Skip to content

Prathamāṣṭakam, Tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ

Prathamāṣṭakam, Tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ

Anuvāka 1

de̱vā̱su̱rāḥ saṃya̍ttā āsan.
te de̱vā vi̍ja̱yamu̍pa̱yanta̍ḥ.
a̱gnīṣoma̍yosteja̱svinī̎sta̱nūḥ sannya̍dadhata.
i̱damu̍ no bhaviṣyati.
yadi̍ no je̱ṣyantīti̍.
tenā̱gnīṣomā̱vapā̎krāmatām.
te de̱vā vi̱jitya̍.
a̱gnīṣomā̱vanvai̎cchan.
te̎'gnimanva̍vindannṛ̱tuṣūthsa̍nnam.
tasya̱ vibha̍ktībhisteja̱svinī̎sta̱nūravā̍rundhata..1..

te soma̱manva̍vindan.
tama̍ghnan.
tasya̍ yathā'bhi̱jñāya̍ṃ ta̱nūrvya̍gṛhṇata.
te grahā̍ abhavan.
tadgrahā̍ṇāṃ graha̱tvam.
yasyai̱vaṃ vi̱duṣo̱ grahā̍ gṛ̱hyante̎.
tasya̱ tve̍va gṛ̍hī̱tāḥ.
nānā̎''gneyaṃ punarā̱dheye̍ kuryāt.
yadanā̎gneyaṃ punarā̱dheye̍ ku̱ryāt.
vyṛ̍ddhame̱va tat..2..

anā̎gneya̱ṃ vā e̱tatkri̍yate.
yathsa̱midha̱stanū̱napā̍tami̱ḍo ba̱ṟhirya̍jati.
u̱bhāvā̎gne̱yāvājya̍bhāgau syātām.
anā̎jyabhāgau bhavata̱ ityā̍huḥ.
yadu̱bhāvā̎gne̱yāva̱nvañcā̱viti̍.
a̱gnaye̱ pava̍mānā̱yotta̍raḥ syāt.
yatpava̍mānāya.
tenā''jya̍bhāgaḥ.
tena̍ sau̱myaḥ.
budha̍nvatyāgne̱yasyā''jya̍bhāgasya puro'nuvā̱kyā̍ bhavati..3..

yathā̍ su̱ptaṃ bo̱dhaya̍ti.
tā̱dṛge̱va tat.
a̱gninya̍ktāḥ patnīsaṃyā̱jānā̱mṛca̍ḥ syuḥ.
tenā̎''gne̱yaṃ sarva̍ṃ bhavati.
e̱ka̱dhā te̍ja̱svinī̎ṃ de̱vatā̱mupai̱tītyā̍huḥ.
saina̍mīśva̱rā pra̱daha̱ iti̍.
neti̍ brūyāt.
pra̱jana̍na̱ṃ vā a̱gniḥ.
pra̱jana̍name̱vopai̱tīti̍.
kṛ̱taya̍ju̱ḥ sambhṛ̍tasambhāra̱ ityā̍huḥ..4..

na sa̱mbhṛtyā̎ḥ sambhā̱rāḥ.
na yaju̍ḥ kā̱rya̍miti̍.
atho̱ khalu̍.
sa̱mbhṛtyā̍ e̱va sa̍mbhā̱rāḥ.
kā̱rya̍ṃ yaju̍ḥ.
pu̱na̱rā̱dheya̍sya̱ samṛ̍ddhyai.
teno̍pā̱ṃśu praca̍rati.
eṣya̍ iva̱ vā e̱ṣaḥ.
yatpu̍narā̱dheya̍ḥ.
yatho̍pā̱ṃśu na̱ṣṭami̱cchati̍..5..

tā̱dṛge̱va tat.
u̱ccaiḥ svi̍ṣṭa̱kṛta̱muthsṛ̍jati.
yathā̍ na̱ṣṭaṃ vi̱ttvā prāhā̱yamiti̍.
tā̱dṛge̱va tat.
e̱ka̱dhā te̍ja̱svinī̎ṃ de̱vatā̱mupai̱tītyā̍huḥ.
saina̍mīśva̱rā pra̱daha̱ iti̍.
tattathā̱ nopai̍ti.
pra̱yā̱jā̱nū̱yā̱jeṣve̱va vibha̍ktīḥ kuryāt.
ya̱thā̱pū̱rvamājya̍bhāgau̱ syātā̎m.
e̱vaṃ pa̍tnīsaṃyā̱jāḥ..6..

tadvai̎śvāna̱rava̍tpra̱jana̍navattara̱mupai̱tīti̍.
tadā̍huḥ.
vyṛ̍ddha̱ṃ vā e̱tat.
anā̎gneya̱ṃ vā e̱tatkri̍yata̱ iti̍.
neti̍ brūyāt.
a̱gniṃ pra̍tha̱maṃ vibha̍ktīnāṃ yajati.
a̱gnimu̍tta̱maṃ pa̍tnīsaṃyā̱jānā̎m.
tenā̎''gne̱yam.
tena̱ samṛ̍ddhaṃ kriyata̱ iti̍..7..

Anuvāka 2

de̱vā vai yathā̱darśa̍ṃ ya̱jñānāha̍ranta.
yo̎'gniṣṭo̱mam.
ya u̱kthyam̎.
yo̍'tirā̱tram.
te sa̱haiva sarve̍ vāja̱peya̍mapaśyan.
te.
a̱nyo̎'nyasmai̱ nāti̍ṣṭhanta.
a̱hama̱nena̍ yajā̱ iti̍.
te̎'bruvan.
ā̱jima̱sya dhā̍vā̱meti̍..8..

tasmi̍nnā̱jima̍dhāvan.
taṃ bṛha̱spati̱ruda̍jayat.
tenā̍yajata.
sa svārā̎jyamagacchat.
tamindro̎'bravīt.
māma̱nena̍ yāja̱yeti̍.
tenendra̍mayājayat.
so'gra̍ṃ de̱vatā̍nā̱ṃ paryai̎t.
aga̍ccha̱thsvārā̎jyam.
ati̍ṣṭhantāsmai̱ jyaiṣṭhyā̍ya..9..

