śuddhasattvaguṇopeto loke'smindurlabhaḥ pumān
naṃdikeśvara uvāca
śuddhasattvaguṇopeto loke'smindurlabhaḥ pumān ||
rajastamoguṇopetā bhavaṃti sulabhā narāḥ
||1||शुद्धसत्त्वगुणोपेतो लोकेऽस्मिन्दुर्लभः पुमान् ॥
रजस्तमोगुणोपेता भवंति सुलभा नराः
sāttvikaḥ puṇyaśīlatvānniḥśreyasamavāpnuyāt ||
vaicitryātkarmaṇāmeṣāmanubhogāya vedhasā
||2||सात्त्विकः पुण्यशीलत्वान्निःश्रेयसमवाप्नुयात् ॥
वैचित्र्यात्कर्मणामेषामनुभोगाय वेधसा
vaicitryāṇyeva sṛṣṭāni narakāṇyatra tatra ca ||
mahārauravabhāgbhūtvā kharaḥ śvā śūkaro'pi vā
||3||वैचित्र्याण्येव सृष्टानि नरकाण्यत्र तत्र च ॥
महारौरवभाग्भूत्वा खरः श्वा शूकरोऽपि वा
caṃḍālo vā bhavetpretya puruṣo brahmahatyayā ||
ciraṃ rauravasaṃruddhaḥ kṛmikīṭapataṃgatām
||4||चंडालो वा भवेत्प्रेत्य पुरुषो ब्रह्महत्यया ॥
चिरं रौरवसंरुद्धः कृमिकीटपतंगताम्
prāpnuyātkarmakartṛtvaṃ surāpānena ca dvijaḥ ||
brahmasvaharaṇādbrahmarākṣasatvamavāpnuyāt
||5||प्राप्नुयात्कर्मकर्तृत्वं सुरापानेन च द्विजः ॥
ब्रह्मस्वहरणाद्ब्रह्मराक्षसत्वमवाप्नुयात्
yadyattu corayettattacchūnyaṃ syādanyajanmani ||
asipatravane pīḍāmavāpya suciraṃ punaḥ
||6||यद्यत्तु चोरयेत्तत्तच्छून्यं स्यादन्यजन्मनि ॥
असिपत्रवने पीडामवाप्य सुचिरं पुनः
napuṃsakatvaṃ saṃgacchetpuruṣo gurutalpagaḥ ||
taptaiḥ kālāyasairdaṃḍaiḥ pīḍito yamakiṃkaraiḥ
||7||नपुंसकत्वं संगच्छेत्पुरुषो गुरुतल्पगः ॥
तप्तैः कालायसैर्दंडैः पीडितो यमकिंकरैः
narake kālasūtrākhye nivasetparadāragaḥ ||
agnido nivasedghore sughore garadāyakaḥ
||8||नरके कालसूत्राख्ये निवसेत्परदारगः ॥
अग्निदो निवसेद्घोरे सुघोरे गरदायकः
mahāghore ca piśuno'vīcyāṃ dharmaviniṃdakaḥ ||
vasetkarāle mitradhrugbhīme hiṃsaikatatparaḥ
||9||महाघोरे च पिशुनोऽवीच्यां धर्मविनिंदकः ॥
वसेत्कराले मित्रध्रुग्भीमे हिंसैकतत्परः
saṃhāre channapāpiṣṭho mṛṣāvādī bhayānake ||
asighore vasedvāpi kūpakṣetranarādihṛt
||10||संहारे छन्नपापिष्ठो मृषावादी भयानके ॥
असिघोरे वसेद्वापि कूपक्षेत्रनरादिहृत्
vajre paradroharato māṃsāśī tarale dvija ||
tīkṣṇe mātṛpitṛdrohī tāpane japadūṣakaḥ
||11||वज्रे परद्रोहरतो मांसाशी तरले द्विज ॥
तीक्ष्णे मातृपितृद्रोही तापने जपदूषकः
aśvaghnopi nirucchvāse vasedgoghnaśca dāruṇe ||
bhrūṇahā nivaseccaṃḍe strīhatyākṛtkukūlake
||12||अश्वघ्नोपि निरुच्छ्वासे वसेद्गोघ्नश्च दारुणे ॥
भ्रूणहा निवसेच्चंडे स्त्रीहत्याकृत्कुकूलके
devasvahārī dahane ghoraghore parasvahṛt ||
kṛtāṃtadūtā narake sarvāneva hi pāpinaḥ
||13||देवस्वहारी दहने घोरघोरे परस्वहृत् ॥
