skipLink.label

द्वितीयम् आरण्यकम्, द्वितीयोऽध्यायः

द्वितीयम् आरण्यकम्, द्वितीयोऽध्यायः

खण्ड 1

एषैमंलोकमभ्यार्चत्पुरुषरूपेणयएषतपतिप्राणोवावतदभ्यार्चत्प्राणोह्येषयएषतपतितंशतंवर्षाण्यभ्यार्चत्तस्माच्छतंवर्षाणिपुरुषायुषोभवन्तितंयच्छतंवर्षाण्यभ्यार्चत्तस्माच्छतर्चिनस्तस्माच्छतर्चिनैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सैदंसर्वंमध्यतोदधेयदिदंकिञ्चसयदिदंसर्वंमध्यतोदधेयदिदंकिञ्चतस्मान्माध्यमास्तस्मान्माध्यमाएतमेवसन्तम्प्राणोवैगृत्सोऽपानोमदर्सयत्प्राणोगृत्सोऽपानोमदस्तस्माद्गृत्समदस्तस्माद्गृत्समदैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्तस्येदंविश्वंमित्रमासीद्यदिदंकिञ्चतद्यदस्येदंविश्वंमित्रमासीद्यदिदंकिञ्चतस्माद्विश्वामित्रस्तस्माद्विश्वामित्रैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्तंदेवाअब्रुवन्नयंवैनर्सर्वेषांवामइतितंयद्देवाअब्रुवन्नयंवैनर्सर्वेषांवामैतितस्माद्वामदेवस्तस्माद्वामदेवैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सैदंसर्वंपाप्मनोऽत्रायतयदिदंकिञ्चसयदिदंसर्वंपाप्मनोऽत्रायतयदिदंकिञ्चतस्मादत्रयस्तस्मादत्रयैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्१॥

खण्ड 2

एषौएवबिभ्रद्वाजर्प्रजावैवाजस्ताएषबिभर्तियद्बिभर्तितस्माद्भरद्वाजस्तस्माद्भरद्वाजैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्तंदेवाअब्रुवन्नयंवैनर्सर्वेषांवसिष्ठैत्य्तंयद्देवाअब्रुवन्नयंवैनर्सर्वेषांवसिष्ठैतितस्माद्वसिष्ठस्तस्माद्वसिष्ठइत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सैदंसर्वमभिप्रागाद्यदिदंकिञ्चसयदिदंसर्वमभिप्रागाद्यदिदंकिञ्चतस्मात्प्रगाथास्तस्मात्प्रगाथाइत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सैदंसर्वमभ्यपवयतयदिदंकिञ्चसयदिदंसर्वमभ्यपवयतयदिदंकिञ्चतस्मात्पावमान्यस्तस्मात्पावमान्यैत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सोऽब्रवीदहमिदंसर्वमसानियच्चक्षुद्रंयच्चमहदितितेक्षुद्रसूक्ताश्चाभवन्महासूक्ताश्चतस्मात्क्षुद्रसूक्तास्तस्मात्क्षुद्रसूक्ताइत्याचक्षतएतमेवसन्तम्सूक्तंवतावोचतेतितत्सूक्तमभवत्तस्मात्सूक्तंतस्मात्सूक्तमित्याचक्षतएतमेवसन्तमेषवाऋगेषह्येभ्यर्सर्वेभ्योभूतेभ्योऽर्चतसयदेभ्यर्सर्वेभ्योभूतेभ्योऽर्चततस्मादृक्तस्मादृगित्याचक्षतएतमेवसन्तमेषवाअर्धर्चएषह्येभ्यर्सर्वेभ्योऽर्धेभ्योऽर्चतसयदेभ्यर्सर्वेभ्योऽर्धेभ्योऽर्चततस्मादर्धर्चस्तस्मादर्धर्चैत्याचक्षतएतमेवसन्तमेषवैपदमेषहीमानिसर्वाणिभूतानिपादिसयदिमानिसर्वाणिभूतानिपादितस्मात्पदंतस्मात्पदमित्याचक्षतएतमेवसन्तमेषवाअक्षरमेषह्येभ्यर्सर्वेभ्योभूतेभ्यर्क्षरतिनचैनमतिक्षरन्तिसयदेभ्यर्सर्वेभ्योभूतेभुयर्क्षरन्तिनचैनमतिक्षरन्तितस्मादक्षरंतस्मादक्षरमित्याचक्षतएतमेवसन्तम्तावाएतार्सर्वाऋचर्सर्वेवेदार्सर्वेघोषाएकैवव्याहृतिर्प्राणएवप्राणऋचैत्येवविद्यात्२॥

खण्ड 3

विश्वामित्रंह्येतदहर्शंसिष्यन्तमिन्द्रौपनिषसादसहान्नमित्यभिव्याहृत्यबृहतीसहस्रंशशंसतेनेन्द्रस्यप्रियंधामोपेयायतमिन्द्रौवाचऋषेप्रियंवैमेधामोपागार्सवाऋषेद्वितीयंशंसेतिसहान्नमित्येवाभिव्याहृत्यबृहतीसहस्रंशशंसतेनेन्द्रस्यप्रियंधामोपेयायतमिन्द्रौवाचऋषेप्रियंवैमेधामोपागार्सवाऋषेतृतीयंशंसेतिसहान्नमित्येवाभिव्याहृत्यबृहतीसहस्रंशशंसतेनेन्द्रस्यप्रियंधामोपेयायतमिन्द्रउवाचऋषेप्रियंवैमेधामोपागावरंतेददामीतिसहोवाचत्वामेवजानीयामितितमिन्द्रौवाचप्राणोवाअहमस्म्यृषेप्राणस्त्वंप्राणर्सर्वाणिभूतानिप्राणोह्येषयएषतपतिसएतेनरूपेणसर्वादिशोविष्टोऽस्मितस्यमेऽन्नंमित्रंदक्षिणंतद्वैश्वामित्रमेषतपन्नेवास्मीतिहोवाच३॥

खण्ड 4

तद्वाइदंबृहतीसहस्रंसंपन्नंतस्यतानिव्यञ्जनानितच्छरीरंयोघोषर्सआत्मायऊष्माणर्सप्राणरेतद्धस्मवैतद्विद्वान्वसिष्ठोवसिष्ठोबभूवततएतन्नामधेयंलेभेएतदुहैवेन्द्रोविश्वामित्रायप्रोवाचएतदुहैवेन्द्रोभरद्वाजायप्रोवाचतस्मात्सतेनबन्धुनायज्ञेषुहूयतेतद्वाइदंबृहतीसहस्रंसंपन्नम्तस्यवाएतस्यबृहतीसहस्रस्यसंपन्नस्यषट्त्रिंशतमक्षराणांसहस्राणिभवन्तितावन्तिशतसंवत्सरस्याह्नांसहस्राणिभवन्तिव्यञ्जनैरेवरात्रीराप्नुवन्तिस्वरैरहानितद्वाइदंबृहतीसहस्रंसंपन्नंतस्यवाएतस्यबृहतीसहस्रस्यसंपन्नस्यपरस्तात्प्रज्ञामयोदेवतामयोब्रह्ममयोऽमृतमयर्संभूयदेवताअप्येतियएवंवेदतद्योऽहंसोऽसौयोऽसौसोऽहम्तदुक्तमृषिणाइतिएतदुहैवोपेक्षेतोपेक्षेत४॥