Text not present in the current transcription for khaṇḍikā 264.
atha bṛhat| varṣma vai bṛhat| varṣmaṇy evaitat pratitiṣṭhanto yanti| taj jāgate 'han bhavati| puṃso vā etad rūpaṃ yad bṛhat striyai jagatī| tad yad atra bṛhat pṛṣṭhaṃ bhavati, tenaivaitad ahar mithunaṃ kriyate| atha vāmadevyam| paśavo vai vāmadevyam| paśumanta eva bhavanty enena tuṣṭuvānāḥ| śrāyanta iva sūryaṃ viśved indrasya bhakṣateti viśvavatīr bhavanti| vaiśvadevaṃ hy etad ahaḥ| vasūni jāto janimāny ojaseti janadvatīr bhavanti| janadvad vai jagatyai rūpam| jāgatam etad ahaḥ| prati bhāgaṃ na dīdhimaḥ|| alarṣirātiṃ vasudām upa stuhi bhadrā indrasya rātayaḥ| yo asya kāmaṃ vidhato na roṣati mano dānāya codayan|| ity āśiṣam evaitenāśāste
tāsu [https://sa.wikisource.org/s/2huo śrāyantīyam]| devā vai satram upayanto 'bruvan - yan naḥ krūram ātmanas tan nirmimāmahai| mā sakrūrā upagāmeti| tad yad eṣāṃ krūram ātman āsīt, tan nirmāya śarāvayos saṃmārjaṃ nyadadhuḥ| atha satram upāyan| tata eṣo 'khalo devo 'jāyata| tad yac charāvābhyām ajāyata, tad asyaitan nāma| eṣa ha vāva so 'gnir jajñe| na hainam eṣa hinasti ya evaṃ veda| sa devān abravīt - kasmai mām ajījanateti| aupadraṣṭryāyety abruvan - yo 'tipādayāt taṃ hanāsā iti| prajāpatir hoṣasaṃ svāṃ duhitaram abhyadhyāyat| sāsmai rohid bhūtvātiṣṭhat| tāṃ pṛṣato bhūtvāskandat| sa aiṣatāsmai vai māṃ devā ajījanann aupadraṣṭryāya| ati vā ayaṃ pādayati, hantainaṃ vidhyānīti| tam avidhyat| sa viddha etad rūpaṃ pratyasyordhva udakrāmat
sa eṣa iṣus trikāṇḍaḥ| tasmāt pṛṣato 'svādutamaḥ| tasmād u śocatīva| tasya viddhasya retaḥ parāpatat| tad dhimavati pratyatiṣṭhat| tan mānuṣam abhavata| tad devāś carṣayaś copasametyābruvan - medaṃ duṣada iti| yad abruvan - medaṃ duṣad iti, tan māduṣasya māduṣatvam| māduṣaṃ ha vai nāmaitat| tan mānuṣam ity ākhyāyate| tad agninā paryaindhata| maruto 'dhaman| śrāyantīyenainad aśrīṇan| tac chrāyantīyasya śrāyantīyatvam| tataḥ paśavo 'sṛjyanta| ye prathame 'sṛjyanta te rohitāḥ| ye 'bhitapyamānād asṛjyanta te 'ruṇāḥ| ye 'bhitaptād asṛjyanta te babhravaḥ| ye dahyamānād asṛjyanta te śvetāś ca kṛṣṇāś ca| tasmād v ayam evāgnir dahati śvetaṃ caiva kṛṣṇaṃ ca| viṣphuliṃgābhya evājāś caiṇeyāś cāsṛjyanta, aṅgārebhyo 'ṅgirasaḥ
