Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 1 (31 mantras)

Prathamo'dhyāyaḥ

i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ vā̱yava̍ stha de̱vo va̍: savi̱tā prārpa̍yatu̱ śreṣṭha̍tamāya̱ karma̍ṇa̱ āpyā̍yadhva maghnyā̱ indrā̍ya bhā̱gaṃ pra̱jāva̍tīranamī̱vā a̍ya̱kṣmā mā va̍ ste̱na ī̍śata̱ māghaśaso dhru̱vā a̱smin gopa̍tau syāta ba̱hvīryaja̍mānasya pa̱śūnpā̍hi

||1.1||

vaso̍: pa̱vitra̍masi̱ dyau̍rasi pṛthi̱vya̱si māta̱riśva̍no gha̱rmo̱'si vi̱śvadhā̍ asi |

para̱meṇa̱ dhāmnā̱ dṛha̍sva̱ mā hvā̱rmā te̍ ya̱jñapa̍tirhvārṣīt

||1.2||

vaso̍: pa̱vitra̍masi śa̱tadhā̍ra̱ṃ vaso̍: pa̱vitra̍masi sa̱hasra̍dhāram |

de̱vastvā̍ savi̱tā pu̍nātu̱ vaso̍: pa̱vitre̍ṇa śa̱tadhā̍reṇa su̱pvā kāma̍dhukṣaḥ

||1.3||

sā vi̱śvāyu̱: sā vi̱śvaka̍rmā̱ sā vi̱śvadhā̍yāḥ |

indra̍sya tvā bhā̱ga some̱nāta̍nacmi̱ viṣṇo̍ ha̱vya ra̍kṣa

||1.4||

agne̍ vratapate vra̱taṃ ca̍riṣyāmi̱ taccha̍keya̱ṃ tanme̍ rādhyatām | i̱dama̱hamanṛ̍tātsa̱tyamupai̍mi

||1.5||

kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̍ yunakti̱ kasmai̍ tvā yunakti̱ tasmai̍ tvā yunakti | karma̍ṇe vā̱ṃ veṣā̍ya vām

||1.6||

pratyu̍ṣṭa rakṣa̱: pratyu̍ṣṭā̱ arā̍tayo̱ niṣṭa̍pta rakṣo̱ niṣṭa̍ptā̱ arā̍tayaḥ | u̱rvantari̍kṣa̱manve̍mi

||1.7||

dhūra̍si̱ dhūrva̱ dhūrva̍nta̱ṃ dhūrva̱ taṃ yo̱'smāndhūrva̍ti̱ taṃ dhū̍rva̱ yaṃ va̱yaṃ dhūrvā̍maḥ |

de̱vānā̍masi̱ vahni̍tama sasni̍tama̱ṃ papri̍tama̱ṃ juṣṭa̍tamaṃ deva̱hūta̍mam

||1.8||

viṣṇu̍stvā kramatā¬mu̱ru vātā̱yāpa̍hata rakṣo̱ yaccha̍ntā̱ṃ pañca̍

||1.9||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

a̱gnaye̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmya̱gnīṣomā̍bhyā̱ṃ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmi

||1.10||

bhū̱tāya̍ tvā̱ nārā̍taye sva̱rabhi̱vikhye̍ṣa̱ṃ dṛha̍ntā̱ṃ duryā̍: pṛthi̱vyāmu̱rvantari̍kṣa̱manve̍mi pṛthi̱vyāstvā̱ nābhau̍ sādayā̱myadi̍tyā u̱pasthe'gne̍ ha̱vya ra̍kṣa

||1.11||

pa̱vitre̍ stho vaiṣṇa̱vyau̱ savi̱turva̍: prasa̱va utpu̍nā̱myacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍: |

devī̍rāpo agreguvo agrepu̱vo'gra̍ i̱mama̱dya ya̱jñaṃ na̍ya̱tāgre̍ ya̱jñapa̍ti su̱dhātu̍ṃ ya̱jñapa̍tiṃ deva̱yuva̍m

||1.12||

yu̱ṣmā indro̍'vṛṇīta vṛtra̱tūrye̍ yū̱yamindra̍mavṛṇīdhvaṃ vṛtra̱tūrye̱ prokṣi̍tā stha |

a̱gnaye̍ tvā̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̍mya̱gnīṣomā̍bhyāṃ tvā̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̍mi |

