मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

स्कन्दपुराणम् — अम्बिकाखण्डः, अध्याय २४

3
अम्बिकाखण्डः · 24

ते गणेशा महासत्त्वाः सर्वे देवेश्वरेश्वराः

सनत्कुमार उवाच

ते गणेशा महासत्त्वाः सर्वे देवेश्वरेश्वराः ।

प्रणम्य देवं देवीं च इदं वचनमब्रुवन्

॥१॥

भगवन्देवतारिघ्न देवदेवाम्बिकापते ।

किमर्थं वयमाहूता आज्ञापय कृतं हि तत्

॥२॥

किं सागराञ्छोषयामो यमं वा सह किंकरैः ।

हन्मो मृत्युमुतामृत्युर्न भवत्वद्य पद्मजः

॥३॥

बद्ध्वेन्द्रं सह देवैश्च सविष्णुं सह वायुना ।

आनयामः सुसंक्रुद्धा दैत्यान्वा सह दानवैः

॥४॥

कस्याद्य व्यसनं घोरं करिष्यामस्तवाज्ञया ।

कस्य वाद्योत्सवं देव सर्वकामसमृद्धिमत्

॥५॥

तांस्तथावादिनः सर्वान्नमतो भक्तवत्सलः ।

उवाच देवः सम्पूज्य गणान्गणपतिर्भवः

॥६॥

देव उवाच

शृणुध्वं यत्कृते यूयमिहाहूता जगद्धिताः ।

श्रुत्वा च प्रयतात्मानः कुरुध्वं तदशङ्किताः

॥७॥

नन्दीश्वरोऽयं पुत्रो नः सर्वेषामीश्वरेश्वरः ।

प्रियोऽग्रनायकश्चैव सेनानीर्वः समाहितः

॥८॥

तमिमं मम संदेशाद्यूयं सर्वेऽभिसम्मताः ।

सेनान्यमभिषिञ्चध्वं महायोगपतिं पतिम्

॥९॥

अद्यप्रभृति युष्माकमयं नन्दीश्वरः शुभः ।

प्रियो गौरवयुक्तश्च सेनानीरमरः प्रभुः

॥१०॥

सनत्कुमार उवाच

एवमुक्ते भगवता गणपाः सर्व एव ते ।

एवमस्त्विति सम्मन्त्र्य सम्भारानाहरंस्ततः

॥११॥

तस्य रूपाश्रयं दिव्यं जाम्बूनदमयं शुभम् ।

आसनं मेरुसंकाशं मनोरममथाहरन्

॥१२॥

शातकुम्भमयं चापि चारुचामीकरप्रभम् ।

मुक्तादामावलम्बं च मणिरत्नावभासितम्

॥१३॥

स्तम्भैश्च वैडूर्यमयैः किङ्किणीजालसंवृतम् ।

चारुरत्नकसंयुक्तं मण्डपं विश्वतोमुखम् ।

कृत्वा चक्रुश्च तन्मध्ये तदासनवरं शुभम्

॥१४॥

तस्याग्रतः पादपीठं नीलं वज्रावभासितम् ।

चक्रुः पादप्रतिष्ठार्थं कलशौ चास्य पार्श्वगौ ।

सम्पूर्णौ परमाम्भोभिररविन्दावृताननौ

॥१५॥

अग्रतोऽग्निं समाधाय वृषभं चापि पार्श्वतः ।

सवत्सां सुरभिं चापि तस्य पार्श्वेऽथ दक्षिणे

॥१६॥

छत्त्रं शतशलाकं च जाम्बूनदमयं शुभम् ।

शङ्खहाराम्बुगौरेण पृष्ठेनाभिविराजितम्

॥१७॥

व्यजनं चन्द्रशुभ्रं च हेमदण्डं सुचारुमत् ।

मालां कुशेशयानां च भ्रमरावलिसेविताम्

॥१८॥

आनिन्युस्तत्र गणपा नन्द्यावर्तांश्च काञ्चनान् ।

पुनर्वसुं च पुष्यं च द्वौ मत्स्यौ वरुणालयौ

॥१९॥

स्वस्तिकं वर्धमानं च श्रीवत्सं चैव काञ्चनम् ।

कीचका वेणवश्चैव कन्या चैवाभिपूजिता

॥२०॥

ऐरावतं सुप्रतीकं गजावेतौ च पूजितौ ।

ध्वजं च पूजितं दिव्यं शङ्खं चैवेन्दुवर्चसम्