ya e̱vaṃ vi̱dvān vā̍ja̱peye̍na̱ yaja̍te.
gaccha̍ti̱ svārā̎jyam.
agra̍ṃ samā̱nānā̱ṃ parye̍ti.
tiṣṭha̍nte'smai̱ jyaiṣṭhyā̍ya.
sa vā e̱ṣa brā̎hma̱ṇasya̍ cai̱va rā̍ja̱nya̍sya ca ya̱jñaḥ.
taṃ vā e̱taṃ vā̍ja̱peya̱ ityā̍huḥ.
vā̱jāpyo̱ vā e̱ṣaḥ.
vāja̱ṃ hye̍tena̍ de̱vā aiphsan̍.
somo̱ vai vā̍ja̱peya̍ḥ.
yo vai soma̍ṃ vāja̱peya̱ṃ veda̍..10..

vā̱jye̍vaina̍ṃ pī̱tvā bha̍vati.
ā'sya̍ vā̱jī jā̍yate.
anna̱ṃ vai vā̍ja̱peya̍ḥ.
ya e̱vaṃ veda̍.
atyannam̎.
ā'syā̎nnā̱do jā̍yate.
brahma̱ vai vā̍ja̱peya̍ḥ.
ya e̱vaṃ veda̍.
atti̱ brahma̱ṇā'nnam̎.
ā'sya̍ bra̱hmā jā̍yate..11..

vāgvai vāja̍sya prasa̱vaḥ.
ya e̱vaṃ veda̍.
ka̱roti̍ vā̱cā vī̱ryam̎.
aina̍ṃ vā̱cā ga̍cchati.
api̍vatī̱ṃ vāca̍ṃ vadati.
pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñānvyādi̍śat.
sa ā̱tmanvā̍ja̱peya̍madhatta.
taṃ de̱vā a̍bruvan.
e̱ṣa vāva ya̱jñaḥ.
yadvā̍ja̱peya̍ḥ..12..

apye̱va no'trā̱stviti̍.
tebhya̍ e̱tā ujji̍tī̱ḥ prāya̍cchat.
tā vā e̱tā ujji̍tayo̱ vyākhyā̍yante.
ya̱jñasya̍ sarva̱tvāya̍.
de̱vatā̍nā̱mani̍rbhāgāya.
de̱vā vai brahma̍ṇa̱ścānna̍sya ca̱ śama̍la̱mapā̎ghnan.
yadbrahma̍ṇa̱ḥ śama̍la̱māsī̎t.
sā gāthā̍ nārāśa̱ṃsya̍bhavat.
yadanna̍sya.
sā surā̎..13..

tasmā̱dgāya̍taśca ma̱ttasya̍ ca̱ na pra̍ti̱gṛhyam̎.
yatpra̍tigṛhṇī̱yāt.
śama̍la̱ṃ prati̍gṛhṇīyāt.
sarvā̱ vā e̱tasya̱ vāco'va̍ruddhāḥ.
yo vā̍japeyayā̱jī.
yā pṛ̍thi̱vyāṃ yā'gnau yā ra̍thanta̱re.
yā'ntari̍kṣe̱ yā vā̱yau yā vā̍made̱vye.
yā di̱vi yā''di̱tye yā bṛ̍ha̱ti.
yā'phsu yauṣa̍dhīṣu̱ yā vana̱spati̍ṣu.
tasmā̎dvājapeyayā̱jyārtvi̍jīnaḥ.
sarvā̱ hya̍sya̱ vāco'va̍ruddhāḥ..14..

Anuvāka 3

de̱vā vai yada̱nyairgrahai̎rya̱jñasya̱ nāvāru̍ndhata.
tada̍tigrā̱hyai̍rati̱gṛhyāvā̍rundhata.
tada̍tigrā̱hyā̍ṇāmatigrāhya̱tvam.
yada̍tigrā̱hyā̍ gṛ̱hyante̎.
yade̱vānyairgrahai̎rya̱jñasya̱ nāva̍ ru̱ndhe.
tade̱va taira̍ti̱gṛhyāva̍ rundhe.
pañca̍ gṛhyante.
pāṅkto̍ ya̱jñaḥ.
yāvā̍ne̱va ya̱jñaḥ.
tamā̱ptvā'va̍ rundhe..15..

sarva̍ ai̱ndrā bha̍vanti.
e̱ka̱dhaiva yaja̍māna indri̱yaṃ da̍dhati.
sa̱ptada̍śa prājāpa̱tyā grahā̍ gṛhyante.
sa̱pta̱da̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
pra̱jāpa̍te̱rāptyai̎.
eka̍ya̱rcā gṛ̍hṇāti.
e̱ka̱dhaiva yaja̍māne vī̱rya̍ṃ dadhāti.
so̱ma̱gra̱hāṃśca̍ surāgra̱hāṃśca̍ gṛhṇāti.
e̱tadvai de̱vānā̎ṃ para̱mamannam̎.
yathsoma̍ḥ..16..

e̱tanma̍nu̱ṣyā̍ṇām.
yathsurā̎.
pa̱ra̱meṇai̱vāsmā̍ a̱nnādye̱nāva̍rama̱nnādya̱mava̍ rundhe.
so̱ma̱gra̱hāngṛ̍hṇāti.
brahma̍ṇo̱ vā e̱tatteja̍ḥ.
yathsoma̍ḥ.
brahma̍ṇa e̱va teja̍sā̱ tejo̱ yaja̍māne dadhāti.
su̱rā̱gra̱hāngṛ̍hṇāti.
anna̍sya̱ vā e̱tacchama̍lam.
yathsurā̎..17..

