tannaimiśaṃ samāsādya ṛṣayo dīptatejasaḥ
sanatkumāra uvāca
tannaimiśaṃ samāsādya ṛṣayo dīptatejasaḥ |
divyaṃ sattraṃ samāsanta mahadvarṣasahasrikam
||1||तन्नैमिशं समासाद्य ऋषयो दीप्ततेजसः ।
दिव्यं सत्त्रं समासन्त महद्वर्षसहस्रिकम्
ekāgramanasaḥ sarve nirmamā hyanahaṃkṛtāḥ |
dhyāyanto nityamīśeśaṃ sadāratanayāgnayaḥ
||2||एकाग्रमनसः सर्वे निर्ममा ह्यनहंकृताः ।
ध्यायन्तो नित्यमीशेशं सदारतनयाग्नयः
tanniṣṭhāstatparāḥ sarve tadyuktāstadapāśrayāḥ |
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasā gatāḥ
||3||तन्निष्ठास्तत्पराः सर्वे तद्युक्तास्तदपाश्रयाः ।
सर्वक्रियाः प्रकुर्वाणास्तमेव मनसा गताः
teṣāṃ taṃ bhāvamālakṣya mātariśvā mahātapāḥ |
sarvaprāṇicaraḥ śrīmānsarvabhūtapravartakaḥ |
dadau sa rūpī bhagavāndarśanaṃ sattriṇāṃ śubhaḥ
||4||तेषां तं भावमालक्ष्य मातरिश्वा महातपाः ।
सर्वप्राणिचरः श्रीमान्सर्वभूतप्रवर्तकः ।
ददौ स रूपी भगवान्दर्शनं सत्त्रिणां शुभः
taṃ te dṛṣṭvārcayitvā ca mātariśvānamavyayam |
āsīnamāsane puṇye ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ |
papracchurudbhavaṃ kṛtsnaṃ jagataḥ pralayaṃ tathā
||5||तं ते दृष्ट्वार्चयित्वा च मातरिश्वानमव्ययम् ।
आसीनमासने पुण्ये ऋषयः संशितव्रताः ।
पप्रच्छुरुद्भवं कृत्स्नं जगतः प्रलयं तथा
sthitiṃ ca kṛtsnāṃ vaṃśāṃśca yugamanvantarāṇi ca |
vaṃśānucaritaṃ kṛtsnaṃ divyamānaṃ tathaiva ca
||6||स्थितिं च कृत्स्नां वंशांश्च युगमन्वन्तराणि च ।
वंशानुचरितं कृत्स्नं दिव्यमानं तथैव च
aṣṭānāṃ devayonīnāmutpattiṃ pralayaṃ tathā |
pitṛsargaṃ tathāśeṣaṃ brahmaṇo mānameva ca
||7||अष्टानां देवयोनीनामुत्पत्तिं प्रलयं तथा ।
पितृसर्गं तथाशेषं ब्रह्मणो मानमेव च
candrādityagatiṃ sarvāṃ tārāgrahagatiṃ tathā |
sthitiṃ sarveśvarāṇāṃ ca dvīpadharmamaśeṣataḥ |
varṇāśramavyavasthānaṃ yajñānāṃ ca pravartanam
||8||चन्द्रादित्यगतिं सर्वां ताराग्रहगतिं तथा ।
स्थितिं सर्वेश्वराणां च द्वीपधर्ममशेषतः ।
वर्णाश्रमव्यवस्थानं यज्ञानां च प्रवर्तनम्
etatsarvamaśeṣeṇa kathayāmāsa sa prabhuḥ |
divyaṃ varṣasahasraṃ ca teṣāṃ tadabhiyāttathā
||9||एतत्सर्वमशेषेण कथयामास स प्रभुः ।
दिव्यं वर्षसहस्रं च तेषां तदभियात्तथा
atha divyena rūpeṇa sāmavāgdiśṇnirīkṣaṇā |
yajurghrāṇātharvaśirāḥ śabdajihvā śubhā satī
||10||अथ दिव्येन रूपेण सामवाग्दिश्ण्निरीक्षणा ।
यजुर्घ्राणाथर्वशिराः शब्दजिह्वा शुभा सती
nyāyaśrotrā niruktatvagṛkpādapadagāminī |
kālabāhūrvarṣakarā divasāṅgulidhāriṇī
||11||न्यायश्रोत्रा निरुक्तत्वगृक्पादपदगामिनी ।
कालबाहूर्वर्षकरा दिवसाङ्गुलिधारिणी
kalādibhiḥ parvabhiśca māsaiḥ kararuhaistathā |
