Skip to content

Sūktam 117 — barhiṣmatī (25 mantras)

Sūkta 117

25 kakṣīvān dairghatamasa auśijaḥ| aśvinau| triṣṭup|

madhva̱: soma̍syāśvinā̱ madā̍ya pra̱tno hotā vi̍vāsate vām |

ba̱rhiṣma̍tī rā̱tirviśri̍tā̱ gīri̱ṣā yā̍taṃ nāsa̱tyopa̱ vājai̍:

||1||

yo vā̍maśvinā̱ mana̍so̱ javī̍yā̱n ratha̱: svaśvo̱ viśa̍ ā̱jigā̍ti |

yena̱ gaccha̍thaḥ su̱kṛto̍ duro̱ṇaṃ tena̍ narā va̱rtira̱smabhya̍ṃ yātam

||2||

ṛṣi̍ṃ narā̱vaṃha̍sa̱: pāñca̍janyamṛ̱bīsā̱datri̍ṃ muñcatho ga̱ṇena̍ |

mi̱nantā̱ dasyo̱raśi̍vasya mā̱yā a̍nupū̱rvaṃ vṛ̍ṣaṇā co̱daya̍ntā

||3||

aśva̱ṃ na gū̱hlama̍śvinā du̱revī̱rṛṣi̍ṃ narā vṛṣaṇā re̱bhama̱psu |

saṃ taṃ ri̍ṇītho̱ vipru̍ta̱ṃ daṃso̍bhi̱rna vā̍ṃ jūryanti pū̱rvyā kṛ̱tāni̍

||4||

su̱ṣu̱pvāṃsa̱ṃ na nirṛ̍teru̱pasthe̱ sūrya̱ṃ na da̍srā̱ tama̍si kṣi̱yanta̍m |

śu̱bhe ru̱kmaṃ na da̍rśa̱taṃ nikhā̍ta̱mudū̍pathuraśvinā̱ vanda̍nāya

||5||

tad vāṃ narā̱ śaṃsya̍ṃ pajri̱yeṇa̍ ka̱kṣīva̍tā nāsatyā̱ pari̍jman |

śa̱phādaśva̍sya vā̱jino̱ janā̍ya śa̱taṃ ku̱mbhām̐ a̍siñcata̱ṃ madhū̍nām

||6||

yu̱vaṃ na̍rā stuva̱te kṛ̍ṣṇi̱yāya̍ viṣṇā̱pva̍ṃ dadathu̱rviśva̍kāya |

ghoṣā̍yai cit pitṛ̱ṣade̍ duro̱ṇe pati̱ṃ jūrya̍ntyā aśvināvadattam

||7||

yu̱vaṃ śyāvā̍ya̱ ruśa̍tīmadattaṃ ma̱haḥ kṣo̱ṇasyā̍śvinā̱ kaṇvā̍ya |

pra̱vācya̱ṃ tadvṛ̍ṣaṇā kṛ̱taṃ vā̱ṃ yannā̍rṣa̱dāya̱ śravo̍ a̱dhyadha̍ttam

||8||

pu̱rū varpā̍ṃsyaśvinā̱ dadhā̍nā̱ ni pe̱dava̍ ūhathurā̱śumaśva̍m |

sa̱ha̱sra̱sāṃ vā̱jina̱mapra̍tītamahi̱hana̍ṃ śrava̱syaṃ 1 taru̍tram

||9||

e̱tāni̍ vāṃ śrava̱syā̍ sudānū̱ brahmā̍ṅgū̱ṣaṃ sada̍na̱ṃ roda̍syoḥ |

yad vā̍ṃ pa̱jrāso̍ aśvinā̱ hava̍nte yā̱tami̱ṣā ca̍ vi̱duṣe̍ ca̱ vāja̍m

||10||

sū̱normāne̍nāśvinā gṛṇā̱nā vāja̱ṃ viprā̍ya bhuraṇā̱ rada̍ntā |

a̱gastye̱ brahma̍ṇā vāvṛdhā̱nā saṃ vi̱śpalā̍ṃ nāsatyāriṇītam

||11||

kuha̱ yāntā̍ suṣṭu̱tiṃ kā̱vyasya̱ divo̍ napātā vṛṣaṇā śayu̱trā |

hira̍ṇyasyeva ka̱laśa̱ṃ nikhā̍ta̱mudū̍pathurdaśa̱me a̍śvi̱nāha̍n

||12||

