Skip to content

Sūktam 1 — devā (23 mantras)

Sūkta 1

23 gāthino viśvāmitraḥ| agniḥ| triṣṭup|

soma̍sya mā ta̱vasa̱ṃ vakṣya̍gne̱ vahni̍ṃ cakartha vi̱dathe̱ yaja̍dhyai |

de̱vām̐ acchā̱ dīdya̍d yu̱ñje adri̍ṃ śamā̱ye a̍gne ta̱nva̍ṃ juṣasva

||1||

prāñca̍ṃ ya̱jñaṃ ca̍kṛma̱ vardha̍tā̱ṃ gīḥ sa̱midbhi̍ra̱gniṃ nama̍sā duvasyan |

di̱vaḥ śa̍śāsurvi̱dathā̍ kavī̱nāṃ gṛtsā̍ya cit ta̱vase̍ gā̱tumī̍ṣuḥ

||2||

mayo̍ dadhe̱ medhi̍raḥ pū̱tada̍kṣo di̱vaḥ su̱bandhu̍rja̱nuṣā̍ pṛthi̱vyāḥ |

avi̍ndannu darśa̱tama̱psva1ntarde̱vāso̍ a̱gnima̱pasi̱ svasṝ̍ṇām

||3||

ava̍rdhayan tsu̱bhaga̍ṃ sa̱pta ya̱hvīḥ śve̱taṃ ja̍jñā̱nama̍ru̱ṣaṃ ma̍hi̱tvā |

śiśu̱ṃ na jā̱tama̱bhyā̍ru̱raśvā̍ de̱vāso̍ a̱gniṃ jani̍man vapuṣyan

||4||

śu̱krebhi̱raṅgai̱ raja̍ ātata̱nvān kratu̍ṃ punā̱naḥ ka̱vibhi̍: pa̱vitrai̍: |

śo̱cirvasā̍na̱: paryāyu̍ra̱pāṃ śriyo̍ mimīte bṛha̱tīranū̍nāḥ

||5||

va̱vrājā̍ sī̱mana̍datī̱rada̍bdhā di̱vo ya̱hvīrava̍sānā̱ ana̍gnāḥ |

sanā̱ atra̍ yuva̱taya̱: sayo̍nī̱reka̱ṃ garbha̍ṃ dadhire sa̱pta vāṇī̍:

||6||

stī̱rṇā a̍sya sa̱ṃhato̍ vi̱śvarū̍pā ghṛ̱tasya̱ yonau̍ sra̱vathe̱ madhū̍nām |

asthu̱ratra̍ dhe̱nava̱: pinva̍mānā ma̱hī da̱smasya̍ mā̱tarā̍ samī̱cī

||7||

ba̱bhrā̱ṇaḥ sū̍no sahaso̱ vya̍dyau̱d dadhā̍naḥ śu̱krā ra̍bha̱sā vapū̍ṃṣi |

ścota̍nti̱ dhārā̱ madhu̍no ghṛ̱tasya̱ vṛṣā̱ yatra̍ vāvṛ̱dhe kāvye̍na

||8||

pi̱tuści̱dūdha̍rja̱nuṣā̍ viveda̱ vya̍sya̱ dhārā̍ asṛja̱dvi dhenā̍: |

guhā̱ cara̍nta̱ṃ sakhi̍bhiḥ śi̱vebhi̍rdi̱vo ya̱hvībhi̱rna guhā̍ babhūva

||9||

pi̱tuśca̱ garbha̍ṃ jani̱tuśca̍ babhre pū̱rvīreko̍ adhaya̱tpī pīpyā̍nāḥ |

vṛṣṇe̍ sa̱patnī̱ śuca̍ye̱ saba̍ndhū u̱bhe a̍smai manu̱ṣye̱3 ni pā̍hi

||10||

||

u̱rau ma̱hām̐ a̍nibā̱dhe va̍va̱rdhā''po̍ a̱gniṃ ya̱śasa̱: saṃ hi pū̱rvīḥ |

ṛ̱tasya̱ yonā̍vaśaya̱d damū̍nā jāmī̱nāma̱gnira̱pasi̱ svasṝ̍ṇām

||11||

||

a̱kro na ba̱bhriḥ sa̍mi̱the ma̱hīnā̍ṃ didṛ̱kṣeya̍: sū̱nave̱ bhāṛ̍jīkaḥ |

udu̱sriyā̱ jani̍tā̱ yo ja̱jānā̱'pāṃ garbho̱ nṛta̍mo ya̱hvo a̱gniḥ

||12||

a̱pāṃ garbha̍ṃ darśa̱tamoṣa̍dhīnā̱ṃ vanā̍ jajāna su̱bhagā̱ virū̍pam |

de̱vāsa̍ści̱nmana̍sā̱ saṃ hi ja̱gmuḥ pani̍ṣṭhaṃ jā̱taṃ ta̱vasa̍ṃ duvasyan

||13||

bṛ̱hanta̱ id bhā̱navo̱ bhāṛ̍jīkama̱gniṃ sa̍canta vi̱dyuto̱ na śu̱krāḥ |

guhe̍va vṛ̱ddhaṃ sada̍si̱ sve a̱ntara̍pā̱ra ū̱rve a̱mṛta̱ṃ duhā̍nāḥ

||14||

īl̤e̍ ca tvā̱ yaja̍māno ha̱virbhi̱rīl̤e̍ sakhi̱tvaṃ su̍ma̱tiṃ nikā̍maḥ |

de̱vairavo̍ mimīhi̱ saṃ ja̍ri̱tre rakṣā̍ ca no̱ damye̍bhi̱ranī̍kaiḥ

||15||

u̱pa̱kṣe̱tāra̱stava̍ supraṇī̱te'gne̱ viśvā̍ni̱ dhanyā̱ dadhā̍nāḥ |

su̱reta̍sā̱ śrava̍sā̱ tuñja̍mānā a̱bhi ṣyā̍ma pṛtanā̱yūm̐rade̍vān

||16||

ā de̱vānā̍mabhavaḥ ke̱tura̍gne ma̱ndro viśvā̍ni̱ kāvyā̍ni vi̱dvān |

prati̱ martā̍m̐ avāsayo̱ damū̍nā̱ anu̍ de̱vān ra̍thi̱ro yā̍si̱ sādha̍n

||17||

ni du̍ro̱ṇe a̱mṛto̱ martyā̍nā̱ṃ rājā̍ sasāda vi̱dathā̍ni̱ sādha̍n |

ghṛ̱tapra̍tīka urvi̱yā vya̍dyauda̱gnirviśvā̍ni̱ kāvyā̍ni vi̱dvān

||18||

ā no̍ gahi sa̱khyebhi̍: śi̱vebhi̍rma̱hān ma̱hībhi̍rū̱tibhi̍: sara̱ṇyan |

a̱sme ra̱yiṃ ba̍hu̱laṃ saṃta̍rutraṃ su̱vāca̍ṃ bhā̱gaṃ ya̱śasa̍ṃ kṛdhī naḥ

||19||

e̱tā te̍ agne̱ jani̍mā̱ sanā̍ni̱ pra pū̱rvyāya̱ nūta̍nāni vocam |

ma̱hānti̱ vṛṣṇe̱ sava̍nā kṛ̱temā janma̍ñjanma̱n nihi̍to jā̱tave̍dāḥ

||20||

||

janma̍ñjanma̱n nihi̍to jā̱tave̍dā vi̱śvāmi̍trebhiridhyate̱ aja̍sraḥ |

tasya̍ va̱yaṃ su̍ma̱tau ya̱jñiya̱syā'pi̍ bha̱dre sau̍mana̱se syā̍ma

||21||

||

i̱maṃ ya̱jñaṃ sa̍hasāva̱n tvaṃ no̍ deva̱trā dhe̍hi sukrato̱ rarā̍ṇaḥ |

pra ya̍ṃsi hotarbṛha̱tīriṣo̱ no'gne̱ mahi̱ dravi̍ṇa̱mā ya̍jasva

||22||

||

il̤ā̍magne puru̱daṃsa̍ṃ sa̱niṃ goḥ śa̍śvatta̱maṃ hava̍mānāya sādha |

syānna̍: sū̱nustana̍yo vi̱jāvā 'gne̱ sā te̍ suma̱tirbhū̍tva̱sme

||23||