante.
yadā̱cāma̍ti.
tanma̍nu̱ṣyā̍ṇām.
uda̍ṅparyā̱vṛtyācā̍mati..31..

ā̱tmano̍ gopī̱thāya̍.
nirṇe̍nekti̱ śuddhyai̎.
niṣṭa̍pati sva̱gākṛ̍tyai.
uddi̍śati.
sa̱pta̱ṟṣīne̱va prī̍ṇāti.
da̱kṣi̱ṇā pa̱ryāva̍rtate.
svame̱va vī̱rya̍manu̍ pa̱ryāva̍rtate.
tasmā̱ddakṣi̱ṇo'rdha̍ ā̱tmano̍ vī̱ryā̍vattaraḥ.
atho̍ ādi̱tyasyai̱vāvṛta̱manu̍ pa̱ryāva̍rtate.
hu̱tvopa̱ sami̍ndhe..32..

bra̱hma̱va̱rca̱sasya̱ sami̍ddhyai.
na ba̱ṟhiranu̱ pra ha̍ret.
asa̍ṃsthito̱ vā e̱ṣa ya̱jñaḥ.
yada̍gniho̱tram.
yada̍nu pra̱hare̎t.
ya̱jñaṃ vicchi̍ndyāt.
tasmā̱nnānu̍ pra̱hṛtyam̎.
ya̱jñasya̱ santa̍tyai.
a̱po ni na̍yati.
a̱va̱bhṛ̱thasyai̱va rū̱pama̍kaḥ..33..

Anuvāka 5

bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
a̱gni̱ho̱traprā̍yaṇā ya̱jñāḥ.
kiṃ prā̍yaṇamagniho̱tramiti̍.
va̱thso vā a̍gniho̱trasya̱ prāya̍ṇam.
a̱gni̱ho̱traṃ ya̱jñānā̎m.
tasya̍ pṛthi̱vī sada̍ḥ.
a̱ntari̍kṣa̱māgnī̎ddhram.
dyaurha̍vi̱rdhānam̎.
di̱vyā āpa̱ḥ prokṣa̍ṇayaḥ.
oṣa̍dhayo ba̱ṟhiḥ..34..

vana̱spata̍ya i̱dhmaḥ.
diśa̍ḥ pari̱dhaya̍ḥ.
ā̱di̱tyo yūpa̍ḥ.
yaja̍mānaḥ pa̱śuḥ.
sa̱mu̱dro̍'vabhṛ̱thaḥ.
sa̱ṃva̱thsa̱raḥ sva̍gākā̱raḥ.
tasmā̱dāhi̍tāgne̱ḥ sarva̍me̱va ba̍rhi̱ṣya̍ṃ da̱ttaṃ bha̍vati.
yathsā̱yaṃ ju̱hoti̍.
rātri̍me̱va tena̍ dakṣi̱ṇyā̎ṃ kurute.
yatprā̱taḥ..35..

aha̍re̱va tena̍ dakṣi̱ṇya̍ṃ kurute.
yattato̱ dadā̍ti.
sā dakṣi̍ṇā.
yāva̍nto̱ vai de̱vā ahu̍ta̱mādan̍.
te parā̍'bhavan.
ta e̱tada̍gniho̱traṃ sarva̍syai̱va sa̍mava̱dāyā̍juhavuḥ.
tasmā̍dāhuḥ.
a̱gni̱ho̱traṃ vai de̱vā gṛ̱hāṇā̱ṃ niṣkṛ̍timapaśya̱nniti̍.
yathsā̱yaṃ ju̱hoti̍.
rātri̍yā e̱va taddhu̱tādyā̍ya..36..

yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya.
yatprā̱taḥ.
ahna̍ e̱va taddhu̱tādyā̍ya.
yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya.
yattato̱'śñāti̍.
hu̱tame̱va tat.
dvayo̱ḥ paya̍sā juhuyātpa̱śukā̍masya.
e̱tadvā a̍gniho̱traṃ mi̍thu̱nam.
ya e̱vaṃ veda̍.
pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate..37..