kalpasādhāraṇā divyā śikṣāvidyonnatastanī
||12||कलादिभिः पर्वभिश्च मासैः कररुहैस्तथा ।
कल्पसाधारणा दिव्या शिक्षाविद्योन्नतस्तनी
chandovicitimadhyā ca mīmāṃsānābhireva ca |
purāṇavistīrṇakaṭirdharmaśāstramanorathā
||13||छन्दोविचितिमध्या च मीमांसानाभिरेव च ।
पुराणविस्तीर्णकटिर्धर्मशास्त्रमनोरथा
āśramorūrvarṇajānuryajñagulphā phalāṅguliḥ |
lokavedaśarīrā ca romabhiśchāndasaiḥ śubhaiḥ
||14||आश्रमोरूर्वर्णजानुर्यज्ञगुल्फा फलाङ्गुलिः ।
लोकवेदशरीरा च रोमभिश्छान्दसैः शुभैः
śraddhāśubhācāravastrā yogadharmābhibhāṣiṇī |
vedīmadhyādviniḥsṛtya pravṛttā paramāmbhasā
||15||श्रद्धाशुभाचारवस्त्रा योगधर्माभिभाषिणी ।
वेदीमध्याद्विनिःसृत्य प्रवृत्ता परमाम्भसा
tasyānte'vabhṛthe plutya vāyunā saha saṃgatāḥ |
tāmapṛcchanta kā nveṣā vāyuṃ devaṃ mahādhiyam
||16||तस्यान्तेऽवभृथे प्लुत्य वायुना सह संगताः ।
तामपृच्छन्त का न्वेषा वायुं देवं महाधियम्
uvāca sa mahātejā ṛṣīndharmānubhāvitān |
śuddhāḥ stha tapasā sarve mahāndharmaśca vaḥ kṛtaḥ
||17||उवाच स महातेजा ऋषीन्धर्मानुभावितान् ।
शुद्धाः स्थ तपसा सर्वे महान्धर्मश्च वः कृतः
yasmādiyaṃ nadī puṇyā brahmalokādihāgatā |
iyaṃ sarasvatī nāma brahmalokavibhūṣaṇā
||18||यस्मादियं नदी पुण्या ब्रह्मलोकादिहागता ।
इयं सरस्वती नाम ब्रह्मलोकविभूषणा
prathamaṃ martyaloke'sminyuṣmatsiddhyarthamāgatā |
nāsyāḥ puṇyatamā kācittriṣu lokeṣu vidyate
||19||प्रथमं मर्त्यलोकेऽस्मिन्युष्मत्सिद्ध्यर्थमागता ।
नास्याः पुण्यतमा काचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते
ṛṣaya ūcuḥ
kathameṣā mahāpuṇyā pravṛttā brahmalokagā |
kāraṇaṃ kiṃ ca tatrāsīdetadicchāma veditum
||20||कथमेषा महापुण्या प्रवृत्ता ब्रह्मलोकगा ।
कारणं किं च तत्रासीदेतदिच्छाम वेदितुम्
vāyuruvāca
atra vo vartayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam |
brahmaṇaścaiva saṃvādaṃ purā yajñasya caiva ha
||21||अत्र वो वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणश्चैव संवादं पुरा यज्ञस्य चैव ह
yajñairiṣṭvā purā devo brahmā dīptena tejasā |
asṛjatsarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
||22||यज्ञैरिष्ट्वा पुरा देवो ब्रह्मा दीप्तेन तेजसा ।
असृजत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
sa dṛṣṭvā dīptimāndevo dīptyā paramayā yutaḥ |
avekṣamāṇaḥ svā/llokāṃścaturbhirmukhapaṅkajaiḥ
||23||स दृष्ट्वा दीप्तिमान्देवो दीप्त्या परमया युतः ।
अवेक्षमाणः स्वा/ल्लोकांश्चतुर्भिर्मुखपङ्कजैः
devādīnmanuṣyādīṃśca dṛṣṭvā dṛṣṭvā mahāmanāḥ |
amanyata na me'nyo'sti samo loke na cādhikaḥ