anna̍syai̱va śama̍lena̱ śama̍la̱ṃ yaja̍mānā̱dapa̍hanti.
so̱ma̱gra̱hāṃśca̍ surāgra̱hāṃśca̍ gṛhṇāti.
pumā̱ṉ vai soma̍ḥ.
strī surā̎.
tanmi̍thu̱nam.
mi̱thu̱name̱vāsya̱ tadya̱jñe ka̍roti pra̱jana̍nāya.
ā̱tmāna̍me̱va so̍magra̱haiḥ spṛ̍ṇoti.
jā̱yāṃ su̍rāgra̱haiḥ.
tasmā̎dvājapeyayā̱jya̍muṣmi̍m̐llo̱ke striya̱ṃ sambha̍vati.
vā̱ja̱peyā̍bhijita̱ṃ hya̍sya..18..

pūrve̍ somagra̱hā gṛ̍hyante.
apa̍re surāgra̱hāḥ.
pu̱ro̱'kṣaṃ so̍magra̱hānthsā̍dayati.
pa̱ścā̱da̱kṣaṃ su̍rāgra̱hān.
pā̱pa̱va̱sya̱sasya̱ vidhṛ̍tyai.
e̱ṣa vai yaja̍mānaḥ.
yathsoma̍ḥ.
anna̱ṃ surā̎.
so̱ma̱gra̱hāṃśca̍ surāgra̱hāṃśca̱ vyati̍ṣajati.
a̱nnādye̍nai̱vaina̱ṃ vyati̍ṣajati..19..

sa̱mpṛca̍ḥ stha̱ saṃ mā̍ bha̱dreṇa̍ pṛ̱ṅktetyā̍ha.
anna̱ṃ vai bha̱dram.
a̱nnādye̍nai̱vaina̱ṃ saṃsṛ̍jati.
anna̍sya̱ vā e̱tacchama̍lam.
yathsurā̎.
pā̱pmeva̱ khalu̱ vai śama̍lam.
pā̱pmanā̱ vā e̍name̱tacchama̍lena̱ vyati̍ṣajati.
yathso̍magra̱hāṃśca̍ surāgra̱hāṃśca̍ vyati̱ṣaja̍ti.
vi̱pṛca̍ḥ stha̱ vi mā̍ pā̱pmanā̍ pṛ̱ṅktetyā̍ha.
pā̱pmanai̱vaina̱ṃ śama̍lena̱ vyāva̍rtayati..20..

tasmā̎dvājapeyayā̱jī pū̱to medhyo̍ dakṣi̱ṇya̍ḥ.
prāṅuddra̍vati somagra̱haiḥ.
a̱mume̱va tairlo̱kama̱bhija̍yati.
pra̱tyaṅkhsu̍rāgra̱haiḥ.
i̱mame̱va tairlo̱kama̱bhija̍yati.
prati̍ṣṭhanti somagra̱haiḥ.
yāva̍de̱va sa̱tyam.
tena̍ sūyate.
vā̱ja̱sṛdbhya̍ḥ surāgra̱hān ha̍ranti.
anṛ̍tenai̱va viśa̱ṃ saṃsṛ̍jati.
hi̱ra̱ṇya̱pā̱traṃ madho̎ḥ pū̱rṇaṃ da̍dāti.
ma̱dha̱vyo̍'sā̱nīti̍.
e̱ka̱dhā bra̱hmaṇa̱ upa̍ harati.
e̱ka̱dhaiva yaja̍māna̱ āyu̱stejo̍ dadhāti..21..

Anuvāka 4

bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
nāgni̍ṣṭo̱mo nokthya̍ḥ.
na ṣo̍ḍa̱śī nāti̍rā̱traḥ.
atha̱ kasmā̎dvāja̱peye̱ sarve̍ yajñakra̱tavo'va̍rudhyanta̱ iti̍.
pa̱śubhi̱riti̍ brūyāt.
ā̱gne̱yaṃ pa̱śumāla̍bhate.
a̱gni̱ṣṭo̱mame̱va tenāva̍ rundhe.
ai̱ndrā̱gneno̱kthyam̎.
ai̱ndreṇa̍ ṣoḍa̱śina̍ḥ sto̱tram.
sā̱ra̱sva̱tyā'ti̍rā̱tram..22..

mā̱ru̱tyā bṛ̍ha̱taḥ sto̱tram.
e̱tāva̍nto̱ vai ya̍jñakra̱tava̍ḥ.
tānpa̱śubhi̍re̱vāva̍ rundhe.
ā̱tmāna̍me̱va spṛ̍ṇotyagniṣṭo̱mena̍.
prā̱ṇā̱pā̱nāvu̱kthye̍na.
vī̱rya̍ṃ ṣoḍa̱śina̍ḥ sto̱treṇa̍.
vāca̍matirā̱treṇa̍.
pra̱jāṃ bṛ̍ha̱taḥ sto̱treṇa̍.
i̱mame̱va lo̱kama̱bhija̍yatyagniṣṭo̱mena̍.
a̱ntari̍kṣamu̱kthye̍na..23..

su̱va̱rgaṃ lo̱kaṃ ṣo̍ḍa̱śina̍ḥ sto̱treṇa̍.
de̱va̱yānā̍ne̱va pa̱tha āro̍hatyatirā̱treṇa̍.
nāka̍ṃ rohati bṛha̱taḥ sto̱treṇa̍.
teja̍ e̱vā''tmandha̍tta āgne̱yena̍ pa̱śunā̎.
ojo̱ bala̍maindrā̱gnena̍.
i̱ndri̱yamai̱ndreṇa̍.
vāca̍ṃ sārasva̱tyā.
u̱bhāve̱va de̍valo̱kaṃ ca̍ manuṣyalo̱kaṃ cā̱bhija̍yati māru̱tyā va̱śayā̎.
sa̱ptada̍śa prājāpa̱tyānpa̱śūnāla̍bhate.
sa̱pta̱da̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ..24..

