Text not present in the current transcription for khaṇḍikā 70.
ṣaḍṛcaṃ bhavati - ṣaḍ vā ṛtava - ṛtūnām evāptyai| tad āhur yat ṣaḍṛcaṃ ṣaṣṭhasyāhno rūpam, atha kasmāc caturthe 'han kriyata iti| sa brūyāt ṣaḍ vā ṛtavas saṃvatsaras, saṃvatsaraḥ prajāpatir yajñaḥ| saṃvatsaram evaitena prajāpatiṃ yajñam āptvā savanamukhe punar ārabhante| āpyata iva hy etad yajño yad eṣa pūrvas tryaha āpyata iti| uttaraṃ ṣaḍṛcaṃ bhavati| abhipūrvam evaitena yajñam ārabhante| hinvanti sūram usraya iti hinvantīva vai jātam| jāyata u etenāhnā| svasāro jāmayas patim itīmā ha vāva svasāraḥ| imā u eva jāmayaḥ| mahām induṃ mahīyuva itīmā ha vāva mahīyuvaḥ| tā evainam etad dhinvanti| pavamāna rucāruceti rukmat sauryarūpam upagacchanti| sauryaṃ hy etad ahar ekaviṃśaṃ pratiṣṭhā vairājam| ā pavamāna suṣṭhutiṃ vṛṣṭiṃ devebhyo duvaḥ| iṣe pavasva saṃyatam|| iti paryāso bhavati prajānāṃ dhṛtyai paśūnām upasthityai| ekaviṃśa stomo bhavati| dvādaśa māsāḥ, pañcartavas, traya ime lokā, asāv āditya ekaviṃśaḥ| tās saṃstutā dvādaśa jagatyo bhavanti| tāś caturviṃśatir gāyatryaḥ| tā aṣṭādaśānuṣṭubhaḥ| ānuṣṭubham etad ahaḥ
janasya gopā ajaniṣṭa jāgṛvir ity āgneyam ājyaṃ bhavati janadvat| eṣa ha vāva janasya gopāḥ| tam evaitat prātassavanāt prajanayanti| taṃ prajñātaṃ mādhyandine savane manthanti| agnir iti nir evainaṃ tad āha| sudakṣas suvitāya navyasa iti prāṇā vai dakṣaḥ| prāṇān evāsmiṃs tad dadhati| ghṛtapratīka ity - etad vā agneḥ priyaṃ dhāma yad ghṛtaṃ - priyeṇaivainaṃ tad dhāmnā samardhayanti| bṛhatā divispṛśeti bṛhato rūpam upagacchanti| bārhataṃ hy etad ahaḥ| dyumad vi bhāti bharatebhyaś śucir itīmā ha vai prajā bhāratīs - tābhya evaitac chucir vibhāti| atho yad evainena bharatā agra ījire 'tho yad evaiṣa devebhyo havyaṃ vahati tasmād bhārataḥ| tvām agne āṃgiraso guhā hitam iti tvām iti bhavati bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| anv avindañ chiśriyāṇāṃ vanevana iti vanevana hy etaṃ śiśriyāṇam anvavindan| sa jāyase mathyamānas saho mahad iti prātassavanād dha vā etam agre manthanti| taṃ prajātaṃ mādhyaṃdine savane janayanti| tvām āhus sahasas putram aṅgira iti sahasevaṃ hy etaṃ janayanti| yajñasya ketum ity eṣa ha vāva yajñasya ketuḥ| yatra ha vai kva ca sūyate tad eṣa eva purastāt ketur ucchriyate