aṅgāramiśrād bhasmanas tisro vaśā asṛjyanta - maitrāvaruṇī bārhaspatyā vaiśvadevī| bhasmana eva gardabho 'sṛjyata| tasmāt sa bhasmanaḥ pratirūpaḥ| tasmāt sa babhriyamāṇo jīvati| tad etad vīrajananaṃ paśavyaṃ sāma| vīrā vai tad ajāyanta yad aṅgirasaḥ| eta u paśavo 'sṛjyanta| asya vīro jāyate, 'va paśūn runddhe, bahupaśur bhavati ya evaṃ veda| sa yo yajñavibhraṣṭa syāc chrāyantīyam asya pṛṣṭheṣu brahmasāma kuryuḥ| pṛṣṭhāni ca vā etaṃ stotrāṇi cāvadhūnvate yo yajñasya vibhraṣṭaḥ| pṛṣṭheṣu caivainaṃ tat stotreṣu ca pratiṣṭhāpayanti| yata indra bhayāmahe tato no abhayaṃ kṛdhi| maghavan śagdhi tava tan na ūtaye vi dviṣo vi mṛdho jahi|| iti mṛdha evaitena pāpmānam apaghnate| tāsu samantam uktabrāhmaṇam| tad ail̤am acchāvākasāma bhavati| paśavo vā il̤ā| paśuṣv evaitat pratitiṣṭhanti||3.264| tvaṃ somāsi dhārayur iti dhṛtyai| antam iva hy etarhi gacchanti chandomebhyo net parāñco 'tipadyāmahā iti| tvaṃ suto madintama iti madvatīr bhavanti| raso vai madaḥ| dhītam ivaitad yat tṛtīyasavanam| tad yad etā madvatīr bhavanti rasam evāsminn etad dadhati| aivainad etena pyāyayanti| tvaṃ suṣvāṇo adribhir iti tvam iti bhavati bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| abhy arṣa kanikradat| dyumantaṃ śuṣmam uttamam|| ity uttamo hy eṣa tryahaḥ kriyate yaś chandomāḥ| tās samānaprabhṛtayo bhavanti nānodarkāḥ| idaṃ vai prathamaṃ padam idaṃ dvitīyam adas tṛtīyam| tad āhuḥ preva vā ete 'smāl lokāc cyavante ye dvādaśāhayājino 'ntam iva hi gacchanti| tad yad etās samānaprabhṛtayo bhavanti nānodarkā, asminn evaital loke pratitiṣṭhanti| nānāprabhṛtayas samānodarkāṣ ṣaṣṭhe 'han bhavanti| amuṣminn utābhir loke pratitiṣṭhanti| tāsu gāyatram uktabrāhmaṇam| athaidāvasunidhanaṃ bahirnidhanaṃ bārhatam| tasmād bārhate 'han kriyate| asur ha vai nāmarṣir apaśur āsa| so 'kāmayatāva paśūn rundhīyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| sa idaṃ vasv ity eva nidhanam upait| tad evaidāvasunidhanasyaidāvasunidhanatvam| tat paśavo vai vasu| tato vai sa paśūn avārunddha| tad etat paśavyaṃ sāma| ava paśūn runddhe bahupaśur bhavati ya evaṃ veda| tac caturakṣaraṇidhanaṃ bhavati - catuṣpadā vai paśavaḥ| paśavaś chandomāḥ - paśūnām evāvaruddhayai
atha [https://sa.wikisource.org/s/2huw kāśītam]| kaśītiṃ vai saubharaṃ satre yakṣmāvindat| so 'kāmayatāpa yakṣma hanīyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| vāta ā vātu bheṣajaṃ śaṃbhu mayobhu no hṛde| pra na āyūṃṣi tāriṣat|| yad ado vāta te gṛhe 'mṛtasya nidhir hitaḥ| tato no dehi jīvase|| uta vāta pitāsi na uta bhrātota nas sakhā| sa no jīvātave kṛdhi|| iti vāta evāsmai bheṣajam akarot| tad etad bheṣajaṃ prāyaścittis sāma| bheṣajaṃ vai sa tat prāyaścittim akuruta| bheṣajam evaitena prāyaścittiṃ kurvate| tad u kāmasani| etaṃ vai sa kāmam akāmayata| so 'smai