dakṣayajñavidhvaṃsaḥ
maitreya uvāca
bhavo bhavānyā nidhanaṃ prajāpateḥ asatkṛtāyā avagamya nāradāt .
svapārṣadasainyaṃ ca tadadhvararbhubhiḥ vidrāvitaṃ krodhamapāramādadhe
||1||भवो भवान्या निधनं प्रजापतेः असत्कृताया अवगम्य नारदात् ।
स्वपार्षदसैन्यं च तदध्वरर्भुभिः विद्रावितं क्रोधमपारमादधे
kruddhaḥ sudaṣṭauṣṭhapuṭaḥ sa dhūrjaṭiḥ jaṭāṃ taḍid vahnisaṭograrociṣam .
utkṛtya rudraḥ sahasotthito hasan gambhīranādo visasarja tāṃ bhuvi
||2||क्रुद्धः सुदष्टौष्ठपुटः स धूर्जटिः जटां तडिद् वह्निसटोग्ररोचिषम् ।
उत्कृत्य रुद्रः सहसोत्थितो हसन् गम्भीरनादो विससर्ज तां भुवि
tato'tikāyastanuvā spṛśandivaṃ sahasrabāhurghanaruk trisūryadṛk .
karāladaṃṣṭro jvaladagnimūrdhajaḥ kapālamālī vividhodyatāyudhaḥ
||3||ततोऽतिकायस्तनुवा स्पृशन्दिवं सहस्रबाहुर्घनरुक् त्रिसूर्यदृक् ।
करालदंष्ट्रो ज्वलदग्निमूर्धजः कपालमाली विविधोद्यतायुधः
taṃ kiṃ karomīti gṛṇantamāha baddhāñjaliṃ bhagavān bhūtanāthaḥ .
dakṣaṃ sayajñaṃ jahi madbhaṭānāṃ tvamagraṇī rudra bhaṭāṃśako me
||4||तं किं करोमीति गृणन्तमाह बद्धाञ्जलिं भगवान् भूतनाथः ।
दक्षं सयज्ञं जहि मद्भटानां त्वमग्रणी रुद्र भटांशको मे
ājñapta evaṃ kupitena manyunā sa devadevaṃ paricakrame vibhum .
menetadātmānamasaṅgaraṃhasā mahīyasāṃ tāta sahaḥ sahiṣṇum
||5||आज्ञप्त एवं कुपितेन मन्युना स देवदेवं परिचक्रमे विभुम् ।
मेनेतदात्मानमसङ्गरंहसा महीयसां तात सहः सहिष्णुम्
anvīyamānaḥ sa tu rudrapārṣadaiḥ bhṛśaṃ nadadbhirvyanadatsubhairavam .
udyamya śūlaṃ jagadantakāntakaṃ sa prādravad ghoṣaṇabhūṣaṇāṅghriḥ
||6||अन्वीयमानः स तु रुद्रपार्षदैः भृशं नदद्भिर्व्यनदत्सुभैरवम् ।
उद्यम्य शूलं जगदन्तकान्तकं स प्राद्रवद् घोषणभूषणाङ्घ्रिः
athartvijo yajamānaḥ sadasyāḥ kakubhyudīcyāṃ prasamīkṣya reṇum .
tamaḥ kimetatkuta etadrajo'bhū diti dvijā dvijapatnyaśca dadhyuḥ
||7||अथर्त्विजो यजमानः सदस्याः ककुभ्युदीच्यां प्रसमीक्ष्य रेणुम् ।
तमः किमेतत्कुत एतद्रजोऽभू दिति द्विजा द्विजपत्न्यश्च दध्युः
vātā na vānti na hi santi dasyavaḥ prācīnabarhirjīvati hogradaṇḍaḥ .
gāvo na kālyanta idaṃ kuto rajo loko'dhunā kiṃ pralayāya kalpate
||8||वाता न वान्ति न हि सन्ति दस्यवः प्राचीनबर्हिर्जीवति होग्रदण्डः ।
गावो न काल्यन्त इदं कुतो रजो लोकोऽधुना किं प्रलयाय कल्पते
prasūtimiśrāḥ striya udvignacittā ūcurvipāko vṛjinasyaiva tasya .
yatpaśyantīnāṃ duhitṝṇāṃ prajeśaḥ sutāṃ satīmavadadhyāvanāgām
||9||प्रसूतिमिश्राः स्त्रिय उद्विग्नचित्ता ऊचुर्विपाको वृजिनस्यैव तस्य ।
यत्पश्यन्तीनां दुहितॄणां प्रजेशः सुतां सतीमवदध्यावनागाम्
yastvantakāle vyuptajaṭākalāpaḥ svaśūlasūcyarpitadiggajendraḥ .
vitatya nṛtyatyuditāstradordhvajān uccāṭṭahāsa stanayitnubhinnadik
||10||यस्त्वन्तकाले व्युप्तजटाकलापः स्वशूलसूच्यर्पितदिग्गजेन्द्रः ।
वितत्य नृत्यत्युदितास्त्रदोर्ध्वजान् उच्चाट्टहास स्तनयित्नुभिन्नदिक्
amarṣayitvā tamasahyatejasaṃ manyuplutaṃ durnirīkṣyaṃ bhrukuṭyā .
karāladaṃṣṭrābhirudastabhāgaṇaṃ syāt svasti kiṃ kopayato vidhātuḥ
||11||अमर्षयित्वा तमसह्यतेजसं मन्युप्लुतं दुर्निरीक्ष्यं भ्रुकुट्या ।
करालदंष्ट्राभिरुदस्तभागणं स्यात् स्वस्ति किं कोपयतो विधातुः
bahvevamudvigna dṛśocyamāne janena dakṣasya muhurmahātmanaḥ .
