शिवजलंधरयुद्धवर्णनम्
नारद उवाच
पतितं वीरभद्रं तु दृष्ट्वा रुद्रगणा भयात् ॥
अगमंस्ते रणं हित्वा क्रोशमाना महेश्वरम्
॥१॥अथ कोलाहलं श्रुत्वा गणानां चंद्रशेखरः ॥
अभ्ययाद्वृषभारूढः संग्रामं प्रहसन्निव
॥२॥रुद्रमायांतमालोक्य सिंहनादैर्गणाः पुनः ॥
निवृत्ताः संगरे दैत्यान्निर्जघ्नुः शरवृष्टिभिः
॥३॥दैत्याश्च भीषणं दृष्ट्वा सर्वे चैव विदुद्रुवुः ॥
कार्तिकव्रतिनं दृष्ट्वा पातकानीव तद्भयात्
॥४॥जलंधरोथ तान्दैत्यान्निवृत्तान्प्रेक्ष्य संगरे ॥
रोषादधावच्चंडीशं मुंचन्बाणान्सहस्रशः
॥५॥शुंभो निशुंभोऽश्वमुखः कालनेमिर्बलाहकः ॥
खड्गरोमा प्रचंडश्च घस्मराद्याः शिवं ययुः
॥६॥बाणांधकारसंछन्नं दृष्ट्वा गणबलं शिवः ॥
बाणजालमवाच्छिद्य स्वबाणैरावृणोन्नभः
॥७॥दैत्यांश्च बाणवात्याभिः पीडितानकरोत्तदा ॥
प्रचंडबाणजालौघैरपातयत भूतले
॥८॥खड्गरोम्णः शिरः कायात्तदा परशुनाऽच्छिनत् ॥
बलाहकस्य च शिरः खट्वांगेनाऽकरोद्द्विधा
॥९॥बद्ध्वा च घस्मरं दैत्यं पाशेनाभ्यहनद्भुवि ॥
वृषभेण हताः केचित्केचिद्बाणैर्निपातिताः
॥१०॥न शेकुरसुराः स्थातुं गजाः सिंहार्दिता इव ॥
ततः क्रोधपरीतात्मा वेगाद्रुद्रं जलंधरः
॥११॥आह्वयामास समरे तीव्राशनिसमस्वनः ॥
जलंधर उवाच ॥
युध्यस्व च मया सार्द्धं किमेभिर्निहितैस्तव
॥१२॥यच्च किंचिद्बलं तेऽस्ति तद्दर्शय जटाधर ॥
इत्युक्त्वा बाणसप्तत्या जघान वृषभध्वजम्
॥१३॥तान्प्राप्तान्निशितैर्बाणैश्चिच्छेद प्रहसन्निव ॥
ततो हयान्ध्वजं छत्रं धनुश्चिच्छेद शक्तिभिः
॥१४॥स च्छिन्नधन्वा विरथो गदामुद्यम्य वेगवान् ॥
अभ्यधावच्छिवस्तावद्गदां बाणैर्द्विधाऽच्छिनत्
॥१५॥तथाऽपि मुष्टिमुद्यम्य ययौ रुद्रं जिघांसया ॥
तावच्छिवेन बाणौघैः क्रोशमात्रमपाकृतः
॥१६॥ततो जलंधरो दैत्यो मत्वा रुद्रं बलाधिकम् ॥
ससर्ज मायां गांधर्वीमद्भुतां रुद्रमोहिनीम्
॥१७॥ततो जगुश्च ननृतुर्गंधर्वाप्सरसां गणाः ॥
तालवेणुमृदंगाद्यान्वादयंति स्म चाऽपरे
॥१८॥तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रो नादविमोहितः ॥
पतितान्यपि शस्त्राणि करेभ्यो न विवेद सः
॥१९॥एकाग्रीभूतमालोक्य रुद्रं दैत्यो जलंधरः ॥
कामार्तः स जगामाशु यत्र गौरी स्थिताऽभवत्
॥२०॥युद्धे शुंभनिशुंभाख्यौ स्थापयित्वा महाबली ॥
दशदोर्दंडपचास्यस्त्रिनेत्रश्च जटाधरः
॥२१॥महावृषभमारूढः स बभूव जलंधरः ॥
अथो रुद्रं समायांतमालोक्य भववल्लभा
॥२२॥अभ्याययौ सखीमध्यात्तद्दर्शनपथेऽभवत् ॥
यावद्ददर्श चार्वंगी पार्वती दनुजेश्वरः
॥२३॥तावत्स्ववीर्यं मुमुचे जडांगश्चाऽभवत्तदा ॥
अथ ज्ञात्वा तदा गौरी दानवं भयविह्वला
॥२४॥जगामाऽन्तर्हिता वेगात्सा तदोत्तरमानसे ॥
तामदृष्ट्वा ततो दैत्यः क्षणाद्विद्युल्लतामिव
॥२५॥जवेनाऽऽगात्पुनर्युद्धं यत्र देवो वृषध्वजः ॥
पार्वत्यपि भयाद्विष्णुं सस्मार मनसा तदा
॥२६॥तावद्ददर्श तं देवं सूपविष्टं समीपगम् ॥
पार्वत्युवाच ॥
विष्णो जलंधरो दैत्यः कृतवान्परमाद्भुतम्
॥२७॥तत्किं न विदितं तेऽस्ति चेष्टितं तस्य दुर्मतेः ॥
विष्णुरुवाच ॥
तेनैव दर्शितः पंथा वयमप्यन्वयामहे
॥२८॥नाऽन्यथा स भवेद्वध्यः पातिव्रत्यसुरक्षित्ः ॥
नारद उवाच ॥
जगाम विष्णुरित्युक्त्वा पुनर्जालंधरं पुरम्
॥२९॥अथ रुद्रश्च गंधर्वाऽनुगतः संगरे स्थितः ॥
अंतर्धानं गतां मायां दृष्ट्वा स बुबुधे तदा
॥३०॥ततो भवो विस्मितमानसः पुनर्जगाम युद्धाय जलंधरं रुषा ॥
स चाऽपि दैत्यः पुनरागतं शिवं दृष्ट्वा शरौघैः समवाकिरद्रणे
॥३१॥इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां द्वितीये वैष्णवखण्डे कार्तिकमासमाहात्म्ये जलंधरोपाख्याने शिवजलंधरयुद्धवर्णनंनाम विंशोऽध्यायः ॥ २० ॥