kāmas samārdhyata| yatkāma evaitena sāmnā stute sam asmai sa kāma ṛdhyate| tasyo pratīcīm il̤ām upayanti, chandomebhyo net parāñco 'tipadyāmahā iti - paśavo vā il̤ā| paśavaś chandomāḥ - paśūnām evāvaruddhayai| yad u kaśītis saubharo 'paśyat tasmāt kāśītam ity ākhyāyate| athāśvasūktam uktabrāhmaṇam| tat pañcākṣaraṇidhanaṃ bhavati - pañcapadā vai paṃktiḥ| pāṃktāḥ paśavaḥ| paśavaś chandomāḥ - paśūnām evāvaruddhayai| atha śāmmadam uktabrāhmaṇam| atha hāviṣkṛtam uktabrāhmaṇaṃ niruktir haviṣaḥ| tac caturakṣaraṇidhanaṃ bhavati - catuṣpadā vai paśavaḥ| paśavaś chandomāḥ - paśūnām evāvaruddhayai| tvaṃ hy aṃga daivyeti tvam iti bhavati bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| pavamāna janimāni dyumattama iti janadvatīr bhavanti| janadvad vai jagatyai rūpam| jāgatam etad ahaḥ| tāsu sauparṇam uktabrāhmaṇam| pavasva devavītaya iti sarvadevatyaṃ bhavati| vaiśvadevaṃ hy etad ahar jāgatam| tava drapsā udapruta indraṃ madāya vāvṛdhur iti vṛddhaṃ hy etad ahaḥ| ā nas sutāsa indava ity āvatīr bhavanty anatipādāyaiva
tāsu vaiśvamanasam| viśvamanasaṃ vai samiddhāraṃ paretam araṇya ṛkṣo 'vindat| so 'kāmayatāparkṣaṃ hanīyeti| sa etat sāmāpaśyat| tad abhyagāyata| tam indro 'paśyad - viśvamanasam ṛkṣo 'vidad iti| tam abhyādravat| tasyādravata śvasathāt prāvlīyata| tam apṛcchad - viśvamanaḥ kas tvaiṣa pareṇeti| sūrmī maghavann iti brūhīty abravīt| sūrmī maghavann ity abravīt| aṅgaināṃ daṇḍenābhijahīti so 'bravīt| tṛṇakam āchidya śanair adhyasyeti| taṃ tṛṇakam āchidya śanair adhyāsyat| tad evendro vajram asiñcat| tasyo tad eva prāghnan| tad u bhrātṛvyahā rakṣohā sāma| hanti dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ, apa rakṣaḥ pāpmānaṃ hate, ya evaṃ veda| yada u viśvamanā apaśyat tasmād vaiśvamanasam ity ākhyāyate
pari tyaṃ haryataṃ harim iti parivatīr bhavanty antasya rūpam| anto hy etad ahaḥ| babhruṃ punanti vāreṇa| yo devān viśvaṃ it pari iti viśvavatīr bhavanti| vaiśvadevaṃ hy etad ahaḥ| madena saha gacchatīti madvatīr bhavanti| abhipūrvam evaitat tṛtīyasavane rasaṃ madaṃ dadhati| dvir yaṃ pañca svayaśasaṃ svasāro adrisaṃhatam| priyam indrasya kāmyaṃ prasnāpayanta ūrmayaḥ|| ity āśiṣam evaitenāśāste| indrāya soma pātave vṛtraghne pari ṣicyasa iti vartraghnyo bhavanty antato vijityai| tāsu gaurivītam uktabrāhmaṇam| atha [https://sa.wikisource.org/s/2hv3 nihavaḥ]| indro vai tṛtīyasavanād bībhatsamāna udakrāmat| dhītam iva hy āsīt| tama etena viśve devās sāmnānvahvayantāyihī āyihī iti| tato vā indras tṛtīyasavanam