Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 14 (31 mantras)

Caturdaśo'dhyāyaḥ

dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vayo̍nirdhru̱vā'si̍ dhru̱vaṃ yoni̱mā sī̍da sādhu̱yā | ukhya̍sya ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ ju̍ṣā̱ṇā'śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.1||

kulā̱yinī̍ ghṛ̱tava̍tī̱ puru̍ndhiḥ syo̱ne sī̍da̱ sada̍ne pṛthi̱vyāḥ |

a̱bhi tvā̍ ru̱drā vasa̍vo gṛṇantvi̱mā brahma̍ pīpihi̱ saubha̍gāyāśvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.2||

svairdakṣai̱rdakṣa̍pite̱ha sī̍da de̱vānā su̱mne bṛ̍ha̱te raṇā̍ya |

pi̱tevai̍dhi sū̱nava̱ ā su̱śevā̍ svāve̱śā ta̱nvā saṃ vi̍śasvā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.3||

pṛ̱thi̱vyāḥ purī̍ṣama̱syapso̱ nāma̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ a̱bhi gṛ̍ṇantu de̱vāḥ |

stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tī̱ha sī̍da pra̱jāva̍da̱sme dravi̱ṇā''ya̍jasvā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.4||

adi̍tyāstvā pṛ̱ṣṭhe sā̍dayāmya̱ntari̍kṣasya dha̱rtrīṃ vi̱ṣṭambha̍nīṃ di̱śāmadhi̍patnī̱ṃ bhuva̍nānām |ū̱rmirdra̱pso a̱pāma̍si vi̱śvaka̍rmā ta̱ ṛṣi̍ra̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.5||

śu̱kraśca̱ śuci̍śca graiṣmā̍vṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱'si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ|

ye a̱gnaya̱: sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | grai̱ṣmā̍vṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhruve sī̍datam

||14.6||

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrvasu̍bhiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonādhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jū ru̱draiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrā̍di̱tyaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrviśvai̍rde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonādhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍'dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

||14.7||

prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rma u̱rvyā vi bhā̍hi̱ śrotra̍ṃ me ślokaya |

a̱paḥ pi̱nvauṣa̍dhīrjinva dvi̱pāda̍va catu̍ṣpāt pāhi di̱vo vṛṣṭi̱mera̍ya

||14.8||

mū̱rdhā vaya̍: pra̱jāpa̍ti̱śchanda̍: kṣa̱traṃ vayo̱ maya̍nda̱ṃ chando̍ viṣṭa̱mbho vayo'dhi̍pati̱śchando̍

vi̱śvaka̍rmā̱ vaya̍: parame̱ṣṭhī chando̍ ba̱sto vayo̍ viva̱laṃ chando̱ vṛṣṇi̱rvayo̍ viśā̱laṃ chanda̱:

puru̍ṣo̱ vaya̍sta̱ndraṃ chando̍ vyā̱ghro vayo'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ chanda̍: siho vaya̍ścha̱diśchanda̍: paṣṭha̱vāḍvayo̍ bṛha̱tī chanda̍ u̱kṣā vaya̍: ka̱kup chanda̍ ṛṣa̱bho vaya̍: sa̱tobṛ̍hatī̱ chanda̍:

||14.9||

a̱na̱ḍvānvaya̍: pa̱ṅktiśchando̍ dhe̱nurvayo̱ jaga̍tī̱ chanda̱tryavi̱rvaya̍stri̱ṣṭup chando̍ ditya̱vāḍvayo̍ vi̱rāṭ chanda̱: pañcā̍vi̱rvayo̍ gāya̱trī chanda̍ striva̱tso vaya̍ u̱ṣṇik chanda̍' stu̍rya̱vāḍvayo̍'nu̱ṣṭup chando̍ lo̱kaṃ tā indra̍m

||14.10||

0||

indrā̍gnī̱ avya̍thamānā̱miṣṭa̍kāṃ dṛhataṃ yu̱vam |

pṛ̱ṣṭhena̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣaṃ ca̱ vi bā̍dhase

||14.11||

vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatīma̱ntari̍kṣaṃ yacchā̱ntari̍kṣaṃ dṛhā̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hisīḥ | viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya |

vā̱yuṣṭvā̱'bhi pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śanta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da