prathamaḥ purohitam iti pura eva vā enam etad dadhate| yad agnim ādadhate 'gniṃ naras triṣadhasthe sam indhata itīmā ha vai prajā naraḥ| tā evainam etat samindhata| indreṇa devais sarathaṃ sa barhiṣi sīdan ni hotā yajathāya sukratur iti sarvadevatyaṃ bhavati| sarvadevatyaṃ hy etad ahar ānuṣṭubham| sarvadevatyo vā anuṣṭup| ayaṃ vāṃ mitrāvaruṇeti maitrāvaruṇaṃ bhavati| punaḥproktir ha vā eṣā haviṣaḥ| saṃ ha vā etad yajñas tiṣṭhate yad eṣa pūrvas tryaha āpyate| yan nu vo paro yajña iti ha vā etad devebhyaḥ prāhuḥ| tasmād u haitad dvitīyaṃ yajamāna ājyaṃ kurvīta| rājānāv anabhidruhā dhruve sadasy uttame| sahasrasthūṇa āsāte|| iti sahasrarūpaṃ virājām upagacchanti| vairājaṃ hy etad ahaḥ| tā samrājā ghṛtāsutī iti samrāḍvatīr bhavanti| sāmrājyam iva hy etarhy agacchan| indro dadhīco asthābhir ity aindraṃ bhavati
dadhyaṅ ha vā ātharvaṇas tejasvī brahmavarcasy āsa| taṃ ha sma yāvanto 'surāḥ parāpaśyanti te ha sma tad eva viśīrṣāṇaś śerate| sa u ha svargaṃ lokam uccakrāma| sa hendro 'surair abhibāḍha uvāca ka nu sa dadhyaṅṅ bhavād iti| tasmai hocu svargaṃ vai bhagavas sa lokam udakrāmad iti| sa hovāca naivāsyeha kiṃ cit pariśiṣṭam astīti| tasmai hocur āsīd evedam aśvaśīrṣaṃ yenāśvibhyāṃ devavedaṃ prābravīt tat tu na vidma yatrābhavad iti| tad vā anvicchateti| tad dhānvīṣuḥ| icchann aśvasya yac chiraḥ parvateṣv apaśritam| tad vidac charyaṇāvati|| iti| śaryaṇāvad dha nāmaitat kurukṣetrasya jaghanārdhe saraskam| tad etad anu vidyājahruḥ| tad asmai prayacchan| tad dha smāsurāṇāṃ prakāśe dhārayati| taṃ ha sma yāvanto 'surāḥ parāpaśyanti| te ha sma tad eva viśīrṣāṇaś śerate
sa ha tair evāsthibhir nava navatīr jaghānāsurāṇām| tad etad bhrātṛvyahā vijitiḥ| indro dadhīco asthabhir vṛtrāṇy apratiṣkutaḥ| jaghāna navatīr nava|| iti| vijayate hanti dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ ya evaṃ veda| atrāha gor amanvata nāma tvaṣṭur apīcyam| itthā candramaso gṛhe|| iti gomatīḥ paśumatīr bhavanti paśūnām evāvaruddhayai| iyaṃ vām asya manmana ity aindrāgnaṃ bhavati| indrāgnī pūrvyastutiḥ| abhrād vṛṣṭir ivājani|| iti| ajanīti vā āhur jātam| jāyata u etenāhnā| śṛṇutaṃ jaritur havam indrāgnī vanataṃ giraḥ| īśānā pipyataṃ dhiyaḥ|| mā pāpatvāya no narendrāgnī mābhiśastaye| mā no rīradhataṃ nide| iti pāpmana evaiṣopahatiḥ| ekaviṃśa stomo bhavati| dvādaśa māsāḥ, pañcartavas, traya ime lokā, asāv āditya ekaviṃśaḥ| etasya vā ete salokatāṃ gacchanty etam abhyārohanti
ṛ. [https://sa.wikisource.org/s/14ho 9.25.1], sāma [https://sa.wikisource.org/s/3kh 921] pavasva dakṣasādhana iti mādhyandinasya pavamānasya dakṣavatīr gāyatryo bhavanti| ahar evaitābhir dakṣayanti, chandāṃsi dakṣayanti, devatā dakṣayanti, ṣoḍaśinaṃ dakṣayanti| devebhyaḥ pītaye hare marudbhyo vāyave mada iti marutvatīr bhavanti| marutvad vai madhyandinasya rūpam| madhyandinasyaiva tad rūpān na yanti| saṃ devaiś