rudrākṣamahimavarṇanam
sūta uvāca
atha rudrākṣamāhātmyaṃ varṇayāmi samāsataḥ ||
sarvapāpakṣayakaraṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāmapi
||1||अथ रुद्राक्षमाहात्म्यं वर्णयामि समासतः ॥
सर्वपापक्षयकरं शृण्वतां पठतामपि
abhakto vāpi bhakto vā nīco nīcataropi vā ||
rudrākṣāndhārayedyastu mucyate sarvapātakaiḥ
||2||अभक्तो वापि भक्तो वा नीचो नीचतरोपि वा ॥
रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः
rudrākṣadhāraṇaṃ puṇyaṃ kena vā sadṛśaṃ bhavet ||
mahāvratamidaṃ prāhurmunayastattvadarśinaḥ
||3||रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत् ॥
महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः
sahasraṃ dhārayedyastu rudrākṣāṇāṃ dhṛtavrataḥ ||
taṃ namaṃti surāḥ sarve yathā rudrastathaiva saḥ
||4||सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः ॥
तं नमंति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः
abhāve tu sahasrasya bāhvoḥ ṣoḍaśa ṣoḍaśa ||
ekaṃ śikhāyāṃ karayordvādaśa dvādaśaiva hi
||5||अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश ॥
एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव हि
dvātriṃśatkaṃṭhadeśe tu catvāriṃśattu mastake ||
ekaika karṇayoḥ ṣaṭ ṣaṭ vakṣasyaṣṭottaraṃ śatam ||
yo dhārayati rudrākṣānrudravatsopi pūjyate
||6||द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके ॥
एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् ॥
यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते
muktāpravālasphaṭikaraupyavaidūryakāṃcanaiḥ ||
sametāndhārayedyastu rudrākṣānsa śivo bhavet
||7||मुक्ताप्रवालस्फटिकरौप्यवैदूर्यकांचनैः ॥
समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्
kevalānapi rudrākṣānyathālābhaṃ bibharti yaḥ ||
taṃ na spṛśaṃti pāpāni tamāṃsīva vibhāvasum
||8||केवलानपि रुद्राक्षान्यथालाभं बिभर्ति यः ॥
तं न स्पृशंति पापानि तमांसीव विभावसुम्
rudrākṣamālayā japto maṃtro'naṃtaphalapradaḥ ||
arudrākṣo japaḥ puṃsāṃ tāvanmātraphalapradaḥ
||9||रुद्राक्षमालया जप्तो मंत्रोऽनंतफलप्रदः ॥
अरुद्राक्षो जपः पुंसां तावन्मात्रफलप्रदः
yasyāṃge nāsti rudrākṣa ekopi bahupuṇyadaḥ ||
tasya janma nirarthaṃ syāttripuṃḍrarahitaṃ yadi
||10||यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः ॥
तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि
rudrākṣaṃ mastake baddhvā śiraḥsnānaṃ karoti yaḥ ||
gaṃgāsnānaphalaṃ tasya jāyate nātra saṃśayaḥ
||11||रुद्राक्षं मस्तके बद्ध्वा शिरःस्नानं करोति यः ॥
गंगास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः
rudrākṣaṃ pūjayedyastu vinā toyābhiṣecanam ||
yatphalaṃ liṃgapūjāyāstadevāpnoti niścitam
||12||रुद्राक्षं पूजयेद्यस्तु विना तोयाभिषेचनम् ॥
यत्फलं लिंगपूजायास्तदेवाप्नोति निश्चितम्
ekavaktrāḥ paṃcavaktrā ekādaśamukhāḥ pare ||