||14.12||

rājñya̍si̱ prācī̱ digvi̱rāḍa̍si̱ dakṣi̍ṇā̱ dik sa̱mrāḍa̍si pra̱tīcī̱ dik sva̱rāḍa̱syudī̍cī̱ digadhi̍patnyasi bṛha̱tī dik

||14.13||

vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe jyoti̍ṣmatīm |

viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha |

vā̱yuṣṭe'dhi̍pati̱stayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da

||14.14||

nabha̍śca nabha̱sya̱śca̱ vārṣi̍kāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱'si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ|

ye a̱gnaya̱: sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | vārṣi̍kāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

||14.15||

i̱ṣaśco̱rjaśca̍ śāra̱dāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱'si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyāya̱ savra̍tāḥ |

ye a̱gnaya̱: sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me śā̱ra̱dāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

||14.16||

āyu̍rme pāhi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rme pāhi̱

śrotra̍ṃ me pāhi̱ vāca̍ṃ me pinva̱ mano̍ me jinvātmāna̍ṃ me pāhi̱ jyoti̍rme yaccha

||14.17||

mā chanda̍: pra̱mā chanda̍: pra̍ti̱mā chando̍ asrīvaya̱śchanda̍: pa̱ṅktiśchanda̍ u̱ṣṇik chando̍

bṛha̱tī chando̍ 'nu̱ṣṭup chando̍ vi̱rāṭ chando̍ gā̍ya̱trī chanda̍ stri̱ṣṭup chando̱ jaga̍tī̱ chanda̍:

||14.18||

pṛ̱thi̱vī chando̱ 'ntari̍kṣa̱ṃ chando̱ dyau̱śchanda̱: samā̱śchando̱ nakṣa̍trāṇi̱ chando̱ vāk chando̱ mana̱śchanda̍:

kṛ̱ṣiśchando̱ hira̍ṇya̱ṃ chando̱ gauśchando̱ 'jāśchando 'śva̱śchanda̍:

||14.19||

a̱gnirde̱vatā̱ vāto̍ de̱vatā̱ sūryo̍ de̱vatā̍ ca̱ndramā̍ de̱vatā̱ vasa̍vo de̱vatā̍ ru̱drā de̱vatā̍

''di̱tyā de̱vatā̍ ma̱ruto̍ de̱vatā̱ viśve̍ de̱vā devatā̱ bṛha̱spati̍rde̱vatendro̍ de̱vatā̱ varu̍ṇo de̱vatā̍

||14.20||

mū̱rdhā'si̱ rāḍ dhru̱vā'si̍ dha̱ruṇā̍ dha̱rtrya̱si̱ dhara̍ṇī |

āyu̍ṣe tvā̱ varca̍se tvā kṛ̱ṣyai tvā̱ kṣemā̍ya tvā

||14.21||

yantrī̱ rāḍ ya̱ntrya̱si̱ yama̍nī dhru̱vā'si̱ dhari̍trī |

i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ ra̱yyai tvā̱ poṣā̍ya tvā lo̱kaṃ tā indra̍m

||14.22||

ā̱śustri̱vṛdbhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śo vyo̍mā saptada̱śo dha̱ruṇa̍ ekaviśaḥ

pratū̍rtiraṣṭāda̱śastapo̍ navada̱śo̱ 'bhīva̱rtta: sa̍viśo varco̍ dvāviśaḥ

sa̱mbhara̍ṇastrayoviśo yoni̍ścaturviśo garbhā̍: pañcaviśa oja̍striṇa̱vaḥ

kratu̍rekatriśaḥ pra̍ti̱ṣṭhā tra̍yastriśo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ catustriśo nāka̍: ṣaṭtriśo

vi̍va̱rto̱'ṣṭācatvāriśo dha̱rtraṃ ca̍tuṣṭo̱maḥ

||14.23||

a̱gnerbhā̱go̱'si dī̱kṣāyā̱ ādhi̍patya̱ṃ brahma̍ spṛ̱taṃ tri̱vṛtstoma̱

indra̍sya bhā̱go̱'si̱ viṣṇo̱rādhi̍patyaṃ kṣa̱tra spṛ̱taṃ pa̍ñcada̱śaḥ stomo̍

nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̱'si dhā̱turādhi̍patyaṃ ja̱nitra spṛ̱ta sa̍ptada̱śa stomo