daivyā̍ya̱ karma̍ṇe śundhadhvaṃ devaya̱jyāyai̱ yadvo'śu̍ddhāḥ parāja̱ghnuri̱daṃ va̱stacchu̍ndhāmi

||1.13||

śarmā̱syava̍dhūta rakṣo'va̍dhūtā̱ arā̍ta̱yo 'di̍tyā̱stvaga̍si̱ prati̱ tvādi̍tirvettu |adri̍rasi vānaspa̱tyo grāvā̍'si pṛ̱thubu̍dhna̱: prati̱ tvā'di̍tyā̱stvagve̍ttu

||1.14||

a̱gnesta̱nūra̍si vā̱co vi̱sarja̍naṃ de̱vavī̍taye tvā gṛhṇāmi bṛ̱hadgrā̍vā'si vānaspa̱tyaḥ sa i̱daṃ de̱vebhyo̍ ha̱viḥ śa̍mīṣva su̱śami̍ śamīṣva |

havi̍ṣkṛ̱dehi̱ havi̍ṣkṛ̱dehi̍

||1.15||

ku̱kku̱ṭo̱'si̱ madhu̍jihva̱ iṣa̱mūrja̱māva̍da̱ tvayā̍ va̱ya sa̍ṃdhā̱ta sa̍ṃdhātaṃ jeṣma va̱rṣavṛ̍ddhamasi̱ prati̍ tvā va̱rṣavṛ̍ddhaṃ vettu̱ parā̍pūta rakṣa̱: parā̍pūtā̱ arā̍ta̱yo 'pa̍hata rakṣo̍ vā̱yurvo̱ vivi̍naktu de̱vo va̍: savi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱: prati̍gṛbhṇā̱tvacchi̍dreṇa pā̱ṇinā̍

||1.16||

dhṛṣṭi̍ra̱syapā̍'gne a̱gnimā̱māda̍ṃ jahi̱ niṣkra̱vyāda se̱dhā de̍va̱yaja̍ṃ vaha |

dhru̱vama̍si pṛthi̱vīṃ dṛha brahma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ sajāta̱vanyupa̍dadhāmi̱ bhātṛ̍vyasya va̱dhāya̍

||1.17||

agne̱ brahma̍ gṛbhṇīṣva dha̱ruṇa̍masya̱ntari̍kṣaṃ dṛha brahma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ sajāta̱vanyupa̍dadhāmi̱ bhrātṛ̍vyasya ba̱dhāya̍ |

dha̱rtrama̍si̱ diva̍ṃ dṛha brahma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ sajāta̱vanyupa̍dadhāmi̱ bhrātṛ̍vyasya ba̱dhāya̍ |

viśvā̍bhya̱stvāśā̍bhya̱ upa̍dadhāmi̱ cita̍ sthordhva̱cito̱ bhṛgū̍ṇā̱maṅgi̍rasā̱ṃ tapa̍sā tapyadhvam

||1.18||

śarmā̱syava̍dhūta rakṣo'va̍dhūtā̱ arā̍ta̱yo'di̍tyā̱stvaga̍si̱ prati̱ tvā'di̍tirvettu |

dhi̱ṣaṇā̍'si parva̱tī prati̱ tvā'di̍tyā̱stvagve̍ttu di̱vaska̍mbha̱nīra̍si dhi̱ṣaṇā̍'si pārvate̱yī prati̍ tvā parva̱tī ve̍ttu

||1.19||

dhā̱nya̱masi dhinu̱hi de̱vān prā̱ṇāya̍ tvo dā̱nāya̍ tvā vyā̱nāya̍ tvā | dī̱rghāmanu̱ prasi̍ti̱māyu̍ṣe dhāṃ de̱vo va̍: savi̱tā hira̍ṇyapāṇi̱: prati̍gṛbhṇā̱tvacchi̍dreṇa pā̱ṇinā̱ cakṣu̍ṣe tvā ma̱hīnā̱ṃ payo̍'si

||1.20||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

saṃ va̍pāmi̱ samāpa̱ oṣa̍dhībhi̱: samoṣa̍dhayo̱ rase̍na |

sa re̱vatī̱rjaga̍tībhiḥ pṛcyantā saṃ madhu̍matī̱rmadhu̍matībhiḥ pṛcyantām

||1.21||

jana̍yatyai tvā̱ saṃyau̍mī̱dama̱gneri̱dama̱gnīṣoma̍yori̱ṣe tvā̍ gha̱rmo̱'si vi̱śvāyurastvā̍ savi̱tā śra̍payatu̱ varṣi̱ṣṭhe'dhi̱ nāke̍

