bhasmamāhātmyakathanam
sūta uvāca
śṛṇudhvaṃ munayaḥ śreṣṭhā vāmadevasya bhāṣitam
||1||शृणुध्वं मुनयः श्रेष्ठा वामदेवस्य भाषितम्
vāmadeva uvāca
purā maṃdaraśaileṃdre nānādhātuvicitrite ||
nānāsatvasamākīrṇe nānādrumalatākule
||2||पुरा मंदरशैलेंद्रे नानाधातुविचित्रिते ॥
नानासत्वसमाकीर्णे नानाद्रुमलताकुले
kālāgnirudro bhagavānkadācidviśvavaṃditaḥ ||
samāsasāda bhūteśaḥ svecchayā parameśvaraḥ
||3||कालाग्निरुद्रो भगवान्कदाचिद्विश्ववंदितः ॥
समाससाद भूतेशः स्वेच्छया परमेश्वरः
samaṃtātsamupātiṣṭhanrudrāṇāṃ śatakoṭayaḥ ||
teṣāṃ madhye samāsīno devadevastrilocanaḥ
||4||समंतात्समुपातिष्ठन्रुद्राणां शतकोटयः ॥
तेषां मध्ये समासीनो देवदेवस्त्रिलोचनः
tatrāgacchatsuraśraṣṭho devaiḥ saha puraṃdaraḥ ||
tathāgnirvaruṇo vāyuryamo vaivasvatastathā
||5||तत्रागच्छत्सुरश्रष्ठो देवैः सह पुरंदरः ॥
तथाग्निर्वरुणो वायुर्यमो वैवस्वतस्तथा
gaṃdharvāścitrasenādyāḥ khecarāḥ pannagādayaḥ ||
vidyādharāḥ kiṃpuruṣāḥ siddhāḥ sādhyāśca guhyakāḥ
||6||गंधर्वाश्चित्रसेनाद्याः खेचराः पन्नगादयः ॥
विद्याधराः किंपुरुषाः सिद्धाः साध्याश्च गुह्यकाः
brahmarṣayo vasiṣṭhādyā nāradādyāḥ surarṣayaḥ ||
pitaraśca mahātmāno dakṣādyāśca prajeśvarāḥ
||7||ब्रह्मर्षयो वसिष्ठाद्या नारदाद्याः सुरर्षयः ॥
पितरश्च महात्मानो दक्षाद्याश्च प्रजेश्वराः
urvaśyādyāścāpsarasaścaṃḍikādyāśca mātaraḥ ||
ādityā vasavo dasrau viśvedevā mahaujasaḥ
||8||उर्वश्याद्याश्चाप्सरसश्चंडिकाद्याश्च मातरः ॥
आदित्या वसवो दस्रौ विश्वेदेवा महौजसः
athānye bhūtapatayo lokasaṃharaṇe kṣamāḥ ||
mahākālaśca naṃdī ca tathā vai śaṃkhapālakau
||9||अथान्ये भूतपतयो लोकसंहरणे क्षमाः ॥
महाकालश्च नंदी च तथा वै शंखपालकौ
vīrabhadro mahātejāḥ śaṃkukarṇo mahābalaḥ ||
ghaṃṭākarṇaśca durdharṣo maṇibhadro vṛkodaraḥ
||10||वीरभद्रो महातेजाः शंकुकर्णो महाबलः ॥
घंटाकर्णश्च दुर्धर्षो मणिभद्रो वृकोदरः
kuṃḍodaraśca vikaṭāstathā kubhodaro balī ||
maṃdodaraḥ karṇadhāraḥ keturbhṛṃgīriṭistathā
||11||कुंडोदरश्च विकटास्तथा कुभोदरो बली ॥
मंदोदरः कर्णधारः केतुर्भृंगीरिटिस्तथा
bhūtanāthāstathānye ca mahākāyā mahaujasaḥ ||
kṛṣṇavarṇāstathā śvetāḥ kecinmaṃḍūkasaprabhāḥ
||12||भूतनाथास्तथान्ये च महाकाया महौजसः ॥
कृष्णवर्णास्तथा श्वेताः केचिन्मंडूकसप्रभाः
haritā dhūsarā dhūmrāḥ karburā pītalohitāḥ ||
citravarṇā vicitrāṃgāścitralīlā madotkaṭāḥ