yu̱vaṃ cyavā̍namaśvinā̱ jara̍nta̱ṃ puna̱ryuvā̍naṃ cakrathu̱: śacī̍bhiḥ |

yu̱vo ratha̍ṃ duhi̱tā sūrya̍sya sa̱ha śri̱yā nā̍satyāvṛṇīta

||13||

yu̱vaṃ tugrā̍ya pū̱rvyebhi̱revai̍: punarma̱nyāva̍bhavataṃ yuvānā |

yu̱vaṃ bhu̱jyumarṇa̍so̱ niḥ sa̍mu̱drād vibhi̍rūhathurṛjrebhi̱raśvai̍:

||14||

ajo̍havīdaśvinā tau̱gryo vā̱ṃ prohla̍: samu̱drama̍vya̱thirja̍ga̱nvān |

niṣṭamū̍hathuḥ su̱yujā̱ rathe̍na̱ mano̍javasā vṛṣaṇā sva̱sti

||15||

ajo̍havīdaśvinā̱ varti̍kā vāmā̱sno yatsī̱mamu̍ñcata̱ṃ vṛka̍sya |

vi ja̱yuṣā̍ yayathu̱: sānvadre̍rjā̱taṃ vi̱ṣvāco̍ ahataṃ vi̱ṣeṇa̍

||16||

śa̱taṃ me̱ṣān vṛ̱kye̍ māmahā̱naṃ tama̱: praṇī̍ta̱maśi̍vena pi̱trā |

ākṣī ṛ̱jrāśve̍ aśvināvadhatta̱ṃ jyoti̍ra̱ndhāya̍ cakrathurvi̱cakṣe̍

||17||

śu̱nama̱ndhāya̱ bhara̍mahvaya̱t sā vṛ̱kīra̍śvinā vṛṣaṇā̱ nareti̍ |

jā̱raḥ ka̱nīna̍ iva cakṣadā̱na ṛ̱jrāśva̍: śa̱tameka̍ṃ ca me̱ṣān

||18||

ma̱hī vā̍mū̱tira̍śvinā mayo̱bhūru̱ta srā̱maṃ dhi̍ṣṇyā̱ saṃ ri̍ṇīthaḥ |

athā̍ yu̱vāmida̍hvaya̱t pura̍ṃdhi̱rāga̍cchataṃ sīṃ vṛṣaṇā̱vavo̍bhiḥ

||19||

adhe̍nuṃ dasrā sta̱ryaṃ1 viṣa̍ktā̱mapi̍nvataṃ śa̱yave̍ aśvinā̱ gām |

yu̱vaṃ śacī̍bhirvima̱dāya̍ jā̱yāṃ nyū̍hathuḥ purumi̱trasya̱ yoṣā̍m

||20||

yava̱ṃ vṛke̍ṇāśvinā̱ vapa̱nteṣa̍ṃ du̱hantā̱ manu̍ṣāya dasrā |

a̱bhi dasyu̱ṃ baku̍reṇā̱ dhama̍nto̱ru jyoti̍ścakrathu̱rāryā̍ya

||21||

ā̱tha̱rva̱ṇāyā̍śvinā dadhī̱ce 'śvya̱ṃ śira̱: pratyai̍rayatam |

sa vā̱ṃ madhu̱ pra vo̍cadṛtā̱yan tvā̱ṣṭraṃ yad da̍srāvapika̱kṣya̍ṃ vām

||22||

sadā̍ kavī suma̱timā ca̍ke vā̱ṃ viśvā̱ dhiyo̍ aśvinā̱ prāva̍taṃ me |

a̱sme ra̱yiṃ nā̍satyā bṛ̱hanta̍mapatya̱sāca̱ṃ śrutya̍ṃ rarāthām

||23||

hira̍ṇyahastamaśvinā̱ rarā̍ṇā pu̱traṃ na̍rā vadhrima̱tyā a̍dattam |

tridhā̍ ha̱ śyāva̍maśvinā̱ vika̍sta̱mujjī̱vasa̍ airayataṃ sudānū

||24||

e̱tāni̍ vāmaśvinā vī̱ryā̍ṇi̱ pra pū̱rvyāṇyā̱yavo̍'vocan |

brahma̍ kṛ̱ṇvanto̍ vṛṣaṇā yu̱vabhyā̍ṃ su̱vīrā̍so vi̱datha̱mā va̍dema

||25||