govatsānnairṛte bhāge dṛśyate lohayaṣṭikā
vyāsa uvāca
govatsānnairṛte bhāge dṛśyate lohayaṣṭikā ||
svayaṃbhuliṃgarūpeṇa rudrastatra sthitaḥ svayam ||
śrīmārkaṇḍeya uvāca ||
mokṣatīrthe sarasvatyā nabhasye caṃdrasaṃkṣaye ||
viprānsaṃpūjya vidhivattebhyo dattvā ca dakṣiṇām
||1||गोवत्सान्नैर्ऋते भागे दृश्यते लोहयष्टिका ॥
स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् ॥
श्रीमार्कण्डेय उवाच ॥
मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये ॥
विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
ekaviṃśativārāṃstu bhaktyā piṃḍasya yatphalam ||
gayāyāṃ prāpyate puṃsāṃ dhruvaṃ tadiha tarppaṇāt
||2||एकविंशतिवारांस्तु भक्त्या पिंडस्य यत्फलम् ॥
गयायां प्राप्यते पुंसां ध्रुवं तदिह तर्प्पणात्
lohayaṣṭyāṃ kṛte śrāddhe nabhasye caṃdrasaṃkṣaye ||
pretayonivinirmuktāḥ krīḍaṃti pitaro divi
||3||लोहयष्ट्यां कृते श्राद्धे नभस्ये चंद्रसंक्षये ॥
प्रेतयोनिविनिर्मुक्ताः क्रीडंति पितरो दिवि
api naḥ saṃkule bhūyādyo vai dadyāttilodakam ||
piṃḍaṃ vāpyudakaṃ vāpi pretapakṣe vidhūdaye
||3||अपि नः संकुले भूयाद्यो वै दद्यात्तिलोदकम् ॥
पिंडं वाप्युदकं वापि प्रेतपक्षे विधूदये
lohayaṣṭyāmamāvasyāṃ kāryaṃ bhādrapade janaiḥ ||
śrāddhaṃ vai munayaḥ prāhuḥ pitaro yadi vallabhāḥ
||5||लोहयष्ट्याममावस्यां कार्यं भाद्रपदे जनैः ॥
श्राद्धं वै मुनयः प्राहुः पितरो यदि वल्लभाः
kṣīreṇa tu tilaiḥ śvetaiḥ snātvā sārasvate jale ||
pitṝṃstarpayate yastu tṛptāstatpitaro dhruvam
||6||क्षीरेण तु तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले ॥
पितॄंस्तर्पयते यस्तु तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्
tatra śrāddhāni kurvīta saktubhiḥ payasā saha ||
amāvāsyādinaṃ prāpya pitṝṇāṃ mokṣamicchakaiḥ
||7||तत्र श्राद्धानि कुर्वीत सक्तुभिः पयसा सह ॥
अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोक्षमिच्छकैः
rudratīrthe tato dhenuṃ dadyādvastrādibhūṣitām ||
viṣṇutīrthe hiraṇyaṃ ca pradadyānmokṣamicchukaḥ
||8||रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम् ॥
विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्यान्मोक्षमिच्छुकः
gayāyāṃ pitṛrūpeṇa svayameva janārdanaḥ ||
taṃ dhyātvā puṃḍarīkākṣaṃ mucyate ca ṛṇatrayāt
||9||गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः ॥
तं ध्यात्वा पुंडरीकाक्षं मुच्यते च ऋणत्रयात्
prārthayettatra gatvā taṃ devadevaṃ janārdanam ||
āgato'smi gayāṃ deva pitṛbhyaḥ piṃḍaditsayā ||
eṣa piṃḍo mayā dattastava haste janārdana
||10||प्रार्थयेत्तत्र गत्वा तं देवदेवं जनार्दनम् ॥
आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिंडदित्सया ॥
एष पिंडो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन
paralokagatebhyaśca tvaṃ hi dātā bhaviṣyasi ||
anenaiva ca maṃtreṇa tatra dadyāddhareḥ kare
||11||परलोकगतेभ्यश्च त्वं हि दाता भविष्यसि ॥
अनेनैव च मंत्रेण तत्र दद्याद्धरेः करे
caṃdre kṣīṇe caturdaśyāṃ nabhasye piṃḍamāharet ||
pitṝṇāmakṣayā tṛptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ
||12||चंद्रे क्षीणे चतुर्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत् ॥
पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः
ekaviṃśativārāṃśca gayāyāṃ piṃḍapātanaiḥ ||
bhaktyā tṛptimavāpnoti lohayaṣṭyāṃ pitṛtarppaṇe
||13||एकविंशतिवारांश्च गयायां पिंडपातनैः ॥
भक्त्या तृप्तिमवाप्नोति लोहयष्ट्यां पितृतर्प्पणे
vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamatra hi ||
phalapradaḥ sutānbhaktānārogyamabhayapradaḥ
||14||वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमत्र हि ॥
फलप्रदः सुतान्भक्तानारोग्यमभयप्रदः
vittaṃ nyāyārjitaṃ dattaṃ svalpaṃ tatra mahāphalam ||
snānenāpi hi tattīrthe rudrasyānucaro bhavet
||15||वित्तं न्यायार्जितं दत्तं स्वल्पं तत्र महाफलम् ॥
स्नानेनापि हि तत्तीर्थे रुद्रस्यानुचरो भवेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇe ekākāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye saṃkṣepatastīrthamāhātmya varṇanaṃ nāmāṣṭaviṃśo'dhyāyaḥ || 28 ||