śobhate vṛṣeti vṛṣeti vṛṣaṇvatīr bhavanti bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| pavamāna dhiyā hito 'bhi yoniṃ kanikradad iti yonimatīr bhavanti| yoner vai prajāḥ paśavaḥ prajāyante| janadvad etasya vairājasyāhno rūpam| dharmaṇā vāyum ā ruheti vāyumatīr bhavanti - vāyur vai śāntiś - śāntyā evānirdāhāya| tāsu gāyatram uktabrāhmaṇam| atha caturṇidhanam ātharvaṇaṃ caturthasyāhno rūpam| atharvāṇa upari śyenaṃ svargaṃ lokam āyan| te tatra na pratyatiṣṭhan| te 'kāmayanta prati svarge loke tiṣṭhemeti| ta etat sāmāpaśyan| tenāstuvata| tato vai te svarge loke pratyaṣṭhin| tac caturnidhanaṃ bhavati pratiṣṭhāyai| catuṣpadīva pratyatiṣṭhād iti vā āhuḥ| supratiṣṭhitaṃ tad etat svargyaṃ pratiṣṭhāsāma| gacchati svargaṃ lokaṃ, prati svarge loke tiṣṭhati ya evaṃ veda| tad u bheṣajam eva prāyaścittiḥ| atharbham ivai bheṣajaṃ kurvanti| bheṣajam evaitena prāyaścittiṃ kurvate| tad anutunnaṃ bhavati| anutunnād vai prajāḥ paśavaḥ prajāyante| anutunnam evaitasya vairājasyāhno rūpam| tena vai rūpasamṛddham| yad v atharvāṇo 'paśyaṃs tasmāc caturṇidhanam ātharvaṇam ity ākhyāyate
atha nidhanakāmaṃ [https://sa.wikisource.org/s/2nlf vairājam]| evam iva vai virāṭ naiva svāraṃ naiva nidhanavan naivail̤aṃ naivarksamam| tad vāṅnidhanaṃ bhavati| vāg vai virāḍ, virāja evārambhāya| virājam evaitena pratyakṣam ārabhante| tasya haitasya nidhana eva kāmāḥ| sa yaṃ kāmaṃ kāmayeta taṃ dhyāyed, etasya nidhanam upāvayan| sa haivāsmai kāmas samṛdhyate| yad v asya nidhane kāmās tasmān nidhanakāmaṃ vairājam ity ākhyāyate| devā vai svargakāmās tapo 'tapyanta| etat sāmāpaśyan tenāstuvat| tato vai te svargaṃ lokam āśnuvata| tad etat svargyaṃ sāma| aśnute svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda| tasyaitad eva nidhanaṃ yam etaṃ vairājasya stotre 'gniṃ manthanti| tavāhaṃ soma rāraṇeti taveti bhavati bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| sakhya indro divedive| purūṇi babhro ni caranti mām ava paridhīṃr ati taṃ ihi|| ity ati hy āyan| tavāhaṃ naktam uta soma te divā duhāno babhra ūdhanītīme ha vāvodhanī| ete evaitad abhivadaty, ete evāsmai sarvān kāmān duhāte| ghṛṇā tapantam ati sūryaṃ para iti sūryavatīr bhavanti| sauryaṃ hya etad ahar ekaviṃśaṃ pratiṣṭhā vairājam| śakunā iva paptimety ati hy apatan| tāsv [https://sa.wikisource.org/s/1z8t āṣṭādaṃṣṭram] uktabrāhmaṇam| tad ūrdhvel̤aṃ bhavati bṛhato rūpaṃ bārhate 'han| tena vai rūpaṃ samṛddham
