pitṛbhyāṃ prasthite sādhvī patiṃ iṅkitakovidā
maitreya uvāca
pitṛbhyāṃ prasthite sādhvī patiṃ iṅkitakovidā .
nityaṃ paryacarat prītyā bhavānīva bhavaṃ prabhum
||1||पितृभ्यां प्रस्थिते साध्वी पतिं इङ्कितकोविदा ।
नित्यं पर्यचरत् प्रीत्या भवानीव भवं प्रभुम्
viśrambheṇātmaśaucena gauraveṇa damena ca .
śuśrūṣayā sauhṛdena vācā madhurayā ca bhoḥ
||2||विश्रम्भेणात्मशौचेन गौरवेण दमेन च ।
शुश्रूषया सौहृदेन वाचा मधुरया च भोः
visṛjya kāmaṃ dambhaṃ ca dveṣaṃ lobhamaghaṃ madam .
apramattodyatā nityaṃ tejīyāṃsamatoṣayat
||3||विसृज्य कामं दम्भं च द्वेषं लोभमघं मदम् ।
अप्रमत्तोद्यता नित्यं तेजीयांसमतोषयत्
sa vai devarṣivaryastāṃ mānavīṃ samanuvratām .
daivādgarīyasaḥ patyuḥ āśāsānāṃ mahāśiṣaḥ
||4||स वै देवर्षिवर्यस्तां मानवीं समनुव्रताम् ।
दैवाद्गरीयसः पत्युः आशासानां महाशिषः
kālena bhūyasā kṣāmāṃ karśitāṃ vratacaryayā .
premagadgadayā vācā pīḍitaḥ kṛpayābravīt
||5||कालेन भूयसा क्षामां कर्शितां व्रतचर्यया ।
प्रेमगद्गदया वाचा पीडितः कृपयाब्रवीत्
kardama uvāca
tuṣṭo'hamadya tava mānavi mānadāyāḥ śuśrūṣayā paramayā parayā ca bhaktyā .
yo dehināmayamatīva suhṛtsvadeho nāvekṣitaḥ samucitaḥ kṣapituṃ madarthe
||6||तुष्टोऽहमद्य तव मानवि मानदायाः शुश्रूषया परमया परया च भक्त्या ।
यो देहिनामयमतीव सुहृत्स्वदेहो नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे
ye me svadharmaniratasya tapaḥsamādhi vidyātmayogavijitā bhagavatprasādāḥ .
tāneva te madanusevanayāvaruddhān dṛṣṭiṃ prapaśya vitarāmyabhayānaśokān
||7||ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपःसमाधि विद्यात्मयोगविजिता भगवत्प्रसादाः ।
तानेव ते मदनुसेवनयावरुद्धान् दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान्
anye punarbhagavato bhruva udvijṛmbha vibhraṃśitārtharacanāḥ kimurukramasya .
siddhāsi bhuṅkṣva vibhavān nijadharmadohān divyān narairduradhigān nṛpavikriyābhiḥ
||8||अन्ये पुनर्भगवतो भ्रुव उद्विजृम्भ विभ्रंशितार्थरचनाः किमुरुक्रमस्य ।
सिद्धासि भुङ्क्ष्व विभवान् निजधर्मदोहान् दिव्यान् नरैर्दुरधिगान् नृपविक्रियाभिः
evaṃ bruvāṇamabalākhilayogamāyā vidyāvicakṣaṇamavekṣya gatādhirāsīt .
sampraśrayapraṇayavihvalayā gireṣad vrīḍāvalokavilasad hasitānanāha
||9||एवं ब्रुवाणमबलाखिलयोगमाया विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत् ।
सम्प्रश्रयप्रणयविह्वलया गिरेषद् व्रीडावलोकविलसद् हसिताननाह
devahūtiruvāca
rāddhaṃ bata dvijavṛṣaitadamoghayoga māyādhipe tvayi vibho tadavaimi bhartaḥ .
yaste'bhyadhāyi samayaḥ sakṛdaṅgasaṅgo bhūyādgarīyasi guṇaḥ prasavaḥ satīnām
||10||राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः ।
यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदङ्गसङ्गो भूयाद्गरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम्
tatretikṛtyamupaśikṣa yathopadeśaṃ yenaiṣa me karśito'tiriraṃsayā''tmā .
