jāmātuḥ śvaśurasyāpi sumahānaticakrame
maitreya uvāca
(anuṣṭup) sadā vidviṣatorevaṃ kālo vai dhriyamāṇayoḥ .
jāmātuḥ śvaśurasyāpi sumahānaticakrame
||1||(अनुष्टुप्) सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयोः ।
जामातुः श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे
yadābhiṣikto dakṣastu brahmaṇā parameṣṭhinā .
prajāpatīnāṃ sarveṣāṃ ādhipatye smayo'bhavat
||2||यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
प्रजापतीनां सर्वेषां आधिपत्ये स्मयोऽभवत्
iṣṭvā sa vājapeyena brahmiṣṭhānabhibhūya ca .
bṛhaspatisavaṃ nāma samārebhe kratūttamam
||3||इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च ।
बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम्
tasmin brahmarṣayaḥ sarve devarṣipitṛdevatāḥ .
āsan kṛtasvastyayanāḥ tatpatnyaśca sabhartṛkāḥ
||4||तस्मिन् ब्रह्मर्षयः सर्वे देवर्षिपितृदेवताः ।
आसन् कृतस्वस्त्ययनाः तत्पत्न्यश्च सभर्तृकाः
tadupaśrutya nabhasi khecarāṇāṃ prajalpatām .
satī dākṣāyaṇī devī pitṛyajñamahotsavam
||5||तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् ।
सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम्
vrajantīḥ sarvato digbhya upadevavarastriyaḥ .
vimānayānāḥ sapreṣṭhā niṣkakaṇṭhīḥ suvāsasaḥ
||6||व्रजन्तीः सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रियः ।
विमानयानाः सप्रेष्ठा निष्ककण्ठीः सुवाससः
dṛṣṭvā svanilayābhyāśe lolākṣīrmṛṣṭakuṇḍalāḥ .
patiṃ bhūtapatiṃ devaṃ autsukyādabhyabhāṣata
||7||दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डलाः ।
पतिं भूतपतिं देवं औत्सुक्यादभ्यभाषत
satyuvāca
prajāpateste śvaśurasya sāmprataṃ niryāpito yajñamahotsavaḥ kila .
vayaṃ ca tatrābhisarāma vāma te yadyarthitāmī vibudhā vrajanti hi
||8||प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सवः किल ।
वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि
tasmin bhaginyo mama bhartṛbhiḥ svakaiḥ dhruvaṃ gamiṣyanti suhṛddidṛkṣavaḥ .
ahaṃ ca tasmin bhavatābhikāmaye sahopanītaṃ paribarhamarhitum
||9||तस्मिन् भगिन्यो मम भर्तृभिः स्वकैः ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिदृक्षवः ।
अहं च तस्मिन् भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम्
tatra svasṝrme nanu bhartṛsammitā mātṛṣvasṝḥ klinnadhiyaṃ ca mātaram .
drakṣye cirotkaṇṭhamanā maharṣibhiḥ unnīyamānaṃ ca mṛḍādhvaradhvajam
||10||तत्र स्वसॄर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसॄः क्लिन्नधियं च मातरम् ।
द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभिः उन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम्
tvayyetadāścaryamajātmamāyayā vinirmitaṃ bhāti guṇatrayātmakam .
tathāpyahaṃ yoṣidatattvavicca te dīnā didṛkṣe bhava me bhavakṣitim
||11||त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् ।
तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिदृक्षे भव मे भवक्षितिम्
paśya prayāntīrabhavānyayoṣito 'pyalaṅkṛtāḥ kāntasakhā varūthaśaḥ .
yāsāṃ vrajadbhiḥ śitikaṇṭha maṇḍitaṃ nabho vimānaiḥ kalahaṃsapāṇḍubhiḥ
||12||पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलङ्कृताः कान्तसखा वरूथशः ।
यासां व्रजद्भिः शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानैः कलहंसपाण्डुभिः
kathaṃ sutāyāḥ pitṛgehakautukaṃ niśamya dehaḥ suravarya neṅgate .
anāhutā apyabhiyanti sauhṛdaṃ bharturgurordehakṛtaśca ketanam
||13||कथं सुतायाः पितृगेहकौतुकं निशम्य देहः सुरवर्य नेङ्गते ।
अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम्
tanme prasīdedamamartya vāñchitaṃ kartuṃ bhavānkāruṇiko batārhati .