upāvartata| tato 'smād anapakramy abhavat| tad etat sendraṃ sāma| sendro hāsya sadevo yajño bhavati| abhy asyendro yajñam āvartate| nāsyendro yajñād apakrāmati ya evaṃ veda| tad v evācakṣate vasiṣṭhasya nihava iti| vasiṣṭho vai jīto hataputro 'kāmayata prajāṃ paśūn nihvayeyeti| sa etat sāmāpaśyat| tenāstuta| tenāyihī āyihī ity eva prajāṃ paśūn nyahvayata| tad v eva nihavasya nihavatvam| prajāṃ paśūn nihvayate ya evaṃ veda| tad u stobhānutunnaṃ bhavati| anutunnāda vai prajāḥ paśavaḥ prajāyante| paśavaś chandomāḥ| tena vai rūpasamṛddham| yad u vasiṣṭho 'paśyat tasmād vāsiṣṭhasya nihava ity ākhyāyate
atha yadvāhiṣṭhīyam| agnir vai devebhyo havyaṃ navamād ahno daśamam ahar abhy ativoḍhuṃ nākāmayata| te devā akāmayantāti na idam agnir havyaṃ vahed iti| ta etat sāmāpaśyan| tenainam astuvan - yad vāhiṣṭhaṃ tad agnaye bṛhad arca vibhāvaso| mahivīva tvad rayis tvad vājā ud īrate|| tava dyumanto arcayo grāvevocyate bṛhat| uto te tanyatur yathā svāno arta tmanā divaḥ|| evo agniṃ vasūyavas sahasānaṃ vavandima|| sa no viśvā ati dviṣaḥ parṣan nāveva sukratuḥ|| iti| yathā nāvātipārayed evam evaibhya etad agnir havyaṃ navamād ahno daśamam ahar abhy atyapārayat| eṣa ha vā etad atipārayitum arhati| tad yad atra yadvāhiṣṭhīyaṃ bhavati yajñasyaiva saṃtatyai| sam asmai yajñas tāyate tasyāgnir havyaṃ pārayati ya evaṃ veda| tad ūrdhvel̤aṃ bhavati bṛhato rūpaṃ bārhate 'han| tena vai rūpasamṛddham
athāsitam| ṛṣayo vā abruvann - etemam upariśyenaṃ svargaṃ lokaṃ jigīṣāma, yad asminn ete 'tharvāṇa iti| preṇī saumāhito madhucchandā vaiśvāmitro 'sito daivalo ya u cānye tasya hāntikam didīkṣate, teṣāṃ ha jyog eva yajamānānāṃ nopaśuśruvur bahū y eva varṣāṇi| teṣām u hopaśuśruvur - āśrāvayati vai, vaṣaṭkaroti vā iti| sa hodvanto nāmātharvaṇām ekaś camasahasta upāvaruroha| tān hovāca - kiṃkāmā ādhva iti| imam upariśyenaṃ svargaṃ lokaṃ jigīṣām, yasminn ete 'tharvāṇa iti| tān hovācetha grāmaṃ jaghanenā iti| imo hīti| kasmai kāmāyeti| patha iti| om iti hovāca, na nu vas tat svargyam iti| atha ha camasam avekṣāṃcakre| sa hovācāśnīya māṃsā3m iti| aśnīmo hīti| kasmai kāmāyeti| cakṣuṣaś ca prāṇānāṃ ceti| om iti hovāc, no vāva vas tat svargyam iti| atha ha camasam avekṣāṃcakre| sa hovācāśnītha māṃsā3m iti| upemo hīti| kasmai kāmāyeti| prajāyai saṃtatyā avyavacchedāyeti| om iti hovāca, no vāva vas tat svargyam iti| atha ha camasam evāvekṣāṃcakre| sa hovāca-vadathānṛtā3m iti| vadāmo hīti| kasmai kāmāyeti| strīkāmyā vā narmakāmyā vā sakhīkāmyā veti| om iti hovāca