||13||हरिता धूसरा धूम्राः कर्बुरा पीतलोहिताः ॥
चित्रवर्णा विचित्रांगाश्चित्रलीला मदोत्कटाः
nānāyudhodyatakarā nānāvāhanabhūṣaṇāḥ ||
kecidvyāghramukhāḥ kecitsūkarāsyā mṛgā nanāḥ
||14||नानायुधोद्यतकरा नानावाहनभूषणाः ॥
केचिद्व्याघ्रमुखाः केचित्सूकरास्या मृगा ननाः
kecicca nakravadanāḥ sārameyamukhāḥ pare ||
sṛgālavadanāścānya uṣṭrābhavadanāḥ pare
||15||केचिच्च नक्रवदनाः सारमेयमुखाः परे ॥
सृगालवदनाश्चान्य उष्ट्राभवदनाः परे
keciccharabhabheruṃḍasiṃhāśvoṣṭrabakānanāḥ ||
ekavaktrā dvivaktrāśca trimukhāścaiva nirmukhāḥ
||16||केचिच्छरभभेरुंडसिंहाश्वोष्ट्रबकाननाः ॥
एकवक्त्रा द्विवक्त्राश्च त्रिमुखाश्चैव निर्मुखाः
ekahastāstrihastāśca paṃcahastāstvahastakāḥ ||
apādā bahupādāśca bahukarṇaikakarṇakāḥ
||17||एकहस्तास्त्रिहस्ताश्च पंचहस्तास्त्वहस्तकाः ॥
अपादा बहुपादाश्च बहुकर्णैककर्णकाः
ekanetrāścaturnetrā dīrghāḥ kecana vāmanāḥ ||
samaṃtātparivāryeśaṃ bhūtanāthamupāsate
||18||एकनेत्राश्चतुर्नेत्रा दीर्घाः केचन वामनाः ॥
समंतात्परिवार्येशं भूतनाथमुपासते
athāgacchanmahātejā munīnāṃ pravaraḥ sudhīḥ ||
sanatkumāro dharmātmā taṃ draṣṭuṃ jagadīśvaram
||19||अथागच्छन्महातेजा मुनीनां प्रवरः सुधीः ॥
सनत्कुमारो धर्मात्मा तं द्रष्टुं जगदीश्वरम्
taṃ devadevaṃ viśveśaṃ sūryakoṭisamaprabham ||
mahāpralayasaṃkṣubdhasaptārṇavaghanasvanam
||20||तं देवदेवं विश्वेशं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥
महाप्रलयसंक्षुब्धसप्तार्णवघनस्वनम्
saṃvarttāgnisamāṭopaṃ jaṭāmaṃḍalaśobhitam ||
akṣīṇabhālanayanaṃ jvālāmlānamukhatviṣam
||21||संवर्त्ताग्निसमाटोपं जटामंडलशोभितम् ॥
अक्षीणभालनयनं ज्वालाम्लानमुखत्विषम्
pradīptacūḍāmaṇinā śaśikhaṃḍena śobhitam ||
takṣakaṃ vāmakarṇena dakṣiṇena ca vāsukim
||22||प्रदीप्तचूडामणिना शशिखंडेन शोभितम् ॥
तक्षकं वामकर्णेन दक्षिणेन च वासुकिम्
bibhrāṇaṃ kuṃḍalayugaṃ nīlaratnamahāhanum ||
nīlagrīvaṃ mahābāhuṃ nāgahāravirājitam
||23||बिभ्राणं कुंडलयुगं नीलरत्नमहाहनुम् ॥
नीलग्रीवं महाबाहुं नागहारविराजितम्
phaṇirājaparibhrājatkaṃka ṇāṃgadamudrikam ||
anaṃtaguṇasāhasramaṇiraṃjitamekhalam
||24||फणिराजपरिभ्राजत्कंक णांगदमुद्रिकम् ॥
अनंतगुणसाहस्रमणिरंजितमेखलम्
vyāghracarmaparīdhānaṃ ghaṃṭādarpaṇabhūṣitam ||
karkoṭakamahāpadmadhṛtarāṣṭradhanaṃjayaiḥ
||25||व्याघ्रचर्मपरीधानं घंटादर्पणभूषितम् ॥
कर्कोटकमहापद्मधृतराष्ट्रधनंजयैः
