mahīmaṇḍalasthavividhaśivakṣetravarṇanam
naṃdikeśvara uvāca
sthānaṃ tvayā mune pṛṣṭamasti māheśvarāgraṇi ||
carācarāṇāṃ sarveṣāṃ bhūtānāmapi śarmaṇe
||1||स्थानं त्वया मुने पृष्टमस्ति माहेश्वराग्रणि ॥
चराचराणां सर्वेषां भूतानामपि शर्मणे
prakalpitaṃ hi devena tattatkarmānuguṇyataḥ ||
śarīrabhājāṃ jananaṃ tāsutāsvapi yoniṣu
||2||प्रकल्पितं हि देवेन तत्तत्कर्मानुगुण्यतः ॥
शरीरभाजां जननं तासुतास्वपि योनिषु
tvayā śuśruṣitaṃ teṣāṃ hitāya mahate hyalam ||
anyathā saṃsṛterhāniḥ kalpakoṭiśatairnahi
||3||त्वया शुश्रुषितं तेषां हिताय महते ह्यलम् ॥
अन्यथा संसृतेर्हानिः कल्पकोटिशतैर्नहि
svalpairhi karmabhirjñānairapi prāptā punaḥpunaḥ ||
ghaṭīyaṃtranayājjanmamaraṇe naiva śāmyataḥ
||4||स्वल्पैर्हि कर्मभिर्ज्ञानैरपि प्राप्ता पुनःपुनः ॥
घटीयंत्रनयाज्जन्ममरणे नैव शाम्यतः
kathaṃ nu virato dehī garbhamokasamāgamāt ||
viśrāṃtaye prakalpeta viśuddhajñānato vinā
||5||कथं नु विरतो देही गर्भमोकसमागमात् ॥
विश्रांतये प्रकल्पेत विशुद्धज्ञानतो विना
pradeśāḥ kathitāḥ pūrvaṃ prasaṃgavaśato mayā ||
ṛṣibhedādikaṃ teṣu nivāsaḥ kṛttivāsasaḥ
||6||प्रदेशाः कथिताः पूर्वं प्रसंगवशतो मया ॥
ऋषिभेदादिकं तेषु निवासः कृत्तिवाससः
kecittīreṣu gaṃgāyāḥ kecitsārasvate taṭe ||
kāliṃdītīrayoranye katicicchoṇarodhasi
||7||केचित्तीरेषु गंगायाः केचित्सारस्वते तटे ॥
कालिंदीतीरयोरन्ये कतिचिच्छोणरोधसि
apare narmadātīre pare godāvarītaṭe ||
katicidgomatītīreṣvanye haimavatītaṭe
||8||अपरे नर्मदातीरे परे गोदावरीतटे ॥
कतिचिद्गोमतीतीरेष्वन्ये हैमवतीतटे
samudrapārśveṣvitaraṃ dvīpeṣvanye sarasvatām ||
mukheṣu kecitsiṃdhūnāṃ saṃbhedeṣvapi kecana
||9||समुद्रपार्श्वेष्वितरं द्वीपेष्वन्ये सरस्वताम् ॥
मुखेषु केचित्सिंधूनां संभेदेष्वपि केचन
kṛṣṇaveṇītaṭe kecittuṃgabhadrāṃtike pare ||
upaveṇyāṃ katipaye pare śaktyāpagāṃtike
||10||कृष्णवेणीतटे केचित्तुंगभद्रांतिके परे ॥
उपवेण्यां कतिपये परे शक्त्यापगांतिके
kāverītīra itare kecidvegavatītaṭe ||
anye tu tāmraparṇyāśca katicinmuralātaṭe
||11||कावेरीतीर इतरे केचिद्वेगवतीतटे ॥
अन्ये तु ताम्रपर्ण्याश्च कतिचिन्मुरलातटे
kecidairāvatītīre tvitare yātukāṃkṣike
||12||केचिदैरावतीतीरे त्वितरे यातुकांक्षिके
kanyātaṭeṣu katicitkaticitkumārītīre pare ca tamasāvaruṇāṃtikenye ||
maṃdākinīsavidhayoritare pare'pi śiprātaṭe parisareṣu pare sarayvāḥ