||1.22||

mā bhe̱rmā saṃvi̍kthā̱ ata̍merurya̱jño'ta̍meru̱ryaja̍mānasya pra̱jā bhū̍yāt tri̱tāya̍ tvā dvi̱tāya̍ tvaika̱tāya̍ tvā

||1.23||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

āda̍de'dhvara̱kṛta̍ṃ de̱vebhya̱ indra̍sya bā̱hura̍si̱ dakṣi̍ṇaḥ sa̱hasra̍bhṛṣṭiḥ śa̱tate̍jā vā̱yura̍si ti̱gmate̍jā dviṣa̱to va̱dhaḥ

||1.24||

pṛthi̍vi devayaja̱nyoṣa̍dhyāste̱ mūla̱ṃ mā hisiṣaṃ vra̱jaṃ ga̍ccha go̱ṣṭhāna̱ṃ varṣa̍tu te̱ dyauba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̍ṃ pṛthi̱vyā śa̱tena̱ pāśai̱ryo'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā mau̍k

||1.25||

apā̱raru̍ṃ pṛthi̱vyai de̍va̱yaja̍nādvadhyāsaṃ vra̱jaṃ ga̍ccha go̱ṣṭhāna̱ṃ varṣa̍tu te̱ dyaurba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̍ṃ pṛthi̱vyā śa̱tena̱ pāśai̱ryo'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā mau̍k |

ara̍ro̱ diva̱ṃ mā pa̍pto dra̱psaste̱ dyāṃ mā ska̍n vra̱jaṃ ga̍ccha go̱ṣṭhāna̱ṃ varṣa̍tu te̱ dyaurba̍dhā̱na de̍va savitaḥ para̱masyā̍ṃ pṛthi̱vyā śa̱tena̱ pāśai̱ryo'smāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣmastamato̱ mā mau̍k

||1.26||

gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱ chanda̍sā̱ pari̍gṛhṇāmi̱ trai̍ṣṭubhena tvā̱ chanda̍sā̱ pari̍gṛhṇāmi̱ jāga̍tena tvā̱ chanda̍sā̱ pari̍gṛhṇāmi |

su̱kṣmā cāsi̍ śi̱vā cā̍si syo̱nā cāsi̍ su̱ṣadā̍ cā̱syūrja̍svatī̱ cāsi̱ paya̍svatī ca

||1.27||

pu̱rā krū̱rasya̍ vi̱sṛpo̍ virapśinnudā̱dāya̍ pṛthi̱vīṃ jī̱vadā̍num |

yāmairayam̐śca̱ndrama̍si sva̱dhābhi̱stāmu̱ dhīrā̍so anu̱diśya̍ yajante |

prokṣa̍ṇī̱rāsā̍daya dvi̍ṣa̱to ba̱dho̱'si

||1.28||

pratyu̍ṣṭa rakṣa̱: pratyu̍ṣṭā̱ arā̍tayo niṣṭa̍pta rakṣo̱ niṣṭa̍ptā̱ arā̍tayaḥ |

ani̍śito'si sapatna̱kṣidvā̱jina̍ṃ tvā vāje̱dhyāyai̱ sammā̍rjmi |

pratyu̍ṣṭa rakṣa̱: pratyu̍ṣṭā̱ arā̍tayo̱ niṣṭa̍pta rakṣo̱ niṣṭa̍ptā̱ arā̍tayaḥ |

ani̍śitā'si sapatna̱kṣidvā̱jinī̍ṃ tvā vāje̱dhyāyai̱ sammā̍rjmi

||1.29||

adi̍tyai̱ rāsnā̍si viṣṇo̍rve̱ṣpo̱'syū̱rje tvā 'da̍bdhena tvā̱ cakṣu̱ṣāva̍paśyāmi |

a̱gnerji̱hvāsi̍ su̱hūrde̱vebhyo̱ dhāmne̍ dhāmne me bhava̱ yaju̍ṣe yajuṣe

||1.30||

sa̱vi̱tustvā̍ prasa̱va utpu̍nā̱myacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍: |

sa̱vi̱turva̍: prasa̱va utpu̍nā̱myacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍: |

tejo̍'si śu̱krama̍sya̱mṛta̍masi dhāma̱ nāmā̍si pri̱yaṃ de̱vānā̱manā̍dhṛṣṭaṃ deva̱yaja̍namasi

||1.31||