कृतांतदूता नरके सर्वानेव हि पापिनः
badhnaṃti pāśairnighnaṃti daṃḍairvidhyaṃti śaṃkubhiḥ ||
tīkṣṇāyaścaṃcavaḥ kaṃkāḥ krūradaṃṣṭrā mahoragāḥ
||14||बध्नंति पाशैर्निघ्नंति दंडैर्विध्यंति शंकुभिः ॥
तीक्ष्णायश्चंचवः कंकाः क्रूरदंष्ट्रा महोरगाः
kāleyakāśca vyāghrāśca hiṃsrāścānye daśaṃtyamūn ||
śakalīkurvate śastrairdahaṃtidehameva ca
||15||कालेयकाश्च व्याघ्राश्च हिंस्राश्चान्ये दशंत्यमून् ॥
शकलीकुर्वते शस्त्रैर्दहंतिदेहमेव च
khanaṃti gahane śvabhre kaśābhistāḍayaṃti ca ||
tailadroṇyāṃ vipacyaṃte tudyaṃte sūkṣmasūcibhiḥ
||16||खनंति गहने श्वभ्रे कशाभिस्ताडयंति च ॥
तैलद्रोण्यां विपच्यंते तुद्यंते सूक्ष्मसूचिभिः
bāhyante durvahānbhārānyamadūtairhi pāpinaḥ ||
brahmahā kṣayarogī syatsurāpaḥ śyāvadaṃtakaḥ
||17||बाह्यन्ते दुर्वहान्भारान्यमदूतैर्हि पापिनः ॥
ब्रह्महा क्षयरोगी स्यत्सुरापः श्यावदंतकः
svarṇāpahārī kunakhī duścarmā gurutalpagaḥ ||
apasmārī gurudrohī caṃḍālo vedadūṣakaḥ
||18||स्वर्णापहारी कुनखी दुश्चर्मा गुरुतल्पगः ॥
अपस्मारी गुरुद्रोही चंडालो वेददूषकः
kūṭasākṣī cākṣirogī maṃdāgniścāgrabhojanaḥ ||
vidyāpahārī mūkaḥ syādaṃdhaḥ pustakacorakaḥ
||19||कूटसाक्षी चाक्षिरोगी मंदाग्निश्चाग्रभोजनः ॥
विद्यापहारी मूकः स्यादंधः पुस्तकचोरकः
paradārarataḥ paṃgu badhiraḥ paraniṃdakaḥ ||
viḍvarāho nirācāro jihvārogī ca taskaraḥ
||20||परदाररतः पंगु बधिरः परनिंदकः ॥
विड्वराहो निराचारो जिह्वारोगी च तस्करः
abhyāgatātithityāgī kapolakaṃṭako bhavet ||
parvasu strīrato mehī pūtyāsyo'bhakṣyabhakṣakaḥ
||21||अभ्यागतातिथित्यागी कपोलकंटको भवेत् ॥
पर्वसु स्त्रीरतो मेही पूत्यास्योऽभक्ष्यभक्षकः
maryādābhedako dāsastaṭākārāmahṛtkharaḥ ||
pratiśrutāpradātā syādalpāyuḥ śvā vikatthanaḥ
||22||मर्यादाभेदको दासस्तटाकारामहृत्खरः ॥
प्रतिश्रुताप्रदाता स्यादल्पायुः श्वा विकत्थनः
viṣṇudrohī ca saraṭhaḥ śivadrohī ca mūṣakaḥ ||
evaṃ pāpaphalaṃ jñātvā prāyaścittaṃ samācaret
||23||विष्णुद्रोही च सरठः शिवद्रोही च मूषकः ॥
एवं पापफलं ज्ञात्वा प्रायश्चित्तं समाचरेत्
taccāsminnaruṇakṣetre kartavyaḥ samyagāstikaiḥ
||24||तच्चास्मिन्नरुणक्षेत्रे कर्तव्यः सम्यगास्तिकैः
iti niśamya sa duṣkṛtakāriṇāṃ bahuvidhāṃ narakeṣu nṛṇāṃ vyathām ||
caraṇayoḥ patitaśca tadā punaḥpunarayācata tacchamanakriyām
||25||इति निशम्य स दुष्कृतकारिणां बहुविधां नरकेषु नृणां व्यथाम् ॥
चरणयोः पतितश्च तदा पुनःपुनरयाचत तच्छमनक्रियाम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe karmavipākavarṇanaṃ nāma paṃcamodhyāyaḥ || 5 ||