siddhyeta te kṛtamanobhavadharṣitāyā dīnastadīśa bhavanaṃ sadṛśaṃ vicakṣva
||11||तत्रेतिकृत्यमुपशिक्ष यथोपदेशं येनैष मे कर्शितोऽतिरिरंसयाऽऽत्मा ।
सिद्ध्येत ते कृतमनोभवधर्षिताया दीनस्तदीश भवनं सदृशं विचक्ष्व
maitreya uvāca
priyāyāḥ priyamanvicchan kardamo yogamāsthitaḥ .
vimānaṃ kāmagaṃ kṣattaḥ tarhyevāviracīkarat
||12||प्रियायाः प्रियमन्विच्छन् कर्दमो योगमास्थितः ।
विमानं कामगं क्षत्तः तर्ह्येवाविरचीकरत्
sarvakāmadughaṃ divyaṃ sarvaratnasamanvitam .
sarvarddhyupacayodarkaṃ maṇistambhairupaskṛtam
||13||सर्वकामदुघं दिव्यं सर्वरत्नसमन्वितम् ।
सर्वर्द्ध्युपचयोदर्कं मणिस्तम्भैरुपस्कृतम्
divyopakaraṇopetaṃ sarvakālasukhāvaham .
paṭṭikābhiḥ patākābhiḥ vicitrābhiḥ alaṅkṛtam
||14||दिव्योपकरणोपेतं सर्वकालसुखावहम् ।
पट्टिकाभिः पताकाभिः विचित्राभिः अलङ्कृतम्
sragbhirvicitramālyābhiḥ mañjuśiñjat ṣaḍaṅghribhiḥ .
dukūlakṣaumakauśeyaiḥ nānāvastraiḥ virājitam
||15||स्रग्भिर्विचित्रमाल्याभिः मञ्जुशिञ्जत् षडङ्घ्रिभिः ।
दुकूलक्षौमकौशेयैः नानावस्त्रैः विराजितम्
uparyupari vinyasta nilayeṣu pṛthakpṛthak .
kṣiptaiḥ kaśipubhiḥ kāntaṃ paryaṅkavyajanāsanaiḥ
||16||उपर्युपरि विन्यस्त निलयेषु पृथक्पृथक् ।
क्षिप्तैः कशिपुभिः कान्तं पर्यङ्कव्यजनासनैः
tatra tatra vinikṣipta nānāśilpopaśobhitam .
mahāmarakatasthalyā juṣṭaṃ vidrumavedibhiḥ
||17||तत्र तत्र विनिक्षिप्त नानाशिल्पोपशोभितम् ।
महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः
dvāḥsu vidrumadehalyā bhātaṃ vajrakapāṭavat .
śikhareṣu indranīleṣu hemakumbhaiḥ adhiśritam
||18||द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटवत् ।
शिखरेषु इन्द्रनीलेषु हेमकुम्भैः अधिश्रितम्
cakṣuṣmat padmarāgāgryaiḥ vajrabhittiṣu nirmitaiḥ .
juṣṭaṃ vicitravaitānaiḥ mahārhaiḥ hematoraṇaiḥ
||19||चक्षुष्मत् पद्मरागाग्र्यैः वज्रभित्तिषु निर्मितैः ।
जुष्टं विचित्रवैतानैः महार्हैः हेमतोरणैः
haṃsapārāvatavrātaiḥ tatra tatra nikūjitam .
kṛtrimān manyamānaiḥ svān adhiruhyādhiruhya ca
||20||हंसपारावतव्रातैः तत्र तत्र निकूजितम् ।
कृत्रिमान् मन्यमानैः स्वान् अधिरुह्याधिरुह्य च
vihārasthānaviśrāma saṃveśaprāṅgaṇājiraiḥ .
yathopajoṣaṃ racitaiḥ vismāpanam ivātmanaḥ
||21||विहारस्थानविश्राम संवेशप्राङ्गणाजिरैः ।
यथोपजोषं रचितैः विस्मापनम् इवात्मनः
īdṛggṛhaṃ tatpaśyantīṃ nātiprītena cetasā .
