Skip to content

Pañcamam āraṇyakam, Prathama adhyāyaḥ

Pañcamam āraṇyakam, Prathama adhyāyaḥ

Khaṇḍa 1

mahāvratasyapañcaviṃśatiṃsāmidhenyaḥekaviṃśatauprāgupottamāyāḥiticatasraḥvaiśvakarmaṇaupāṃśuājyapraugeviśvajitaḥhotrāścaturviṃśātiticabrāhmaṇācchaṃsyāvapetaprātaḥsavanetīvrasyābhivayasoitimādhyandinetrikadrukeṣumahiṣoitistotriyaḥendrayāhyupanaḥparāvataityato'nurūpaḥcaturviṃśānmarutvatīyasyātāno'satsumejaritaḥsābhivegaḥsomamabhiyamugratardaḥitimarutvatīyamsthitemarutvatīyehotāvisaṃsthitasaṃcareṇaniṣkramyāgnīdhrīyetisraājyāhutīrjuhotyaudumbareṇasruveṇabŕ̥haspátiritidakṣiṇemārjālīyedaśasrucyuttamāṃcaturgr̥hītaṃpūrvamavadāyottarato'gnerupanidhāyaviharaṇaprabhr̥timadhyandinemārjālīyojāgaritobhavatitasminparivr̥tejuhotiprāgdvārevodagdvārevāprāgudagdvārevāsūryaivāpratidhr̥ṣyaśmanaivāpūrvaṃvāyurivaślokabhūrgāvaivaāpaivarasaannamivavibhuyajñaivaprabhurbhūyāsamyadagnaeṣāitiatravibhajāthavīthetitrīṇyananvr̥camatratiṣṭhannādityamupatiṣṭhateparyāvr̥ttepradakṣiṇamāvr̥ttyaitaiścaivāsvāhākārairidaṃmadhviticapreṣyāḥsaṃśāstipūrṇakumbhās'vamāḥṣal̥uttamāḥimaṃdhiṣṇyamudakumbhaṃcatriḥpradakṣiṇaṃparivrajāthadakṣiṇaiḥpāṇibhirdakṣiṇānūrūnāghnānāitivadatyaḥ1॥

Khaṇḍa 2

upākr̥testotretraidhaṃninayāthātrottarecamārjālīyeśeṣamantarvedītipradakṣiṇamagniṃniṣkramyāgreṇayūpaṃpurastātpratyaṅmukhastiṣṭhannagneḥśiraupatiṣṭhatetenaivayathetaṃpratyetyadakṣiṇamudaṅmukhaḥpakṣaṃitiapareṇāgnipuchamatikramyaprāṅmukhauttaraṃpaścātprāṅpucchaṃitidakṣiṇataḥpuchasyātmānaṃiti2॥

Khaṇḍa 3

yathetaṃsadaḥprasarpatipurastātpreṅkhaupakl̥ptobhavatisthūṇerajjūvīvadhaityetatprakṣālyatīrthenaprapādyottareṇāgnīdhrīyaṃparivrajyapūrvayādvārāsadaḥsarvāndhiṣṇyānuttareṇaaudumbarāṇikāṣṭḥānipreṅkhasyabhavantipālāśānimiśrāṇivātrīṇiphalakānyubhayatastaṣṭānidvevāsūcyaścatāvatyaḥiṣumātraḥprāṅpreṅkhonimuṣṭikastiryaṅṅudagagraḥprāgagrābhyāṃsūcībhyāṃsamutaḥdakṣiṇottaresthūṇenikhāyābhitohotr̥ṣadanaṃvīvadhamatyādadhātyāsysaṃmitaṃkartuḥkuṣṭhāsuchidrāṇipreṅkhasyabhavantirajjubhyāmūrdhvamudvayatidakṣiṇatodakṣiṇayottarataḥsavyayādārbhyetriguṇesyātāṃsavyadakṣiṇepañcavyāyāmedviguṇevīvadhetriḥpradakṣiṇaṃparyasyordhvagranthiṃniṣṭarkyaṃbadhnātiśākhābhirbr̥sībhirvāparyr̥ṣantyaprakampicaturaṅgulenaiṣavibhūmaḥpreṅkhaḥsyānmuṣṭimātreṇavādakṣiṇataudāhitataraḥsamovāpadamātredhiṣṇyāt3॥