kūjannūpurasaṃghuṣṭapādapadmavirājitam ||
prāsatomarakhaṭvāṅgaśūlaṭaṃkadhanurdharam
||26||कूजन्नूपुरसंघुष्टपादपद्मविराजितम् ॥
प्रासतोमरखट्वाङ्गशूलटंकधनुर्धरम्
apradhṛṣyamanirdeśyamaciṃtyākāramīśvaram ||
ratnasiṃhāsanārūḍhaṃ praṇa nāma mahāmuniḥ
||27||अप्रधृष्यमनिर्देश्यमचिंत्याकारमीश्वरम् ॥
रत्नसिंहासनारूढं प्रण नाम महामुनिः
taṃ bhaktibhārocchvasitāṃtarātmā saṃstūya vāgbhiḥ śrutisaṃmitābhiḥ ||
kṛtāṃjaliḥ praśrayanamrakaṃdharaḥ papraccha dharmānakhilāñchu bhapradān
||28||तं भक्तिभारोच्छ्वसितांतरात्मा संस्तूय वाग्भिः श्रुतिसंमिताभिः ॥
कृतांजलिः प्रश्रयनम्रकंधरः पप्रच्छ धर्मानखिलाञ्छु भप्रदान्
yānyānapṛcchata munistāṃstāndharmānaśeṣataḥ ||
provāca bhagavānrudro bhūyo munirapṛcchata
||29||यान्यानपृच्छत मुनिस्तांस्तान्धर्मानशेषतः ॥
प्रोवाच भगवान्रुद्रो भूयो मुनिरपृच्छत
sanatkumāra uvāca
śrutāste bhagavandharmāstvanmukhānmuktihetavaḥ ||
yairmuktapāpā manujāstariṣyaṃti bhavārṇavam
||30||श्रुतास्ते भगवन्धर्मास्त्वन्मुखान्मुक्तिहेतवः ॥
यैर्मुक्तपापा मनुजास्तरिष्यंति भवार्णवम्
athāparaṃ vibho dharmamalpāyāsaṃ mahāphalam ||
brūhi kāruṇyato mahyaṃ sadyo muktipradaṃ nṛṇām
||31||अथापरं विभो धर्ममल्पायासं महाफलम् ॥
ब्रूहि कारुण्यतो मह्यं सद्यो मुक्तिप्रदं नृणाम्
abhyāsabahulā dharmāḥ śāstradṛṣṭāḥ sahasraśaḥ ||
samyaksaṃsevitāḥ kālātsiddhiṃ yacchaṃti vā na vā
||32||अभ्यासबहुला धर्माः शास्त्रदृष्टाः सहस्रशः ॥
सम्यक्संसेविताः कालात्सिद्धिं यच्छंति वा न वा
ato lokahitaṃ guhyaṃ bhuktimuktyośca sādhanam ||
dharmaṃ vijñātumicchāmi tvatprasādānmaheśvara
||33||अतो लोकहितं गुह्यं भुक्तिमुक्त्योश्च साधनम् ॥
धर्मं विज्ञातुमिच्छामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर
śrīrudra uvāca
sarveṣāmapi dharmāṇāmuttamaṃ śruticoditam ||
rahasyaṃ sarvajaṃtūnāṃ yattripuṃḍrasya dhāraṇam
||34||सर्वेषामपि धर्माणामुत्तमं श्रुतिचोदितम् ॥
रहस्यं सर्वजंतूनां यत्त्रिपुंड्रस्य धारणम्
sanatkumāra uvāca
tripuṃḍrasya vidhiṃ brūhi bhagavañjagatāṃ pate ||
tattvato jñātumicchāmi tvatprasādānmaheśvara
||35||त्रिपुंड्रस्य विधिं ब्रूहि भगवञ्जगतां पते ॥
तत्त्वतो ज्ञातुमिच्छामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर
kati sthānāni kiṃ dravyaṃ kā śaktiḥ kā ca devatā ||
kiṃ pramāṇaṃ ca kaḥ karttā ke maṃtrāstasya kiṃ phalam