sarvabhūtāśayābhijñaḥ prāvocat kardamaḥ svayam
||22||ईदृग्गृहं तत्पश्यन्तीं नातिप्रीतेन चेतसा ।
सर्वभूताशयाभिज्ञः प्रावोचत् कर्दमः स्वयम्
nimajjyāsmin hrade bhīru vimānaṃ idamāruha .
idaṃ śuklakṛtaṃ tīrthaṃ āśiṣāṃ yāpakaṃ nṛṇām
||23||निमज्ज्यास्मिन् ह्रदे भीरु विमानं इदमारुह ।
इदं शुक्लकृतं तीर्थं आशिषां यापकं नृणाम्
sā tadbhartuḥ samādāya vacaḥ kuvalayekṣaṇā .
sarajaṃ bibhratī vāso veṇībhūtāṃśca mūrdhajān
||24||सा तद्भर्तुः समादाय वचः कुवलयेक्षणा ।
सरजं बिभ्रती वासो वेणीभूतांश्च मूर्धजान्
aṅgaṃ ca malapaṅkena sañchannaṃ śabalastanam .
āviveśa sarasvatyāḥ saraḥ śivajalāśayam
||25||अङ्गं च मलपङ्केन सञ्छन्नं शबलस्तनम् ।
आविवेश सरस्वत्याः सरः शिवजलाशयम्
sāntaḥ sarasi veśmasthāḥ śatāni daśa kanyakāḥ .
sarvāḥ kiśoravayaso dadarśotpalagandhayaḥ
||26||सान्तः सरसि वेश्मस्थाः शतानि दश कन्यकाः ।
सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोत्पलगन्धयः
tāṃ dṛṣṭvā sahasotthāya procuḥ prāñjalayaḥ striyaḥ .
vayaṃ karmakarīstubhyaṃ śādhi naḥ karavāma kim
||27||तां दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्रोचुः प्राञ्जलयः स्त्रियः ।
वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि नः करवाम किम्
snānena tāṃ mahārheṇa snāpayitvā manasvinīm .
dukūle nirmale nūtne dadurasyai ca mānadāḥ
||28||स्नानेन तां महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम् ।
दुकूले निर्मले नूत्ने ददुरस्यै च मानदाः
bhūṣaṇāni parārdhyāni varīyāṃsi dyumanti ca .
annaṃ sarvaguṇopetaṃ pānaṃ caivāmṛtāsavam
||29||भूषणानि परार्ध्यानि वरीयांसि द्युमन्ति च ।
अन्नं सर्वगुणोपेतं पानं चैवामृतासवम्
athādarśe svamātmānaṃ sragviṇaṃ virajāmbaram .
virajaṃ kṛtasvastyayanaṃ kanyābhirbahumānitam
||30||अथादर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजाम्बरम् ।
विरजं कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम्
snātaṃ kṛtaśiraḥsnānaṃ sarvābharaṇabhūṣitam .
niṣkagrīvaṃ valayinaṃ kūjat kāñcananūpuram
||31||स्नातं कृतशिरःस्नानं सर्वाभरणभूषितम् ।
निष्कग्रीवं वलयिनं कूजत् काञ्चननूपुरम्
śroṇyoradhyastayā kāñcyā kāñcanyā bahuratnayā .
hāreṇa ca mahārheṇa rucakena ca bhūṣitam
||32||श्रोण्योरध्यस्तया काञ्च्या काञ्चन्या बहुरत्नया ।
हारेण च महार्हेण रुचकेन च भूषितम्
sudatā subhruvā ślakṣṇa snigdhāpāṅgena cakṣuṣā .
padmakośaspṛdhā nīlaiḥ alakaiśca lasanmukham
||33||सुदता सुभ्रुवा श्लक्ष्ण स्निग्धापाङ्गेन चक्षुषा ।
पद्मकोशस्पृधा नीलैः अलकैश्च लसन्मुखम्
yadā sasmāra ṛṣabhaṃ ṛṣīṇāṃ dayitaṃ patim .
tatra cāste saha strībhiḥ yatrāste sa prajāpatiḥ
||34||यदा सस्मार ऋषभं ऋषीणां दयितं पतिम् ।
तत्र चास्ते सह स्त्रीभिः यत्रास्ते स प्रजापतिः
bhartuḥ purastādātmānaṃ strīsahasravṛtaṃ tadā .
niśāmya tadyogagatiṃ saṃśayaṃ pratyapadyata
||35||भर्तुः पुरस्तादात्मानं स्त्रीसहस्रवृतं तदा ।
निशाम्य तद्योगगतिं संशयं प्रत्यपद्यत
sa tāṃ kṛtamalasnānāṃ vibhrājantīmapūrvavat .