||13||कन्यातटेषु कतिचित्कतिचित्कुमारीतीरे परे च तमसावरुणांतिकेन्ये ॥
मंदाकिनीसविधयोरितरे परेऽपि शिप्रातटे परिसरेषु परे सरय्वाः
vipāśābhyāśa itare śatadrutitaṭe pare ||
carmaṇvatyupakaṃṭhe'nye kecidbhīmarathītaṭe
||14||विपाशाभ्याश इतरे शतद्रुतितटे परे ॥
चर्मण्वत्युपकंठेऽन्ये केचिद्भीमरथीतटे
kecidbiṃdusarobhyarṇe pare paṃpāsarastaṭe ||
abhyarṇakepi bhairavyāḥ katicitkauśikītaṭe
||15||केचिद्बिंदुसरोभ्यर्णे परे पंपासरस्तटे ॥
अभ्यर्णकेपि भैरव्याः कतिचित्कौशिकीतटे
apare mālinītīre pare gaṃdhavatītaṭe ||
katicinmānasopāṃte kecidacchodarodhasi
||16||अपरे मालिनीतीरे परे गंधवतीतटे ॥
कतिचिन्मानसोपांते केचिदच्छोदरोधसि
iṃdradyumnasarasyanya eke tu maṇikarṇike ||
pare tu varadātīre tāpyāṃ katicanāpare ||
pātālagaṃgāsavidhe śarāvatyaṃtike pare
||17||इंद्रद्युम्नसरस्यन्य एके तु मणिकर्णिके ॥
परे तु वरदातीरे ताप्यां कतिचनापरे ॥
पातालगंगासविधे शरावत्यंतिके परे
lohityākūlayoḥ kecitkaticitkālamātaṭe ||
vitastopāṃtike tvanye caṃdrabhāgāṃtike pare
||18||लोहित्याकूलयोः केचित्कतिचित्कालमातटे ॥
वितस्तोपांतिके त्वन्ये चंद्रभागांतिके परे
suralopāṃtike kecitpayoṣṇītīrayoḥ pare ||
kecinmadhumatītīre kecanānu pinākinīm
||19||सुरलोपांतिके केचित्पयोष्णीतीरयोः परे ॥
केचिन्मधुमतीतीरे केचनानु पिनाकिनीम्
uktaṃ vārāṇasīkṣetraṃ krośapaṃcakapāvanam ||
devastatrāvimuktākhyo viśālākṣyā samarcitaḥ
||20||उक्तं वाराणसीक्षेत्रं क्रोशपंचकपावनम् ॥
देवस्तत्राविमुक्ताख्यो विशालाक्ष्या समर्चितः
kapālamocanaṃ yatra yatrāste kālabhairavaḥ ||
mṛtānāṃ yatra rudratvaṃ kāśīṃ viddhi hi tāṃ mune
||21||कपालमोचनं यत्र यत्रास्ते कालभैरवः ॥
मृतानां यत्र रुद्रत्वं काशीं विद्धि हि तां मुने
gayāprayāgāvapi te kathitau sarvasiddhidau ||
yatra piṃḍapradānena tuṣyaṃti pitaraḥ kila
||22||गयाप्रयागावपि ते कथितौ सर्वसिद्धिदौ ॥
यत्र पिंडप्रदानेन तुष्यंति पितरः किल
ākarṇitaṃ ca kedāraṃ yasminmahiṣarūpadhṛk ||
devopi ca hato devyā sarvaśreyaskaro nṛṇām
||23||आकर्णितं च केदारं यस्मिन्महिषरूपधृक् ॥
देवोपि च हतो देव्या सर्वश्रेयस्करो नृणाम्
sarvasiddhikaraṃ puṃsāṃ kṣetraṃ badarikāśramam ||
yatrāste tryaṃbako devyā naranārāyaṇārcitaḥ
||24||सर्वसिद्धिकरं पुंसां क्षेत्रं बदरिकाश्रमम् ॥
यत्रास्ते त्र्यंबको देव्या नरनारायणार्चितः
śrutaṃ hi naimiṣaṃ kṣetraṃ tvayā yatra maheśvaraḥ ||