||36||कति स्थानानि किं द्रव्यं का शक्तिः का च देवता ॥
किं प्रमाणं च कः कर्त्ता के मंत्रास्तस्य किं फलम्
etatsarvamaśeṣeṇa tripuṃḍrasya ca lakṣaṇam ||
brūhi me jagatāṃ nātha lokānugrahakāmyayā
||37||एतत्सर्वमशेषेण त्रिपुंड्रस्य च लक्षणम् ॥
ब्रूहि मे जगतां नाथ लोकानुग्रहकाम्यया
śrīrudra uvāca
āgneyamucyate bhasma dagdhagomayasaṃbhavam ||
tadeva dravyamityuktaṃ tripuṃḍrasya mahāmune
||38||आग्नेयमुच्यते भस्म दग्धगोमयसंभवम् ॥
तदेव द्रव्यमित्युक्तं त्रिपुंड्रस्य महामुने
sadyojātādibhirbrahmamayairmaṃtraiśca paṃcabhiḥ ||
parigṛhyāgnirityādimaṃtrairbhasmābhimaṃtrayet
||39||सद्योजातादिभिर्ब्रह्ममयैर्मंत्रैश्च पंचभिः ॥
परिगृह्याग्निरित्यादिमंत्रैर्भस्माभिमंत्रयेत्
mānastoketi saṃmṛṃjya śiro liṃpecca tryaṃbakam ||
triyāyuṣādibhirmaṃtrairlalāṭe ca bhujadvaye ||
skaṃdhe ca lepayedbhasma sajalaṃ maṃtrabhāvitam
||40||मानस्तोकेति संमृंज्य शिरो लिंपेच्च त्र्यंबकम् ॥
त्रियायुषादिभिर्मंत्रैर्ललाटे च भुजद्वये ॥
स्कंधे च लेपयेद्भस्म सजलं मंत्रभावितम्
tisro rekhā bhavaṃtyeṣu sthāneṣu munipuṃgava ||
bhruvormadhyaṃ samārabhya yāvadaṃto bhruvorbhavet
||41||तिस्रो रेखा भवंत्येषु स्थानेषु मुनिपुंगव ॥
भ्रुवोर्मध्यं समारभ्य यावदंतो भ्रुवोर्भवेत्
madhyamānāmikāṃgulyormadhye tu pratilomataḥ ||
aṃguṣṭhena kṛtā rekhā tripuṃḍrasyābhidhīyate
||42||मध्यमानामिकांगुल्योर्मध्ये तु प्रतिलोमतः ॥
अंगुष्ठेन कृता रेखा त्रिपुंड्रस्याभिधीयते
tisṛṇāmapi rekhāṇāṃ pratyekaṃ nava devatāḥ ||
akāro gārhapatyaśca ṛgbhūrloko rajastathā
||43||तिसृणामपि रेखाणां प्रत्येकं नव देवताः ॥
अकारो गार्हपत्यश्च ऋग्भूर्लोको रजस्तथा
ātmā caiva kriyāśaktiḥ prātaḥ savanameva ca ||
mahādevastu rekhāyāḥ prathamāyāstu devatā
||44||आत्मा चैव क्रियाशक्तिः प्रातः सवनमेव च ॥
महादेवस्तु रेखायाः प्रथमायास्तु देवता
ukāro dakṣiṇāgniśca nabhaḥ sattvaṃ yajustathā ||
madhyaṃdinaṃ ca savanamicchāśaktyaṃtarātmakau
||45||उकारो दक्षिणाग्निश्च नभः सत्त्वं यजुस्तथा ॥
मध्यंदिनं च सवनमिच्छाशक्त्यंतरात्मकौ
maheśvaraśca rekhāyā dvitīyāyāśca devatā ||
makārāhavanīyau ca paramātmā tamo divaḥ
||46||महेश्वरश्च रेखाया द्वितीयायाश्च देवता ॥
मकाराहवनीयौ च परमात्मा तमो दिवः
jñānaśaktiḥ sāmavedastṛtīyasavanaṃ tathā ||
śivaśceti tṛtīyāyā rekhāyāścādhidevatā
||47||ज्ञानशक्तिः सामवेदस्तृतीयसवनं तथा ॥
