uttarārdhe'ruṇācalākhyarahasyasthānapraśnavarṇanam
mārkaṃḍeya uvāca
bhagavanvaṃcanenālaṃ tvadekapravaṇe mayi ||
kiṃ mādṛśo'sti te śiṣyastvatkṛpaivātra sākṣiṇī
||1||भगवन्वंचनेनालं त्वदेकप्रवणे मयि ॥
किं मादृशोऽस्ति ते शिष्यस्त्वत्कृपैवात्र साक्षिणी
sthāneṣu prāktvadukteṣu phalāni ca pṛthakpṛthak ||
yatra sarvaphalaprāptiḥ sthānaṃ tadvada me vibho
||2||स्थानेषु प्राक्त्वदुक्तेषु फलानि च पृथक्पृथक् ॥
यत्र सर्वफलप्राप्तिः स्थानं तद्वद मे विभो
carācarāṇāṃ bhūtānāṃ jānatāmapyajānatām ||
yasya smaraṇamātreṇa muktistadvada deśika
||3||चराचराणां भूतानां जानतामप्यजानताम् ॥
यस्य स्मरणमात्रेण मुक्तिस्तद्वद देशिक
paśyaitena mayaikena bhagavānnānurādhyase ||
sarvairapyetadarthaṃ hi munibhiḥ parivāryase
||4||पश्यैतेन मयैकेन भगवान्नानुराध्यसे ॥
सर्वैरप्येतदर्थं हि मुनिभिः परिवार्यसे
pulahena pulastyena vaśiṣṭhena marīcinā ||
agastyena dadhīcena nakruṇā bhṛguṇātriṇā
||5||पुलहेन पुलस्त्येन वशिष्ठेन मरीचिना ॥
अगस्त्येन दधीचेन नक्रुणा भृगुणात्रिणा
jābālinā jaimininā dhaumyena jamadagninā ||
upayājena yājena bharatenārvarīvatā
||6||जाबालिना जैमिनिना धौम्येन जमदग्निना ॥
उपयाजेन याजेन भरतेनार्वरीवता
pippalādena kaṇṭhena kumudenopamanyunā ||
kumudākṣeṇa kutsena vatsena varataṃtunā
||7||पिप्पलादेन कण्ठेन कुमुदेनोपमन्युना ॥
कुमुदाक्षेण कुत्सेन वत्सेन वरतंतुना
vibhāṃḍakena vyāsena kaṇvarīṣeṇa kaṃḍunā ||
māṃḍavyena mataṃgena kukṣiṇā māṃḍakarṇinā
||8||विभांडकेन व्यासेन कण्वरीषेण कंडुना ॥
मांडव्येन मतंगेन कुक्षिणा मांडकर्णिना
caṃḍakauśikaśāṃḍilyaśākaṭāyanakauśikaiḥ ||
śātātapamadhucchandogargasaubhariromaśaiḥ
||9||चंडकौशिकशांडिल्यशाकटायनकौशिकैः ॥
शातातपमधुच्छन्दोगर्गसौभरिरोमशैः
āpastaṃbapṛthustaṃbabhārgavodaṃkaparvataiḥ ||
bhāradvājena dālbhyena dāṃtena śvetaketunā
||10||आपस्तंबपृथुस्तंबभार्गवोदंकपर्वतैः ॥
भारद्वाजेन दाल्भ्येन दांतेन श्वेतकेतुना
kauṃḍinyapuṇḍarīkābhyāṃ raibhyeṇa tṛṇabindunā ||
vālmīkinā nāradena vahninā dṛḍhamanyunā
||11||कौंडिन्यपुण्डरीकाभ्यां रैभ्येण तृणबिन्दुना ॥
वाल्मीकिना नारदेन वह्निना दृढमन्युना
bodhāyanasubodhābhyāṃ hārītena mṛkaṇḍunā ||
durvāsasātitīkṣṇena jālapādena śaktinā
||12||बोधायनसुबोधाभ्यां हारीतेन मृकण्डुना ॥
दुर्वाससातितीक्ष्णेन जालपादेन शक्तिना
kāṃkvāryeṇa nadantena devadattena nyaṃkunā ||
suśrutā cāgniveśyena gālavena marutvatā
||13||कांक्वार्येण नदन्तेन देवदत्तेन न्यंकुना ॥
सुश्रुता चाग्निवेश्येन गालवेन मरुत्वता