caturdaśamukhāḥ kecidrudrākṣā lokapūjitāḥ
||13||एकवक्त्राः पंचवक्त्रा एकादशमुखाः परे ॥
चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः
bhaktyā saṃpūjito nityaṃ rudrākṣaḥ śaṃkarātmakaḥ ||
daridraṃ vāpi kurute rājarājaśriyānvitam
||14||भक्त्या संपूजितो नित्यं रुद्राक्षः शंकरात्मकः ॥
दरिद्रं वापि कुरुते राजराजश्रियान्वितम्
atredaṃ puṇyamākhyānaṃ varṇayaṃti manīṣiṇaḥ |
mahāpāpakṣayakaraṃ śravaṇātkīrttanādapi
||15||अत्रेदं पुण्यमाख्यानं वर्णयंति मनीषिणः ।
महापापक्षयकरं श्रवणात्कीर्त्तनादपि
rājā kāśmīradeśasya bhadrasena iti śrutaḥ ||
tasya putro 'bhavaddhīmānsudharmānāma vīryavān
||16||राजा काश्मीरदेशस्य भद्रसेन इति श्रुतः ॥
तस्य पुत्रो ऽभवद्धीमान्सुधर्मानाम वीर्यवान्
tasyāmātyasutaḥ kaścittārako nāma sadguṇaḥ ||
babhūva rājaputrasya sakhā paramaśobhanaḥ
||17||तस्यामात्यसुतः कश्चित्तारको नाम सद्गुणः ॥
बभूव राजपुत्रस्य सखा परमशोभनः
tāvubhau paramasnigdhau kumārau rūpasundarau ||
vidyābhyāsaparau bālye saha krīḍāṃ pracakratuḥ
||18||तावुभौ परमस्निग्धौ कुमारौ रूपसुन्दरौ ॥
विद्याभ्यासपरौ बाल्ये सह क्रीडां प्रचक्रतुः
tau sadā sarvagātreṣu rudrākṣakṛtabhūṣaṇau ||
viceraturudārāṃgau satataṃ bhasmadhāriṇau
||19||तौ सदा सर्वगात्रेषु रुद्राक्षकृतभूषणौ ॥
विचेरतुरुदारांगौ सततं भस्मधारिणौ
hārakeyūrakaṭakakuṃḍalādivibhūṣaṇam ||
hemaratnamayaṃ tyaktvā rudrākṣāndadhatuśca tau
||20||हारकेयूरकटककुंडलादिविभूषणम् ॥
हेमरत्नमयं त्यक्त्वा रुद्राक्षान्दधतुश्च तौ
rudrākṣamālitau nityaṃ rudrākṣakarakaṃkaṇau ||
rudrākṣakaṃṭhābharaṇau sadā rudrākṣakuṃḍalau
||21||रुद्राक्षमालितौ नित्यं रुद्राक्षकरकंकणौ ॥
रुद्राक्षकंठाभरणौ सदा रुद्राक्षकुंडलौ
hemaratnādyalaṃkāre loṣṭapāṣāṇadarśanau ||
bodhyamānāvapi janairna rudrākṣānvyamuṃcatām
||22||हेमरत्नाद्यलंकारे लोष्टपाषाणदर्शनौ ॥
बोध्यमानावपि जनैर्न रुद्राक्षान्व्यमुंचताम्
tasya kāśmīrarājasya gṛhaṃ prāpto yadṛcchayā ||
parāśaro munivaraḥ sākṣādiva pitāmahaḥ
||23||तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया ॥
पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः
tamarcayitvā vidhivadrājā dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
prapaccha sukhamāsīnaṃ trikālajñaṃ mahāmunim
||24||तमर्चयित्वा विधिवद्राजा धर्मभृतां वरः ॥
प्रपच्छ सुखमासीनं त्रिकालज्ञं महामुनिम्
rājovāca
bhagavanneṣa putro me sopi maṃtrisutaśca me ||
rudrākṣadhāriṇau nityaṃ ratnābharaṇaniḥspṛhau
||25||भगवन्नेष पुत्रो मे सोपि मंत्रिसुतश्च मे ॥
रुद्राक्षधारिणौ नित्यं रत्नाभरणनिःस्पृहौ
śāsyamānāvapi sadā ratnākalpaparigrahe ||
vilaṃghitāsmadvacanau rudrākṣeṣveva tatparau
||26||शास्यमानावपि सदा रत्नाकल्पपरिग्रहे ॥
विलंघितास्मद्वचनौ रुद्राक्षेष्वेव तत्परौ
nopadiṣṭāvimau bālau kadācidapi kenacit ||
eṣā svābhāvikī vṛttiḥ kathamāsītkumārayoḥ
