मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

श्रीमद्भागवतपुराणम् — प्रथमस्कन्धः, अध्याय ६

3
प्रथमस्कन्धः · 6

भूयः पप्रच्छ तं ब्रह्मन् व्यासः सत्यवतीसुतः

सूत उवाच

(अनुष्टुप्) एवं निशम्य भगवान् देवर्षेर्जन्म कर्म च ।

भूयः पप्रच्छ तं ब्रह्मन् व्यासः सत्यवतीसुतः

॥१॥

व्यास उवाच

भिक्षुभिर्विप्रवसिते विज्ञानादेष्टृभिस्तव ।

वर्तमानो वयस्याद्ये ततः किमकरोद्भवान्

॥२॥

स्वायंभुव कया वृत्त्या वर्तितं ते परं वयः ।

कथं चेदमुदस्राक्षीः काले प्राप्ते कलेवरम्

॥३॥

प्राक्कल्पविषयामेतां स्मृतिं ते सुरसत्तम ।

न ह्येष व्यवधात्काल एष सर्वनिराकृतिः

॥४॥

नारद उवाच

भिक्षुभिर्विप्रवसिते विज्ञानादेष्टृभिर्मम ।

वर्तमानो वयस्याद्ये तत एतदकारषम्

॥५॥

एकात्मजा मे जननी योषिन्मूढा च किङ्करी ।

मय्यात्मजेऽनन्यगतौ चक्रे स्नेहानुबंधनम्

॥६॥

सास्वतंत्रा न कल्पासीद् योगक्षेमं ममेच्छती ।

ईशस्य हि वशे लोको योषा दारुमयी यथा

॥७॥

अहं च तद्ब्रह्मकुले ऊषिवांस्तदपेक्षया ।

दिग्देशकालाव्युत्पन्नो बालकः पञ्चहायनः

॥८॥

एकदा निर्गतां गेहाद् दुहन्तीं निशि गां पथि ।

सर्पोऽदशत्पदा स्पृष्टः कृपणां कालचोदितः

॥९॥

तदा तदहमीशस्य भक्तानां शमभीप्सतः ।

अनुग्रहं मन्यमानः प्रातिष्ठं दिशमुत्तराम्

॥१०॥

स्फीताञ्जनपदांस्तत्र पुरग्रामव्रजाकरान् ।

खेटखर्वटवाटीश्च वनान्युपवनानि च

॥११॥

चित्रधातुविचित्राद्रीन् इभभग्नभुजद्रुमान् ।

जलाशयान् शिवजलान् नलिनीः सुरसेविताः

॥१२॥

चित्रस्वनैः पत्ररथैः विभ्रमद् भ्रमरश्रियः ।

नलवेणुशरस्तम्ब कुशकीचकगह्वरम्

॥१३॥

एक एवातियातोऽहं अद्राक्षं विपिनं महत् ।

घोरं प्रतिभयाकारं व्यालोलूकशिवाजिरम्

॥१४॥

परिश्रान्तेन्द्रियात्माहं तृट्परीतो बुभुक्षितः ।

स्नात्वा पीत्वा ह्रदे नद्या उपस्पृष्टो गतश्रमः

॥१५॥

तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये पिप्पलोपस्थ आश्रितः ।

आत्मनात्मानमात्मस्थं यथाश्रुतमचिन्तयम्

॥१६॥

ध्यायतश्चरणांभोजं भावनिर्जितचेतसा ।

औत्कण्ठ्याश्रुकलाक्षस्य हृद्यासीन्मे शनैर्हरिः

॥१७॥

प्रेमातिभरनिर्भिन्न पुलकाङ्गोऽतिनिर्वृतः ।

आनंदसंप्लवे लीनो नापश्यमुभयं मुने

॥१८॥

रूपं भगवतो यत्तन् मनःकान्तं शुचापहम् ।

अपश्यन् सहसोत्तस्थे वैक्लव्याद् दुर्मना इव

॥१९॥

दिदृक्षुस्तदहं भूयः प्रणिधाय मनो हृदि ।

वीक्षमाणोऽपि नापश्यं अवितृप्त इवातुरः

॥२०॥