devadevābhidhaḥ puṇyo devī sāraṃgadhāriṇī
||25||श्रुतं हि नैमिषं क्षेत्रं त्वया यत्र महेश्वरः ॥
देवदेवाभिधः पुण्यो देवी सारंगधारिणी
amareśamiti sthānaṃ proktaṃ sarvārthasādhakam ||
oṃkāranāmā tatreśaścaṃḍikākhyā maheśvarī
||26||अमरेशमिति स्थानं प्रोक्तं सर्वार्थसाधकम् ॥
ॐकारनामा तत्रेशश्चंडिकाख्या महेश्वरी
puṣkarākhyaṃ mahāsthānaṃ śrutaṃ te kathitaṃ mayā ||
yatra devo rujogaṃdhiḥ puruhūtā maheśvarī
||27||पुष्कराख्यं महास्थानं श्रुतं ते कथितं मया ॥
यत्र देवो रुजोगंधिः पुरुहूता महेश्वरी
āṣāḍhīnāma te sthānaṃ pāvanaṃ kathitaṃ mayā ||
āṣāḍheśo harastatra ratīśā parameśvarī
||28||आषाढीनाम ते स्थानं पावनं कथितं मया ॥
आषाढेशो हरस्तत्र रतीशा परमेश्वरी
daṃḍimuṃḍī samākhyaṃ ca sthānaṃ te kathitaṃ mayā ||
yatra muṃḍī mahādevo daṃḍikā parameśvarī
||29||दंडिमुंडी समाख्यं च स्थानं ते कथितं मया ॥
यत्र मुंडी महादेवो दंडिका परमेश्वरी
lākulaṃnāma te sthānaṃ saṃśuddhaṃ kathitaṃ mayā ||
lākulīśo haro yasminnanaṃgā sarvamaṃgalā
||30||लाकुलंनाम ते स्थानं संशुद्धं कथितं मया ॥
लाकुलीशो हरो यस्मिन्ननंगा सर्वमंगला
bhārabhūtiriti sthānaṃ bhavato'bhihitaṃ mayā ||
yatra bhārābhidhaḥ śaṃbhurbhūtyākhyā bhūdharātmajā
||31||भारभूतिरिति स्थानं भवतोऽभिहितं मया ॥
यत्र भाराभिधः शंभुर्भूत्याख्या भूधरात्मजा
arālakeśvaraṃ nāma sthānaṃ te kathitaṃ mayā ||
yatra sūkṣmābhidhaḥ śūlī sūkṣmākhyā śailanaṃdinī
||32||अरालकेश्वरं नाम स्थानं ते कथितं मया ॥
यत्र सूक्ष्माभिधः शूली सूक्ष्माख्या शैलनंदिनी
gayānāma mahākṣetraṃ tava prastāvitaṃ mayā ||
maṃgalākhyā śivā yatra śaṃkaraḥ prapitāmahaḥ
||33||गयानाम महाक्षेत्रं तव प्रस्तावितं मया ॥
मंगलाख्या शिवा यत्र शंकरः प्रपितामहः
kurukṣetramiti sthānaṃ bhavate viniveditam ||
yatra sthāṇupriyā devī devaḥ sthāṇusamāhvayaḥ
||34||कुरुक्षेत्रमिति स्थानं भवते विनिवेदितम् ॥
यत्र स्थाणुप्रिया देवी देवः स्थाणुसमाह्वयः
uktaṃ kanakhalaṃnāma mayā te sthānamuttamam ||
ugro yatra purārātirugrā girivarātmajā
||35||उक्तं कनखलंनाम मया ते स्थानमुत्तमम् ॥
उग्रो यत्र पुरारातिरुग्रा गिरिवरात्मजा
tālakākhyaṃ mahākṣetraṃ mārkaṃḍeya mayoditam ||
devī svāyaṃbhuvī yatra svayaṃbhūḥ parameśvaraḥ
||36||तालकाख्यं महाक्षेत्रं मार्कंडेय मयोदितम् ॥
देवी स्वायंभुवी यत्र स्वयंभूः परमेश्वरः
aṭṭahāsamiti proktaṃ mahāsthānaṃ mayā tava ||
