मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

स्कन्दपुराणम् — कार्तिकमासमाहात्म्यम्, अध्याय १८

3
वैष्णवखण्डः · कार्तिकमासमाहात्म्यम् · 18

जलंधरस्तु तच्छुत्वा कोपाकुलितविग्रहः

नारद उवाच

जलंधरस्तु तच्छुत्वा कोपाकुलितविग्रहः ॥

निर्जगामाऽऽशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः

॥१॥

गच्छतोऽस्याऽग्रतः शुक्रो राहुर्दृष्टिपथेऽभवत् ॥

मुकुटश्चाऽपतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा

॥२॥

दैत्यसैन्याऽऽवृतैस्तस्य विमानानां शतैस्तदा ॥

व्यराजत नभःपूर्णं प्रावृषीव यथा घनैः

॥३॥

तस्योद्योगं तदा दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥

अलक्षितास्तदा जग्मुः शूलिनं तं व्यजिज्ञपुः

॥४॥

देवा ऊचुः

न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां विभो ॥

तदस्मद्रक्षणार्थाय जहि सागरनंदनम्

॥५॥

नारद उवाच

इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः ॥

महाविष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत्

॥६॥

ईश्वर उवाच

जलंधरः कथं विष्णो न हतः संगरे त्वया ॥

तद्गृहं चाऽपि यातोऽसि त्यक्त्वा वैकुंठमात्मनः

॥७॥

विष्णुरुवाच

तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः ॥

न मया निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम्

॥८॥

ईश्वर उवाच

नायमेभिर्महातेजाः शस्त्रास्त्रैर्वध्यते मया ॥

देवैः सह स्वतेजोंशं शस्त्रार्थं दीयतां मम

॥९॥

नारद उवाच

अथ विष्णुमुखा देवाः स्वतेजांसि ददुस्तदा ॥

तान्यैक्यमागतानीशो दृष्ट्वा स्वं चामुचन्महः

॥१०॥

तेनाकरोन्महादेवो महसा शस्त्रमुत्तमम् ॥

चक्रं सुदर्शनं नाम ज्वालामालातिभीषणम्

॥११॥

ततः शेषेण च तदा वज्रं च कृतवान्हरिः ॥

तावज्जलंधरो दृष्टः कैलासतलभूमिषु

॥१२॥

हस्त्यश्वरथपत्तीनां कोटिभिः परिवारितः ॥

तं दृष्ट्वा लक्षिता जग्मुर्देवाः सर्वे यथागताः

॥१३॥

गणाश्च समसज्जंत युद्धायाऽतित्वरान्विताः ॥

नन्दीभवक्त्रसेनानीमुखाः सर्वे शिवाज्ञया

॥१४॥

अवतेरुर्गणा वेगात्कैलासाद्युद्धदुर्मदाः ॥

ततः समभवद्युद्धं कैलासोपत्यकाभुवि

॥१५॥

प्रमथाधिपदैत्यानां घोरशस्त्रास्त्रसंकुलम् ॥

भेरीमृदंगशंखौघ निःस्वनैर्वीरहर्षणैः

॥१६॥

गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत ॥

शक्तितोमरबाणौघमुसलप्रासपट्टिशैः

॥१७॥

व्यराजत नभः पूर्णमुल्काभिरिव संवृतम् ॥

निहतैरथनागाश्वपत्तिभिर्भूर्व्यराजत

॥१८॥

वज्राहताचलशिरःशकलैरिव संवृता ॥

प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा

॥१९॥

वसासृङ्मांसपंकाढ्या भूरगम्याऽभवत्तदा ॥

प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवः समजीवयत्

॥२०॥

युद्धे पुनः पुनस्तत्र मृतसंजीविनीबलात् ॥

तं दृष्ट्वा व्याकुलीभूता गणाः सर्वे भयान्विताः ॥

शशंसुर्देवदेवाय तत्सर्वं शुक्रचेष्टितम्

॥२१॥

अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवाऽतीवभीषणा ॥

तालजंघा दरीवक्त्रा स्तनापीडितभूरुहा

॥२२॥

सा युद्धभूमिमासाद्य भक्षयंती महासुरान् ॥

भार्गवं स्वभगे धृत्वा जगामांतर्हिता नभः

॥२३॥

विधृतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यं गणास्तदा ॥

अम्लानवदना हर्षान्निजघ्नुर्युद्धदुर्मदाः

॥२४॥

अथाभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता ॥

वायुवेगेनाहतेव प्रकीर्णा तृणसंततिः ॥

भग्नां गणभयात्सेनां दृष्ट्वामर्षयुता ययुः ॥

निशुंभशुंभौ सेनान्यौ कालनेमिश्च वीर्यवान्

॥२६॥

त्रयस्ते वारयामासुर्गणसेनां महाबलाः ॥

मुञ्चतः शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः

॥२७॥

ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः ॥

रुरुधुः खं दिशः सर्वा गणसेनामकंपयन्

॥२८॥

गणाः शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः ॥

वसंते किंशुकाभासा न प्राज्ञायत किंचन

॥२९॥

पतिताः पात्यमानाश्च भिन्नाश्छिन्नास्तदा गणाः ॥

त्यक्त्वा संग्रामभूमिं ते सर्वेपि विमुखाऽभवन्

॥३०॥

ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य शैलादिलंबोदरकार्तिकेयाः ॥

त्वरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षिणस्ते

॥३१॥

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां द्वितीये वैष्णवखण्डे कार्तिकमासमाहात्म्ये जलंधरोपाख्याने रुद्रसेनापराभवोनामाऽष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