pra̱jāpa̍te̱rāptyai̎.
śyā̱mā eka̍rūpā bhavanti.
e̱vami̍va̱ hi pra̱jāpa̍ti̱ḥ samṛ̍ddhyai.
tānparya̍gnikṛtā̱nuthsṛ̍jati.
ma̱ruto̍ ya̱jñama̍jighāṃsanpra̱jāpa̍teḥ.
tebhya̍ e̱tāṃ mā̍ru̱tīṃ va̱śāmāla̍bhata.
tayai̱vainā̍naśamayat.
mā̱ru̱tyā pra̱carya̍.
e̱tānthsaṃjña̍payet.
ma̱ruta̍ e̱va śa̍mayi̱tvā..25..

e̱taiḥ praca̍rati.
ya̱jñasyāghā̍tāya.
e̱ka̱dhā va̱pā ju̍hoti.
e̱ka̱de̱va̱tyā̍ hi.
e̱te.
atho̍ eka̱dhaiva yaja̍māne vī̱rya̍ṃ dadhāti.
nai̱vā̱reṇa̍ sa̱ptada̍śaśarāveṇai̱tarhi̱ praca̍rati.
e̱tatpu̍roḍāśā̱ hye̍te.
atho̍ paśū̱nāme̱va chi̱dramapi̍dadhāti.
sā̱ra̱sva̱tyotta̱mayā̱ praca̍rati.
vāgvai sara̍svatī.
tasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ vāgu̍tta̱mā.
atho̎ pra̱jāpa̍tāve̱va ya̱jñaṃ prati̍ṣṭhāpayati.
pra̱jāpa̍ti̱ṟhi vāk.
apa̍nnadatī bhavati.
tasmā̎nmanu̱ṣyā̎ḥ sarvā̱ṃ vāca̍ṃ vadanti..26..

Anuvāka 5

sā̱vi̱traṃ ju̍hoti̱ karma̍ṇaḥ karmaṇaḥ pu̱rastā̎t.
kastadve̱detyā̍huḥ.
yadvā̍ja̱peya̍sya̱ pūrva̱ṃ yadapa̍ra̱miti̍.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱va ya̍thāpū̱rvaṃ karmā̍ṇi karoti.
sava̍nesavane juhoti.
ā̱krama̍ṇame̱va tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai.
vā̱caspati̱rvāca̍ma̱dya sva̍dāti na̱ ityā̍ha.
vāgvai de̱vānā̎ṃ pu̱rā'nna̍māsīt.
vāca̍me̱vāsmā̱ anna̍ṃ svadayati..27..

indra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtra̍ghna̱ iti̱ ratha̍mu̱pāva̍harati̱ viji̍tyai.
vāja̍sya̱ nu pra̍sa̱ve mā̱tara̍ṃ ma̱hīmityā̍ha.
yaccai̱veyam.
yaccā̱syāmadhi̍.
tade̱vāva̍ rundhe.
atho̱ tasmi̍nne̱vobhaye̱'bhiṣi̍cyate.
a̱phsva̍ntara̱mṛta̍ma̱phsu bhe̍ṣa̱jamityaśvā̎npalpūlayati.
a̱phsu vā aśva̍sya̱ tṛtī̍ya̱ṃ pravi̍ṣṭam.
tada̍nu̱vena̱nvava̍plavate.
yada̱phsu pa̍lpū̱laya̍ti..28..

yade̱vāsyā̱phsu pravi̍ṣṭam.
tade̱vāva̍ rundhe.
ba̱hu vā aśvo̍'me̱dhyamupa̍gacchati.
yada̱phsu pa̍lpū̱laya̍ti.
medhyā̍ne̱vainā̎nkaroti.
vā̱yurvā̎ tvā̱ manu̍rvā̱ tvetyā̍ha.
e̱tā vā e̱taṃ de̱vatā̱ agre̱ aśva̍mayuñjan.
tābhi̍re̱vainān̍ yunakti.
sa̱vasyojji̍tyai.
yaju̍ṣā yunakti̱ vyāvṛ̍ttyai..29..

apā̎nnapādāśuhema̱nniti̱ sammā̎rṣṭi.
medhyā̍ne̱vainā̎nkaroti.
atho̱ stautye̱vainā̍nā̱jiṃ sa̍riṣya̱taḥ.
vi̱ṣṇu̱kra̱mānkra̍mate.
viṣṇu̍re̱va bhū̱tvemām̐llo̱kāna̱bhija̍yati.
vai̱śva̱de̱vo vai ratha̍ḥ.
a̱ṅkau nya̱ṅkāva̱bhito̱ ratha̱ṃ yāvityā̍ha.
yā e̱va de̱vatā̱ rathe̱ pravi̍ṣṭāḥ.
tābhya̍ e̱va nama̍skaroti.
ā̱tmano'nā̎rtyai.
aśa̍marathaṃ bhāvuko'sya̱ ratho̍ bhavati.
ya e̱vaṃ veda̍..30..

Anuvāka 6

de̱vasyā̱haṃ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ vāja̍ṃ jeṣa̱mityā̍ha.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱va brahma̍ṇā̱ vāja̱mujja̍yati.
de̱vasyā̱haṃ sa̍vi̱tuḥ pra̍sa̱ve bṛha̱spati̍nā vāja̱jitā̱ varṣi̍ṣṭha̱ṃ nāka̍ṃ ruheya̱mityā̍ha.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱va brahma̍ṇā̱ varṣi̍ṣṭha̱ṃ nāka̍ṃ rohati.
cātvā̍le rathaca̱kraṃ nimi̍taṃ rohati.
ato̱ vā aṅgi̍rasa utta̱māḥ su̍va̱rgaṃ lo̱kamā̍yan.
sā̱kṣāde̱va yaja̍mānaḥ suva̱rgaṃ lo̱kame̍ti.
āve̎ṣṭayati.
vajro̱ vai ratha̍ḥ.
vajre̍ṇai̱va diśo̱'bhija̍yati..31..

vā̱jinā̱ṃ sāma̍ gāyate.
anna̱ṃ vai vāja̍ḥ.
anna̍me̱vāva̍ rundhe.
vā̱co varṣma̍ de̱vebhyo'pā̎krāmat.
tadvana̱spatī̱nprāvi̍śat.
saiṣā vāgvana̱spati̍ṣu vadati.
yā du̍ndu̱bhau.
tasmā̎ddundu̱bhiḥ sarvā̱ vāco'ti̍vadati.
du̱ndu̱bhīnthsa̱māghna̍nti.
pa̱ra̱mā vā e̱ṣā vāk..32..