i̱māme̱va pūrva̍yā du̱he.
a̱mūmutta̍rayā.
a̱dhi̱śrityotta̍ra̱mā na̍yati.
yonā̍ve̱va tadreta̍ḥ siñcati pra̱jana̍ne.
ājye̍na juhuyā̱tteja̍skāmasya.
tejo̱ vā ājyam̎.
te̱ja̱svye̍va bha̍vati.
paya̍sā pa̱śukā̍masya.
e̱tadvai pa̍śū̱nāṃ rū̱pam.
rū̱peṇai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍ rundhe..38..

pa̱śu̱māne̱va bha̍vati.
da̱dhnendri̱yakā̍masya.
i̱ndri̱yaṃ vai dadhi̍.
i̱ndri̱yā̱vye̍va bha̍vati.
ya̱vā̱gvā̎ grāma̍kāmasyauṣa̱dhā vai ma̍nu̱ṣyā̎ḥ.
bhā̱ga̱dheye̍nai̱vāsmai̍ sajā̱tānava̍ rundhe.
grā̱mye̍va bha̍vati.
aya̍jño̱ vā e̱ṣaḥ.
yo̍'sā̱mā..39..

ca̱turunna̍yati.
catu̍rakṣaraṃ rathanta̱ram.
ra̱tha̱nta̱rasyai̱ṣa varṇa̍ḥ.
u̱parī̍va harati.
a̱ntari̍kṣaṃ vāmade̱vyam.
vā̱ma̱de̱vyasyai̱ṣa varṇa̍ḥ.
dvirju̍hoti.
dvya̍kṣaraṃ bṛ̱hat.
bṛ̱ha̱ta e̱ṣa varṇa̍ḥ.
a̱gni̱ho̱trame̱va tathsāma̍nvatkaroti..40..

yo vā a̍gniho̱trasyo̍pa̱sado̱ veda̍.
upai̍namupa̱sado̍ namanti.
vi̱ndata̍ upasa̱ttāram̎.
u̱nnīyopa̍ sādayati.
pṛ̱thi̱vīme̱va prī̍ṇāti.
ho̱ṣyannupa̍sādayati.
a̱ntari̍kṣame̱va prī̍ṇāti.
hu̱tvopa̍ sādayati.
diva̍me̱va prī̍ṇāti.
e̱tā vā a̍gniho̱trasyo̍pa̱sada̍ḥ..41..

ya e̱vaṃ veda̍.
upai̍namupa̱sado̍ namanti.
vi̱ndata̍ upasa̱ttāram̎.
yo vā a̍gniho̱trasyāśrā̍vitaṃ pra̱tyāśrā̍vita̱ṃ hotā̍raṃ bra̱hmāṇa̍ṃ vaṣaṭkā̱raṃ veda̍.
tasya̱ tve̍va hu̱tam.
prā̱ṇo vā a̍gniho̱trasyāśrā̍vitam.
a̱pā̱naḥ pra̱tyāśrā̍vitam.
mano̱ hotā̎.
cakṣu̍rbra̱hmā.
ni̱me̱ṣo va̍ṣaṭkā̱raḥ..42..

ya e̱vaṃ veda̍.
tasya̱ tve̍va hu̱tam.
sā̱ya̱ṃ yāvā̍naśca̱ vai de̱vāḥ prā̍ta̱ryāvā̍ṇaścāgniho̱triṇo̍ gṛ̱hamāga̍cchanti.
tān yanna ta̱rpaye̎t.
pra̱jayā̎'sya pa̱śubhi̱rvi ti̍ṣṭheran.
yatta̱rpaye̎t.
tṛ̱ptā e̍naṃ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍starpayeyuḥ.
sa̱jūrde̱vaiḥ sā̱yaṃ yāva̍bhi̱riti̍ sā̱yaṃ sammṛ̍śati.
sa̱jūrde̱vaiḥ prā̱taryāva̍bhi̱riti̍ prā̱taḥ.
ye cai̱va de̱vāḥ sā̍ya̱ṃ yāvā̍no̱ ye ca̍ prāta̱ryāvā̍ṇaḥ..43..