yatrārkaḥ pūjayitveśamāsītpūrṇamanorathaḥ
||37||अट्टहासमिति प्रोक्तं महास्थानं मया तव ॥
यत्रार्कः पूजयित्वेशमासीत्पूर्णमनोरथः
kṛttivāsābhidhaṃ kṣetramuktaṃ te vedavittama ||
yaḥ kailāsādapi ślāghyo nivāsaḥ kṛttivāsasaḥ
||38||कृत्तिवासाभिधं क्षेत्रमुक्तं ते वेदवित्तम ॥
यः कैलासादपि श्लाघ्यो निवासः कृत्तिवाससः
bhramarāṃbikayā devyā maheśo mallikārjunaḥ ||
śrīśaile sṛṣṭisiddhayarthaṃ pūjitaḥ parameṣṭhinā
||39||भ्रमरांबिकया देव्या महेशो मल्लिकार्जुनः ॥
श्रीशैले सृष्टिसिद्धयर्थं पूजितः परमेष्ठिना
suvarṇamukharītīre kālahastīti śaṃkaraḥ ||
vyāsenārādhito bhṛṃgamukharālakayāṃbayā
||40||सुवर्णमुखरीतीरे कालहस्तीति शंकरः ॥
व्यासेनाराधितो भृंगमुखरालकयांबया
kāṃcyāmekāmramūlasthaḥ kāmākṣyā kāmaśāsanaḥ ||
tapasyaṃtyābhisaṃśliṣṭo valayenāṃkito'bhavat
||41||कांच्यामेकाम्रमूलस्थः कामाक्ष्या कामशासनः ॥
तपस्यंत्याभिसंश्लिष्टो वलयेनांकितोऽभवत्
asti vyāghrapuraṃnāma tillikānanamadhyagam ||
yatra nṛtyaṃtamīśānaṃ paryupāste pataṃjaliḥ
||42||अस्ति व्याघ्रपुरंनाम तिल्लिकाननमध्यगम् ॥
यत्र नृत्यंतमीशानं पर्युपास्ते पतंजलिः
śvetāraṇyamiti sthānamuktaṃ tava mayā purā ||
bhagnamairāvato daṃtaṃ bheje yatra śivārcanāt
||43||श्वेतारण्यमिति स्थानमुक्तं तव मया पुरा ॥
भग्नमैरावतो दंतं भेजे यत्र शिवार्चनात्
setubaṃdhamiti sthānamavocaṃ tatra rāghavaḥ ||
rāmanāthākhyayā devamaṃhoghnaṃ pratyatiṣṭhipat
||44||सेतुबंधमिति स्थानमवोचं तत्र राघवः ॥
रामनाथाख्यया देवमंहोघ्नं प्रत्यतिष्ठिपत्
gatapratyāhvaya sthānaṃ vidyate vṛṣabhadhvajaḥ ||
yatra jaṃbūtarormūle jagadrakṣārthamāśritaḥ
||45||गतप्रत्याह्वय स्थानं विद्यते वृषभध्वजः ॥
यत्र जंबूतरोर्मूले जगद्रक्षार्थमाश्रितः
maṇimuktānadīmanvakkṣetre vṛddhācalāhvaye ||
nityaṃ sannihito deva ityākarṇita eva te
||46||मणिमुक्तानदीमन्वक्क्षेत्रे वृद्धाचलाह्वये ॥
नित्यं सन्निहितो देव इत्याकर्णित एव ते
śrīmanmadhyārjunaṃnāma śrutaṃ sthānamanuttamam ||
yasminvaraprado nityaṃ gaurīsahacaro haraḥ
||47||श्रीमन्मध्यार्जुनंनाम श्रुतं स्थानमनुत्तमम् ॥
यस्मिन्वरप्रदो नित्यं गौरीसहचरो हरः
āsthitaṃ somanāthena somatīrthaṃ tvayā śrutam ||
yatra tyaktavatāṃ dehaṃ na bhūyo bhavabaṃdhanam
||48||आस्थितं सोमनाथेन सोमतीर्थं त्वया श्रुतम् ॥
यत्र त्यक्तवतां देहं न भूयो भवबंधनम्
ākarṇitaṃ hi bhavatā kṣetraṃ siddhavaṭāhvayam ||