||24||देवादीन्मनुष्यादींश्च दृष्ट्वा दृष्ट्वा महामनाः ।
अमन्यत न मेऽन्योऽस्ति समो लोके न चाधिकः
yo'hametāḥ prajāḥ sarvāḥ saptalokapratiṣṭhitāḥ |
devamānuṣatiryakṣu grasāmi visṛjāmi ca
||25||योऽहमेताः प्रजाः सर्वाः सप्तलोकप्रतिष्ठिताः ।
देवमानुषतिर्यक्षु ग्रसामि विसृजामि च
ahaṃ sraṣṭā hi bhūtānāṃ nānyaḥ kaścana vidyate |
niyantā lokakartā ca na mayāsti samaḥ kvacit
||26||अहं स्रष्टा हि भूतानां नान्यः कश्चन विद्यते ।
नियन्ता लोककर्ता च न मयास्ति समः क्वचित्
tasyaivaṃ manyamānasya yajña āgānmahāmanāḥ |
uvāca cainaṃ dīptātmā maivaṃ maṃsthā mahāmate |
ayaṃ hi tava sammoho vināśāya bhaviṣyati
||27||तस्यैवं मन्यमानस्य यज्ञ आगान्महामनाः ।
उवाच चैनं दीप्तात्मा मैवं मंस्था महामते ।
अयं हि तव सम्मोहो विनाशाय भविष्यति
na yuktamīdṛśaṃ te'dya sattvasthasyātmayoninaḥ |
sraṣṭā tvaṃ caiva nānyo'sti tathāpi na yaśaskaram
||28||न युक्तमीदृशं तेऽद्य सत्त्वस्थस्यात्मयोनिनः ।
स्रष्टा त्वं चैव नान्योऽस्ति तथापि न यशस्करम्
ahaṃ kartā hi bhūtānāṃ bhuvanasya tathaiva ca |
karomi na ca sammohaṃ yathā tvaṃ deva katthase
||29||अहं कर्ता हि भूतानां भुवनस्य तथैव च ।
करोमि न च सम्मोहं यथा त्वं देव कत्थसे
tamuvāca tadā brahmā na tvaṃ dhārayitā vibho |
ahameva hi bhūtānāṃ dhartā bhartā tathaiva ca |
mayā sṛṣṭāni bhūtāni tvamevātra vimuhyase
||30||तमुवाच तदा ब्रह्मा न त्वं धारयिता विभो ।
अहमेव हि भूतानां धर्ता भर्ता तथैव च ।
मया सृष्टानि भूतानि त्वमेवात्र विमुह्यसे
athāgāttatra saṃvigno vedaḥ paramadīptimān |
uvāca caiva tau vedo naitadevamiti prabhuḥ
||31||अथागात्तत्र संविग्नो वेदः परमदीप्तिमान् ।
उवाच चैव तौ वेदो नैतदेवमिति प्रभुः
ahaṃ śreṣṭho mahābhāgau na vadāmyanṛtaṃ kvacit |
śṛṇudhvaṃ mama yaḥ kartā bhūtānāṃ yuvayośca ha
||32||अहं श्रेष्ठो महाभागौ न वदाम्यनृतं क्वचित् ।
शृणुध्वं मम यः कर्ता भूतानां युवयोश्च ह
parameśo mahādevo rudraḥ sarvagataḥ prabhuḥ |
yenāhaṃ tava dattaśca kṛtastvaṃ ca prajāpatiḥ
||33||परमेशो महादेवो रुद्रः सर्वगतः प्रभुः ।
येनाहं तव दत्तश्च कृतस्त्वं च प्रजापतिः
yajño'yaṃ yatprasūtiśca aṇḍaṃ yatrāsti saṃsthitam |
sarvaṃ tasmātprasūtaṃ vai nānyaḥ kartāsti naḥ kvacit
||34||यज्ञोऽयं यत्प्रसूतिश्च अण्डं यत्रास्ति संस्थितम् ।
सर्वं तस्मात्प्रसूतं वै नान्यः कर्तास्ति नः क्वचित्
tamevaṃvādinaṃ devo brahmā vedamabhāṣata |
ahaṃ śrutīnāṃ sarvāsāṃ netā sraṣṭā tathaiva ca
||35||तमेवंवादिनं देवो ब्रह्मा वेदमभाषत ।
अहं श्रुतीनां सर्वासां नेता स्रष्टा तथैव च
matprasādāddhi vedastvaṃ yajñaścāyaṃ na saṃśayaḥ |
mūḍhau yuvāmadharmo vā bhavadbhyāmanyathā kṛtaḥ |
