jalaṃdharastu tacchutvā kopākulitavigrahaḥ
nārada uvāca
jalaṃdharastu tacchutvā kopākulitavigrahaḥ ||
nirjagāmā''śu daityānāṃ koṭibhiḥ parivāritaḥ
||1||जलंधरस्तु तच्छुत्वा कोपाकुलितविग्रहः ॥
निर्जगामाऽऽशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः
gacchato'syā'grataḥ śukro rāhurdṛṣṭipathe'bhavat ||
mukuṭaścā'patadbhūmau vegātpraskhalitastadā
||2||गच्छतोऽस्याऽग्रतः शुक्रो राहुर्दृष्टिपथेऽभवत् ॥
मुकुटश्चाऽपतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा
daityasainyā''vṛtaistasya vimānānāṃ śataistadā ||
vyarājata nabhaḥpūrṇaṃ prāvṛṣīva yathā ghanaiḥ
||3||दैत्यसैन्याऽऽवृतैस्तस्य विमानानां शतैस्तदा ॥
व्यराजत नभःपूर्णं प्रावृषीव यथा घनैः
tasyodyogaṃ tadā dṛṣṭvā devāḥ śakrapurogamāḥ ||
alakṣitāstadā jagmuḥ śūlinaṃ taṃ vyajijñapuḥ
||4||तस्योद्योगं तदा दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
अलक्षितास्तदा जग्मुः शूलिनं तं व्यजिज्ञपुः
devā ūcuḥ
na jānāsi kathaṃ svāmindevāpattimimāṃ vibho ||
tadasmadrakṣaṇārthāya jahi sāgaranaṃdanam
||5||न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां विभो ॥
तदस्मद्रक्षणार्थाय जहि सागरनंदनम्
nārada uvāca
iti devavacaḥ śrutvā prahasya vṛṣabhadhvajaḥ ||
mahāviṣṇuṃ samāhūya vacanaṃ cedamabravīt
||6||इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः ॥
महाविष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत्
īśvara uvāca
jalaṃdharaḥ kathaṃ viṣṇo na hataḥ saṃgare tvayā ||
tadgṛhaṃ cā'pi yāto'si tyaktvā vaikuṃṭhamātmanaḥ
||7||जलंधरः कथं विष्णो न हतः संगरे त्वया ॥
तद्गृहं चाऽपि यातोऽसि त्यक्त्वा वैकुंठमात्मनः
viṣṇuruvāca
tavāṃśasaṃbhavatvācca bhrātṛtvācca tathā śriyaḥ ||
na mayā nihataḥ saṃkhye tvamenaṃ jahi dānavam
||8||तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः ॥
न मया निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम्
īśvara uvāca
nāyamebhirmahātejāḥ śastrāstrairvadhyate mayā ||
devaiḥ saha svatejoṃśaṃ śastrārthaṃ dīyatāṃ mama
||9||नायमेभिर्महातेजाः शस्त्रास्त्रैर्वध्यते मया ॥
देवैः सह स्वतेजोंशं शस्त्रार्थं दीयतां मम
nārada uvāca
atha viṣṇumukhā devāḥ svatejāṃsi dadustadā ||
tānyaikyamāgatānīśo dṛṣṭvā svaṃ cāmucanmahaḥ
||10||अथ विष्णुमुखा देवाः स्वतेजांसि ददुस्तदा ॥
तान्यैक्यमागतानीशो दृष्ट्वा स्वं चामुचन्महः
tenākaronmahādevo mahasā śastramuttamam ||
cakraṃ sudarśanaṃ nāma jvālāmālātibhīṣaṇam
||11||तेनाकरोन्महादेवो महसा शस्त्रमुत्तमम् ॥
चक्रं सुदर्शनं नाम ज्वालामालातिभीषणम्
tataḥ śeṣeṇa ca tadā vajraṃ ca kṛtavānhariḥ ||
tāvajjalaṃdharo dṛṣṭaḥ kailāsatalabhūmiṣu
||12||ततः शेषेण च तदा वज्रं च कृतवान्हरिः ॥
तावज्जलंधरो दृष्टः कैलासतलभूमिषु
hastyaśvarathapattīnāṃ koṭibhiḥ parivāritaḥ ||
taṃ dṛṣṭvā lakṣitā jagmurdevāḥ sarve yathāgatāḥ
||13||हस्त्यश्वरथपत्तीनां कोटिभिः परिवारितः ॥
तं दृष्ट्वा लक्षिता जग्मुर्देवाः सर्वे यथागताः
gaṇāśca samasajjaṃta yuddhāyā'titvarānvitāḥ ||
nandībhavaktrasenānīmukhāḥ sarve śivājñayā
||14||गणाश्च समसज्जंत युद्धायाऽतित्वरान्विताः ॥
नन्दीभवक्त्रसेनानीमुखाः सर्वे शिवाज्ञया
avaterurgaṇā vegātkailāsādyuddhadurmadāḥ ||
tataḥ samabhavadyuddhaṃ kailāsopatyakābhuvi
||15||अवतेरुर्गणा वेगात्कैलासाद्युद्धदुर्मदाः ॥
ततः समभवद्युद्धं कैलासोपत्यकाभुवि
pramathādhipadaityānāṃ ghoraśastrāstrasaṃkulam ||
bherīmṛdaṃgaśaṃkhaugha niḥsvanairvīraharṣaṇaiḥ
||16||प्रमथाधिपदैत्यानां घोरशस्त्रास्त्रसंकुलम् ॥
भेरीमृदंगशंखौघ निःस्वनैर्वीरहर्षणैः