yatra siddhāḥ samarcaṃti jyotirliṃgamanuttamam
||49||आकर्णितं हि भवता क्षेत्रं सिद्धवटाह्वयम् ॥
यत्र सिद्धाः समर्चंति ज्योतिर्लिंगमनुत्तमम्
aśrāvi khalu te kṣetraṃ kamalālayasaṃjñakam ||
valmīkeśārcanāllebhe yatra śrīrjīvitā hareḥ
||50||अश्रावि खलु ते क्षेत्रं कमलालयसंज्ञकम् ॥
वल्मीकेशार्चनाल्लेभे यत्र श्रीर्जीविता हरेः
śrutavānasi kaṃkādriṃ yatra saṃnihito haraḥ ||
idānīmapyupāsāte mokṣāya brahmakeśavau
||51||श्रुतवानसि कंकाद्रिं यत्र संनिहितो हरः ॥
इदानीमप्युपासाते मोक्षाय ब्रह्मकेशवौ
śrīmaddroṇapuraṃ vetsi yasminkaliyugakṣaye ||
naukāmārūḍhavānabdhau kṣubhite pārvatīpatiḥ
||52||श्रीमद्द्रोणपुरं वेत्सि यस्मिन्कलियुगक्षये ॥
नौकामारूढवानब्धौ क्षुभिते पार्वतीपतिः
śrutaṃ brahmapuraṃnāma kṣetraṃ yatreṃdrajitpurā ||
āryapuṣkariṇītīre sthāpayāmāsa dhūrjaṭim
||53||श्रुतं ब्रह्मपुरंनाम क्षेत्रं यत्रेंद्रजित्पुरा ॥
आर्यपुष्करिणीतीरे स्थापयामास धूर्जटिम्
śrīkoṭikākhyaṃ jñānābhikṣetraṃ yatreṃduśekharaḥ ||
samārādhayatāṃ puṃsāṃ pāpakoṭīrvyapohati
||54||श्रीकोटिकाख्यं ज्ञानाभिक्षेत्रं यत्रेंदुशेखरः ॥
समाराधयतां पुंसां पापकोटीर्व्यपोहति
ākarṇitaṃ ca gokarṇaṃ śivaṃ yatsaṃnidhānataḥ ||
ārirādhayiṣuḥ svargaṃ jāmadagnyo na kāṃkṣati
||55||आकर्णितं च गोकर्णं शिवं यत्संनिधानतः ॥
आरिराधयिषुः स्वर्गं जामदग्न्यो न कांक्षति
tripurāṃtakamuktaṃ te kṣetraṃ yatra triyaṃbakaḥ ||
nirākaroti nirayādbhayaṃ dṛṣṭavatāṃ nṛṇām
||56||त्रिपुरांतकमुक्तं ते क्षेत्रं यत्र त्रियंबकः ॥
निराकरोति निरयाद्भयं दृष्टवतां नृणाम्
uktaṃ kālāṃjanaṃ kṣetraṃ yadvāsī kālakaṃdharaḥ ||
nirvāpayati bhaktānāṃ ghorasaṃsārasaṃjvaram
||57||उक्तं कालांजनं क्षेत्रं यद्वासी कालकंधरः ॥
निर्वापयति भक्तानां घोरसंसारसंज्वरम्
priyālavaṇamākhyātaṃ kṣetraṃ yatrāṃbikāpatiḥ ||
payorthine payaḥsiṃdhuṃ vitatāropamanyave
||58||प्रियालवणमाख्यातं क्षेत्रं यत्रांबिकापतिः ॥
पयोर्थिने पयःसिंधुं विततारोपमन्यवे
kṣetraṃ prabhāsamuktaṃ te yatra khaṃḍeṃduśekharaḥ ||
pūjitaḥ śaurisīribhyāṃ dattavānakṣayaṃ phalam
||59||क्षेत्रं प्रभासमुक्तं ते यत्र खंडेंदुशेखरः ॥
पूजितः शौरिसीरिभ्यां दत्तवानक्षयं फलम्
vedāraṇyaṃ vijānīṣe yasminpramathanāyakaḥ ||
abhyarthito'bhūnmokṣārthaṃ dakṣeṇa prākkṛtāgasā
||60||वेदारण्यं विजानीषे यस्मिन्प्रमथनायकः ॥