ātmano bibhratīṃ rūpaṃ saṃvītarucirastanīm
||36||स तां कृतमलस्नानां विभ्राजन्तीमपूर्ववत् ।
आत्मनो बिभ्रतीं रूपं संवीतरुचिरस्तनीम्
vidyādharīsahasreṇa sevyamānāṃ suvāsasam .
jātabhāvo vimānaṃ tad ārohayad amitrahan
||37||विद्याधरीसहस्रेण सेव्यमानां सुवाससम् ।
जातभावो विमानं तद् आरोहयद् अमित्रहन्
tasmin aluptamahimā priyayānurakto vidyādharībhirupacīrṇavapurvimāne .
babhrāja utkacakumudgaṇavānapīcyaḥ tārābhirāvṛta iva uḍupatiḥ nabhaḥsthaḥ
||38||तस्मिन् अलुप्तमहिमा प्रिययानुरक्तो विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने ।
बभ्राज उत्कचकुमुद्गणवानपीच्यः ताराभिरावृत इव उडुपतिः नभःस्थः
tenāṣṭalokapavihārakulācalendra droṇīṣvanaṅgasakhamārutasaubhagāsu .
siddhairnuto dyudhunipātaśivasvanāsu reme ciraṃ dhanadavallalanāvarūthī
||39||तेनाष्टलोकपविहारकुलाचलेन्द्र द्रोणीष्वनङ्गसखमारुतसौभगासु ।
सिद्धैर्नुतो द्युधुनिपातशिवस्वनासु रेमे चिरं धनदवल्ललनावरूथी
vaiśrambhake surasane nandane puṣpabhadrake .
mānase caitrarathye ca sa reme rāmayā rataḥ
||40||वैश्रम्भके सुरसने नन्दने पुष्पभद्रके ।
मानसे चैत्ररथ्ये च स रेमे रामया रतः
bhrājiṣṇunā vimānena kāmagena mahīyasā .
vaimānikānatyaśeta caran lokān yathānilaḥ
||41||भ्राजिष्णुना विमानेन कामगेन महीयसा ।
वैमानिकानत्यशेत चरन् लोकान् यथानिलः
kiṃ durāpādanaṃ teṣāṃ puṃsāṃ uddāmacetasām .
yairāśritastīrthapadaḥ caraṇo vyasanātyayaḥ
||42||किं दुरापादनं तेषां पुंसां उद्दामचेतसाम् ।
यैराश्रितस्तीर्थपदः चरणो व्यसनात्ययः
prekṣayitvā bhuvo golaṃ patnyai yāvān svasaṃsthayā .
bahvāścaryaṃ mahāyogī svāśramāya nyavartata
||43||प्रेक्षयित्वा भुवो गोलं पत्न्यै यावान् स्वसंस्थया ।
बह्वाश्चर्यं महायोगी स्वाश्रमाय न्यवर्तत
vibhajya navadhā''tmānaṃ mānavīṃ suratotsukām .
rāmāṃ niramayan reme varṣapūgān muhūrtavat
||44||विभज्य नवधाऽऽत्मानं मानवीं सुरतोत्सुकाम् ।
रामां निरमयन् रेमे वर्षपूगान् मुहूर्तवत्
tasmin vimāna utkṛṣṭāṃ śayyāṃ ratikarīṃ śritā .
na cābudhyata taṃ kālaṃ patyāpīcyena saṅgatā
||45||तस्मिन् विमान उत्कृष्टां शय्यां रतिकरीं श्रिता ।
न चाबुध्यत तं कालं पत्यापीच्येन सङ्गता
evaṃ yogānubhāvena dampatyo ramamāṇayoḥ .