||27||नोपदिष्टाविमौ बालौ कदाचिदपि केनचित् ॥
एषा स्वाभाविकी वृत्तिः कथमासीत्कुमारयोः
parāśara uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi tava putrasya dhīmataḥ ||
yathā tvaṃ maṃtriputrasya prāgvṛttaṃ vismayāvaham
||28||शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तव पुत्रस्य धीमतः ॥
यथा त्वं मंत्रिपुत्रस्य प्राग्वृत्तं विस्मयावहम्
naṃdigrāme purā kācinmahānaṃdeti viśrutā ||
babhūva vāravanitā śṛṃgāralalitākṛtiḥ
||29||नंदिग्रामे पुरा काचिन्महानंदेति विश्रुता ॥
बभूव वारवनिता शृंगारललिताकृतिः
chatraṃ pūrṇeṃdusaṃkāśaṃ yānaṃ svarṇavirājitam ||
cāmarāṇi sudaṃḍāni pāduke ca hiraṇmaye
||30||छत्रं पूर्णेंदुसंकाशं यानं स्वर्णविराजितम् ॥
चामराणि सुदंडानि पादुके च हिरण्मये
aṃbarāṇi vicitrāṇi mahārhāṇi dyumaṃti ca ||
caṃdraraśminibhāḥ śayyā paryaṃkāśca hiraṇmayāḥ
||31||अंबराणि विचित्राणि महार्हाणि द्युमंति च ॥
चंद्ररश्मिनिभाः शय्या पर्यंकाश्च हिरण्मयाः
gāvo mahiṣyaḥ śataśo dāsāśca śataśastathā
||32||गावो महिष्यः शतशो दासाश्च शतशस्तथा
sarvābharaṇadīptāṃgyo dāsyaśca navayauvanā ||
bhūṣaṇāni parārdhyāṇi navaratnojjvalāni ca
||33||सर्वाभरणदीप्तांग्यो दास्यश्च नवयौवना ॥
भूषणानि परार्ध्याणि नवरत्नोज्ज्वलानि च
gandhakuṃkumakastūrīkarpūrāgurulepanam ||
citramālyāvataṃsaśca yatheṣṭaṃ mṛṣṭabhojanam
||34||गन्धकुंकुमकस्तूरीकर्पूरागुरुलेपनम् ॥
चित्रमाल्यावतंसश्च यथेष्टं मृष्टभोजनम्
nānācitravitānāḍhyaṃ nānādhānyamayaṃ gṛham ||
bahuratnasahasrāḍhyaṃ koṭisaṃkhyādhikaṃ dhanam
||35||नानाचित्रवितानाढ्यं नानाधान्यमयं गृहम् ॥
बहुरत्नसहस्राढ्यं कोटिसंख्याधिकं धनम्
evaṃ vibhavasaṃpannā veśyā kāmavihāriṇī ||
śivapūjāratā nityaṃ satyadharmaparāyaṇā
||36||एवं विभवसंपन्ना वेश्या कामविहारिणी ॥
शिवपूजारता नित्यं सत्यधर्मपरायणा
sadāśivakathāsaktā śivanāmakathotsukā ||
śivabhaktāṃghryavanatā śivabhaktiratāniśam
||37||सदाशिवकथासक्ता शिवनामकथोत्सुका ॥
शिवभक्तांघ्र्यवनता शिवभक्तिरतानिशम्
vinodahetoḥ sā veśyā nāṭyamaṇḍapamadhyataḥ ||
rudrākṣaibhūṣayitvaikaṃ markaṭaṃ caiva kukkuṭam
||38||विनोदहेतोः सा वेश्या नाट्यमण्डपमध्यतः ॥
रुद्राक्षैभूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम्
karatālaiśca gītaiśca sadā nartayati svayam ||
punaśca vihasaṃtyuccaiḥ sakhībhiḥ parivāritā
||39||करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्वयम् ॥
पुनश्च विहसंत्युच्चैः सखीभिः परिवारिता
yugmam ||
rudrākṣaiḥ kṛtakeyūrakarṇābharaṇabhūṣaṇaḥ ||
markaṭaḥ śikṣayā tasyāḥ sadā nṛtyati bālavat
||40||युग्मम् ॥
रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णाभरणभूषणः ॥
मर्कटः शिक्षया तस्याः सदा नृत्यति बालवत्
śikhāyāṃ baddharudrākṣaḥ kukkuṭaḥ kapinā saha ||
ciraṃ nṛtyati nṛtyajñaḥ paśyatāṃ citramāvahan
||41||शिखायां बद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह ॥
चिरं नृत्यति नृत्यज्ञः पश्यतां चित्रमावहन्
