skipLink.label

प्रथमम् आरण्यकम्, प्रथमोऽध्यायः

प्रथमम् आरण्यकम्, प्रथमोऽध्यायः

खण्ड 1

ओमथमहाव्रतमिन्द्रोवैवृत्रंहत्वामहानभवद्यन्महानभवत्तन्महाव्रतमभवत्तन्महाव्रतस्यमहाव्रतत्वम्द्वेएतस्याह्नआज्येकुर्यादितिहैकआहुरेकमितित्वेवस्थितम्प्रवोइतिराद्धिकामरितिपुष्टिकामर्पुष्टिर्वैविशर्पुष्टिमान्भवतीतिअतिथिमितिपदंभवतिनैतत्कुर्यादित्याहुरीश्वरोऽतिथिरेवचरितोर्तदुहस्माहकुर्यादेवयोवैभवतियर्श्रेष्ठतामश्नुतेसवाअतिथिर्भवतिनवाअसन्तमातिथ्यायाद्रियन्तेतस्मादुकाममेवैतत्कुर्यात्सयद्येतत्कुर्याद्प्रथमंकुर्यातेतद्वाअहरीप्सन्तर्संवत्सरमासतेतआगछन्तितएतेऽनुष्टुप्शीर्षाणस्त्रयस्तृचाब्रह्मवैगायत्रीवागनुष्टुब्ब्रह्मणैवतद्वाचंसंदधातिअबोध्यग्निर्समिधाइतिकीर्तिकामरितिप्रजापशुकामः॥

खण्ड 2

इत्यन्नाद्यकामरग्निर्वाअन्नादर्चिरतरमिववाइतरेष्वाज्येष्वग्निमागछन्त्यथेहमुखतएवाग्निमागछन्तिमुखतोऽन्नाद्यमश्नुतेमुखतर्पाप्मानमपघ्नतेइतिजातवदेतस्माद्वाअह्नोयजमानोजायतेतस्माज्जातवत्तानिचत्वारिछन्दांसिभवन्तिचतुष्पादावैपशवर्पशूनामवरुद्ध्यैतानित्रीणिछन्दांसिभवन्तित्रयोवाइमेत्रिवृतोलोकाएषामेवलोकानामभिजित्यैतेद्वेछन्दसीभवतर्प्रतिष्ठायाएवद्विप्रतिष्ठोवैपुरुषश्चतुष्पादार्पशवोयजमानमेवतद्द्विप्रतिष्ठंचतुष्पात्सुपशुषुप्रतिष्ठापयतितार्पराग्वचनेनपञ्चविंशतिर्भवन्तिपञ्चविंशोऽयंपुरुषोदशहस्त्याअङ्गुलयोदशपाद्याद्वाऊरूद्वौबाहूआत्मैवपञ्चविंशस्तमिममात्मानंपञ्चविंशंसंस्कुरुतेअथोपञ्चविंशंवाएतदहर्पञ्चविंशएतस्याह्नतत्समेनसमंप्रतिपद्यतेतस्माद्द्वेएवपञ्चविंशतिर्भवन्तितास्त्रिर्प्रथमयात्रिरुत्तमयैकयानत्रिंशन्न्यूनाक्षराविराट्न्यूनेवैरेतर्सिच्यतेन्यूनेप्राणान्यूनेऽन्नाद्यंप्रतिष्ठितमेतेषांकामानामवरुद्ध्यैएतान्कामानवरुन्धेयएवंवेदताअभिसंपद्यन्तेबृहतींचविराजंचछन्दोयैतस्याह्नर्संपत्तामथोअनुष्टुभमनुष्टुबायतनानिह्याज्यानि॥