prāyaścittaṃ caradhvaṃ vaḥ kilbiṣānmokṣyathastataḥ
||36||मत्प्रसादाद्धि वेदस्त्वं यज्ञश्चायं न संशयः ।
मूढौ युवामधर्मो वा भवद्भ्यामन्यथा कृतः ।
प्रायश्चित्तं चरध्वं वः किल्बिषान्मोक्ष्यथस्ततः
evamukte tadā tena mahāñchabdo babhūva ha |
ādityamaṇḍalākāramadṛśyata ca maṇḍalam |
mahacchabdena mahatā upariṣṭādviyatsthitam
||37||एवमुक्ते तदा तेन महाञ्छब्दो बभूव ह ।
आदित्यमण्डलाकारमदृश्यत च मण्डलम् ।
महच्छब्देन महता उपरिष्टाद्वियत्स्थितम्
sa cāpi tasmādvibhraṣṭo bhūtalaṃ samupāśritaḥ |
himavatkuñjamāsādya nānāvihaganāditam |
vyomagaśca ciraṃ bhūtvā bhūmigaḥ sambabhūva ha
||38||स चापि तस्माद्विभ्रष्टो भूतलं समुपाश्रितः ।
हिमवत्कुञ्जमासाद्य नानाविहगनादितम् ।
व्योमगश्च चिरं भूत्वा भूमिगः सम्बभूव ह
tato brahmā diśaḥ sarvā nirīkṣya mukhapaṅkajaiḥ |
caturbhirna viyatsthaṃ tamapaśyatsa pitāmahaḥ
||39||ततो ब्रह्मा दिशः सर्वा निरीक्ष्य मुखपङ्कजैः ।
चतुर्भिर्न वियत्स्थं तमपश्यत्स पितामहः
sa mukhaṃ pañcamaṃ dīptamasṛjanmūrdhni saṃsthitam |
tenāpaśyadviyatsthaṃ taṃ sūryāyutasamaprabham |
ādityamaṇḍalākāraṃ śabdavadghoradarśanam
||40||स मुखं पञ्चमं दीप्तमसृजन्मूर्ध्नि संस्थितम् ।
तेनापश्यद्वियत्स्थं तं सूर्यायुतसमप्रभम् ।
आदित्यमण्डलाकारं शब्दवद्घोरदर्शनम्
taṃ dṛṣṭvā pañcamaṃ tasya śiro vai krodhajaṃ mahat |
saṃvartakāgnisadṛśaṃ grasiṣyattamavardhata
||41||तं दृष्ट्वा पञ्चमं तस्य शिरो वै क्रोधजं महत् ।
संवर्तकाग्निसदृशं ग्रसिष्यत्तमवर्धत
vardhamānaṃ tadā tattu vaḍavāmukhasaṃnibham |
dīptimacchabdavaccaiva devo'sau dīptamaṇḍalaḥ
||42||वर्धमानं तदा तत्तु वडवामुखसंनिभम् ।
दीप्तिमच्छब्दवच्चैव देवोऽसौ दीप्तमण्डलः
hastāṅguṣṭhanakhenāśu vāmenāvajñayaiva hi |
cakarta tanmahadghoraṃ brahmaṇaḥ pañcamaṃ śiraḥ
||43||हस्ताङ्गुष्ठनखेनाशु वामेनावज्ञयैव हि ।
चकर्त तन्महद्घोरं ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः
dīptikṛttaśirāḥ so'tha duḥkhenosreṇa cārditaḥ |
papāta mūḍhacetā vai yogadharmavivarjitaḥ
||44||दीप्तिकृत्तशिराः सोऽथ दुःखेनोस्रेण चार्दितः ।
पपात मूढचेता वै योगधर्मविवर्जितः
tataḥ suptotthita iva saṃjñāṃ labdhvā mahātapāḥ |
maṇḍalasthaṃ mahādevamastauṣīddīnayā girā
||45||ततः सुप्तोत्थित इव संज्ञां लब्ध्वा महातपाः ।
मण्डलस्थं महादेवमस्तौषीद्दीनया गिरा
brahmovāca
namaḥ sahasranetrāya śatanetrāya vai namaḥ |
namo vivṛtavaktrāya śatavaktrāya vai namaḥ
||46||नमः सहस्रनेत्राय शतनेत्राय वै नमः ।
नमो विवृतवक्त्राय शतवक्त्राय वै नमः
namaḥ sahasravaktrāya sarvavaktrāya vai namaḥ |
namaḥ sahasrapādāya sarvapādāya vai namaḥ