॥२१॥

कलशानां सहस्रं च काञ्चनानां सुवर्चसाम् ।

राजतानां सहस्रं च पार्थिवानां तथैव च

॥२२॥

ताम्राणामथ दिव्यानां सहस्रमनलत्विषाम् ।

वासोयुगं वृक्षजं च विरजः सूक्ष्ममेव च

॥२३॥

मुकुटं काञ्चनं चैव सुकृतं विश्वकर्मणा ।

कुण्डले चामले दिव्ये वज्रं चैव वरायुधम्

॥२४॥

पट्टिसं च महद्दिव्यं शूलं चाशनिमेव च ।

जाम्बूनदमयं सूत्रं केयूरद्वयमेव च

॥२५॥

हारं च मणिचित्राङ्गं रोचनारुचकं तथा ।

‍नलभां पारियात्रं च वर्षं कङ्कणिमेव च‍

॥२६॥

दर्भांश्च दिव्यां समिधमाज्यं धूपमथापि च ।

समन्तान्निन्युरव्यग्रा गणपा देवसम्मताः

॥२७॥

ततो दिशः समुद्राश्च वरुणः सधनेश्वरः ।

यमोऽग्निर्वसवश्चैव चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सह

॥२८॥

तारारूपाणि सर्वाणि नक्षत्राणि ध्रुवस्तथा ।

रुद्रा रक्षांसि यक्षाश्च अश्विनौ दैत्यदानवाः

॥२९॥

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नारदः पर्वतस्तथा ।

पृथिवी च समुद्राश्च वर्षाणि गिरयस्तथा

॥३०॥

वृक्षाश्च वीरुधश्चैव ओषध्यश्च महाबलाः ।

नद्यः सर्वाः समाजग्मुः पशवश्चैव सर्वशः

॥३१॥

लोकस्य मातरश्चैव पृथिवी स्वर्ग एव च ।

भूतानि प्रकृतिश्चैव इन्द्रियाणि च सर्वशः

॥३२॥

तीर्थानि चैव सर्वाणि दानानि विविधानि च ।

ऋचो यजूंषि सामानि अथर्वाङ्गिरसावपि

॥३३॥

यज्ञाश्च क्रतवश्चैव इष्टयो नियमास्तथा ।

छन्दांसि चैव सर्वाणि पिशाचा देवयोनयः ।

ब्रह्मा च ऋषयश्चैव विष्णुः सानुचरस्तथा

॥३४॥

तेष्वागतेषु सर्वेषु भगवान्गोवृषध्वजः ।

सर्वकार्यविधिं कर्तुमादिदेश पितामहम्

॥३५॥

एकैकं कलशं तत्र सर्वौषधिसमन्वितम् ।

कृत्वाद्भिः पूरयित्वा च कुशेशयमुखावृतम्

॥३६॥

जयां च विजयां चैव सिंहीं व्याघ्रीं तथैव च ।

सुवर्चलां शङ्खपुष्पीं विष्णुक्रान्तां पुनर्नवाम्

॥३७॥

कुमारीं चन्द्रकान्तां च मृतसंजीवनीमपि ।

आदित्यवर्चसं चैव अमृतां श्रीनिकेतनाम्

॥३८॥

तथा कुमुद्वतीं चैव प्राक्षिपंस्तेष्वथौषधीः ।

पार्थिवेषु तदा व्यास सर्वेष्वेव गणेश्वराः

॥३९॥

सौवर्णेषु तु सर्वेषु तीर्थानि विविधानि च ।

दानानि चैव सर्वाणि भगवान्संन्यवेशयत्

॥४०॥

राजतेषु च कुम्भेषु मन्त्रांश्छन्दांसि चैव ह ।

क्रतूनन्यांश्च विविधा इष्टीः काम्यांस्तथेतरान्

॥४१॥

औदुम्बरेषु सर्वेषु सरितः सागरांस्तथा ।

तपांसि नियमांश्चैव भगवानभ्यविन्यसत्

॥४२॥

एकैकं कलशं तत्र अभिपूर्याभिमन्त्र्य च ।

वेष्टयित्वा च सूत्रेण देवेभ्यः प्रददौ विभुः

॥४३॥

स जग्राह तदा ब्रह्मा एकं कलशमात्मना ।