yā du̍ndu̱bhau.
pa̱ra̱mayai̱va vā̱cā'va̍rā̱ṃ vāca̱ma̍va rundhe.
atho̍ vā̱ca e̱va varṣma̱ yaja̍mā̱no'va̍ rundhe.
indrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada̱tendra̱ṃ vāja̍ṃ jāpaya̱tendro̱ vāja̍majayi̱dityā̍ha.
e̱ṣa vā e̱tarhīndra̍ḥ.
yo yaja̍te.
yaja̍māna e̱va vāja̱mujja̍yati.
sa̱ptada̍śa pravyā̱dhānā̱jiṃ dhā̍vanti.
sa̱pta̱da̱śaṃ sto̱traṃ bha̍vati.
sa̱ptada̍śasaptadaśa dīyante..33..

sa̱pta̱da̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
pra̱jā̍pate̱rāptyai̎.
arvā̍'si̱ sapti̍rasi vā̱jya̍sītyā̍ha.
a̱gnirvā arvā̎.
vā̱yuḥ sapti̍ḥ.
ā̱di̱tyo vā̱jī.
e̱tābhi̍re̱vāsmai̍ de̱vatā̍bhirdevara̱thaṃ yu̍nakti.
pra̱ṣṭi̱vā̱hina̍ṃ yunakti.
pra̱ṣṭi̱vā̱hī vai de̍vara̱thaḥ.
de̱va̱ra̱thame̱vāsmai̍ yunakti..34..

vāji̍no̱ vāja̍ṃ dhāvata̱ kāṣṭhā̎ṃ gaccha̱tetyā̍ha.
su̱va̱rgo vai lo̱kaḥ kāṣṭhā̎.
su̱va̱rgame̱va lo̱kaṃ ya̍nti.
su̱va̱rgaṃ vā e̱te lo̱kaṃ ya̍nti.
ya ā̱jiṃ dhāva̍nti.
prāñco̍ dhāvanti.
prāṅi̍va̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ.
ca̱ta̱sṛbhi̱ranu̍ mantrayate.
ca̱tvāri̱ chandā̍ṃsi.
chando̍bhire̱vainā̎nthsuva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati..35..

pra vā e̱te̎'smāllo̱kāccya̍vante.
ya ā̱jiṃ dhāva̍nti.
uda̍ṃ ca̱ āva̍rtante.
a̱smāde̱va tena̍ lo̱kānnaya̍nti.
ra̱tha̱vi̱mo̱ca̱nīya̍ṃ juhoti̱ prati̍ṣṭhityai.
ā mā̱ vāja̍sya prasa̱vo ja̍gamyā̱dityā̍ha.
anna̱ṃ vai vāja̍ḥ.
anna̍me̱vāva̍ rundhe.
ya̱thā̱lo̱kaṃ vā e̱ta ujja̍yanti.
ya ā̱jiṃ dhāva̍nti..36..

kṛ̱ṣṇala̍ṃ kṛṣṇalaṃ vāja̱sṛdbhya̱ḥ praya̍cchati.
yame̱va te vāja̍ṃ lo̱kamu̱jjaya̍nti.
taṃ pa̍ri̱krīyāva̍ rundhe.
e̱ka̱dhā bra̱hmaṇa̱ upa̍harati.
e̱ka̱dhaiva yaja̍māne vī̱rya̍ṃ dadhāti.
de̱vā vā oṣa̍dhīṣvā̱jima̍yuḥ.
tā bṛha̱spati̱ruda̍jayat.
sa nī̱vārā̱nnira̍vṛṇīta.
tannī̱vārā̍ṇāṃ nīvāra̱tvam.
nai̱vā̱raśca̱rurbha̍vati..37..

e̱tadvai de̱vānā̎ṃ para̱mamannam̎.
yannī̱vārā̎ḥ.
pa̱ra̱meṇai̱vāsmā̍ a̱nnādye̱nāva̍rama̱nnādya̱mava̍ rundhe.
sa̱ptada̍śaśarāvo bhavati.
sa̱pta̱da̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
pra̱jāpa̍te̱rāptye̎.
kṣī̱re bha̍vati.
ruca̍me̱vāsmi̍ndadhāti.
sa̱rpiṣvā̎nbhavati medhya̱tvāya̍.
bā̱ṟha̱spa̱tyo vā e̱ṣa de̱vata̍yā..38..

yo vā̍ja̱peye̍na̱ yaja̍te.
bā̱ṟha̱spa̱tya e̱ṣa ca̱ruḥ.
aśvā̎nthsariṣya̱taḥ sa̱sruṣa̱ścāva̍ ghrāpayati.
yame̱va te vāja̍ṃ lo̱kamu̱jjaya̍nti.
tame̱vāva̍ rundhe.
ajī̍jipata vanaspataya̱ indra̱ṃ vāja̱ṃ vimu̍cyadhva̱miti̍ dundu̱bhīn vimu̍ñcati.
yame̱va te vāja̍ṃ lo̱kami̍ndri̱yaṃ du̍ndu̱bhaya̍ u̱jjaya̍nti.
tame̱vāva̍ rundhe..39..