śataṃ vyatīyuḥ śaradaḥ kāmalālasayormanāk
||46||एवं योगानुभावेन दम्पत्यो रममाणयोः ।
शतं व्यतीयुः शरदः कामलालसयोर्मनाक्
tasyāṃ ādhatta retastāṃ bhāvayan ātmanā''tmavit .
nodhā vidhāya rūpaṃ svaṃ sarvasaṅkalpavidvibhuḥ
||47||तस्यां आधत्त रेतस्तां भावयन् आत्मनाऽऽत्मवित् ।
नोधा विधाय रूपं स्वं सर्वसङ्कल्पविद्विभुः
ataḥ sā suṣuve sadyo devahūtiḥ striyaḥ prajāḥ .
sarvāstāścārusarvāṅgyo lohitotpalagandhayaḥ
||48||अतः सा सुषुवे सद्यो देवहूतिः स्त्रियः प्रजाः ।
सर्वास्ताश्चारुसर्वाङ्ग्यो लोहितोत्पलगन्धयः
patiṃ sā pravrajiṣyantaṃ tadā''lakṣyośatī bahiḥ .
smayamānā viklavena hṛdayena vidūyatā
||49||पतिं सा प्रव्रजिष्यन्तं तदाऽऽलक्ष्योशती बहिः ।
स्मयमाना विक्लवेन हृदयेन विदूयता
likhantyadhomukhī bhūmiṃ padā nakhamaṇiśriyā .
uvāca lalitāṃ vācaṃ nirudhyāśrukalāṃ śanaiḥ
||50||लिखन्त्यधोमुखी भूमिं पदा नखमणिश्रिया ।
उवाच ललितां वाचं निरुध्याश्रुकलां शनैः
devahūtiruvāca
sarvaṃ tadbhagavān mahyaṃ upovāha pratiśrutam .
athāpi me prapannāyā abhayaṃ dātumarhasi
||51||सर्वं तद्भगवान् मह्यं उपोवाह प्रतिश्रुतम् ।
अथापि मे प्रपन्नाया अभयं दातुमर्हसि
brahman duhitṛbhistubhyaṃ vimṛgyāḥ patayaḥ samāḥ .
kaścitsyānme viśokāya tvayi pravrajite vanam
||52||ब्रह्मन् दुहितृभिस्तुभ्यं विमृग्याः पतयः समाः ।
कश्चित्स्यान्मे विशोकाय त्वयि प्रव्रजिते वनम्
etāvatālaṃ kālena vyatikrāntena me prabho .
indriyārthaprasaṅgena parityaktaparātmanaḥ
||53||एतावतालं कालेन व्यतिक्रान्तेन मे प्रभो ।
इन्द्रियार्थप्रसङ्गेन परित्यक्तपरात्मनः
indriyārtheṣu sajjantyā prasaṅgastvayi me kṛtaḥ .
ajānantyā paraṃ bhāvaṃ tathāpyastu abhayāya me
||54||इन्द्रियार्थेषु सज्जन्त्या प्रसङ्गस्त्वयि मे कृतः ।
अजानन्त्या परं भावं तथाप्यस्तु अभयाय मे
saṅgo yaḥ saṃsṛterhetuḥ asatsu vihito'dhiyā .
sa eva sādhuṣu kṛto niḥsaṅgatvāya kalpate
||55||सङ्गो यः संसृतेर्हेतुः असत्सु विहितोऽधिया ।
स एव साधुषु कृतो निःसङ्गत्वाय कल्पते
neha yatkarma dharmāya na virāgāya kalpate .
na tīrthapadasevāyai jīvannapi mṛto hi saḥ
||56||नेह यत्कर्म धर्माय न विरागाय कल्पते ।
न तीर्थपदसेवायै जीवन्नपि मृतो हि सः
sāhaṃ bhagavato nūnaṃ vañcitā māyayā dṛḍham .
yattvāṃ vimuktidaṃ prāpya na mumukṣeya bandhanāt
||57||साहं भगवतो नूनं वञ्चिता मायया दृढम् ।
यत्त्वां विमुक्तिदं प्राप्य न मुमुक्षेय बन्धनात्
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe trayoviṃśo'dhyāyaḥ .. 23 ..
fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre III/Chapitre 23