ekadā bhavanaṃ tasyāḥ kaścidvaiśyaḥ śivavratī ||
ājagāma sarudrākṣastripuṃḍrī nirmamaḥ kṛtī
||42||एकदा भवनं तस्याः कश्चिद्वैश्यः शिवव्रती ॥
आजगाम सरुद्राक्षस्त्रिपुंड्री निर्ममः कृती
sa bibhradbhasma viśade prakoṣṭhe varakaṃkaṇam ||
mahāratnaparistīrṇaṃ jvalaṃtaṃ taruṇārkavat
||43||स बिभ्रद्भस्म विशदे प्रकोष्ठे वरकंकणम् ॥
महारत्नपरिस्तीर्णं ज्वलंतं तरुणार्कवत्
tamāgataṃ sā gaṇikā saṃpūjya parayā mudā|
tatprakoṣṭhagataṃ vīkṣya kaṃkaṇaṃ prāha vismitā
||44||तमागतं सा गणिका संपूज्य परया मुदा।
तत्प्रकोष्ठगतं वीक्ष्य कंकणं प्राह विस्मिता
mahāratnamayaḥ so'yaṃ kaṃkaṇastvatkare sthitaḥ ||
mano harati me sādhau divyastrībhūṣaṇocitaḥ
||45||महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः ॥
मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः
iti tāṃ vararatnāḍhya saspṛhāṃ karabhūṣaṇe ||
vākṣyodāramatirvaiśyaḥ sasmitaṃ samabhāṣata
||46||इति तां वररत्नाढ्य सस्पृहां करभूषणे ॥
वाक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत
vaiśya uvāca
asminratnavare divye yadi te saspṛhaṃ manaḥ ||
tamevādatsva suprītā maulyamasya dadāsi kim
||47||अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये यदि ते सस्पृहं मनः ॥
तमेवादत्स्व सुप्रीता मौल्यमस्य ददासि किम्
veśyo vāca
vayaṃ tu svairacāriṇyo veśyāstu na pativratāḥ ||
asmatkulocito dharmo vyabhicāro na saṃśayaḥ
||48||वयं तु स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः ॥
अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः
yadyetadratnakhacitaṃ dadāsi karabhūṣaṇam ||
dinatrayamahorātraṃ tava patnī bhavāmyaham
||49||यद्येतद्रत्नखचितं ददासि करभूषणम् ॥
दिनत्रयमहोरात्रं तव पत्नी भवाम्यहम्
vaiśya uvāca
tathāstu yadi te satyaṃ vacanaṃ vāravallabhe ||
dadāmi ratnavalayaṃ trirātraṃ bhava madvadhūḥ
||50||तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वारवल्लभे ॥
ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मद्वधूः
etasminvyavahāre tu pramāṇaṃ śaśibhāskarau ||
trivāraṃ satyamityuktvā hṛdayaṃ me spṛśa priye
||51||एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ ॥
त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये
veśyovāca
dinatrayamahorātraṃ patnī bhūtvā tava prabho ||
sahadharmaṃ carāmīti sā taddhṛdayamaspṛśat
||52||दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो ॥
सहधर्मं चरामीति सा तद्धृदयमस्पृशत्
atha tasyai sa vaiśyastu pradadau ratnakaṅkaṇam ||
liṃgaṃ ratnamayaṃ cāsyā haste dattvedamabravīt
||53||अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रददौ रत्नकङ्कणम् ॥
लिंगं रत्नमयं चास्या हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्
idaṃ ratnamayaṃ śaivaṃ liṃgaṃ matprāṇasaṃnibham ||
rakṣaṇīyaṃ tvayā kāṃte tasya hānirmṛtirmama