tāne̱vobhayā̍ṃstarpayati.
ta e̍naṃ tṛ̱ptāḥ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍starpayanti.
a̱ru̱ṇo ha̍ smā̱haupa̍veśiḥ.
a̱gni̱ho̱tra e̱vāhaṃ sā̱yaṃ prā̍ta̱rvajra̱ṃ bhrātṛ̍vyebhya̱ḥ pra ha̍rāmi.
tasmā̱nmatpāpī̍yāṃso̱ bhrātṛ̍vyā̱ iti̍.
ca̱turunna̍yati.
dvirju̍hoti.
sa̱mithsa̍pta̱mī.
sa̱ptapa̍dā̱ śakva̍rī.
śā̱kva̱ro vajra̍ḥ.
a̱gni̱ho̱tra e̱va tathsā̱yaṃ prā̍ta̱rvajra̱ṃ yaja̍māno̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati.
bhava̍tyā̱tmanā̎.
parā̎'sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati..44..

Anuvāka 6

pra̱jāpa̍tirakāmayatā''tma̱nvanme̍ jāye̱teti̍.
so̍'juhot.
tasyā̎''tma̱nvada̍jāyata.
a̱gnirvā̱yurā̍di̱tyaḥ.
te̎'bruvan.
pra̱jāpa̍tirahauṣīdātma̱nvanme̍ jāye̱teti̍.
tasya̍ va̱yama̍janiṣmahi.
jāya̍tānna ātma̱nvaditi̱ te̍'juhavuḥ.
prā̱ṇānā̍ma̱gniḥ.
ta̱nuvai̍ vā̱yuḥ..45..

cakṣu̍ṣa ādi̱tyaḥ.
teṣā̍ṃ hu̱tāda̍jāyata̱ gaure̱va.
tasyai̱ paya̍si̱ vyāya̍cchanta.
mama̍ hu̱tāda̍jani̱ mameti̍.
te pra̱jāpa̍tiṃ pra̱śñamā̍yan.
sa ā̍di̱tyo̎'gnima̍bravīt.
ya̱ta̱ro nau̱ jayā̎t.
tannau̍ sa̱hāsa̱diti̍.
kasyai ko'hau̍ṣī̱diti̍ pra̱jāpa̍tirabravī̱tkasyai ka̱ iti̍.
prā̱ṇānā̍ma̱hamitya̱gniḥ..46..

ta̱nuvā̍ a̱hamiti̍ vā̱yuḥ.
cakṣu̍ṣo̱'hamityā̍di̱tyaḥ.
ya e̱va prā̱ṇānā̱mahau̍ṣīt.
tasya̍ hu̱tāda̍ja̱nīti̍.
a̱gnerhu̱tāda̍ja̱nīti̍.
tada̍gniho̱trasyā̎gnihotra̱tvam.
gaurvā a̍gniho̱tram.
ya e̱vaṃ veda̱ gaura̍gniho̱tramiti̍.
prā̱ṇā̱pā̱nābhyā̍me̱vāgniṃ sama̍rdhayati.
avya̍rdhukaḥ prāṇāpā̱nābhyā̎ṃ bhavati..47..

ya e̱vaṃ veda̍.
tau vā̱yura̍bravīt.
anu̱ mā bha̍jata̱miti̍.
yade̱va gārha̍patye'dhi̱śrityā̍hava̱nīya̍ma̱bhyu̍ddravān̍.
tena̱ tvāṃ prī̍ṇā̱nitya̍brūtām.
tasmā̱dyadgārha̍patye'dhi̱śrityā̍hava̱nīya̍ma̱bhyu̍ddrava̍ti.
vā̱yume̱va tena̍ prīṇāti.
pra̱jāpa̍tirde̱vatā̎ḥ sṛ̱jamā̍naḥ.
a̱gnime̱va de̱vatā̍nāṃ pratha̱mama̍sṛjata.
so̎'nyadā̍la̱mbhya̍mavi̍tvā..48..

pra̱jāpa̍tima̱bhi pa̱ryāva̍rtata.
sa mṛ̱tyora̍bibhet.
so̍'mumā̍di̱tyamā̱tmano̱ nira̍mimīta.
taṃ hu̱tvā parā̎ṅpa̱ryāva̍rtata.
tato̱ vai sa mṛ̱tyumapā̍jayat.
apa̍ mṛ̱tyuṃ ja̍yati.
ya e̱vaṃ veda̍.
tasmā̱dyasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ.
u̱taikā̱hamu̱ta dvya̱haṃ na juhva̍ti.
hu̱tame̱vāsya̍ bhavati.
a̱sau hyā̍di̱tyo̎'gniho̱tram..49..