अभ्यर्थितोऽभून्मोक्षार्थं दक्षेण प्राक्कृतागसा
hemakūṭaṃ tvamaśrauṣīḥ sthānaṃ viṣamacakṣuṣaḥ ||
puṃsāṃ tapasyatāṃ yatra punarjananato na bhīḥ
||61||हेमकूटं त्वमश्रौषीः स्थानं विषमचक्षुषः ॥
पुंसां तपस्यतां यत्र पुनर्जननतो न भीः
kṣetraṃ veṇuvanaṃnāma vidyate pāpanāśanam ||
yatra vaṃśalatāgarbhājjāto muktāmaṇiḥ śivā
||62||क्षेत्रं वेणुवनंनाम विद्यते पापनाशनम् ॥
यत्र वंशलतागर्भाज्जातो मुक्तामणिः शिवा
jālaṃdharamiti sthānamaṃdhakārestvayā śrutam ||
lebhe gaṇapatāṃ tatra tapasyābhirjalaṃdharaḥ
||63||जालंधरमिति स्थानमंधकारेस्त्वया श्रुतम् ॥
लेभे गणपतां तत्र तपस्याभिर्जलंधरः
jvālāmukhamiti sthānamajñāsīḥ kathitaṃ mayā ||
yatra jvālāmukhī devī kālarudramapūjayat
||64||ज्वालामुखमिति स्थानमज्ञासीः कथितं मया ॥
यत्र ज्वालामुखी देवी कालरुद्रमपूजयत्
asti bhadravaṭonāma kṣetramuktaṃ śrutaṃ tvayā ||
tryaṃbakaṃ yatra heraṃbaḥ saṃpade paryapūjayat
||65||अस्ति भद्रवटोनाम क्षेत्रमुक्तं श्रुतं त्वया ॥
त्र्यंबकं यत्र हेरंबः संपदे पर्यपूजयत्
nyagrodhāraṇyamuktaṃ te yatrogro nirmame kila ||
uccaṃḍatāṃḍavaṃ kālyā sākaṃ saṃgharṣameyivān
||66||न्यग्रोधारण्यमुक्तं ते यत्रोग्रो निर्ममे किल ॥
उच्चंडतांडवं काल्या साकं संघर्षमेयिवान्
gaṃdhamādanasaṃjñaṃ tatkṣetramākarṇitaṃ tvayā ||
āṃjaneyena racitaṃ yatra mṛtyuṃjayārcanam
||67||गंधमादनसंज्ञं तत्क्षेत्रमाकर्णितं त्वया ॥
आंजनेयेन रचितं यत्र मृत्युंजयार्चनम्
goparvatamiti sthānaṃ śaṃbhoḥ prakhyāpitaṃ mayā ||
yatra pāṇininā lebhe vaiyākaraṇikāgryatā
||68||गोपर्वतमिति स्थानं शंभोः प्रख्यापितं मया ॥
यत्र पाणिनिना लेभे वैयाकरणिकाग्र्यता
vīrakoṣṭhamiti kṣetrasthānaṃ nanvavadhāritam ||
yatra pracetasā lebhe tapasā kavimukhyatā
||69||वीरकोष्ठमिति क्षेत्रस्थानं नन्ववधारितम् ॥
यत्र प्रचेतसा लेभे तपसा कविमुख्यता
mahātīrthamiti proktaṃ jānīṣe yatra śaṃbhunā ||
adhyāpitāssuparvāṇaḥ sarve'pi druhiṇādayaḥ
||70||महातीर्थमिति प्रोक्तं जानीषे यत्र शंभुना ॥
अध्यापितास्सुपर्वाणः सर्वेऽपि द्रुहिणादयः
mayūrapuramuktaṃ te kṣetraṃ māheśvaraṃ mayā ||
lebhe yatra vratasthena hrādinī vajrapāṇinā
||71||मयूरपुरमुक्तं ते क्षेत्रं माहेश्वरं मया ॥
लेभे यत्र व्रतस्थेन ह्रादिनी वज्रपाणिना
śrīsuṃdaramiti kṣetramuktaṃ vegavatī taṭe ||
kalāvapi yuge yasmindevadevena dīpyate
||72||श्रीसुंदरमिति क्षेत्रमुक्तं वेगवती तटे ॥