gajāśvarathaśabdaiśca nāditā bhūrvyakaṃpata ||
śaktitomarabāṇaughamusalaprāsapaṭṭiśaiḥ
||17||गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत ॥
शक्तितोमरबाणौघमुसलप्रासपट्टिशैः
vyarājata nabhaḥ pūrṇamulkābhiriva saṃvṛtam ||
nihatairathanāgāśvapattibhirbhūrvyarājata
||18||व्यराजत नभः पूर्णमुल्काभिरिव संवृतम् ॥
निहतैरथनागाश्वपत्तिभिर्भूर्व्यराजत
vajrāhatācalaśiraḥśakalairiva saṃvṛtā ||
pramathāhatadaityaughairdaityāhatagaṇaistathā
||19||वज्राहताचलशिरःशकलैरिव संवृता ॥
प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा
vasāsṛṅmāṃsapaṃkāḍhyā bhūragamyā'bhavattadā ||
pramathāhatadaityaughānbhārgavaḥ samajīvayat
||20||वसासृङ्मांसपंकाढ्या भूरगम्याऽभवत्तदा ॥
प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवः समजीवयत्
yuddhe punaḥ punastatra mṛtasaṃjīvinībalāt ||
taṃ dṛṣṭvā vyākulībhūtā gaṇāḥ sarve bhayānvitāḥ ||
śaśaṃsurdevadevāya tatsarvaṃ śukraceṣṭitam
||21||युद्धे पुनः पुनस्तत्र मृतसंजीविनीबलात् ॥
तं दृष्ट्वा व्याकुलीभूता गणाः सर्वे भयान्विताः ॥
शशंसुर्देवदेवाय तत्सर्वं शुक्रचेष्टितम्
atha rudramukhātkṛtyā babhūvā'tīvabhīṣaṇā ||
tālajaṃghā darīvaktrā stanāpīḍitabhūruhā
||22||अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवाऽतीवभीषणा ॥
तालजंघा दरीवक्त्रा स्तनापीडितभूरुहा
sā yuddhabhūmimāsādya bhakṣayaṃtī mahāsurān ||
bhārgavaṃ svabhage dhṛtvā jagāmāṃtarhitā nabhaḥ
||23||सा युद्धभूमिमासाद्य भक्षयंती महासुरान् ॥
भार्गवं स्वभगे धृत्वा जगामांतर्हिता नभः
vidhṛtaṃ bhārgavaṃ dṛṣṭvā daityasainyaṃ gaṇāstadā ||
amlānavadanā harṣānnijaghnuryuddhadurmadāḥ
||24||विधृतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यं गणास्तदा ॥
अम्लानवदना हर्षान्निजघ्नुर्युद्धदुर्मदाः
athābhajyata daityānāṃ senā gaṇabhayārditā ||
vāyuvegenāhateva prakīrṇā tṛṇasaṃtatiḥ ||
bhagnāṃ gaṇabhayātsenāṃ dṛṣṭvāmarṣayutā yayuḥ ||
niśuṃbhaśuṃbhau senānyau kālanemiśca vīryavān
||26||अथाभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता ॥
वायुवेगेनाहतेव प्रकीर्णा तृणसंततिः ॥
भग्नां गणभयात्सेनां दृष्ट्वामर्षयुता ययुः ॥
निशुंभशुंभौ सेनान्यौ कालनेमिश्च वीर्यवान्
trayaste vārayāmāsurgaṇasenāṃ mahābalāḥ ||
muñcataḥ śaravarṣāṇi prāvṛṣīva balāhakāḥ
||27||त्रयस्ते वारयामासुर्गणसेनां महाबलाः ॥
मुञ्चतः शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः
tato daityaśaraughāste śalabhānāmiva vrajāḥ ||
rurudhuḥ khaṃ diśaḥ sarvā gaṇasenāmakaṃpayan
||28||ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः ॥
रुरुधुः खं दिशः सर्वा गणसेनामकंपयन्
gaṇāḥ śaraśatairbhinnā rudhirāsāravarṣiṇaḥ ||
vasaṃte kiṃśukābhāsā na prājñāyata kiṃcana
||29||गणाः शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः ॥
वसंते किंशुकाभासा न प्राज्ञायत किंचन
patitāḥ pātyamānāśca bhinnāśchinnāstadā gaṇāḥ ||
tyaktvā saṃgrāmabhūmiṃ te sarvepi vimukhā'bhavan
||30||पतिताः पात्यमानाश्च भिन्नाश्छिन्नास्तदा गणाः ॥
त्यक्त्वा संग्रामभूमिं ते सर्वेपि विमुखाऽभवन्
tataḥ prabhagnaṃ svabalaṃ vilokya śailādilaṃbodarakārtikeyāḥ ||
tvarānvitā daityavarānprasahya nivārayāmāsuramarṣiṇaste
||31||ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य शैलादिलंबोदरकार्तिकेयाः ॥
त्वरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षिणस्ते
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye jalaṃdharopākhyāne rudrasenāparābhavonāmā'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18 ||