देवीशक्त्युद्भवः
वायुरुवाच
अथ देवो महादेवो महाजलदनादया ।
वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया
॥१॥अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया ।
अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया
॥२॥मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया ।
संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः
॥३॥ईश्वर उवाच
वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह ।
ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम्
॥४॥प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना ।
तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम्
॥५॥इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः ।
ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः
॥६॥यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् ।
परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः
॥७॥यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः ।
या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल
॥८॥यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह ।
सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत
॥९॥या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति ।
शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत
॥१०॥सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया ।
ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः
॥११॥न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः ।
विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः
॥१२॥तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् ।
सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्
॥१३॥परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् ।
प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट्
॥१४॥ब्रह्मोवाच देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि ।
प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत्
॥१५॥मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया ।
न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः
॥१६॥मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् ।
संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः
॥१७॥न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् ।
तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते
॥१८॥सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः ।
तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम्
॥१९॥त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् ।
चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे
॥२०॥दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि ।
एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना
॥२१॥शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् ।
तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः
॥२२॥ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् ।
तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा
॥२३॥ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् ।
दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम्
॥२४॥विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत ।
तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः
॥२५॥प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते ।
ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः
॥२६॥एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् ।
पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः
॥२७॥य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् ।
पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान्
॥२८॥इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे देवीशक्त्युद्भवो नाम षोडशो ऽध्यायः