prabho sārasvata mayā śrutaṃ māhātmyamuttamam
bhojarāja uvāca
prabho sārasvata mayā śrutaṃ māhātmyamuttamam ||
vastrāpathasya kṣetrasya gire raivatakasya ca
||1||प्रभो सारस्वत मया श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् ॥
वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य गिरे रैवतकस्य च
viśeṣeṇa svarṇarekhābhavasya ca jalasya ca ||
idānīṃ śrotumicchāmi tīrthotpattiṃ vadasva me
||2||विशेषेण स्वर्णरेखाभवस्य च जलस्य च ॥
इदानीं श्रोतुमिच्छामि तीर्थोत्पत्तिं वदस्व मे
brahmaviṣṇuśivādīnāṃ madhye ko'yaṃ vyavasthitaḥ ||
keyaṃ nadī svarṇarekhā sarvapātakanāśinī
||3||ब्रह्मविष्णुशिवादीनां मध्ये कोऽयं व्यवस्थितः ॥
केयं नदी स्वर्णरेखा सर्वपातकनाशिनी
kasmādbrahmādayā devā asmiṃstīrthe samāgatāḥ ||
kathaṃ nārāyaṇo devaḥ svayameva samāgataḥ
||4||कस्माद्ब्रह्मादया देवा अस्मिंस्तीर्थे समागताः ॥
कथं नारायणो देवः स्वयमेव समागतः
hemālayaṃ parityajya bhavānī girimūrddhani ||
saṃsthitā skandamādāya devairindrādibhiḥ saha
||5||हेमालयं परित्यज्य भवानी गिरिमूर्द्धनि ॥
संस्थिता स्कन्दमादाय देवैरिन्द्रादिभिः सह
sārasvata uvāca
śṛṇu sarvaṃ mahārāja kathayiṣye savistaram ||
yena vai kathyamānena sarvapāpakṣayo bhavet
||6||शृणु सर्वं महाराज कथयिष्ये सविस्तरम् ॥
येन वै कथ्यमानेन सर्वपापक्षयो भवेत्
purā brahmadinasyāṃte jagadetaccarācaram ||
saṃhṛtya bhagavānrudro brahmaviṣṇupuraskṛtaḥ
||7||पुरा ब्रह्मदिनस्यांते जगदेतच्चराचरम् ॥
संहृत्य भगवान्रुद्रो ब्रह्मविष्णुपुरस्कृतः
tāṃ ca te sakalāṃ rātrimekamūrttibhavāstrayaḥ ||
tiṣṭhanti rātri paryante punarbhinnā bhavaṃti te
||8||तां च ते सकलां रात्रिमेकमूर्त्तिभवास्त्रयः ॥
तिष्ठन्ति रात्रि पर्यन्ते पुनर्भिन्ना भवंति ते
brahmaviṣṇuśivā devā rajaḥsattvatamomayāḥ ||
sṛṣṭiṃ karoti bhagavānbrahmā pālayate hariḥ
||9||ब्रह्मविष्णुशिवा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः ॥
सृष्टिं करोति भगवान्ब्रह्मा पालयते हरिः
sarvaṃ saṃharate rudro jagatkālapramāṇataḥ ||
tenādau bhagavānsṛṣṭo dakṣo nāma prajāpatiḥ
||10||सर्वं संहरते रुद्रो जगत्कालप्रमाणतः ॥
तेनादौ भगवान्सृष्टो दक्षो नाम प्रजापतिः
sarve saṃkṣepataḥ kṛtvā brahmāṇḍaṃ sacarā caram ||
bhinnā devāstrayo jātāḥ satyalokavyavasthitāḥ
||11||सर्वे संक्षेपतः कृत्वा ब्रह्माण्डं सचरा चरम् ॥
भिन्ना देवास्त्रयो जाताः सत्यलोकव्यवस्थिताः
trayo bhuvaṃ samāsādya kautukāviṣṭacetasaḥ ||
kailāsaṃ te girivaraṃ samārūḍhāḥ surervṛtāḥ
||12||त्रयो भुवं समासाद्य कौतुकाविष्टचेतसः ॥
कैलासं ते गिरिवरं समारूढाः सुरेर्वृताः
ahaṃ jyeṣṭho ahaṃ jyeṣṭho vādo'bhūdbrahmarudrayoḥ ||
tadā kruddho mahādevo brahmāṇaṃ hantumudyataḥ
||13||अहं ज्येष्ठो अहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्ब्रह्मरुद्रयोः ॥
तदा क्रुद्धो महादेवो ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतः
viṣṇunā vārito brahmā na te vādastu yujyate ||
tattvaṃ nāhaṃ yadā nedaṃ brahmāṃḍaṃ sacarācaram
||14||विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते ॥
तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्
eka eva tadā devo jale śete maheśvaraḥ ||
jāgarti ca yadā devaḥ svecchayā kautukāttataḥ
||15||एक एव तदा देवो जले शेते महेश्वरः ॥
जागर्ति च यदा देवः स्वेच्छया कौतुकात्ततः
anena tvaṃ kṛtaḥ pūrvamahaṃ paścāttvayā kṛtaḥ ||
brahmāṃḍaṃ kūrmarūpeṇa dhṛtamasya prasādataḥ
||16||अनेन त्वं कृतः पूर्वमहं पश्चात्त्वया कृतः ॥
ब्रह्मांडं कूर्मरूपेण धृतमस्य प्रसादतः
anupraviṣṭā brahmāṃḍaṃ prasādācchaṃ karasya ca ||
sṛṣṭistvayā kṛtā sarvā mayi rakṣā vyavasthitā
||17||अनुप्रविष्टा ब्रह्मांडं प्रसादाच्छं करस्य च ॥
सृष्टिस्त्वया कृता सर्वा मयि रक्षा व्यवस्थिता
udāsīnavadāsīnaḥ saṃsārātsāramīkṣate ||
eka eva śivo devaḥ sarvavyāpī maheśvaraḥ
||18||उदासीनवदासीनः संसारात्सारमीक्षते ॥
एक एव शिवो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः
pitāmahatvaṃ saṃjātaṃ prasādācchaṃkarasya te ||
prasādayāmāsa haraṃ śrutvā brahmā vaco hareḥ
||19||पितामहत्वं संजातं प्रसादाच्छंकरस्य ते ॥
प्रसादयामास हरं श्रुत्वा ब्रह्मा वचो हरेः
anādinidhano devo bahuśīrṣo mahābhujaḥ ||
ityādivedavacanaistatastuṣṭo maheśvaraḥ ||
prāha brahmanvaraṃ yatte vṛṇīṣva manasi sthitam
||20||अनादिनिधनो देवो बहुशीर्षो महाभुजः ॥
इत्यादिवेदवचनैस्ततस्तुष्टो महेश्वरः ॥
प्राह ब्रह्मन्वरं यत्ते वृणीष्व मनसि स्थितम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe dvitīye vastrāpathakṣetramāhātmye brahmarudravivāde viṣṇuvacanena brahmakṛtarudraprasādanavarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ || 8 ||