[https://sa.wikisource.org/s/1z8v athābhīśavam] abhyārambho yajñasya pratyapasāro, 'bhy eva pañcamam ahar ārabhate prati tṛtīyam apadhāvati| dvādaśāhena vai devā ūrdhvā svargaṃ lokam āyan| sa eṣām asaṃgṛhīto vīvāsraṃsata| ta ete sāmanī apaśyan| tābhyām enaṃ yathābhīśubhyāṃ rathaṃ saṃgṛhyārohed evam evābhyāṃ saṃgṛhya svargaṃ lokam ārohan| te 'bruvan svargaṃ lokaṃ gatvā abhīśū vāva na ime sāmanī yajñasyābhūtām iti| tad evābhīśavayor ābhīśavatvam| te ete svargye sāmanī| aśnute svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda| tasmād u haite sāmanī ubhe kārye| yathā haikābhīśunā yāyād ubhe eva kārye| atrānyat syān navame 'hann anyatarat| abhīśur vai śyāvāśvir akāmayata - devā me somasya tṛpyeyur iti| sa ete sāmanī apaśyat| tābhyām astuta| tato vai tasya devās somasyātṛpyan| tayor vā etayor asty apasiddham iva yathaiva tarpayed evam| e e iti vā apasedhantas saṃtarpayanti| te ete tṛptissāmanī| tṛpyanty asya devās somasya ya evaṃ veda| yad v abhīśuś śyāvāśvir apaśyat, tasmād ābhiśave ity ākhyāyete
atha caturṇidhanam āṃgirasaṃ caturthasyāhno rūpam| atho tenaiva catvāry ahāni kalpante| aṃgirasaḥ paśukāmā svargakāmās tapo 'tapyanta| ta etat sāmāpaśyan| tenāstuvata| ta etāṃ madhya il̤ām upetya svary upariṣṭād upāyan| paśavo vā il̤ā svargo loka svaḥ| paśuṣu vāva te tad āsthāya svargaṃ lokaṃ agacchan| tad etat paśavyaṃ svargyaṃ sāma| ava paśūn runddhe gacchati svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda| yad v aṃgiraso 'paśyaṃs tasmāc caturṇidhanam āṃgirasam ity ākhyāyate| athaitā bhavanti - punāno akramīd abhīty abhyatikrāmanti| ā yonim aruṇo ruhad iti yonimatīr bhavanti| yoner vai prajāḥ paśavaḥ prajāyante| janadvad etasya vairājasyāhno rūpam| gamad indro vṛṣā suta iti vṛṣaṇvatīr bhavanti bṛhato rūpam| bārhatam etad ahaḥ| nū no rayiṃ mahām indo 'smabhyaṃ soma viśvata iti viśvavatīr bhavanti| vaiśvadevaṃ hy etad ahaḥ| tad āhur yanti vā ete triṣṭubhaḥ pavamānāntād ye gāyatrīṣv antyaṃ kurvantīti| vṛṣaṇvatīr bhavanti| vṛṣaṇvad vai triṣṭubho rūpam| tena triṣṭubhaḥ pavamānāntān na yanti| tāsu [https://sa.wikisource.org/s/1zob satrāsāhīyam] uktabrāhmaṇam| tad ukthasāma bhavati - paśavo vā ukthāni - paśūnām evāvaruddhayai| tad āhur ukthasāma sat pavamāne kriyate kasmāt tad iti| prātassavanabhājanaṃ prathamam ahar, mādhyandinabhājanaṃ dvitīyaṃ, tṛtīyasavanabhājanaṃ tṛtīyam| athaitad ukthabhājanam| tad yad atra satrāsāhīyaṃ kriyate tenainad ukthebhyo na cyāvayanti| tad enat svenāyatanena samṛddhayanti| tenaibhyas samṛddhena svāyāṃ janatāyām ardhukaṃ bhavati| atho paśavo vā ukthāny, ātmā madhyandinaḥ| tad yat satrāsāhīyaṃ madhyandinam abhi pratyāharanty ātmann evaitat paśūn pratiṣṭhāpayanti