Anuvāka 7

rau̱draṃ gavi̍.
vā̱ya̱vya̍mupa̍sṛṣṭam.
ā̱śvi̱naṃ du̱hyamā̍nam.
sau̱myaṃ du̱gdham.
vā̱ru̱ṇamadhi̍ śritam.
vai̱śva̱de̱vā bhi̱ndava̍ḥ.
pau̱ṣṇamuda̍ntam.
sā̱ra̱sva̱taṃ vi̱ṣyanda̍mānam.
mai̱traṃ śara̍ḥ.
dhā̱turudvā̍sitam.
bṛha̱spate̱runnī̍tam.
sa̱vi̱tuḥ pra krā̎ntam.
dyā̱vā̱pṛ̱thi̱vya̍ṃ hri̱yamā̍ṇam.
ai̱ndrā̱gnamupa̍sannam.
a̱gneḥ pūrvā''hu̍tiḥ.
pra̱jāpa̍te̱rutta̍rā.
ai̱ndraṃ hu̱tam..50..

Anuvāka 8

da̱kṣi̱ṇa̱ta upa̍ sṛjati.
pi̱tṛ̱lo̱kame̱va tena̍ jayati.
prācī̱mā va̍rtayati.
de̱va̱lo̱kame̱va tena̍ jayati.
udī̍cīmā̱vṛtya̍ dogdhi.
ma̱nu̱ṣya̱lo̱kame̱va tena̍ jayati.
pūrvau̍ duhyājjye̱ṣṭhasya̍ jyaiṣṭhine̱yasya̍.
yo vā̍ ga̱taśrī̱ḥ syāt.
apa̍rau duhyātkani̱ṣṭhasya̍ kāniṣṭhine̱yasya̍.
yo vā̱ bubhū̍ṣet..51..

na saṃ mṛ̍śati.
pā̱pa̱va̱sya̱sasya̱ vyāvṛ̍ttyai.
vā̱ya̱vya̍ṃ vā e̱tadupa̍sṛṣṭam.
ā̱śvi̱naṃ du̱hyamā̍nam.
mai̱traṃ du̱gdham.
a̱rya̱mṇa u̍dvā̱syamā̍nam.
tvā̱ṣṭramu̍nnī̱yamā̍nam.
bṛha̱spate̱runnī̍tam.
sa̱vi̱tuḥ prakrā̎ntam.
dyā̱vā̱pṛ̱thi̱vya̍ṃ hri̱yamā̍ṇam..52..

ai̱ndrā̱gnamupa̍ sāditam.
sarvā̎bhyo̱ vā e̱ṣa de̱vatā̎bhyo juhoti.
yo̎'gniho̱traṃ ju̱hoti̍.
yathā̱ khalu̱ vai dhe̱nuṃ tī̱rthe ta̱rpaya̍ti.
e̱vama̍gniho̱trī yaja̍mānaṃ tarpayati.
tṛpya̍ti pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍ḥ.
pra su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ jā̍nāti.
paśya̍ti pu̱tram.
paśya̍ti̱ pautram̎.
pra pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rmithu̱nairjā̍yate.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̎'gniho̱traṃ juhva̍ti.
ya u̍ cainade̱vaṃ veda̍..53..

