skipLink.label

प्रथमम् आरण्यकम्, पञ्चमोऽध्यायः

प्रथमम् आरण्यकम्, पञ्चमोऽध्यायः

खण्ड 1

वशंशंसतिवशेमैदंसर्वमसद्ताएकविंशतिर्भवन्त्येकविंशतिर्हिताअन्तरुदरेविकृतयरथोएकविंशोवैस्तोमानांप्रतिष्ठाप्रतिष्थोदरमन्नाद्यानाम्ताविछन्दसोभवन्तिविक्षुद्रमिववाअन्तस्त्यमणीयैवचस्थवीयैवचतार्प्रणावंछन्दस्कारंयथोपपादंशंसतियथोपपादमिववाअन्तस्त्यंह्रसीयैवचद्राघीयैवचअथसूददोहार्प्राणोवैसूददोहार्प्राणेनपर्वाणिसंदधातितामत्रोत्सृजतिद्वादशकृत्वर्शस्त्वाद्वादशविधावाइमेप्राणार्सप्तशीर्षण्याद्वौस्तन्यौत्रयोऽवाञ्चोऽत्रवैप्राणाआप्यन्तेऽत्रसंस्क्रियन्तेतस्मादेनामत्रोत्सृजतिइत्यैन्द्राग्नाऊरूउर्वष्ठीवेप्रतिष्ठेतार्षट्पदाभवन्तिप्रतिष्ठायाएवद्विप्रतिष्ठोवैपुरुषश्चतुष्पादार्पशवोयजमानमेवतद्द्विप्रतिष्ठंचतुष्पात्सुपशुषुप्रतिष्ठापयतिद्वितीयासप्तपदाभवतितांगायत्रींचानुष्टुभंचकरोतिब्रह्मवैगायत्रीवागनुष्टुब्ब्रह्मणैवतद्वाचंसंदधातित्रिष्टुभमन्ततर्शंसतिवीर्यंवैत्रिष्टुब्वीर्येणैवतत्पशून्परिगछतितस्मात्पशवोवीर्यमनूपतिष्ठन्तईर्यतांचैवाभ्युत्थानंच१॥

खण्ड 2

इत्यैन्द्रेनिष्केवल्येनिविदंदधातिप्रत्यक्षाद्ध्येवतदात्मन्वीर्यंधत्तेतास्त्रिष्टुब्जगत्योभवन्तितदाहुरथकस्मात्त्रिष्टुब्जगतीषुनिविदंदधातीतिनहवाएतस्याह्नएकंछन्दोनिविदंदाधारनविव्याचेतितस्मात्त्रिष्टुब्जगतीषुनिविदंदधातितदेतदहस्त्रिनिवित्कंविद्याद्वशोनिविद्वालखिल्यानिविन्निविदेवनिविदेवमेनत्त्रिनिवित्कंविद्यातथसूक्तेइतितयोरस्त्यित्यन्नाद्यस्यावरुद्ध्यैअथावपनमेतेअन्तरेणैन्द्रीणांदशतीनांत्रिष्टुब्जगतीनांबृहतीसंपन्नानांयावतीरावपन्तेतावन्त्यूर्ध्वमायुषोवर्षाणिजीवन्त्येतेनहैवावपनेनायुराप्यतेप्रजांमेपशवोऽर्जयन्नितित्वेवसजनीयमनुशंसतितार्क्ष्यंशंसतिस्वस्त्वयनंस्वस्तितायैस्वस्त्वयनमेकपदांशंसत्येकधेदंसर्वमसानीत्यथोसर्वांछन्दस्कृतिमाप्नवानीतिइतिपदानुषङ्गास्तार्सप्तानुषजतिसप्तवैशीर्षन्प्राणार्शीर्षन्नेवतत्प्राणान्दधात्यष्टमींनानुषजतिवागष्टमीनेन्मेवाक्प्राणैरनुषक्तासदितितस्मादुसावाक्समानायतनाप्राणैर्सत्यननुषक्ताविराजर्शंसत्यन्नंवैविराजोऽन्नाद्यस्यावरुद्ध्यैवासिष्ठेनपरिदधातिवसिष्ठोऽसानीतिएषइतिमहद्वत्यारूपस्मृद्धयाधुरीवात्योइत्यन्तोवैधुरन्तएतदहरेतस्याह्नोरूपमित्यर्कवत्यारूपसमृद्धयादिवीवइतियत्रहक्वचब्रह्मण्यावागुद्यतेतद्धास्यकीर्तिर्भवतियत्रैवंविद्वानेतयापरिदधातितस्मादेवंविद्वानेतयैवपरिदध्यात्२॥

खण्ड 3

इतिवैश्वदेवस्यप्रतिपदनुचरावैकाहिकौरूपसमृद्धौबहुवाएतस्मिन्नहनिकिञ्चकिञ्चवारणंक्रियतेशान्त्याएवशान्तिर्वैप्रतिष्ठाएकाहर्शान्त्यामेवतत्प्रतिष्ठायामन्ततर्प्रतितिष्ठन्तिप्रतितिष्ठतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिइतिसावित्रमन्तोवैमहदन्तएतदहरेतस्याह्नोरूपम्कतरापूर्वाइतिद्यावापृथिवीयंसमानोदर्कंसमानोदर्कंवाएतदहरेतस्याह्नोरूपमित्यार्भवमितियदेतत्त्रिवत्तदन्तोवैत्रिवदन्तएतदहरेतस्याह्नोरूपमितिवैश्वदेवंबहुरूपंबहुरूपम्वाएतदहरेतस्याह्नोरूपम्गौरीर्मिमायइत्येतदन्तमानोभद्रार्क्रतवोयन्तुइतिवैश्वदेवंनिविद्धानमैकाहिकंरूपसमृद्धंबहुवाएतस्मिन्नहनिकिञ्चकिञ्चवारणंक्रियतेशान्त्याएवशान्तिर्वैप्रतिष्ठाएकाहर्शान्त्यामेवतत्प्रतिष्ठायामन्ततर्प्रतितिष्ठन्तिप्रतितिष्ठतियएवंवेदयेषांचैवंविद्वानेतद्धोताशंसतिवैश्वानरायधिषणामृतावृधअन्तोवैधिषणाअन्तएतदहरेतस्याह्नोरूपम्प्रयज्यवोमरुतोभ्राजदृष्टयसमानोदर्कंवाएतदहरेतस्याह्नोरूपमितिजातवेदस्यांपुरस्तात्सूक्तस्यशंसतिस्वस्त्ययनंवैजातवेदस्यास्वस्तितायैस्वस्त्ययनमेवतत्कुरुतेइतिजातवेदस्यंसमानोदर्कंसमानोदर्कंवाएतदहरेतस्याह्नोरूपमह्नोरूपम्३॥