lokākṣiṇā viśravasā saiṃdhavena sumaṃtunā ||
śiśupāyanamaudgalyapathyacāvanamāturaiḥ
||14||लोकाक्षिणा विश्रवसा सैंधवेन सुमंतुना ॥
शिशुपायनमौद्गल्यपथ्यचावनमातुरैः
ṛṣyaśṛṅgaikapātkrauṃcadṛḍhagomukhadevalaiḥ ||
aṃgirovāmadevaurvapataṃjalikapiṃjalaiḥ
||15||ऋष्यशृङ्गैकपात्क्रौंचदृढगोमुखदेवलैः ॥
अंगिरोवामदेवौर्वपतंजलिकपिंजलैः
sanatkumārasanakasanaṃdanasanātanaiḥ ||
hiraṇyanābhasatyākhyavātāśanasuhotṛbhiḥ
||16||सनत्कुमारसनकसनंदनसनातनैः ॥
हिरण्यनाभसत्याख्यवाताशनसुहोतृभिः
maitreyapuṣpajitsatyatapaḥśālīṣyaśaiśiraiḥ ||
nidāghotathyasaṃvarttaśaulkāyaniparāśaraiḥ
||17||मैत्रेयपुष्पजित्सत्यतपःशालीष्यशैशिरैः ॥
निदाघोतथ्यसंवर्त्तशौल्कायनिपराशरैः
vaiśaṃpāyanakauśalyaśāradvatakapidhvajaiḥ ||
kuśasvārcikakaivalyayājñavalkyāśvalāyanaiḥ
||18||वैशंपायनकौशल्यशारद्वतकपिध्वजैः ॥
कुशस्वार्चिककैवल्ययाज्ञवल्क्याश्वलायनैः
kṛṣṇātapottamānaṃtakaruṇāmalakapriyaiḥ ||
carakeṇa pavitreṇa kapilena kaṇāśinā
||19||कृष्णातपोत्तमानंतकरुणामलकप्रियैः ॥
चरकेण पवित्रेण कपिलेन कणाशिना
naranārāyaṇābhyāṃ ca divyaiścānyairmaharṣibhiḥ ||
matpraśnottaraśuśrūṣātatparaiḥ pratyavekṣyase
||20||नरनारायणाभ्यां च दिव्यैश्चान्यैर्महर्षिभिः ॥
मत्प्रश्नोत्तरशुश्रूषातत्परैः प्रत्यवेक्ष्यसे
māheśvarāgragaṇyastvaṃ samastāgamapāragaḥ ||
vyāptaśca sarvalokeṣu yasmāttadanusādhi naḥ
||21||माहेश्वराग्रगण्यस्त्वं समस्तागमपारगः ॥
व्याप्तश्च सर्वलोकेषु यस्मात्तदनुसाधि नः
tvanmukhādeva bhagavanvayamete suśikṣitāḥ ||
pūrvameva tvayā deva kiṃ vānyadupapadyate
||22||त्वन्मुखादेव भगवन्वयमेते सुशिक्षिताः ॥
पूर्वमेव त्वया देव किं वान्यदुपपद्यते
divyāgamapurāṇāni draṣṭavyaḥ parameśvaraḥ ||
kātyāyanī vā skando vā bhagavānvātha vā bhavān
||23||दिव्यागमपुराणानि द्रष्टव्यः परमेश्वरः ॥
कात्यायनी वा स्कन्दो वा भगवान्वाथ वा भवान्
tvayi yadyasti no bhaktirdayā cāsmāsu te yadi ||
rahasyamidamudghāṭya prasādaṃ kartumarhasi
||24||त्वयि यद्यस्ति नो भक्तिर्दया चास्मासु ते यदि ॥
रहस्यमिदमुद्घाट्य प्रसादं कर्तुमर्हसि
itthaṃ mṛkaṇḍutanayena sa naṃdikeśo vijñāpitaḥ savinayaṃ smayamānavaktram ||
taṃ prāha connatataraṃ śivabhaktimastu prāgbhaktitoṣitaśivāptaśarīrasiddhim
||25||इत्थं मृकण्डुतनयेन स नंदिकेशो विज्ञापितः सविनयं स्मयमानवक्त्रम् ॥
तं प्राह चोन्नततरं शिवभक्तिमस्तु प्राग्भक्तितोषितशिवाप्तशरीरसिद्धिम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe'ruṇācalākhyarahasyasthānapraśnavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3 ||