शंकरप्रादुर्भाववर्णनम्
नंदिकेश्वर उवाच
सोऽपि ब्रह्माणमुद्वीक्ष्य तावता द्विगुणं स्मयन् ॥
नाग्रं दृष्टमनेनेति निश्चिकाय विवेकवान्
॥१॥अनुग्रहीतुं मां मुग्धं हंतुं चास्य विधेर्मदम् ॥
देवदेवः स एवालं भूतभर्तेत्यमन्यत
॥२॥मूलसंदर्शनाशक्त्या तेजःस्तंम्भस्य मे मदः ॥
व्यपेत एव मन्येऽद्य यद्भक्तिस्त्र्यंबकेऽजनि
॥३॥स्तूयते वीतगर्वत्वात्स इदानीं महेश्वरः ॥
यस्य दक्षिणवामाभ्यामंगाभ्यां नौ समुद्भवौ
॥४॥अद्याप्यवीतगर्वत्वाल्लब्ध्वासौ कूटसाक्षिणम् ॥
हिरण्यगर्भो मामेवमतिसंधातुमिच्छति
॥५॥तदद्य सकलस्यापि दुःखस्यापनये क्षमः ॥
स एव शरणत्वेन प्राप्तव्यः शंकरो मया
॥६॥तथा कृतापराधस्य कृतघ्नस्य गुरुद्रुहः ॥
तमृते रक्षिता कोऽन्यस्तमेव स्तौमि शंकरम्
॥७॥विष्णुरुवाच
जय पृध्वीमयाकार जय चापोमयाकृते ॥
जय प्रभाकराकार जयामृतकराकृते
॥८॥जय वैश्वानराकार जय गन्धवहाकृते ॥
जय होतृमयाकार जयाकाशमयाकृते
॥९॥रक्ष मां त्रिगुणातीत रक्ष मां कालविग्रह ॥
रक्ष मामक्षयैश्वर्य रक्ष मां करुणाकर
॥१०॥स्रष्टा त्वं सर्वजगतां रक्षिता सर्वदेहिनाम् ॥
हर्ता च सर्वभूतानां त्वां विनैवास्ति कोऽपरः
॥११॥अणूनामप्यणीयांस्त्वं महांस्त्वं महतामपि ॥
अन्तर्बहिस्त्वमेवैतज्जगदाक्रम्य वर्तसे
॥१२॥निगमास्तव निश्वासा विश्वं ते शिल्पवैभवम् ॥
स त्वं त्वदीय एवासि ज्ञानमात्मा तव प्रभो
॥१३॥अमरा दानवा दैत्याः सिद्धा विद्याधरा नराः ॥
प्राणिनः पक्षिणः शैलाः शिखिनोऽपि त्वमेव हि
॥१४॥स्वर्गस्त्वमपवर्गस्त्वं त्वमोंकारस्त्वमध्वरः ॥
त्वं योगस्त्वं परा संवित्किं त्वं न भवसीश्वर
॥१५॥त्वमादिर्मध्यमंतश्च तस्थुषां जग्मुषामपि ॥
कालस्वरूपतां प्राप्य कलयस्यखिलं जगत्
॥१६॥परेशः परतः शास्ता सर्वानुग्राहकः शिवः ॥
स एष मे कथंकारं साक्षाद्भवति धूर्जटिः
॥१७॥यं दृष्ट्वा शरणं प्राप्तो निःश्रेयसमवाप्नुयात् ॥
अथ वा स्तौमि तद्धाम जातमात्रं यथामिति
॥१८॥तच्छ्रुत्वैष कृपां कुर्यादवश्यं सर्वतः श्रुतिः ॥
इति निश्चित्य वैकुंठः स्तोतुं समुपचक्रमे
॥१९॥तमेव तैजसं स्तंभं प्रणम्य परमेश्वरम् ॥
आदिमध्यांतरहितं मत्वा तं जगदीश्वरम् ॥
हठात्तेन विरंचेन वार्यमाणोपि सस्मितम्
॥२०॥श्रीविष्णुरुवाच
जय देव महादेव वामदेव वृषध्वज ॥
कालांतक क्रतुध्वंसिन्नीलकंठेंदुशेखर
॥२१॥जय शंभो शिवेशान शर्व त्र्यंबक धूर्जटे ॥
स्मरवैरिन्पुराराते स्थाणो भव महेश्वर
॥२२॥जयेश खंडपरशो शूलिन्पशुपते हर ॥
सर्वज्ञ भर्ग भूतेश कपालिन्नीललोहित
॥२३॥जय रुद्र मखाराते पिनाकिन्प्रमथाधिप ॥
गंगाधर व्योमकेश गिरीश परमेश्वर
॥२४॥जय भीम मृगव्याध कृत्तिवासः कृपानिधे ॥
कृशानुरेतः कैलासे नित्यमेव हि वर्तसे
॥२५॥त्वदाज्ञया मरुद्राति फणी वहति भूभरम् ॥
दीप्यतः सूर्यशशिनौ ब्रह्मांडं प्लवतेंऽबुधौ
॥२६॥ज्योतींषि संचरंते खे सर्वं त्वच्छासनात्प्रभो ॥
अहं ब्रह्मा च जगतां सर्गसंत्राणयोरलम्
॥२७॥विधाय कल्पसे पुष्ट्यै सूते सस्यानि मेदिनी ॥
नाक्रामंत्यव्ययः सीमां यच्च त्वन्महिरेव सः
॥२८॥अणिमादिमहासिद्धिनिःसाधारणवैभवः ॥
कथं त्वाममरैरन्यैरुपेक्षे समभिष्टुतम्
॥२९॥विशुक्त्वे विस्मरामस्त्वां स्मरामः संकटेपि च ॥
न रोषो जातु भक्तेषु प्रसादः सर्वदैव ते
॥३०॥यदा विधित्सेर्भक्तिं त्वं यदा च प्रावृणोषि ताम् ॥
मोहबोधौ तदा पुंसां कल्पेते बंधमोक्षयोः
॥३१॥इति स्तुतस्सांजलिबद्धपाणिना पतिः पशूनामथ चक्रपाणिना ॥
कृतापहासे च सरोजसंभवे मदोद्धते प्रादुरभूद्दयानिधिः
॥३२॥इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डेऽरुणाचलमाहात्म्य उत्तरार्धे शंकरप्रादुर्भाववर्णनंनाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