शिवश्चेति तृतीयाया रेखायाश्चाधिदेवता
etā nityaṃ namaskṛtya tripuṃḍraṃ dhārayetsudhīḥ ||
maheśvaravratamidaṃ sarvavedeṣu kīrtitam
||48||एता नित्यं नमस्कृत्य त्रिपुंड्रं धारयेत्सुधीः ॥
महेश्वरव्रतमिदं सर्ववेदेषु कीर्तितम्
muktikāmairnaraiḥ sevyaṃ punasteṣāṃ na saṃbhavaḥ ||
tripuṃḍraṃ kurute yastu bhasmanā vidhipūrvakam
||49||मुक्तिकामैर्नरैः सेव्यं पुनस्तेषां न संभवः ॥
त्रिपुंड्रं कुरुते यस्तु भस्मना विधिपूर्वकम्
brahmacārī gṛhastho vā vanastho yatireva vā ||
mahāpātakasaṃghātairmucyate copapātakaiḥ
||50||ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वनस्थो यतिरेव वा ॥
महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः
tathānyaiḥ kṣatraviṭśūdrastrīgohatyā dipātakaiḥ ||
vīrahatyāśvahatyābhyāṃ mucyate nātra saṃśayaḥ
||51||तथान्यैः क्षत्रविट्शूद्रस्त्रीगोहत्या दिपातकैः ॥
वीरहत्याश्वहत्याभ्यां मुच्यते नात्र संशयः
amaṃtreṇāpi yaḥ kuryādajñātvā mahimonnatim ||
tripuṃḍraṃ bhālapaṭale mucyate sarvapātakaiḥ
||52||अमंत्रेणापि यः कुर्यादज्ञात्वा महिमोन्नतिम् ॥
त्रिपुंड्रं भालपटले मुच्यते सर्वपातकैः
paradravyāpaharaṇaṃ paradārābhimarśanam ||
paraniṃdā parakṣetraharaṇaṃ parapīḍanam
||53||परद्रव्यापहरणं परदाराभिमर्शनम् ॥
परनिंदा परक्षेत्रहरणं परपीडनम्
sasyārāmādiharaṇaṃ gṛhadāhādikarma ca ||
asatyavādaṃ paiśunyaṃ pāruṣyaṃ vedavikra yaḥ ||
kūṭasākṣyaṃ vratatyāgaḥ kaitavaṃ nīcasevanam
||54||सस्यारामादिहरणं गृहदाहादिकर्म च ॥
असत्यवादं पैशुन्यं पारुष्यं वेदविक्र यः ॥
कूटसाक्ष्यं व्रतत्यागः कैतवं नीचसेवनम्
gobhūhiraṇyamahiṣī tilakaṃbalavāsasām ||
annadhānyajalādīnāṃ nīcebhyaśca parigrahaḥ
||55||गोभूहिरण्यमहिषी तिलकंबलवाससाम् ॥
अन्नधान्यजलादीनां नीचेभ्यश्च परिग्रहः
dāsī veśyābhujaṃgeṣu vṛṣalīṣu naṭīṣu ca ||
rajasvalāsu kanyāsu vidhavāsu ca saṃgamaḥ
||56||दासी वेश्याभुजंगेषु वृषलीषु नटीषु च ॥
रजस्वलासु कन्यासु विधवासु च संगमः
māṃsacarmarasādīnāṃ lavaṇasya ca vikrayaḥ ||
evamādīnya saṃkhyāni pāpāni vividhāni ca
||57||मांसचर्मरसादीनां लवणस्य च विक्रयः ॥
एवमादीन्य संख्यानि पापानि विविधानि च
sadya eva vinaśyaṃti tripuṃḍrasya ca dhāraṇāt ||
śivadravyāpaharaṇaṃ śivaniṃdā ca kutracit
||58||सद्य एव विनश्यंति त्रिपुंड्रस्य च धारणात् ॥
शिवद्रव्यापहरणं शिवनिंदा च कुत्रचित्
niṃdā ca śivabhaktānāṃ prāyaścitairna śuddhyati ||