mi̱trasya̍ bhā̱go̱'si̱ varu̍ṇa̱syādhi̍patyaṃ di̱vo vṛṣṭi̱rvāta̍ spṛ̱ta e̍kaviśa stoma̍:

||14.24||

vasū̍nāṃ bhā̱go̱'si ru̱drāṇā̱mādhi̍patya̱ṃ catu̍ṣpāt spṛ̱taṃ ca̍turviśa stoma̍

ādi̱tyānā̍ṃ bhā̱go̱'si ma̱rutā̱mādhi̍patya̱ṃ garbhā̍ spṛ̱tāḥ pa̍ñcaviśa̱ stomo

'di̍tyai bhā̱go̱'si pū̱ṣṇa ādhi̍patya̱moja̍ spṛ̱taṃ tri̍ṇa̱va stomo̍

de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̱'si bṛha̱spate̱rādhi̍patya sa̱mīcī̱rdiśa̍ spṛ̱tāśca̍tuṣṭo̱ma stoma̍:

||14.25||

yavā̍nāṃ bhā̱go'syaya̍vānā̱mādhi̍patyaṃ pra̱jā spṛ̱tāśca̍tuścatvāriśa stoma̍

ṛ̍bhū̱ṇāṃ bhā̱go̱'si viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mādhi̍patyaṃ bhū̱ta spṛ̱taṃ tra̍yastriśa stoma̍:

||14.26||

saha̍śca saha̱sya̱śca haima̍ntikāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱'si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ|

ye a̱gnaya̱: sama̍naso'nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me| hai̍mantikāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

||14.27||

eka̍yāstuvata pra̱jā a̍dhīyanta pra̱jāpa̍ti̱radhi̍patirāsīt ti̱sṛbhi̍rastuvata̱ brahmā̍sṛjyata̱ brahma̍ṇa̱spati̱radhi̍patirāsīt pa̱ñcabhi̍rastuvata bhū̱tānya̍sṛjyanta bhū̱tānā̱ṃ pati̱radhi̍patirāsīt sa̱ptabhi̍rastuvata sapta ṛ̱ṣayo̍'sṛjyanta dhā̱tā'dhi̍patirāsīt

||14.28||

na̱vabhi̍rastuvata pi̱taro̍'sṛjya̱ntādi̍ti̱radhi̍patnyāsīdekāda̱śabhi̍rastuvata ṛ̱tavo̍'sṛjyantārta̱vā adhi̍pataya āsam̐strayoda̱śabhi̍rastuvata̱ māsā̍ asṛjyanta saṃvatsa̱ro'dhi̍patirāsīt pañcada̱śabhi̍rastuvata kṣa̱trama̍sṛjya̱tendro̍'dhi̍patirāsīt saptada̱śabhi̍rastuvata grā̱myāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta̱ bṛha̱spati̱radhi̍patirāsīt

||14.29||

na̱vada̱śabhi̍rastuvata śūdrā̱ryāva̍sṛjyetāmahorā̱tre adhi̍patnī āstā̱meka̍viśatyāstuva̱taika̍śapāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta̱ varu̱ṇo'dhi̍patirāsī̱t

trayo̍viśatyāstuvata kṣu̱drā: pa̱śavo̍'sṛjyanta pū̱ṣā'dhi̍patirāsī̱t pañca̍viśatyāstuvatāra̱ṇyāḥ pa̱śavo̍'sṛjyanta vā̱yuradhi̍patirāsīt

sa̱ptaviśatyā'stuvata̱ dyāvā̍pṛthi̱vī vyai̍tā̱ṃ vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā a̍nu̱vyā̱ya̱m̐sta e̱vādhi̍pataya āsan

||14.30||

nava̍viśatyā'stuvata̱ vana̱spata̍yo'sṛjyanta̱ somo'dhi̍patirāsī̱deka̍triśatā'stuvata pra̱jā a̍sṛjyanta̱ yavā̱ścāya̍vā̱ścādhi̍pataya āsa̱m̐traya̍striśatā'stuvata bhū̱tānya̍śāmyan pra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhyadhi̍patirāsīllo̱kaṃ tā indra̍m

||14.31||