खण्ड 3

गायत्रंप्रौगंकुर्यादित्याहुस्तेजोवैब्रह्मवर्चसंगायत्रीतेजस्वीब्रह्मवर्चसीभवतीतिऔष्णिहंप्रौगंकुर्यादित्याहुरायुर्वाउष्णिगायुष्मान्भवतीतिआनुष्टुभंप्रौगंकुर्यादित्याहुर्क्षत्रंवाअनुष्टुप्क्षत्रस्याप्त्याइतिबार्हतंप्रौगंकुर्यादित्याहुर्श्रीर्वैबृहतीश्रीमान्भवतीतिपाङ्क्तंप्रौगंकुर्यादित्याहुरन्नंवैपङ्क्तिरन्नवान्भवतीतित्रैष्टुभंप्रौगंकुर्यादित्याहुर्वीर्यंवैत्रिष्टुब्वीर्यवान्भवतीतिजागतंप्रौगंकुर्यादित्याहुर्जागतावैपशवर्पशुमान्भवतीतितदुगायत्रमेवकुर्याद्ब्रह्मवैगायत्रीब्रह्मैतदहर्ब्रह्मणैवतद्ब्रह्मप्रतिपद्यतेतदुमाधुछन्दसम्मधुहस्मवाऋषिभ्योमधुछन्दाश्छन्दतितन्मधुछन्दसोमधुछन्दस्त्वमथोअन्नंवैमधुसर्वंवैमधुसर्वेवैकामामधुतद्यन्माधुछन्दसंशंसतिसर्वेषांकामानामवरुद्ध्यैसर्वान्कामानवरुन्धेयएवंवेदतद्वैकाहिकंरूपसमृद्धंबहुवाएतस्मिन्नहनिकिञ्चकिञ्चवारणंक्रियतेशान्त्याएवशान्तिर्वैप्रतिष्ठाएकाहर्शान्त्यामेवतत्प्रतिष्ठायामन्ततर्प्रतितिष्ठन्तिप्रतितिष्ठतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसति३॥

खण्ड 4

इत्येतद्वाअहररंयजमानायचदेवेभ्यश्चअरंहास्माएतदहर्भवतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिइन्द्रवायूइमेसुताइतियद्वैनिष्कृतंतत्संस्कृतमाहास्येन्द्रवायूसंस्कृतंगछतोयएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिइतिवाग्वैधीर्घृताचीवाचमेवास्मिंस्तद्दधातियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिइत्यन्नंवाइषोऽन्नाद्यस्यावरुद्ध्यैइत्याहास्याश्विनौयज्ञंगछतोयएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिइन्द्रायाहिचित्रभानवित्यायाह्यायाहीतिशंसतिआहास्येन्द्रोयज्ञंगछतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिओमासश्चर्षणीधृतोइत्याहास्यविश्वेदेवाहवंगछन्तियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिदाश्वांसोदाशुषरितियदाहददुषोददुषर्सुतमित्येवतदाहददतिहास्मैतंकामंदेवायत्कामएतच्छंसतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिपावकानर्सरस्वतीइतिवाग्वैधियावसुर्वाचमेवास्मिंस्तद्दधातियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतियज्ञंवष्ट्वितियदाहयज्ञंवहत्वित्येवतदाहतार्पराग्वचनेनैकविंशतिर्भवन्त्येकविंशोऽयंपुरुषोदशहस्त्याअङ्गुलयोदशपाद्याआत्मैकविंशस्तमिममात्मानमेकविंशंसंस्कुरुतेतास्त्रिर्प्रथमयात्रिरुत्तमयापञ्चविंशतिर्भवन्तिपञ्चविंशआत्मापञ्चविंशर्प्रजापतिर्दशहस्त्याअङ्गुलयोदशपाद्याद्वाऊरूद्वौबाहूआत्मैवपञ्चविंशस्तमिममात्मानंपञ्चविंशंसंस्कुरुतेअथोपञ्चविंशंवाएतदहर्पञ्चविंशएतस्याह्नस्तोमस्तत्समेनसमंप्रतिपद्यतेतस्माद्द्वेएवपञ्चविंशतिर्भवन्तिभवन्ति४॥