विष्णवे च ददावेकमेकमिन्द्राय धीमते ।

गणपेभ्यस्तथा चान्यानृषिभ्यश्च पितामहः

॥४४॥

ततस्तमासने तस्मिन्नुपवेश्य महामनाः ।

अर्चयित्वा ततो ब्रह्मा स्वयमेवाभ्यषिञ्चत

॥४५॥

ततो विष्णुस्ततः शक्रो ऋषयश्च सहामरैः ।

गणाधिपाश्च सर्वे ते अभ्यषिञ्चन्त नन्दिनम्

॥४६॥

वासोयुगं च तद्दिव्यं गन्धान्दिव्यांस्तथैव च ।

केयूरे कुण्डले चैव मुकुटं हारमेव च ।

पट्टिसं शूलवज्रे च अशनीं च ददौ स्वयम्

॥४७॥

छत्त्रं जग्राह देवेन्द्रो वायुर्व्यजनमेव च ।

ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव पितामहपुरोगमाः

॥४८॥

विष्णुरुवाच

नमः कुष्माण्डराजाय वज्रोद्यतकराय च ।

शालङ्कायनपौत्राय हलमार्गोत्थिताय च

॥४९॥

शिलादस्य च पुत्राय रुद्रजप्यकराय च ।

रुद्रभक्ताय देवाय नमोऽन्तर्जलशायिने

॥५०॥

गणानां पतये चैव भूतानां पतये नमः ।

उमापुत्राय देवाय पट्टिसायुधधारिणे

॥५१॥

नमो दंष्ट्राकरालाय ललाटनयनाय च ।

प्रमथाय वरेण्याय ईशानायार्पिताय च

॥५२॥

द्वाराध्यक्षाय शूराय सुयशापतये नमः ।

नमः प्रवरमालाय क्षीरोदनिलयाय च

॥५३॥

महागणाधिपतये महायोगेश्वराय च ।

दिण्डिमुण्डाय चण्डाय एकाक्षररताय च

॥५४॥

अक्षयायामृतायैव अजरायामराय च ।

पशूनां पतये चैव जेत्रे मृत्योस्तथैव च

॥५५॥

नमः पवनवेगाय सर्वज्ञायाजिताय च ।

अनेकशिरसे चैव अनेकचरणाय च

॥५६॥

किरीटिने कुण्डलिने महापरिघबाहवे ।

सर्वान्देवान्गणांश्चैव पाहि देव नमोऽस्तु ते

॥५७॥

सनत्कुमार उवाच

एवं स्तुत्वा ततो देवस्तस्मै व्यास महात्मने ।

प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा जयशब्दं चकार ह

॥५८॥

ततो गणा जयेत्यूचुस्ततो देवास्ततोऽसुराः ।

ततः सर्वाणि भूतानि ब्रह्मा शक्रस्तथैव च

॥५९॥

ततः शङ्खांश्च भेरींश्च पटहाडम्बरांस्तथा ।

वंशांश्च पणवांश्चैव कृकवान्गोविषाणिकान्

॥६०॥

दिण्डिमान्वेणुकांश्चैव मर्दलांश्चैव सर्वशः ।

अवादयन्त गणपा हर्षयन्तो मुदा युताः

॥६१॥

सनत्कुमार उवाच

नन्दीश्वरस्य य इमं स्तवं देवाभिनिर्मितम् ।

पठेत सततं मर्त्यः स गच्छेन्मम लोकताम्

॥६२॥

नमो नन्दीश्वरायेति कृत्वा यः स्वप्नमाचरेत् ।

तस्य कुष्माण्डराजेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्

॥६३॥

यत्रायं स्थाप्यते नित्यं स्तवः परमपूजितः ।

न भयं तत्र भवति ग्रहेभ्यो व्यास सर्वदा

॥६४॥

नन्दीश्वरं ये प्रणमन्ति मर्त्या नित्यं प्रसन्नेन्द्रियशुद्धसत्त्वाः ।

ते देवदेवस्य सहाद्रिपुत्र्या इष्टा वरिष्ठाश्च गणा भवन्ति

॥६५॥

इति स्कन्दपुराणे चतुर्विंशतिमोऽध्यायः ॥