Anuvāka 7

tā̱rpyaṃ yaja̍māna̱ṃ pari̍dhāpayati.
ya̱jño vai tā̱rpyam.
ya̱jñenai̱vaina̱ṃ sama̍rdhayati.
da̱rbha̱maya̱ṃ pari̍dhāpayati.
pa̱vitra̱ṃ vai da̱rbhāḥ.
pu̱nātye̱vainam̎.
vāja̱ṃ vā e̱ṣo'va̍ruruthsate.
yo vā̍ja̱peye̍na̱ yaja̍te.
oṣa̍dhaya̱ḥ khalu̱ vai vāja̍ḥ.
yadda̍rbha̱maya̍ṃ paridhā̱paya̍ti..40..

vāja̱syāva̍ruddhyai.
jāya̱ ehi̱ suvo̱ rohā̱vetyā̍ha.
patni̍yā e̱vaiṣa ya̱jñasyā̎nvāra̱mbho'na̍vacchittyai.
sa̱ptada̍śāratni̱ryūpo̍ bhavati.
sa̱pta̱da̱śaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
pra̱jāpa̍te̱rāptyai̎.
tū̱pa̱raścatu̍raśrirbhavati.
gau̱dhū̱maṃ ca̱ṣālam̎.
na vā e̱te vrī̱hayo̱ na yavā̎ḥ.
yadgo̱dhūmā̎ḥ..41..

e̱vami̍va̱ hi pra̱jāpa̍ti̱ḥ samṛ̍ddhyai.
atho̍ a̱mume̱vāsmai̍ lo̱kamanna̍vantaṃ karoti.
vāso̍bhirveṣṭayati.
e̱ṣa vai yaja̍mānaḥ.
yadyūpa̍ḥ.
sa̱rva̱de̱va̱tya̍ṃ vāsa̍ḥ.
sarvā̍bhire̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ sama̍rdhayati.
atho̍ ā̱krama̍ṇame̱va tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai.
dvāda̍śa vājaprasa̱vīyā̍ni juhoti..42..

dvāda̍śa̱ māsā̎ḥ saṃvathsa̱raḥ.
sa̱ṃva̱thsa̱rame̱va prī̍ṇāti.
atho̍ saṃvathsa̱rame̱vāsmā̱ upa̍dadhāti.
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai.
da̱śabhi̱ḥ kalpai̍ rohati.
nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ.
nābhi̍rdaśa̱mī.
prā̱ṇāne̱va ya̍thāsthā̱naṃ ka̍lpayi̱tvā.
su̱va̱rgaṃ lo̱kame̍ti.
e̱tāva̱dvai puru̍ṣasya̱ svam..43..

yāva̍tprā̱ṇāḥ.
yāva̍de̱vāsyāsti̍.
tena̍ sa̱ha su̍va̱rgaṃ lo̱kame̍ti.
suva̍rde̱vāṃ a̍ga̱nmetyā̍ha.
su̱va̱rgame̱va lo̱kame̍ti.
a̱mṛtā̍ abhū̱metyā̍ha.
a̱mṛta̍miva̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ.
pra̱jāpa̍teḥ pra̱jā a̍bhū̱metyā̍ha.
prā̱jā̱pa̱tyo vā a̱yaṃ lo̱kaḥ.
a̱smāde̱va tena̍ lo̱kānnaiti̍..44..

sama̱haṃ pra̱jayā̱ saṃ mayā̎ pra̱jetyā̍ha.
ā̱me̱vaitāmā śā̎ste.
ā̱sa̱pu̱ṭairghna̍nti.
anna̱ṃ vā i̱yam.
a̱nnādye̍nai̱vaina̱ṃ sama̍rdhayanti.
ūṣai̎rghnanti.
e̱te hi sā̱kṣādannam̎.
yadūṣā̎ḥ.
sā̱kṣāde̱vaina̍ma̱nnādye̍na̱ sama̍rdhayanti.
pu̱rastā̎tpra̱tyañca̎ṃ ghnanti..45..

pu̱rastā̱ddhi pra̍tī̱cīna̱manna̍ma̱dyate̎.
śī̱ṟṣa̱to ghna̍nti.
śī̱ṟṣa̱to hyanna̍ma̱dyate̎.
di̱gbhyo ghna̍nti.
di̱gbhya e̱vāsmā̍ a̱nnādya̱mava̍rundhate.
ī̱śva̱ro vā e̱ṣa parā̎ṅpra̱dagha̍ḥ.
yo yūpa̱ṃ roha̍ti.
hira̍ṇyama̱dhyava̍rohati.
a̱mṛta̱ṃ vai hira̍ṇyam.
a̱mṛta̍ṃ suva̱rgo lo̱kaḥ..46..

a̱mṛta̍ e̱va su̍va̱rge lo̱ke prati̍ tiṣṭhati.
śa̱tamā̍naṃ bhavati.
śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍yaḥ.
āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍ tiṣṭhati.
puṣṭyai̱ vā e̱tadrū̱pam.
yada̱jā.
triḥ sa̍ṃvathsa̱rasyā̱nyānpa̱śūnpari̱ prajā̍yate.
ba̱stā̱ji̱nama̱dhyava̍ rohati.
puṣṭyā̍me̱va pra̱jana̍ne̱ prati̍ tiṣṭhati..47..

Anuvāka 8

sa̱ptānna̍ho̱māñju̍hoti.
sa̱pta vā annā̍ni.
yāva̍ntye̱vānnā̍ni.
tānye̱vāva̍ rundhe.
sa̱pta grā̱myā oṣa̍dhayaḥ.
sa̱ptāra̱ṇyāḥ.
u̱bhayī̍ṣā̱mava̍ruddhyai.
anna̍syānnasya juhoti.
anna̍syānna̱syāva̍ruddhyai.
yadvā̍japeyayā̱jyana̍varuddhasyāśñī̱yāt..48..

ava̍ruddhena̱ vyṛ̍ddhyeta.
sarva̍sya samava̱dāya̍ juhoti.
ana̍varuddha̱syāva̍ruddhyai.
audu̍mbareṇa sru̱veṇa̍ juhoti.
ūrgvā anna̍mudu̱mbara̍ḥ.
ū̱rja e̱vānnādya̱syāva̍ruddhyai.
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha.
sa̱vi̱tṛpra̍sūta e̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā de̱vatā̍bhira̱bhiṣi̍ñcati.
anna̍syānnasyā̱bhiṣi̍ñcati.
anna̍syānna̱syāva̍ruddhyai..49..

pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ma̱bhiṣi̍ñcati.
pu̱rastā̱ddhi pra̍tī̱cīna̱manna̍ma̱dyate̎.
śī̱ṟṣa̱to̍'bhiṣi̍ñcati.
śī̱ṟṣa̱to hyanna̍ma̱dyate̎.
ā mukhā̍da̱nvava̍srāvayati.
mu̱kha̱ta e̱vāsmā̍ a̱nnādya̍ṃ dadhāti.
a̱gnestvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍ha.
e̱ṣa vā a̱gneḥ sa̱vaḥ.
tenai̱vaina̍ma̱bhiṣi̍ñcati.
indra̍sya tvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍ha..50..

i̱ndri̱yame̱vāsmi̍nne̱tena̍ dadhāti.
bṛha̱spate̎stvā̱ sāmrā̎jyenā̱bhiṣi̍ñcā̱mītyā̍ha.
brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛha̱spati̍ḥ.
brahma̍ṇai̱vaina̍ma̱bhiṣi̍ñcati.
so̱ma̱gra̱hāṃścā̍vadānī̱yāni̍ ca̱rtvigbhya̱ upa̍haranti.
a̱mume̱va tairlo̱kamanna̍vantaṃ karoti.
su̱rā̱gra̱hāṃścā̍navadānī̱yāni̍ ca vāja̱sṛdbhya̍ḥ.
i̱mame̱va tairlo̱kamanna̍vantaṃ karoti.
atho̍ u̱bhayī̎ṣve̱vābhiṣi̍cyate.
vi̱mā̱thaṃ ku̍rvate vāja̱sṛta̍ḥ..51..

i̱ndri̱yasyāva̍ruddhyai.
ani̍ruktābhiḥ prātaḥ sava̱ne stu̍vate.
ani̍ruktaḥ pra̱jāpa̍tiḥ.
pra̱jāpa̍te̱rāptyai̎.
vāja̍vatībhi̱rmādhya̍ṃ dine.
anna̱ṃ vai vāja̍ḥ.
anna̍me̱vāva̍ rundhe.
śi̱pi̱vi̱ṣṭava̍tībhistṛtīyasava̱ne.
ya̱jño vai viṣṇu̍ḥ.
pa̱śava̱ḥ śipi̍ḥ.
ya̱jña e̱va pa̱śuṣu̱ prati̍ tiṣṭhati.
bṛ̱hadantya̍ṃ bhavati.
anta̍me̱vaina̍ṃ śri̱yai ga̍mayati..52..

Anuvāka 9

nṛ̱ṣada̱ṃ tvetyā̍ha.
pra̱jā vai nṝn.
pra̱jānā̍me̱vaitena̍ sūyate.
dru̱ṣada̱mityā̍ha.
vana̱spata̍yo̱ vai dru.
vana̱spatī̍nāme̱vaitena̍ sūyate.
bhu̱va̱na̱sada̱mityā̍ha.
ya̱dā vai vasī̍yā̱nbhava̍ti.
bhuva̍namaga̱nniti̱ vai tamā̍huḥ.
bhuva̍name̱vaitena̍ gacchati..53..

a̱phsu̱ṣada̍ṃ tvā ghṛta̱sada̱mityā̍ha.
a̱pāme̱vaitena̍ ghṛ̱tasya̍ sūyate.
vyo̱ma̱sada̱mityā̍ha.
ya̱dā vai vasī̍yā̱nbhava̍ti.
vyo̍māga̱nniti̱ vai tamā̍huḥ.
vyo̍mai̱vaitena̍ gacchati.
pṛ̱thi̱vi̱ṣada̍ṃ tvā'ntarikṣa̱sada̱mityā̍ha.
e̱ṣāme̱vaitena̍ lo̱kānā̍ṃ sūyate.
tasmā̎dvājapeyayā̱jī na kañca̱na pra̱tyava̍rohati.
apī̍va̱ hi de̱vatā̍nāṃ sū̱yate̎..54..

nā̱ka̱sada̱mityā̍ha.
ya̱dā vai vasī̍yā̱nbhava̍ti.
nāka̍maga̱nniti̱ vai tamā̍huḥ.
nāka̍me̱vaitena̍ gacchati.
ye grahā̎ḥ pañcaja̱nīnā̱ ityā̍ha.
pa̱ñca̱ja̱nānā̍me̱vaitena̍ sūyate.
a̱pāṃ rasa̱mudva̍yasa̱mityā̍ha.
a̱pāme̱vaitena̱ rasa̍sya sūyate.
sūrya̍raśmiṃ sa̱mābhṛ̍ta̱mityā̍ha saśukra̱tvāya̍..55..

Anuvāka 10

indro̍ vṛ̱traṃ ha̱tvā.
asu̍rānparā̱bhāvya̍.
so̍'māvā̱syā̎ṃ pratyāga̍cchat.
te pi̱tara̍ḥ pūrve̱dyurāga̍cchan.
pi̱tṝn ya̱jño̍'gacchat.
taṃ de̱vāḥ puna̍rayācanta.
tame̎bhyo̱ na puna̍radaduḥ.
te̎'bruva̱nvara̍ṃ vṛṇāmahai.
atha̍ va̱ḥ puna̍rdāsyāmaḥ.
a̱smabhya̍me̱va pū̎rve̱dyuḥ kri̍yātā̱ iti̍..56..

tame̎bhya̱ḥ puna̍radaduḥ.
tasmā̎tpi̱tṛbhya̍ḥ pūrve̱dyuḥ kri̍yate.
yatpi̱tṛbhya̍ḥ pūrve̱dyuḥ ka̱roti̍.
pi̱tṛbhya̍ e̱va tadya̱jñaṃ ni̱ṣkrīya̱ yaja̍māna̱ḥ prata̍nute.
somā̍ya pi̱tṛpī̍tāya sva̱dhā nama̱ ityā̍ha.
pi̱ture̱vādhi̍ somapī̱thamava̍ rundhe.
na hi pi̱tā pra̱mīya̍māṇa̱ āhai̱ṣa so̍mapī̱tha iti̍.
i̱ndri̱yaṃ vai so̍mapī̱thaḥ.
i̱ndri̱yame̱va so̍mapī̱thamava̍ rundhe.
tene̎ndri̱yeṇa̍ dvi̱tīyā̎ṃ jā̱yāma̱bhya̍śñute..57..

