एवं तव पिता व्यास रक्षःसत्त्रं समाहरत्
सनत्कुमार उवाच
एवं तव पिता व्यास रक्षःसत्त्रं समाहरत् ।
समापयित्वा च पुनस्तपस्तेपे च भास्वरम्
॥१॥तमागत्य वसिष्ठस्तु तपसा भास्करद्युतिम् ।
उवाच प्रीतिसम्पन्नमिदमर्थवदव्ययः
॥२॥वसिष्ठ उवाच
पितरः पुत्रकामा वै तपः कृत्वातिदुश्चरम् ।
पुत्रमुत्पादयन्ति स्म तपोज्ञानसमन्वितम्
॥३॥अयं नः संततिं चैव ज्ञानवांस्तपसान्वितः ।
करिष्यति गतिं चैव इति वेदविदो विदुः
॥४॥स त्वं तपोन्वितश्चैव ज्ञानवान्यशसान्वितः ।
पुत्रः पुत्रवतां श्रेष्ठो विहीनः प्रजया विभो
॥५॥तस्मात्पितॄणामानृण्यं गच्छ व्रतवतां वर ।
सुतमुत्पादय क्षिप्रमधिकं सममेव वा
॥६॥सनत्कुमार उवाच
स एवमुक्तस्तेजस्वी वसिष्ठेनामितात्मना ।
मैनाकं पर्वतं प्राप्य तपस्तेपे सुदुश्चरम्
॥७॥तस्य कालेन महता तपसा भावितस्य तु ।
उमापतिर्वरं प्रादात्स च वव्रे सुतं शुभम्
॥८॥स लब्धवर आगम्य ययाचे पुत्रकारणात् ।
क्षेत्रं सुपरिशुद्धं च स्वपुत्रो यत्र सम्भवेत्
॥९॥सम्भ्रमन्दाशराजस्य दुहितृत्वमुपागताम् ।
पितृकन्यां ततः कालीमपश्यद्दिव्यरूपिणीम्
॥१०॥मत्सीगर्भसमुत्पन्नां वसोर्बीजाशनात्पुरा ।
अद्रिकामप्सरःश्रेष्ठां ब्रह्मतेजोमयीं शुभाम्
॥११॥तस्यां स जनयामास वरं दत्त्वा महातपाः ।
भवन्तं तपसां योनिं श्रौतस्मार्तप्रवर्तकम्
॥१२॥तव पुत्रोऽभवच्चापि शुको योगविदां वरः ।
तस्य पुत्राश्च चत्वारः कन्या चैका सुमध्यमा
॥१३॥व्यास उवाच
कथं वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
कथं चापगतं भूय एतदिच्छामि वेदितुम्
॥१४॥सनत्कुमार उवाच
पराशरे तु गर्भस्थे विप्रत्वं गाधिजे गते ।
सरस्वत्यां कुरुक्षेत्रे द्वयोरप्याश्रमौ तयोः
॥१५॥तत्र वैरमनुस्मृत्य विश्वामित्रेण धीमता ।
मिषतस्तु वसिष्ठस्य हतं पुत्रशतं रुषा
॥१६॥मुनिरप्याह तत्रासौ विश्वामित्रः प्रतापवान् ।
सरस्वतीमथैकान्ते वसिष्ठं मे महापगे ।
स्रोतसा महताक्षिप्य स्नायमानमिहानय
॥१७॥सैवमुक्ता तु तं गत्वा वसिष्ठं प्राह दुःखिता ।
यदुक्तवांस्तु गाधेयः स चोवाच महानदीम्
॥१८॥एवं कुरु महाभागे मां नयस्व यथेप्सितम् ।
मा ते क्रूरः स गाधेयः शापं दद्यात्सुदुस्तरम्
॥१९॥सनत्कुमार उवाच
गाधेयस्य ततः सा तु जुह्वतोऽग्निं दिवाकरे ।
मध्यं प्राप्तेऽनयद्वेगाद्वसिष्ठं स्रोतसा शुभा
॥२०॥तं दृष्ट्वापहृतं व्यास स्रोतसा मुनिसत्तमम् ।
उवाच च्छद्मना यस्माद्वेगेनापहृतस्त्वया ।
तस्मात्त्वं कर्मणानेन सासृक्तोया भविष्यसि
॥२१॥विश्वामित्रेण सा शप्ता नदी लोकसुखप्रदा ।
अवहद्रुधिरं चैव मांसमेदस्तथैव च
॥२२॥अथ तीर्थप्रसङ्गेन मुनिभिः समुपागतैः ।
अनुग्रहः कृतस्तस्या येन स्वच्छजलाभवत्
॥२३॥महतस्तपसः शक्त्या कालेन महता तदा ।
वसिष्ठस्य च तां क्षान्तिं ज्ञात्वा स ऋषिपुंगवः
॥२४॥विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठे वैरमत्यजत् ।
एवं तौ वैरमन्योन्यं जहतुर्मुनिसत्तमौ
॥२५॥सनत्कुमार उवाच
य इमं शृणुयान्नित्यं ब्राह्मणाञ्छ्रावयीत वा ।
स दुस्तराणि दुर्गाणि तरत्यश्रान्तपौरुषः
॥२६॥ह्रीपौरुषौदार्यविहारसत्त्वैः समन्वितः सोज्ज्वलचारुवेषः ।
भवेच्च सर्वामरराजतुल्यस्त्रिपिष्टपे क्रीडति चेच्छया स्वयम्
॥२७॥एवं तदभवद्व्यास विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वैरं समाप्तं लोकानां हितार्थं पुनरेव च
॥२८॥इति स्कन्दपुराणे ऊनविंशतितमोऽध्यायः ॥