Anuvāka 9

trayo̱ vai prai̍yame̱dhā ā̍san.
teṣā̱ṃ trireko̎'gniho̱trama̍juhot.
dvireka̍ḥ.
sa̱kṛdeka̍ḥ.
teṣā̱ṃ yastriraju̍hot.
sa ṛ̱cā'ju̍hot.
yo dviḥ.
sa yaju̍ṣā.
yaḥ sa̱kṛt.
sa tū̱ṣṇīm..54..

yaśca̱ yaju̱ṣā'ju̍ho̱dyaśca̍ tū̱ṣṇīm.
tāvu̱bhāvā̎rdhnutām.
tasmā̱dyaju̱ṣā''hu̍ti̱ḥ pūrvā̍ hota̱vyā̎.
tū̱ṣṇīmutta̍rā.
u̱bhe e̱vardhī ava̍ rundhe.
a̱gnirjyoti̱rjyoti̍ra̱gniḥ svāheti̍ sā̱yaṃ ju̍hoti.
reta̍ e̱va tadda̍dhāti.
sūryo̱ jyoti̱rjyoti̱ḥ sūrya̱ḥ svāheti̍ prā̱taḥ.
reta̍ e̱va hi̱taṃ pra ja̍nayati.
reto̱ vā e̱tasya̍ hi̱taṃ na pra jā̍yate..55..

yasyā̎gniho̱tramahu̍ta̱ṃ sūryo̱'bhyu̍deti̍.
yadyante̱ syāt.
u̱nnīya̱ prāṅu̱dādra̍vet.
sa u̍pa̱sādyātami̍torāsīta.
sa ya̱dā tāmye̎t.
atha̱ bhūḥ svāheti̍ juhuyāt.
pra̱jāpa̍ti̱rvai bhū̱taḥ.
tame̱vopā̍sarat.
sa e̱vaina̱ṃ tata̱ unna̍yati.
nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍mānaḥ..56..

Anuvāka 10

yada̱gnimu̱ddhara̍ti.
vasa̍va̱starhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
vasu̍ṣve̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
nihi̍to dhūpā̱yañche̍te.
ru̱drāstarhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
ru̱dreṣve̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
pra̱tha̱mami̱dhmama̱rcirā la̍bhate.
ā̱di̱tyāstarhya̱gniḥ..57..

tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
ā̱di̱tyeṣve̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
sarva̍ e̱va sa̍rva̱śa i̱dhma ādī̎pto bhavati.
viśve̍ de̱vāstarhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
viśve̎ṣve̱vāsya̍ de̱veṣva̍gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
ni̱ta̱rāma̱rciru̱pāvai̍ti lohi̱nīke̍va bhavati.
indra̱starhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
indra̍ e̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati..58..

aṅgā̍rā bhavanti.
tebhyo'ṅgā̍rebhyo̱'rcirude̍ti.
pra̱jāpa̍ti̱starhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
pra̱jāpa̍tāve̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
śaro'ṅgā̍rā̱ adhyū̍hante.
brahma̱ tarhya̱gniḥ.
tasmi̱ṉ yasya̱ tathā̍vidhe̱ juhva̍ti.
brahma̍nne̱vāsyā̎gniho̱traṃ hu̱taṃ bha̍vati.
vasu̍ṣu ru̱dreṣvā̍di̱tyeṣu̱ viśve̍ṣu de̱veṣu̍.
indre̎ pra̱jāpa̍tau̱ brahman̍.
apa̍rivargame̱vāsyai̱tāsu̍ de̱vatā̍su hu̱taṃ bha̍vati.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̎'gniho̱traṃ juhva̍ti.
ya u̍ cainade̱vaṃ veda̍..59..

Anuvāka 11

ṛ̱taṃ tvā̍ sa̱tyena̱ pari̍ṣiñcā̱mīti̍ sā̱yaṃ pari̍ṣiñcati.
sa̱tyaṃ tva̱rtena̱ pari̍ṣiñcā̱mīti̍ prā̱taḥ.
a̱gnirvā ṛ̱tam.
a̱sāvā̍di̱tyaḥ sa̱tyam.
a̱gnime̱va tadā̍di̱tyena̍ sā̱yaṃ pari̍ṣiñcati.
a̱gninā̍''di̱tyaṃ prā̱taḥ saḥ.
yāva̍dahorā̱tre bhava̍taḥ.
tāva̍dasya lo̱kasya̍.
nārti̱rna riṣṭi̍ḥ.
nānto̱ na pa̍rya̱nto̎'sti.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̎'gniho̱traṃ juhva̍ti.
ya u̍cainade̱vaṃ veda̍..60..