||54||इदं रत्नमयं शैवं लिंगं मत्प्राणसंनिभम् ॥
रक्षणीयं त्वया कांते तस्य हानिर्मृतिर्मम
evamastviti sā kāṃtā liṃgamādāya ratnajam ||
nāṭyamaṇḍapikāstaṃbhe nidhāya prāviśadgṛham
||55||एवमस्त्विति सा कांता लिंगमादाय रत्नजम् ॥
नाट्यमण्डपिकास्तंभे निधाय प्राविशद्गृहम्
sā tena saṃgatā rātrau vaiśyena viṭadharmiṇā ||
sukhaṃ suṣvāpa paryaṃke mṛdutalpopaśobhite
||56||सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा ॥
सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते
tato niśīthasamaye nāṭyamaṇḍapikāṃtare ||
akasmādutthito vahnistameva sahasāvṛṇot
||57||ततो निशीथसमये नाट्यमण्डपिकांतरे ॥
अकस्मादुत्थितो वह्निस्तमेव सहसावृणोत्
maṇḍape dahyamāne tu sahasotthāya saṃbhramāt ||
sā veśyā markaṭaṃ tatra mocayāmāsa baṃdhanāt
||58||मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् ॥
सा वेश्या मर्कटं तत्र मोचयामास बंधनात्
sa markaṭo muktabaṃdhaḥ kukkuṭena sahāmunā ||
bhīto dūraṃ pradudrāva vidhūyāgnikaṇānbahūn
||59||स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना ॥
भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्
staṃbhena saha nirdagdhaṃ talliṃgaṃ śakalīkṛtam ||
dṛṣṭvā veśyā ca vaiśyaśca duraṃtaṃ duḥkhamāpatuḥ
||60||स्तंभेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् ॥
दृष्ट्वा वेश्या च वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः
dṛṣṭvā prāṇasamaṃ liṃgaṃ dagdhaṃ vaiśyapatistathā ||
svayamapyāptanirvedo maraṇāya matiṃ dadhau
||61||दृष्ट्वा प्राणसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तथा ॥
स्वयमप्याप्तनिर्वेदो मरणाय मतिं दधौ
nirvedadānnitarāṃ khedādvaiśyastāmāha duḥkhitām ||
śivaliṃge tu nirbhinne nāhaṃ jīvitumutsahe
||62||निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् ॥
शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे
citāṃ kāraya me bhadre tava bhṛtyairbalādhikaiḥ ||
śive manaḥ samāveśya praviśāmi hutāśanam
||63||चितां कारय मे भद्रे तव भृत्यैर्बलाधिकैः ॥
शिवे मनः समावेश्य प्रविशामि हुताशनम्
yadi brahmeṃdraviṣṇvādyā vārayeyuḥ sametya mām ||
tathāpyasminkṣaṇe dhīraḥ praviśyāgniṃ tyajāmyasūn
||64||यदि ब्रह्मेंद्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् ॥
तथाप्यस्मिन्क्षणे धीरः प्रविश्याग्निं त्यजाम्यसून्
tamevaṃ dṛḍhabaṃdhaṃ sā vijñāya bahuduḥkhitā ||
svabhṛtyaiḥ kārayāmāsa citāṃ svanagarādbahiḥ
||65||तमेवं दृढबंधं सा विज्ञाय बहुदुःखिता ॥
स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वनगराद्बहिः
tataḥ sa vaiśyaḥ śivabhaktipūtaḥ pradakṣiṇīkṛtya samiddhamagnim ||
viveśa paśyatsu janeṣu dhīraḥ sā cānutāpaṃ yuvatī prapede
||66||ततः स वैश्यः शिवभक्तिपूतः प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् ॥
विवेश पश्यत्सु जनेषु धीरः सा चानुतापं युवती प्रपेदे
atha sā duḥkhitā nārī smṛtvā dharmaṃ sunirmalam ||
sarvānbandhūnsamīkṣyaiva babhāṣe karuṇaṃ vacaḥ
||67||अथ सा दुःखिता नारी स्मृत्वा धर्मं सुनिर्मलम् ॥
सर्वान्बन्धून्समीक्ष्यैव बभाषे करुणं वचः
ratnakaṃkaṇamādāya mayā satyamudāhṛtam ||
dinatrayamahaṃ patnī vaiśyasyāmuṣya saṃmatā
||68||रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् ॥
दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता
karmaṇā matkṛtenāyaṃ mṛto vaiśyaḥ śivavratī|
tasmādahaṃ pravekṣyāmi sahānena hutāśanam ||
sadharmacāriṇītyuktaṃ satyametaddhi paśyatha
||69||कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती।
तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम् ॥
सधर्मचारिणीत्युक्तं सत्यमेतद्धि पश्यथ
satyena prītimāyāṃti devāstribhuvaneśvarāḥ ||
satyāsaktiḥ paro dharmaḥ satye sarvaṃ pratiṣṭhitam
||70||सत्येन प्रीतिमायांति देवास्त्रिभुवनेश्वराः ॥
सत्यासक्तिः परो धर्मः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्
satyena svargamokṣau ca nāsatyena parā gatiḥ ||
tasmāsatyaṃ samāśritya pravekṣyāmi hutāśanam
||71||सत्येन स्वर्गमोक्षौ च नासत्येन परा गतिः ॥
तस्मासत्यं समाश्रित्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्
iti sā dṛḍhanirbaṃdhā vāryamāṇāpi baṃdhubhiḥ ||
satyalopabhayānnārī prāṇāṃstyaktuṃ mano dadhe
||72||इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः ॥
सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे
sarvasvaṃ śivabhaktebhyo dattvā dhyātvā sadāśivam ||
tamagniṃ triḥ parikramya pradeśābhimukhī sthitā
||73||सर्वस्वं शिवभक्तेभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् ॥
तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रदेशाभिमुखी स्थिता
tāṃ pataṃtīṃ samiddhe'gnau svapadārpitamānasām ||
vārayāmāsa viśvātmā prādurbhūtaḥ śivaḥ svayam
||74||तां पतंतीं समिद्धेऽग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् ॥
वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः शिवः स्वयम्
sā taṃ vilokyākhiladeva devaṃ trilocanaṃ candrakalāvataṃsam ||
śaśāṃkasūryānalakoṭibhāsaṃ stabdheva bhīteva tathaiva tasthau
||75||सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् ॥
शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ
tāṃ vihvalāṃ paritrastāṃ vepamānāṃ jaḍī kṛtām ||
samāśvāsya galadbāṣpāṃ kare gṛhyābravīdvacaḥ
||76||तां विह्वलां परित्रस्तां वेपमानां जडी कृताम् ॥
समाश्वास्य गलद्बाष्पां करे गृह्याब्रवीद्वचः
śiva uvāca
satyaṃ dharmaṃ ca te dhairyaṃ bhaktiṃ ca mayi niścalām ||
nirīkṣituṃ tvatsakāśaṃ vaiśyo bhūtvāhamāgataḥ
||77||सत्यं धर्मं च ते धैर्यं भक्तिं च मयि निश्चलाम् ॥
निरीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः
māyayāgniṃ samutthāpya dagdhavānnāṭyamaṃḍapam ||
dagdhaṃ kṛtvā ratnaliṃgaṃ pravṛṣṭosmi hutāśanam
||78||माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् ॥
दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्
veśyāḥ kaitavakāriṇyaḥ svairiṇyo janavaṃcakāḥ ||
sā tvaṃ satyamanusmṛtya praviṣṭāgniṃ mayā saha
||79||वेश्याः कैतवकारिण्यः स्वैरिण्यो जनवंचकाः ॥
सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सह
ataste saṃpradāsyāmi bhogāṃstridaśadurlabhān ||
āyuśca paramaṃ dīrghamārogyaṃ ca prajonnatim ||
yadyadicchasi suśroṇi tattadeva dadāmi te
||80||अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान् ॥
आयुश्च परमं दीर्घमारोग्यं च प्रजोन्नतिम् ॥
यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तत्तदेव ददामि ते
sūta uvāca
iti bruvati gaurīśe sā veśyā pratyabhāṣata
||81||इति ब्रुवति गौरीशे सा वेश्या प्रत्यभाषत
veśyovāca
na me vāṃchāsti bhogeṣu bhūmau svarge rasātale ||
tava pādāṃbujasparśādanyatkiṃcinna vai vṛṇe
||82||न मे वांछास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले ॥
तव पादांबुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न वै वृणे
ete bhṛtyāśca dāsyaśca ye cānye mama bāṃdhavāḥ ||
sarve tvadarcanaparāstvayi saṃnyastavṛttayaḥ
||83||एते भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बांधवाः ॥
सर्वे त्वदर्चनपरास्त्वयि संन्यस्तवृत्तयः
sarvānetānmayā sārdhaṃ nītvā tava paraṃ padam ||
punarjanmabhayaṃ ghoraṃ vimocaya namostu te
||84||सर्वानेतान्मया सार्धं नीत्वा तव परं पदम् ॥
पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोस्तु ते
tatheti tasyā vacanaṃ pratinaṃdya maheśvaraḥ ||
tānsarvāṃśca tayā sārdhaṃ nināya paramaṃ padam
||85||तथेति तस्या वचनं प्रतिनंद्य महेश्वरः ॥
तान्सर्वांश्च तया सार्धं निनाय परमं पदम्
parāśara uvāca
nāṭyamaṃḍapikādāhe yau dūraṃ vidrutau purā ||
tatrāvaśiṣṭau tāveva kukkuṭo markaṭastathā
||86||नाट्यमंडपिकादाहे यौ दूरं विद्रुतौ पुरा ॥
तत्रावशिष्टौ तावेव कुक्कुटो मर्कटस्तथा
kālena nidhanaṃ yāto yastasyā nāṭyamarkaṭaḥ ||
sobhūttava kumāro'sau kuvakuṭo maṃtriṇaḥ sutaḥ
||87||कालेन निधनं यातो यस्तस्या नाट्यमर्कटः ॥
सोभूत्तव कुमारोऽसौ कुवकुटो मंत्रिणः सुतः
rudrākṣadhāraṇodbhūtātpuṇyātpūrvabhavārjitāt ||
kule mahati saṃjātau vartete bālakāvimau
||88||रुद्राक्षधारणोद्भूतात्पुण्यात्पूर्वभवार्जितात् ॥
कुले महति संजातौ वर्तेते बालकाविमौ
pūrvābhyāsena rudrākṣāndadhāte śuddhamānasau ||
asmiñjanmani taṃ lokaṃ śivaṃ saṃpūjya yāsya taḥ
||89||पूर्वाभ्यासेन रुद्राक्षान्दधाते शुद्धमानसौ ॥
अस्मिञ्जन्मनि तं लोकं शिवं संपूज्य यास्य तः
eṣā pravṛttistvanayorbālayoḥ samudāhṛtā ||
kathā ca śivabhaktāyā kimanyatpraṣṭumicchasi
||90||एषा प्रवृत्तिस्त्वनयोर्बालयोः समुदाहृता ॥
कथा च शिवभक्ताया किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe rudrākṣamahimavarṇanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ || 20 ||