||47||नमः सहस्रवक्त्राय सर्ववक्त्राय वै नमः ।
नमः सहस्रपादाय सर्वपादाय वै नमः
sahasrapāṇaye caiva sarvataḥpāṇaye namaḥ |
namaḥ sarvasya sraṣṭre ca draṣṭre sarvasya te namaḥ
||48||सहस्रपाणये चैव सर्वतःपाणये नमः ।
नमः सर्वस्य स्रष्ट्रे च द्रष्ट्रे सर्वस्य ते नमः
ādityavarṇāya namaḥ śirasaśchedanāya ca |
sṛṣṭipralayakartre ca sthitikartre tathā namaḥ
||49||आदित्यवर्णाय नमः शिरसश्छेदनाय च ।
सृष्टिप्रलयकर्त्रे च स्थितिकर्त्रे तथा नमः
namaḥ sahasraliṅgāya sahasracaraṇāya ca |
saṃhāraliṅgine caiva jalaliṅgāya vai namaḥ
||50||नमः सहस्रलिङ्गाय सहस्रचरणाय च ।
संहारलिङ्गिने चैव जललिङ्गाय वै नमः
antaścarāya sarvāya prakṛteḥ preraṇāya ca |
vyāpine sarvasattvānāṃ puruṣaprerakāya ca
||51||अन्तश्चराय सर्वाय प्रकृतेः प्रेरणाय च ।
व्यापिने सर्वसत्त्वानां पुरुषप्रेरकाय च
indriyārthaviśeṣāya tathā niyamakāriṇe |
bhūtabhavyāya śarvāya nityaṃ sattvavadāya ca
||52||इन्द्रियार्थविशेषाय तथा नियमकारिणे ।
भूतभव्याय शर्वाय नित्यं सत्त्ववदाय च
tvameva sraṣṭā lokānāṃ mantā dātā tathā vibho |
śaraṇāgatāya dāntāya prasādaṃ kartumarhasi
||53||त्वमेव स्रष्टा लोकानां मन्ता दाता तथा विभो ।
शरणागताय दान्ताय प्रसादं कर्तुमर्हसि
tasyaivaṃ stuvataḥ samyagbhāvena parameṇa ha |
sa tasmai devadeveśo divyaṃ cakṣuradāttadā
||54||तस्यैवं स्तुवतः सम्यग्भावेन परमेण ह ।
स तस्मै देवदेवेशो दिव्यं चक्षुरदात्तदा
cakṣuṣā tena sa tadā brahmā lokapitāmahaḥ |
vimāne sūryasaṃkāśe tejorāśimapaśyata
||55||चक्षुषा तेन स तदा ब्रह्मा लोकपितामहः ।
विमाने सूर्यसंकाशे तेजोराशिमपश्यत
tasya madhyāttato vācaṃ mahatīṃ samaśṛṇvata |
gambhīrāṃ madhurāṃ yuktāmatha sampannalakṣaṇām |
viśadāṃ putra putreti pūrvaṃ devena coditām
||56||तस्य मध्यात्ततो वाचं महतीं समशृण्वत ।
गम्भीरां मधुरां युक्तामथ सम्पन्नलक्षणाम् ।
विशदां पुत्र पुत्रेति पूर्वं देवेन चोदिताम्
saṃsvedātputra utpanno yattubhyaṃ nīlalohitaḥ |
yacca pūrvaṃ mayā proktastvaṃ tadā sutamārgaṇe
||57||संस्वेदात्पुत्र उत्पन्नो यत्तुभ्यं नीललोहितः ।
यच्च पूर्वं मया प्रोक्तस्त्वं तदा सुतमार्गणे
madīyo gaṇapo yaste manmūrtiśca bhaviṣyati |
sa prāpya paramaṃ jñānaṃ mūḍha tvā vinayiṣyati
||58||मदीयो गणपो यस्ते मन्मूर्तिश्च भविष्यति ।
स प्राप्य परमं ज्ञानं मूढ त्वा विनयिष्यति
tasyeyaṃ phalaniṣpattiḥ śirasaśchedanaṃ tava |
mayaiva kāritā tena nirvṛtaścādhunā bhava
||59||तस्येयं फलनिष्पत्तिः शिरसश्छेदनं तव ।
मयैव कारिता तेन निर्वृतश्चाधुना भव
tasya caivotpathasthasya yajñasya tu mahāmate |
śiraśchetsyatyasāveva kasmiṃścitkāraṇāntare |