utpeturutpātatamāḥ sahasraśo bhayāvahā divi bhūmau ca paryak
||12||बह्वेवमुद्विग्न दृशोच्यमाने जनेन दक्षस्य मुहुर्महात्मनः ।
उत्पेतुरुत्पाततमाः सहस्रशो भयावहा दिवि भूमौ च पर्यक्
tāvatsa rudrānucarairmakho mahān nānāyudhairvāmanakairudāyudhaiḥ .
piṅgaiḥ piśaṅgairmakarodarānanaiḥ paryādravadbhiḥ vidurānvarudhyata
||13||तावत्स रुद्रानुचरैर्मखो महान् नानायुधैर्वामनकैरुदायुधैः ।
पिङ्गैः पिशङ्गैर्मकरोदराननैः पर्याद्रवद्भिः विदुरान्वरुध्यत
(anuṣṭup) kecidbabhañjuḥ prāgvaṃśaṃ patnīśālāṃ tathāpare .
sada āgnīdhraśālāṃ ca tadvihāraṃ mahānasam
||14||(अनुष्टुप्) केचिद्बभञ्जुः प्राग्वंशं पत्नीशालां तथापरे ।
सद आग्नीध्रशालां च तद्विहारं महानसम्
rurujuryajñapātrāṇi tathaike'gnīnanāśayan .
kuṇḍeṣvamūtrayankecid bibhidurvedimekhalāḥ
||15||रुरुजुर्यज्ञपात्राणि तथैकेऽग्नीननाशयन् ।
कुण्डेष्वमूत्रयन्केचिद् बिभिदुर्वेदिमेखलाः
abādhanta munīnanye eke patnīratarjayan .
apare jagṛhurdevān pratyāsannān palāyitān
||16||अबाधन्त मुनीनन्ये एके पत्नीरतर्जयन् ।
अपरे जगृहुर्देवान् प्रत्यासन्नान् पलायितान्
bhṛguṃ babandha maṇimān vīrabhadraḥ prajāpatim .
caṇḍeśaḥ pūṣaṇaṃ devaṃ bhagaṃ nandīśvaro'grahīt
||17||भृगुं बबन्ध मणिमान् वीरभद्रः प्रजापतिम् ।
चण्डेशः पूषणं देवं भगं नन्दीश्वरोऽग्रहीत्
sarva evartvijo dṛṣṭvā sadasyāḥ sadivaukasaḥ .
tairardyamānāḥ subhṛśaṃ grāvabhirnaikadhādravan
||18||सर्व एवर्त्विजो दृष्ट्वा सदस्याः सदिवौकसः ।
तैरर्द्यमानाः सुभृशं ग्रावभिर्नैकधाद्रवन्
juhvataḥ sruvahastasya śmaśrūṇi bhagavānbhavaḥ .
bhṛgorluluñce sadasi yo'hasat śmaśru darśayan
||19||जुह्वतः स्रुवहस्तस्य श्मश्रूणि भगवान्भवः ।
भृगोर्लुलुञ्चे सदसि योऽहसत् श्मश्रु दर्शयन्
bhagasya netre bhagavān pātitasya ruṣā bhuvi .
ujjahāra sadaḥstho'kṣṇā yaḥ śapantaṃ asūsucat
||20||भगस्य नेत्रे भगवान् पातितस्य रुषा भुवि ।
उज्जहार सदःस्थोऽक्ष्णा यः शपन्तं असूसुचत्
pūṣṇo hyapātayad dantān kāliṅgasya yathā balaḥ .
śapyamāne garimaṇi yo'hasad darśayandataḥ
||21||पूष्णो ह्यपातयद् दन्तान् कालिङ्गस्य यथा बलः ।
शप्यमाने गरिमणि योऽहसद् दर्शयन्दतः
ākramyorasi dakṣasya śitadhāreṇa hetinā .
chindannapi taduddhartuṃ nāśaknot tryambakastadā
||22||आक्रम्योरसि दक्षस्य शितधारेण हेतिना ।
छिन्दन्नपि तदुद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस्तदा
śastrairastrānvitairevaṃ anirbhinnatvacaṃ haraḥ .
vismayaṃ paramāpanno dadhyau paśupatiściram
||23||शस्त्रैरस्त्रान्वितैरेवं अनिर्भिन्नत्वचं हरः ।
विस्मयं परमापन्नो दध्यौ पशुपतिश्चिरम्
dṛṣṭvā saṃjñapanaṃ yogaṃ paśūnāṃ sa patirmakhe .
yajamānapaśoḥ kasya kāyāttenāharacchiraḥ
||24||दृष्ट्वा संज्ञपनं योगं पशूनां स पतिर्मखे ।
यजमानपशोः कस्य कायात्तेनाहरच्छिरः
sādhuvādastadā teṣāṃ karma tattasya śaṃsatām .
bhūtapretapiśācānāṃ anyeṣāṃ tadviparyayaḥ
||25||साधुवादस्तदा तेषां कर्म तत्तस्य शंसताम् ।
भूतप्रेतपिशाचानां अन्येषां तद्विपर्ययः
juhāvaitacchirastasmin dakṣiṇāgnāvamarṣitaḥ .
taddevayajanaṃ dagdhvā prātiṣṭhad guhyakālayam
||26||जुहावैतच्छिरस्तस्मिन् दक्षिणाग्नावमर्षितः ।
तद्देवयजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम्
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ caturthaskandhe dakṣayajñavidhvaṃso nāma pañcamo'dhyāyaḥ .. 5 ..
fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre IV/Chapitre 5