एवं यतन्तं विजने मामाहागोचरो गिराम् ।

गंभीरश्लक्ष्णया वाचा शुचः प्रशमयन्निव

॥२१॥

हन्तास्मिन् जन्मनि भवान् मा मां द्रष्टुमिहार्हति ।

अविपक्वकषायाणां दुर्दर्शोऽहं कुयोगिनाम्

॥२२॥

सकृद् यद् दर्शितं रूपं एतत्कामाय तेऽनघ ।

मत्कामः शनकैः साधु सर्वान् मुञ्चति हृच्छयान्

॥२३॥

सत्सेवयाऽदीर्घया ते जाता मयि दृढा मतिः ।

हित्वावद्यमिमं लोकं गन्ता मज्जनतामसि

॥२४॥

मतिर्मयि निबद्धेयं न विपद्येत कर्हिचित् ।

प्रजासर्गनिरोधेऽपि स्मृतिश्च मदनुग्रहात्

॥२५॥

(इंद्रवंशा) एतावदुक्त्वोपरराम तन्महद् भूतं नभोलिङ्गमलिङ्गमीश्वरम् ।

अहं च तस्मै महतां महीयसे शीर्ष्णावनामं विदधेऽनुकंपितः

॥२६॥

नामान्यनन्तस्य हतत्रपः पठन् गुह्यानि भद्राणि कृतानि च स्मरन् ।

गां पर्यटन् तुष्टमना गतस्पृहः कालं प्रतीक्षन् विमदो विमत्सरः

॥२७॥

(अनुष्टुप्) एवं कृष्णमतेर्ब्रह्मन् असक्तस्यामलात्मनः ।

कालः प्रादुरभूत्काले तडित्सौदामनी यथा

॥२८॥

प्रयुज्यमाने मयि तां शुद्धां भागवतीं तनुम् ।

आरब्धकर्मनिर्वाणो न्यपतत् पांचभौतिकः

॥२९॥

कल्पान्त इदमादाय शयानेऽम्भस्युदन्वतः ।

शिशयिषोरनुप्राणं विविशेऽन्तरहं विभोः

॥३०॥

सहस्रयुगपर्यन्ते उत्थायेदं सिसृक्षतः ।

मरीचिमिश्रा ऋषयः प्राणेभ्योऽहं च जज्ञिरे

॥३१॥

अंतर्बहिश्च लोकान् त्रीन् पर्येम्यस्कन्दितव्रतः ।

अनुग्रहात् महाविष्णोः अविघातगतिः क्वचित्

॥३२॥

देवदत्तामिमां वीणां स्वरब्रह्मविभूषिताम् ।

मूर्च्छयित्वा हरिकथां गायमानश्चराम्यहम्

॥३३॥

प्रगायतः स्ववीर्याणि तीर्थपादः प्रियश्रवाः ।

आहूत इव मे शीघ्रं दर्शनं याति चेतसि

॥३४॥

एतद्ध्यातुरचित्तानां मात्रास्पर्शेच्छया मुहुः ।

भवसिन्धुप्लवो दृष्टो हरिचर्यानुवर्णनम्

॥३५॥

यमादिभिर्योगपथैः कामलोभहतो मुहुः ।

मुकुंदसेवया यद्वत् तथात्माद्धा न शाम्यति

॥३६॥

सर्वं तदिदमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ ।

जन्मकर्मरहस्यं मे भवतश्चात्मतोषणम्

॥३७॥

सूत उवाच

एवं संभाष्य भगवान् नारदो वासवीसुतम् ।

आमंत्र्य वीणां रणयन् ययौ यादृच्छिको मुनिः

॥३८॥

अहो देवर्षिर्धन्योऽयं यत्कीर्तिं शार्ङ्गधन्वनः ।

गायन्माद्यन्निदं तंत्र्या रमयत्यातुरं जगत्

॥३९॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां प्रथमस्कन्धे व्यासनारदसंवादे षष्ठोऽध्यायः ॥ ६ ॥

हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre I/Chapitre 6