Khaṇḍa 4

niṣṭhitepreṅkhehotāvāṇamaudumbaraṃśatatantumubhābhyāṃparigr̥hyottarataupohateyathāvīṇāmsaptabhiśchandobhiścaturuttaraiḥsthānānyasyordhvamudgr̥hṇīyāddaśabhirvāauṣṇihenatvānuṣṭubhenatvābārhatenatvāpāṅktenatvātraiṣṭubhenaitichandāṃsyanukramyasthānānāmanuparikramaṇamaudumbaryārdrayāśākhayāsapalāśayāmūladeśenavāṇaṃtrirūrdhvamullikhatiitianyebhyo'pikāmebhyaḥpunarapinatūllikhāmītibrūyātathainaṃsaśākhaṃchandogebhyaḥprayachatiitipaścārddhephalakepāṇīpratiṣṭḥāpayatiprāṇamanupreṅkhasvaitiprāñcaṃpreṅkhaṃpraṇayatiityabhyātmamitijapatiitiprāñcamevavasavasitipaścārddhephalake'ratnīpratiṣṭhāpayatiathapūrvaṃphalakaṃnānāpāṇibhyāmabhipadyetayathāhiḥsrapsyanmadhyamaṃchubukenopaspr̥śeddvayorvāsaṃdhimitidakṣiṇaṃsakthyatiharatiādityāstvājāgatenachandasārohantutānanvārohāmiitisavyamitisamārohatipaścātsvasyadhiṣṇyasyadakṣiṇaṃpādaṃprāñcaṃpratiṣṭhāpayatyathasavyaṃyadetaraḥśrāmyedathetaraṃyadetaro'thetaraṃnobhauvibhūmaukuryātkūrcānhotrakāḥsamārohantibrahmācaudumbarīmāsandīmudgātāyadikasmaicidavaśyakarmaṇejigamiṣedādiśyapālaṃprāṅavaruhyacaritvātamarthamevamevājapayāvr̥tārohet॥

Khaṇḍa 5

prastotāraṃsaṃśāstiitiardhatrayodaśāsupravācayatetijātūkarṇyaḥproktejapatisuparṇo'sigarutmānpremāṃvācaṃvadiṣyāmibahuvadiṣyantīṃbahupatiṣyantīṃbahukariṣyantīṃbahusaniṣyantīṃbahorbhūyaḥkariṣyantīṃsvargachantīṃsvarvadiṣyantīṃsvaḥpatiṣyantīṃsvaḥkariṣyantīṃsvaḥsaniṣyantīṃsvarimaṃyajñaṃvakṣyantīṃsvarmāṃyajamānaṃvakṣyantīmitidīkṣiteyajamānaśabdonādīkṣitesvaramumitiyo'syapriyaḥsyānnatuvakṣyantīmitibrūyātukthavīryāṇicasaṃprāṇovācāsamahaṃvācāsaṃcakṣurmanasāsamahaṃmanasāsaṃśrotramātmanāsamahamātmanāmayimahānmayibhargomayibhagomayibhujomayistobhomayistomomayiślokomayiitiāhūyavāgitijapatitrayaāhāvāḥśastrādernividaḥparidhānīyāyāitiśabdānadhvaryavaḥkārayantietasminnahaniprabhūtamannaṃdadyātrājaputreṇacarmavyādhayantyāghnantibhūmidundubhiṃpatnyaścakāṇḍavīṇābhūtānāṃcamaithunaṃbrahmacāripuṃścalyoḥsaṃpravādo'nekenasāmnāniṣkevalyāyastuvaterājanastotriyeṇapratipadyatetadidāsabhuvaneṣujyeṣṭhaṃtāṃsutekīrtiṃmaghavanmahitvābhūyaititisraḥatrahaikeityātmanaetepadeuddhr̥tyapakṣapadepratyavadadhātyityetayoścasthānaitareśriyamahagoraśvamātmandhattesaṃpakṣayoḥpatanāyaityetayaitānivyatiṣajatipādaiḥpādānbr̥hatīkāraṃnadavantyuttarāṇiprathamāyāṃcapuruṣākṣarāṇyupadadhātipādeṣvekaikamavasānetr̥tīyavarjaṃsakhaluviharatiapinidarśanāyodāhariṣyāmaḥaghnyānāmiti॥

Khaṇḍa 6

evametāṃtriḥanyāsucetsamāmnātāsurājanenasāmnāstuvīranyathāsthānaṃtāihaivemāḥasamāmnātāsucetstuvīransamāmnātasyatāvatīruddhr̥tyatatratāḥśaṃsedihoevemāḥanyāsucetprāksūdadohasastāḥityetadādiśastramavihr̥taścātrapratigaraḥityetadādiḥsūdadohāḥsūdadohāḥ6॥