stavenānena tuṣṭo'smi kiṃ dadāni ca te'nagha
||60||तस्य चैवोत्पथस्थस्य यज्ञस्य तु महामते ।
शिरश्छेत्स्यत्यसावेव कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
स्तवेनानेन तुष्टोऽस्मि किं ददानि च तेऽनघ
vāyuruvāca |
tataḥ sa bhagavānhṛṣṭaḥ praṇamya śubhayā girā |
uvāca prāñjalirbhūtvā lakṣyālakṣyaṃ tamīśvaram
||61||वायुरुवाच ।
ततः स भगवान्हृष्टः प्रणम्य शुभया गिरा ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा लक्ष्यालक्ष्यं तमीश्वरम्
bhagavannaiva me duḥkhaṃ darśanātte prabādhate |
icchāmi śiraso hyasya dhāraṇaṃ sarvadā tvayā |
nanu smareyametacca śirasaśchedanaṃ vibho
||62||भगवन्नैव मे दुःखं दर्शनात्ते प्रबाधते ।
इच्छामि शिरसो ह्यस्य धारणं सर्वदा त्वया ।
ननु स्मरेयमेतच्च शिरसश्छेदनं विभो
bhūyaścādharmakāryebhyastvayaivecche nivāraṇam |
tathā ca kṛtyamuddiśya paśyeyaṃ tvā yathāsukham
||63||भूयश्चाधर्मकार्येभ्यस्त्वयैवेच्छे निवारणम् ।
तथा च कृत्यमुद्दिश्य पश्येयं त्वा यथासुखम्
vijñaptiṃ brahmaṇaḥ śrutvā provāca bhuvaneśvaraḥ |
sa eva sutasaṃjñaste manmūrtirnīlalohitaḥ |
śiraśchetsyati yajñasya bibhartsyati śiraśca te
||64||विज्ञप्तिं ब्रह्मणः श्रुत्वा प्रोवाच भुवनेश्वरः ।
स एव सुतसंज्ञस्ते मन्मूर्तिर्नीललोहितः ।
शिरश्छेत्स्यति यज्ञस्य बिभर्त्स्यति शिरश्च ते
ityuktvā devadeveśastatraivāntaradhīyata |
gate tasminmahādeve brahmā lokapitāmahaḥ |
sayajñaḥ sahavedaśca svaṃ lokaṃ pratyapadyata
||65||इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवान्तरधीयत ।
गते तस्मिन्महादेवे ब्रह्मा लोकपितामहः ।
सयज्ञः सहवेदश्च स्वं लोकं प्रत्यपद्यत
vāyuruvāca |
ya imaṃ śṛṇuyānmartyo guhyaṃ vedārthasammitam |
sa dehabhedamāsādya sāyujyaṃ brahmaṇo vrajet
||66||वायुरुवाच ।
य इमं शृणुयान्मर्त्यो गुह्यं वेदार्थसम्मितम् ।
स देहभेदमासाद्य सायुज्यं ब्रह्मणो व्रजेत्
yaścemaṃ paṭhate nityaṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ |
sa sarvapāpanirmukto rudraloke mahīyate
||67||यश्चेमं पठते नित्यं ब्राह्मणानां समीपतः ।
स सर्वपापनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते
nāputraśiṣyayogibhya idamākhyānamaiśvaram |
ākhyeyaṃ nāpi cājñāya na śaṭhāya na mānine
||68||नापुत्रशिष्ययोगिभ्य इदमाख्यानमैश्वरम् ।
आख्येयं नापि चाज्ञाय न शठाय न मानिने
idaṃ mahaddivyamadharmaśāsanaṃ paṭhetsadā brāhmaṇavaidyasaṃsadi |
kṛtāvakāśo bhavatīha mānavaḥ śarīrabhede praviśetpitāmaham
||69||इदं महद्दिव्यमधर्मशासनं पठेत्सदा ब्राह्मणवैद्यसंसदि ।
कृतावकाशो भवतीह मानवः शरीरभेदे प्रविशेत्पितामहम्
iti skandapurāṇe pañcamo'dhyāyaḥ ||