rudrākṣā yasya gātreṣu lalāṭe ca tripuṃḍrakam
||59||निंदा च शिवभक्तानां प्रायश्चितैर्न शुद्ध्यति ॥
रुद्राक्षा यस्य गात्रेषु ललाटे च त्रिपुंड्रकम्
sa cāṃḍālo'pi saṃpūjyaḥ sarvavarṇottamo bhavet ||
yāni tīrthāni loke'smingaṃgāyāḥ saritaśca yāḥ
||60||स चांडालोऽपि संपूज्यः सर्ववर्णोत्तमो भवेत् ॥
यानि तीर्थानि लोकेऽस्मिन्गंगायाः सरितश्च याः
snāto bhavati sarvatra lalāṭe yastripuṃḍradhṛk ||
saptakoṭimahāmaṃtrāḥ paṃcākṣarapuraḥsarāḥ
||61||स्नातो भवति सर्वत्र ललाटे यस्त्रिपुंड्रधृक् ॥
सप्तकोटिमहामंत्राः पंचाक्षरपुरःसराः
tathānye koṭiśo maṃtrāḥ śaivāḥ kaivalyahetavaḥ ||
te sarve yena japtāḥ syuryo bibharti tripuṃḍrakam
||62||तथान्ये कोटिशो मंत्राः शैवाः कैवल्यहेतवः ॥
ते सर्वे येन जप्ताः स्युर्यो बिभर्ति त्रिपुंड्रकम्
sahasraṃ pūrvajātānāṃ sahasraṃ ca janiṣyatām ||
svavaṃśajānāṃ martyānāmuddharedyastripuṃḍradhṛk
||63||सहस्रं पूर्वजातानां सहस्रं च जनिष्यताम् ॥
स्ववंशजानां मर्त्यानामुद्धरेद्यस्त्रिपुंड्रधृक्
iha bhuktvākhilānbhogāndīrghāyurvyādhivarjitaḥ ||
jīvitāṃte ca maraṇaṃ sukhanaivaṃ prapadyate
||64||इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्दीर्घायुर्व्याधिवर्जितः ॥
जीवितांते च मरणं सुखनैवं प्रपद्यते
aṣṭaiśvaryaguṇopetaṃ prāpya divyaṃ vapuḥ śubham ||
divyaṃ vimānamāruhya divyastrīśatasevitaḥ
||65||अष्टैश्वर्यगुणोपेतं प्राप्य दिव्यं वपुः शुभम् ॥
दिव्यं विमानमारुह्य दिव्यस्त्रीशतसेवितः
vidyādharāṇāṃ siddhānāṃ gaṃdharvāṇāṃ mahaujasām ||
iṃdrādilokapālānāṃ lokeṣu ca yathākramam
||66||विद्याधराणां सिद्धानां गंधर्वाणां महौजसाम् ॥
इंद्रादिलोकपालानां लोकेषु च यथाक्रमम्
bhuktvā bhogānsuvipulānprajeśānāṃ pureṣu ca ||
brahmaṇaḥ padamāsādya tatra kalpaśataṃ ramet
||67||भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्प्रजेशानां पुरेषु च ॥
ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्र कल्पशतं रमेत्
viṣṇorloke ca ramate yāvadbrahmaśatatrayam
||68||विष्णोर्लोके च रमते यावद्ब्रह्मशतत्रयम्
śivalokaṃ tataḥ prāpya ramate kālamakṣayam ||
śivasāyujyamāpnoti na sa bhūyo'bhijāyate
||69||शिवलोकं ततः प्राप्य रमते कालमक्षयम् ॥
शिवसायुज्यमाप्नोति न स भूयोऽभिजायते
sarvopaniṣadāṃ sāraṃ samālocya muhurmuhuḥ ||
idameva hi nirṇītaṃ paraṃ śreyastripuṃḍrakam
||70||सर्वोपनिषदां सारं समालोच्य मुहुर्मुहुः ॥
इदमेव हि निर्णीतं परं श्रेयस्त्रिपुंड्रकम्