tvayātmano'rdhe'hamadabhracakṣuṣā nirūpitā mānugṛhāṇa yācitaḥ
||14||तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति ।
त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचितः
ṛṣiruvāca
evaṃ giritraḥ priyayābhibhāṣitaḥ pratyabhyadhatta prahasan suhṛtpriyaḥ .
saṃsmārito marmabhidaḥ kuvāgiṣūn yānāha ko viśvasṛjāṃ samakṣataḥ
||15||एवं गिरित्रः प्रिययाभिभाषितः प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रियः ।
संस्मारितो मर्मभिदः कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षतः
śrībhagavānuvāca
tvayoditaṃ śobhanameva śobhane anāhutā apyabhiyanti bandhuṣu .
te yadyanutpāditadoṣadṛṣṭayo balīyasānātmyamadena manyunā
||16||त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु ।
ते यद्यनुत्पादितदोषदृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना
vidyātapovittavapurvayaḥkulaiḥ satāṃ guṇaiḥ ṣaḍbhirasattametaraiḥ .
smṛtau hatāyāṃ bhṛtamānadurdṛśaḥ stabdhā na paśyanti hi dhāma bhūyasām
||17||विद्यातपोवित्तवपुर्वयःकुलैः सतां गुणैः षड्भिरसत्तमेतरैः ।
स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृशः स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम्
naitādṛśānāṃ svajanavyapekṣayā gṛhān pratīyādanavasthitātmanām .
ye'bhyāgatān vakradhiyābhicakṣate āropitabhrūbhiramarṣaṇākṣibhiḥ
||18||नैतादृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान् प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् ।
येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभिः
tathāribhirna vyathate śilīmukhaiḥ śete'rditāṅgo hṛdayena dūyatā .
svānāṃ yathā vakradhiyāṃ duruktibhiḥ divāniśaṃ tapyati marmatāḍitaḥ
||19||तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखैः शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता ।
स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभिः दिवानिशं तप्यति मर्मताडितः
vyaktaṃ tvamutkṛṣṭagateḥ prajāpateḥ priyātmajānāmasi subhru me matā .
tathāpi mānaṃ na pituḥ prapatsyase madāśrayātkaḥ paritapyate yataḥ
||20||व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगतेः प्रजापतेः प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता ।
तथापि मानं न पितुः प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्कः परितप्यते यतः
pāpacyamānena hṛdā''turendriyaḥ samṛddhibhiḥ pūruṣabuddhisākṣiṇām .
akalpa eṣāmadhiroḍhumañjasā paraṃ padaṃ dveṣṭi yathāsurā harim
||21||पापच्यमानेन हृदाऽऽतुरेन्द्रियः समृद्धिभिः पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् ।
अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम्
pratyudgamapraśrayaṇābhivādanaṃ vidhīyate sādhu mithaḥ sumadhyame .
prājñaiḥ parasmai puruṣāya cetasā guhāśayāyaiva na dehamānine
||22||प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथः सुमध्यमे ।
प्राज्ञैः परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने
sattvaṃ viśuddhaṃ vasudevaśabditaṃ yadīyate tatra pumānapāvṛtaḥ .
sattve ca tasmin bhagavān vāsudevo hyadhokṣajo me namasā vidhīyate
||23||सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृतः ।
सत्त्वे च तस्मिन् भगवान् वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते
tatte nirīkṣyo na pitāpi dehakṛd dakṣo mama dviṭ tadanuvratāśca ye .
yo viśvasṛgyajñagataṃ varoru māṃ anāgasaṃ durvacasākarottiraḥ
||24||तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट् तदनुव्रताश्च ये ।
यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मां अनागसं दुर्वचसाकरोत्तिरः
yadi vrajiṣyasyatihāya madvaco bhadraṃ bhavatyā na tato bhaviṣyati .
sambhāvitasya svajanātparābhavo yadā sa sadyo maraṇāya kalpate
||25||यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति ।
सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ caturthaskandhe umārudrasaṃvāde tṛtīyo'dhyāyaḥ .. 3 ..
fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre IV/Chapitre 3