कलावपि युगे यस्मिन्देवदेवेन दीप्यते
kuṃbhakoṇamiti sthānaṃ śaṃbhorvetsi hi yatra sā ||
gaṃgāpi māghe sānnidhyaṃ kurute svāghaśāṃtaye
||73||कुंभकोणमिति स्थानं शंभोर्वेत्सि हि यत्र सा ॥
गंगापि माघे सान्निध्यं कुरुते स्वाघशांतये
anugodāvarītīraṃ tryaṃbakaṃnāma te śrutam ||
śaktiṃ yatra guho lebhe tārakāsuraghātinīm
||74||अनुगोदावरीतीरं त्र्यंबकंनाम ते श्रुतम् ॥
शक्तिं यत्र गुहो लेभे तारकासुरघातिनीम्
śrīpāṭalaṃ vyāghrapuramākhyātaṃ vedavittama ||
triśaṃkunā jātiśuddhyai yatra gaṃgādharorcitaḥ
||75||श्रीपाटलं व्याघ्रपुरमाख्यातं वेदवित्तम ॥
त्रिशंकुना जातिशुद्ध्यै यत्र गंगाधरोर्चितः
kṣetraṃ kadaṃbapuryyākhyaṃ bhavatā cāvadhāritam ||
tvatkṛte yatra śūlena kṛtāṃtaṃ śambhurakṣiṇot
||76||क्षेत्रं कदंबपुर्य्याख्यं भवता चावधारितम् ॥
त्वत्कृते यत्र शूलेन कृतांतं शम्भुरक्षिणोत्
avināśākhyamuktaṃ te kṣetraṃ yatra vṛṣadhvajaḥ ||
sānnidhyaṃ paḍikaṇṭhāya vitatāra prasedivān
||77||अविनाशाख्यमुक्तं ते क्षेत्रं यत्र वृषध्वजः ॥
सान्निध्यं पडिकण्ठाय विततार प्रसेदिवान्
raktaikānanamākhyātaṃ mayā kṣetraṃ tavānagha ||
mitrāvaruṇayoryatra rudro'jani varapradaḥ
||78||रक्तैकाननमाख्यातं मया क्षेत्रं तवानघ ॥
मित्रावरुणयोर्यत्र रुद्रोऽजनि वरप्रदः
śrīhāṭakeśvaraṃ kṣetraṃ pātālasthaṃ tvayā śrutam ||
yatra vairocanirdevaṃ svapadaprāptayercati
||79||श्रीहाटकेश्वरं क्षेत्रं पातालस्थं त्वया श्रुतम् ॥
यत्र वैरोचनिर्देवं स्वपदप्राप्तयेर्चति
vetsi śaṃbhoḥ priyāvāsaṃ kailāsaṃ nityasevakaḥ ||
yatra yakṣeśvarastryakṣamayarcayati bhaktitaḥ
||80||वेत्सि शंभोः प्रियावासं कैलासं नित्यसेवकः ॥
यत्र यक्षेश्वरस्त्र्यक्षमयर्चयति भक्तितः
sthānāni khaṃḍaparaśorityuktāni mayā purā ||
tvayāpyavadhṛtānyeva kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
||81||स्थानानि खंडपरशोरित्युक्तानि मया पुरा ॥
त्वयाप्यवधृतान्येव किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
ityūcivāneṣa śilādanaṃdano munermṛkaṇḍostanayaṃ munīśvaram ||
bhaktyā namaṃtaṃ padayoḥ kareṇa pasparśa maulau karuṇārasārdraḥ
||82||इत्यूचिवानेष शिलादनंदनो मुनेर्मृकण्डोस्तनयं मुनीश्वरम् ॥
भक्त्या नमंतं पदयोः करेण पस्पर्श मौलौ करुणारसार्द्रः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe mahīmaṇḍalasthavividhaśivakṣetravarṇanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ || 2 ||