etattripuṃḍramāhātmyaṃ samāsātkathitaṃ mayā ||
rahasyaṃ sarvabhūtānāṃ gopanīyamidaṃ tvayā
||71||एतत्त्रिपुंड्रमाहात्म्यं समासात्कथितं मया ॥
रहस्यं सर्वभूतानां गोपनीयमिदं त्वया
ityuktvā bhagavānrudrastatraivāṃtaradhīyata ||
sanatkumāro'pi munirjagāma brahmaṇaḥ padam
||72||इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवांतरधीयत ॥
सनत्कुमारोऽपि मुनिर्जगाम ब्रह्मणः पदम्
tavāpi bhasmasaṃparkātsaṃjātā vimalā matiḥ ||
tvamapi śraddhayā puṇyaṃ dhārayasva tripuṃḍrakam
||73||तवापि भस्मसंपर्कात्संजाता विमला मतिः ॥
त्वमपि श्रद्धया पुण्यं धारयस्व त्रिपुंड्रकम्
sūta uvāca
ityuktvā vāmadevastu śivayogī mahātapāḥ ||
abhimaṃtrya dadau bhasma ghorāya brahmarakṣase
||74||इत्युक्त्वा वामदेवस्तु शिवयोगी महातपाः ॥
अभिमंत्र्य ददौ भस्म घोराय ब्रह्मरक्षसे
tenāsau bhālapaṭale cakre tirya ktripuṃḍrakam ||
brahmarākṣasatāṃ sadyo jahau tasyānubhāvataḥ
||75||तेनासौ भालपटले चक्रे तिर्य क्त्रिपुंड्रकम् ॥
ब्रह्मराक्षसतां सद्यो जहौ तस्यानुभावतः
sa babhau sūryasaṃkāśastejomaṇḍalamaṃḍitaḥ ||
divyāvayarūpaiśca divyamālyāṃbaro jjvalaḥ
||76||स बभौ सूर्यसंकाशस्तेजोमण्डलमंडितः ॥
दिव्यावयरूपैश्च दिव्यमाल्यांबरो ज्ज्वलः
bhaktyā pradakṣiṇīkṛtya taṃ guruṃ śivayoginam ||
divyaṃ vimānamāruhya puṇyalokāñjagāma saḥ
||77||भक्त्या प्रदक्षिणीकृत्य तं गुरुं शिवयोगिनम् ॥
दिव्यं विमानमारुह्य पुण्यलोकाञ्जगाम सः
vāmadevo mahāyogī dattvā tasmai parāṃ gatim ||
cacāra loke mūḍhātmā sākṣādiva śivaḥ svayam
||78||वामदेवो महायोगी दत्त्वा तस्मै परां गतिम् ॥
चचार लोके मूढात्मा साक्षादिव शिवः स्वयम्
ya etadbhasmamāhātmyaṃ tripuṃḍraṃ śṛṇuyānnaraḥ ||
śrāvayedvā paṭhedvāpi sa hi yāti parāṃ gatim
||79||य एतद्भस्ममाहात्म्यं त्रिपुंड्रं शृणुयान्नरः ॥
श्रावयेद्वा पठेद्वापि स हि याति परां गतिम्
kathayati śivakīrtiṃ saṃsṛtermuktihetuṃ praṇamati śivayogidhyeyamīśāṃghripadmam ||
racayati śivabhaktodbhāsi bhāle tripuṃḍraṃ na punariha jananyā garbhavāsaṃ bhajetsaḥ
||80||कथयति शिवकीर्तिं संसृतेर्मुक्तिहेतुं प्रणमति शिवयोगिध्येयमीशांघ्रिपद्मम् ॥
रचयति शिवभक्तोद्भासि भाले त्रिपुंड्रं न पुनरिह जनन्या गर्भवासं भजेत्सः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottara khaṇḍe bhasmamāhātmyakathanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ || 16 ||