e̱tadvai brāhma̍ṇaṃ pu̱rā vā̍javaśrava̱sā vi̱dāma̍kran.
tasmā̱tte dvedve̍ jā̱ye a̱bhyā̎kṣata.
ya e̱vaṃ veda̍.
a̱bhi dvi̱tīyā̎ṃ jā̱yāma̍śñute.
a̱gnaye̍ kavya̱vāha̍nāya sva̱dhā nama̱ ityā̍ha.
ya e̱va pi̍tṛ̱ṇāma̱gniḥ.
taṃ prī̍ṇāti.
ti̱sra āhu̍tīrjuhoti.
trirnida̍dhāti.
ṣaṭthsaṃ pa̍dyante..58..

ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ.
ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti.
tū̱ṣṇīṃ mekṣa̍ṇa̱māda̍dhāti.
asti̍ vā̱ hi ṣa̱ṣṭha ṛ̱turna vā̎.
de̱vān vai pi̱tṝnprī̱tān.
ma̱nu̱ṣyā̎ḥ pi̱taro'nu̱ prapi̍pate.
ti̱sra āhu̍tīrjuhoti.
trirnida̍dhāti.
ṣaṭthsaṃ pa̍dyante.
ṣaḍvā ṛ̱tava̍ḥ..59..

ṛ̱tava̱ḥ khalu̱ vai de̱vāḥ pi̱tara̍ḥ.
ṛ̱tūne̱va de̱vānpi̱tṝnprī̍ṇāti.
tānprī̱tān.
ma̱nu̱ṣyā̎ḥ pi̱taro'nu̱ prapi̍pate.
sa̱kṛ̱dā̱cchi̱nnaṃ ba̱ṟhirbha̍vati.
sa̱kṛdi̍va̱ hi pi̱tara̍ḥ.
trirnida̍dhāti.
tṛ̱tīye̱ vā i̱to lo̱ke pi̱tara̍ḥ.
tāne̱va prī̍ṇāti.
parā̱ṅāva̍rtate..60..

hlīkā̱ hi pi̱tara̍ḥ.
oṣmaṇo̎ vyā̱vṛta̱ upā̎ste.
ū̱ṣmabhā̍gā̱ hi pi̱tara̍ḥ.
bra̱hma̱vā̱dino̍ vadanti.
prāśyā(3)nna prāśyā(3)miti̍.
yatprā̎śñī̱yāt.
janya̱manna̍madyāt.
pra̱māyu̍kaḥ syāt.
yanna prā̎śñī̱yāt.
aha̍viḥ syāt..61..

pi̱tṛbhya̱ āvṛ̍ścyeta.
a̱va̱ghreya̍me̱va.
tanneva̱ prāśi̍ta̱ṃ nevāprā̍śitam.
vī̱raṃ vā̱ vai pi̱tara̍ḥ pra̱yanto̱ hara̍nti.
vī̱raṃ vā̍ dadati.
da̱śāṃ chi̍natti.
hara̍ṇabhāgā̱ hi pi̱tara̍ḥ.
pi̱tṝne̱va ni̱rava̍dayate.
utta̍ra̱ āyu̍ṣi̱ loma̍ chindīta.
pi̱tṛ̱ṇāṃ hye̍tarhi̱ nedī̍yaḥ..62..

nama̍skaroti.
na̱ma̱skā̱ro hi pi̍tṛ̱ṇām.
namo̍ vaḥ pitaro̱ rasā̍ya.
namo̍ vaḥ pitara̱ḥ śuṣmā̍ya.
namo̍ vaḥ pitaro jī̱vāya̍.
namo̍ vaḥ pitaraḥ sva̱dhāyai̎.
namo̍ vaḥ pitaro ma̱nyave̎.
namo̍ vaḥ pitaro gho̱rāya̍.
pita̍ro̱ namo̍ vaḥ.
ya e̱tasmi̍m̐llo̱ke stha..63..

yu̱ṣmāṃste'nu̍.
ye̎'smim̐llo̱ke.
māṃ te'nu̍.
ya e̱tasmi̍m̐llo̱ke stha.
yū̱yaṃ teṣā̱ṃ vasi̍ṣṭhā bhūyāsta.
ye̎'smim̐llo̱ke.
a̱haṃ teṣā̱ṃ vasi̍ṣṭho bhūyāsa̱mityā̍ha.
vasi̍ṣṭhaḥ samā̱nānā̎ṃ bhavati.
ya e̱vaṃ vi̱dvānpi̱tṛbhya̍ḥ ka̱roti̍.
e̱ṣa vai ma̍nu̱ṣyā̍ṇāṃ ya̱jñaḥ..64..

de̱vānā̱ṃ vā ita̍re ya̱jñāḥ.
tena̱ vā e̱tatpi̍tṛlo̱ke ca̍rati.
yatpi̱tṛbhya̍ḥ ka̱roti̍.
sa ī̎śva̱raḥ prame̍toḥ.
prā̱jā̱pa̱tyaya̱rcā puna̱raiti̍.
ya̱jño vai pra̱jāpa̍tiḥ.
ya̱jñenai̱va sa̱ha puna̱raiti̍.
na pra̱māyu̍ko bhavati.
pi̱tṛ̱lo̱ke vā e̱tadyaja̍mānaścarati.
yatpi̱tṛbhya̍ḥ ka̱roti̍.
sa ī̎śva̱ra ārti̱mārto̎ḥ.
pra̱jāpa̍ti̱stvāvaina̱ṃ tata̱ unne̍tumarha̱tītyā̍huḥ.
yatprā̍jāpa̱tyaya̱rcā puna̱raiti̍.
pra̱jāpa̍tire̱vaina̱ṃ tata̱ unna̍yati.
nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍mānaḥ..65..