Skip to content

Sūktam 97 — suta (58 mantras)

Sūkta 97

(58) 1-3 maitrāvaruṇirvasiṣṭha:, 4-6 vāsiṣṭha indrapramati:,7-9 vāsiṣṭho vṛṣagaṇa:,10 -12 vāsiṣṭho manyu :, 13-15 vāsiṣṭha upamanyu:, 16-18 vāsiṣṭho vyāghrapād , 19 -21 vāsiṣṭhaḥ śakti:, 22-24 vāsiṣṭhaḥ karṇaśrud ,25 -27 vāsiṣṭho mṛl̤īka:, 28-30 vāsiṣṭho vasukra:, 31-44 parāśara: śāktya:, 45-58 kutsa āṅgirasa: | pavamāna: soma: |triṣṭup |

a̱sya pre̱ṣā he̱manā̍ pū̱yamā̍no de̱vo de̱vebhi̱: sama̍pṛkta̱ rasa̍m |

su̱taḥ pa̱vitra̱ṃ parye̍ti̱ rebha̍nmi̱teva̱ sadma̍ paśu̱mānti̱ hotā̍

||1||

bha̱drā vastrā̍ sama̱nyā̱3 vasā̍no ma̱hānka̱virni̱vaca̍nāni̱ śaṃsa̍n |

ā va̍cyasva ca̱mvo̍: pū̱yamā̍no vicakṣa̱ṇo jāgṛ̍virde̱vavī̍tau

||2||

samu̍ pri̱yo mṛ̍jyate̱ sāno̱ avye̍ ya̱śasta̍ro ya̱śasā̱ṃ kṣaito̍ a̱sme |

a̱bhi sva̍ra̱ dhanvā̍ pū̱yamā̍no yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱: sadā̍ naḥ

||3||

pra gā̍yatā̱bhya̍rcāma de̱vāntsoma̍ṃ hinota maha̱te dhanā̍ya |

svā̱duḥ pa̍vāte̱ ati̱ vāra̱mavya̱mā sī̍dāti ka̱laśa̍ṃ deva̱yurna̍:

||4||

indu̍rde̱vānā̱mupa̍ sa̱khyamā̱yantsa̱hasra̍dhāraḥ pavate̱ madā̍ya |

nṛbhi̱: stavā̍no̱ anu̱ dhāma̱ pūrva̱maga̱nnindra̍ṃ maha̱te saubha̍gāya

||5||

sto̱tre rā̱ye hari̍rarṣā punā̱na indra̱ṃ mado̍ gacchatu te̱ bharā̍ya |

de̱vairyā̍hi sa̱ratha̱ṃ rādho̱ acchā̍ yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱: sadā̍ naḥ

||6||

pra kāvya̍mu̱śane̍va bruvā̱ṇo de̱vo de̱vānā̱ṃ jani̍mā vivakti |

mahi̍vrata̱: śuci̍bandhuḥ pāva̱kaḥ pa̱dā va̍rā̱ho a̱bhye̍ti̱ rebha̍n

||7||

pra ha̱ṃsāsa̍stṛ̱pala̍ṃ ma̱nyumacchā̱mādasta̱ṃ vṛṣa̍gaṇā ayāsuḥ |

ā̱ṅgū̱ṣyaṃ1 pava̍māna̱ṃ sakhā̍yo du̱rmarṣa̍ṃ sā̱kaṃ pra va̍danti vā̱ṇam

||8||

sa ra̍ṃhata urugā̱yasya̍ jū̱tiṃ vṛthā̱ krīl̤a̍ntaṃ mimate̱ na gāva̍: |

pa̱rī̱ṇa̱saṃ kṛ̍ṇute ti̱gmaśṛ̍ṅgo̱ divā̱ hari̱rdadṛ̍śe̱ nakta̍mṛ̱jraḥ

||9||

indu̍rvā̱jī pa̍vate̱ gonyo̍ghā̱ indre̱ soma̱: saha̱ inva̱nmadā̍ya |

hanti̱ rakṣo̱ bādha̍te̱ paryarā̍tī̱rvari̍vaḥ kṛ̱ṇvanvṛ̱jana̍sya̱ rājā̍

||10||

adha̱ dhāra̍yā̱ madhvā̍ pṛcā̱nasti̱ro roma̍ pavate̱ adri̍dugdhaḥ |

indu̱rindra̍sya sa̱khyaṃ ju̍ṣā̱ṇo de̱vo de̱vasya̍ matsa̱ro madā̍ya

||11||

a̱bhi pri̱yāṇi̍ pavate punā̱no de̱vo de̱vāntsvena̱ rase̍na pṛ̱ñcan |

indu̱rdharmā̍ṇyṛtu̱thā vasā̍no̱ daśa̱ kṣipo̍ avyata̱ sāno̱ avye̍

||12||

vṛṣā̱ śoṇo̍ abhi̱kani̍krada̱dgā na̱daya̍nneti pṛthi̱vīmu̱ta dyām |

indra̍syeva va̱gnurā śṛ̍ṇva ā̱jau pra̍ce̱taya̍nnarṣati̱ vāca̱memām

||13||

ra̱sāyya̱: paya̍sā̱ pinva̍māna ī̱raya̍nneṣi̱ madhu̍mantama̱ṃśum |

pava̍mānaḥ saṃta̱nime̍ṣi kṛ̱ṇvannindrā̍ya soma pariṣi̱cyamā̍naḥ

||14||

e̱vā pa̍vasva madi̱ro madā̍yodagrā̱bhasya̍ na̱maya̍nvadha̱snaiḥ |

pari̱ varṇa̱ṃ bhara̍māṇo̱ ruśa̍ntaṃ ga̱vyurno̍ arṣa̱ pari̍ soma si̱ktaḥ

||15||

ju̱ṣṭvī na̍ indo su̱pathā̍ su̱gānyu̱rau pa̍vasva̱ vari̍vāṃsi kṛ̱ṇvan |

gha̱neva̱ viṣva̍gduri̱tāni̍ vi̱ghnannadhi̱ ṣṇunā̍ dhanva̱ sāno̱ avye̍

||16||

vṛ̱ṣṭiṃ no̍ arṣa di̱vyāṃ ji̍ga̱tnumil̤ā̍vatīṃ śa̱ṃgayī̍ṃ jī̱radā̍num |

stuke̍va vī̱tā dha̍nvā vici̱nvanbandhū̍m̐ri̱mām̐ ava̍rām̐ indo vā̱yūn

||17||

gra̱nthiṃ na vi ṣya̍ grathi̱taṃ pu̍nā̱na ṛ̱juṃ ca̍ gā̱tuṃ vṛ̍ji̱naṃ ca̍ soma |

atyo̱ na kra̍do̱ hari̱rā sṛ̍jā̱no maryo̍ deva dhanva pa̱styā̍vān

||18||

juṣṭo̱ madā̍ya de̱vatā̍ta indo̱ pari̱ ṣṇunā̍ dhanva̱ sāno̱ avye̍ |

sa̱hasra̍dhāraḥ sura̱bhirada̍bdha̱: pari̍ srava̱ vāja̍sātau nṛ̱ṣahye̍

||19||

a̱ra̱śmāno̱ ye̍'ra̱thā ayu̍ktā̱ atyā̍so̱ na sa̍sṛjā̱nāsa̍ ā̱jau |

e̱te śu̱krāso̍ dhanvanti̱ somā̱ devā̍sa̱stām̐ upa̍ yātā̱ piba̍dhyai

||20||

e̱vā na̍ indo a̱bhi de̱vavī̍ti̱ṃ pari̍ srava̱ nabho̱ arṇa̍śca̱mūṣu̍ |

somo̍ a̱smabhya̱ṃ kāmya̍ṃ bṛ̱hanta̍ṃ ra̱yiṃ da̍dātu vī̱rava̍ntamu̱gram

||21||

takṣa̱dyadī̱ mana̍so̱ vena̍to̱ vāgjyeṣṭha̍sya vā̱ dharma̍ṇi̱ kṣoranī̍ke |

ādī̍māya̱nvara̱mā vā̍vaśā̱nā juṣṭa̱ṃ pati̍ṃ ka̱laśe̱ gāva̱ indu̍m

||22||

pra dā̍nu̱do di̱vyo dā̍nupi̱nva ṛ̱tamṛ̱tāya̍ pavate sume̱dhāḥ |

dha̱rmā bhu̍vadvṛja̱nya̍sya̱ rājā̱ pra ra̱śmibhi̍rda̱śabhi̍rbhāri̱ bhūma̍

||23||

pa̱vitre̍bhi̱: pava̍māno nṛ̱cakṣā̱ rājā̍ de̱vānā̍mu̱ta martyā̍nām |

dvi̱tā bhu̍vadrayi̱patī̍ rayī̱ṇāmṛ̱taṃ bha̍ra̱tsubhṛ̍ta̱ṃ cārvindu̍:

||24||

arvā̍m̐ iva̱ śrava̍se sā̱timacchendra̍sya vā̱yora̱bhi vī̱tima̍rṣa |

sa na̍: sa̱hasrā̍ bṛha̱tīriṣo̍ dā̱ bhavā̍ soma draviṇo̱vitpu̍nā̱naḥ

||25||

de̱vā̱vyo̍ naḥ pariṣi̱cyamā̍nā̱: kṣaya̍ṃ su̱vīra̍ṃ dhanvanta̱ somā̍: |

ā̱ya̱jyava̍: suma̱tiṃ vi̱śvavā̍rā̱ hotā̍ro̱ na di̍vi̱yajo̍ ma̱ndrata̍māḥ

||26||

e̱vā de̍va de̱vatā̍te pavasva ma̱he so̍ma̱ psara̍se deva̱pāna̍: |

ma̱haści̱ddhi ṣmasi̍ hi̱tāḥ sa̍ma̱rye kṛ̱dhi su̍ṣṭhā̱ne roda̍sī punā̱naḥ

||27||

aśvo̱ no kra̍do̱ vṛṣa̍bhiryujā̱naḥ si̱ṃho na bhī̱mo mana̍so̱ javī̍yān |

a̱rvā̱cīnai̍: pa̱thibhi̱rye raji̍ṣṭhā̱ ā pa̍vasva saumana̱saṃ na̍ indo

||28||

śa̱taṃ dhārā̍ de̱vajā̍tā asṛgrantsa̱hasra̍menāḥ ka̱vayo̍ mṛjanti |

indo̍ sa̱nitra̍ṃ di̱va ā pa̍vasva purae̱tāsi̍ maha̱to dhana̍sya

||29||

di̱vo na sargā̍ asasṛgra̱mahnā̱ṃ rājā̱ na mi̱traṃ pra mi̍nāti̱ dhīra̍: |

pi̱turna pu̱traḥ kratu̍bhiryatā̱na ā pa̍vasva vi̱śe a̱syā ajī̍tim

||30||

pra te̱ dhārā̱ madhu̍matīrasṛgra̱nvārā̱nyatpū̱to a̱tyeṣyavyā̍n |

pava̍māna̱ pava̍se̱ dhāma̱ gonā̍ṃ jajñā̱naḥ sūrya̍mapinvo a̱rkaiḥ

||31||

kani̍krada̱danu̱ panthā̍mṛ̱tasya̍ śu̱kro vi bhā̍sya̱mṛta̍sya̱ dhāma̍ |

sa indrā̍ya pavase matsa̱ravā̍nhinvā̱no vāca̍ṃ ma̱tibhi̍: kavī̱nām

||32||

di̱vyaḥ su̍pa̱rṇo'va̍ cakṣi soma̱ pinva̱ndhārā̱: karma̍ṇā de̱vavī̍tau |

endo̍ viśa ka̱laśa̍ṃ soma̱dhāna̱ṃ kranda̍nnihi̱ sūrya̱syopa̍ ra̱śmim

||33||

ti̱sro vāca̍ īrayati̱ pra vahni̍ṝ̱tasya̍ dhī̱tiṃ brahma̍ṇo manī̱ṣām |

gāvo̍ yanti̱ gopa̍tiṃ pṛ̱cchamā̍nā̱: soma̍ṃ yanti ma̱tayo̍ vāvaśā̱nāḥ

||34||

soma̱ṃ gāvo̍ dhe̱navo̍ vāvaśā̱nāḥ soma̱ṃ viprā̍ ma̱tibhi̍: pṛ̱cchamā̍nāḥ |

soma̍: su̱taḥ pū̍yate a̱jyamā̍na̱: some̍ a̱rkāstri̱ṣṭubha̱: saṃ na̍vante

||35||

e̱vā na̍: soma pariṣi̱cyamā̍na̱ ā pa̍vasva pū̱yamā̍naḥ sva̱sti |

indra̱mā vi̍śa bṛha̱tā rave̍ṇa va̱rdhayā̱ vāca̍ṃ ja̱nayā̱ pura̍ṃdhim

||36||

ā jāgṛ̍vi̱rvipra̍ ṛ̱tā ma̍tī̱nāṃ soma̍: punā̱no a̍sadacca̱mūṣu̍ |

sapa̍nti̱ yaṃ mi̍thu̱nāso̱ nikā̍mā adhva̱ryavo̍ rathi̱rāsa̍: su̱hastā̍:

||37||

sa pu̍nā̱na upa̱ sūre̱ na dhātobhe a̍prā̱ roda̍sī̱ vi ṣa ā̍vaḥ |

pri̱yā ci̱dyasya̍ priya̱sāsa̍ ū̱tī sa tū dhana̍ṃ kā̱riṇe̱ na pra ya̍ṃsat

||38||

sa va̍rdhi̱tā vardha̍naḥ pū̱yamā̍na̱: somo̍ mī̱ḍhvām̐ a̱bhi no̱ jyoti̍ṣāvīt |

yenā̍ na̱: pūrve̍ pi̱tara̍: pada̱jñāḥ sva̱rvido̍ a̱bhi gā adri̍mu̱ṣṇan

||39||

akrā̍ntsamu̱draḥ pra̍tha̱me vidha̍rmañja̱naya̍npra̱jā bhuva̍nasya̱ rājā̍ |

vṛṣā̍ pa̱vitre̱ adhi̱ sāno̱ avye̍ bṛ̱hatsomo̍ vāvṛdhe suvā̱na indu̍:

||40||

ma̱hattatsomo̍ mahi̱ṣaśca̍kārā̱'pāṃ yadgarbho'vṛ̍ṇīta de̱vān |

ada̍dhā̱dindre̱ pava̍māna̱ ojo'ja̍naya̱tsūrye̱ jyoti̱rindu̍:

||41||

matsi̍ vā̱yumi̱ṣṭaye̱ rādha̍se ca̱ matsi̍ mi̱trāvaru̍ṇā pū̱yamā̍naḥ |

matsi̱ śardho̱ māru̍ta̱ṃ matsi̍ de̱vānmatsi̱ dyāvā̍pṛthi̱vī de̍va soma

||42||

ṛ̱juḥ pa̍vasva vṛji̱nasya̍ ha̱ntā'pāmī̍vā̱ṃ bādha̍māno̱ mṛdha̍śca |

a̱bhi̱śrī̱ṇanpaya̱: paya̍sā̱bhi gonā̱mindra̍sya̱ tvaṃ tava̍ va̱yaṃ sakhā̍yaḥ

||43||

madhva̱: sūda̍ṃ pavasva̱ vasva̱ utsa̍ṃ vī̱raṃ ca̍ na̱ ā pa̍vasvā̱ bhaga̍ṃ ca |

svada̱svendrā̍ya̱ pava̍māna indo ra̱yiṃ ca̍ na̱ ā pa̍vasvā samu̱drāt

||44||

soma̍: su̱to dhāra̱yātyo̱ na hitvā̱ sindhu̱rna ni̱mnama̱bhi vā̱jya̍kṣāḥ |

ā yoni̱ṃ vanya̍masadatpunā̱naḥ samindu̱rgobhi̍rasara̱tsama̱dbhiḥ

||45||

e̱ṣa sya te̍ pavata indra̱ soma̍śca̱mūṣu̱ dhīra̍ uśa̱te tava̍svān |

sva̍rcakṣā rathi̱raḥ sa̱tyaśu̍ṣma̱: kāmo̱ na yo de̍vaya̱tāmasa̍rji

||46||

e̱ṣa pra̱tnena̱ vaya̍sā punā̱nasti̱ro varpā̍ṃsi duhi̱turdadhā̍naḥ |

vasā̍na̱: śarma̍ tri̱varū̍thama̱psu hote̍va yāti̱ sama̍neṣu̱ rebha̍n

||47||

nū na̱stvaṃ ra̍thi̱ro de̍va soma̱ pari̍ srava ca̱mvo̍: pū̱yamā̍naḥ |

a̱psu svādi̍ṣṭho̱ madhu̍mām̐ ṛ̱tāvā̍ de̱vo na yaḥ sa̍vi̱tā sa̱tyama̍nmā

||48||

a̱bhi vā̱yuṃ vī̱tya̍rṣā gṛṇā̱no̱3'bhi mi̱trāvaru̍ṇā pū̱yamā̍naḥ |

a̱bhī nara̍ṃ dhī̱java̍naṃ rathe̱ṣṭhāma̱bhīndra̱ṃ vṛṣa̍ṇa̱ṃ vajra̍bāhum

||49||

a̱bhi vastrā̍ suvasa̱nānya̍rṣā̱'bhi dhe̱nūḥ su̱dughā̍: pū̱yamā̍naḥ |

a̱bhi ca̱ndrā bharta̍ve no̱ hira̍ṇyā̱'bhyaśvā̍nra̱thino̍ deva soma

||50||

a̱bhī no̍ arṣa di̱vyā vasū̍nya̱bhi viśvā̱ pārthi̍vā pū̱yamā̍naḥ |

a̱bhi yena̱ dravi̍ṇama̱śnavā̍mā̱'bhyā̍rṣe̱yaṃ ja̍madagni̱vanna̍:

||51||

a̱yā pa̱vā pa̍vasvai̱nā vasū̍ni mām̐śca̱tva i̍ndo̱ sara̍si̱ pra dha̍nva |

bra̱dhnaści̱datra̱ vāto̱ na jū̱taḥ pu̍ru̱medha̍ści̱ttaka̍ve̱ nara̍ṃ dāt

||52||

u̱ta na̍ e̱nā pa̍va̱yā pa̍va̱svā'dhi̍ śru̱te śra̱vāyya̍sya tī̱rthe |

ṣa̱ṣṭiṃ sa̱hasrā̍ naigu̱to vasū̍ni vṛ̱kṣaṃ na pa̱kvaṃ dhū̍nava̱draṇā̍ya

||53||

mahī̱me a̍sya̱ vṛṣa̱nāma̍ śū̱ṣe mām̐śca̍tve vā̱ pṛśa̍ne vā̱ vadha̍tre |

asvā̍payanni̱guta̍: sne̱haya̱ccā'pā̱mitrā̱m̐ apā̱cito̍ ace̱taḥ

||54||

saṃ trī pa̱vitrā̱ vita̍tānye̱ṣyanveka̍ṃ dhāvasi pū̱yamā̍naḥ |

asi̱ bhago̱ asi̍ dā̱trasya̍ dā̱tā'si̍ ma̱ghavā̍ ma̱ghava̍dbhya indo

||55||

e̱ṣa vi̍śva̱vitpa̍vate manī̱ṣī somo̱ viśva̍sya̱ bhuva̍nasya̱ rājā̍ |

dra̱psām̐ ī̱raya̍nvi̱dathe̱ṣvindu̱rvi vāra̱mavya̍ṃ sa̱mayāti̍ yāti

||56||

indu̍ṃ rihanti mahi̱ṣā ada̍bdhāḥ pa̱de re̍bhanti ka̱vayo̱ na gṛdhrā̍: |

hi̱nvanti̱ dhīrā̍ da̱śabhi̱: kṣipā̍bhi̱: sama̍ñjate rū̱pama̱pāṃ rase̍na

||57||

tvayā̍ va̱yaṃ pava̍mānena soma̱ bhare̍ kṛ̱taṃ vi ci̍nuyāma̱ śaśva̍t |

tanno̍ mi̱tro varu̍ṇo māmahantā̱madi̍ti̱: sindhu̍: pṛthi̱vī u̱ta dyauḥ

||58||