Vājasaneyi Madhyandina Saṃhitā — Chapter 14 (31 mantras)

Vājasaneyi Madhyandina Saṃhitā — Chapter 14

---

Mantras

Mantra	First Words
1	dhruvakṣitirdhruvayonirdhruvā’si dhruva
2	kulāyinī ghṛtavatī
3	svairdakṣairdakṣapiteha sīda
4	pṛthivyā purīṣamasyapso
5	adityāstvā pṛṣṭhe
6	śukraśca śuciśca
7	sajūrṛtubhi sajūrvidhābhi
8	prāṇa me
9	mūrdhā vaya
10	anaḍvānvaya paṅktiśchando
11	0
12	viśvakarmā tvā
13	rājñyasi prācī
14	viśvakarmā tvā
15	nabhaśca nabhasyaśca
16	iṣaścorjaśca śāradāvṛtū
17	āyurme pāhi
18	mā chanda
19	pṛthivī chando
20	agnirdevatā vāto
21	mūrdhā’si rāḍ
22	yantrī rāḍ
23	āśustrivṛdbhānta pañcadaśo
24	agnerbhāgo’si dīkṣāyā
25	vasūnā bhāgo’si
26	yavānā bhāgo’syayavānāmādhipatya
27	sahaśca sahasyaśca
28	ekayāstuvata prajā
29	navabhirastuvata pitaro’sṛjyantāditiradhipatnyāsīdekādaśabhirastuvata
30	navadaśabhirastuvata śūdrāryāvasṛjyetāmahorātre
31	navaviśatyā’stuvata vanaspatayo’sṛjyanta

---

Mantra 1 {#mantra-1}

Adhyāya: 14 | Mantra: 1

dhru̱vakṣi̍tirdhru̱vayo̍nirdhru̱vā’si̍ dhru̱vaṃ yoni̱mā sī̍da sādhu̱yā | ukhya̍sya ke̱tuṃ pra̍tha̱maṃ ju̍ṣā̱ṇā’śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 2 {#mantra-2}

Adhyāya: 14 | Mantra: 2

kulā̱yinī̍ ghṛ̱tava̍tī̱ puru̍ndhiḥ syo̱ne sī̍da̱ sada̍ne pṛthi̱vyāḥ | a̱bhi tvā̍ ru̱drā vasa̍vo gṛṇantvi̱mā brahma̍ pīpihi̱ saubha̍gāyāśvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 3 {#mantra-3}

Adhyāya: 14 | Mantra: 3

svairdakṣai̱rdakṣa̍pite̱ha sī̍da de̱vānā su̱mne bṛ̍ha̱te raṇā̍ya | pi̱tevai̍dhi sū̱nava̱ ā su̱śevā̍ svāve̱śā ta̱nvā saṃ vi̍śasvā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 4 {#mantra-4}

Adhyāya: 14 | Mantra: 4

pṛ̱thi̱vyāḥ purī̍ṣama̱syapso̱ nāma̱ tāṃ tvā̱ viśve̍ a̱bhi gṛ̍ṇantu de̱vāḥ | stoma̍pṛṣṭhā ghṛ̱tava̍tī̱ha sī̍da pra̱jāva̍da̱sme dravi̱ṇā”ya̍jasvā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 5 {#mantra-5}

Adhyāya: 14 | Mantra: 5

adi̍tyāstvā pṛ̱ṣṭhe sā̍dayāmya̱ntari̍kṣasya dha̱rtrīṃ vi̱ṣṭambha̍nīṃ di̱śāmadhi̍patnī̱ṃ bhuva̍nānām |ū̱rmirdra̱pso a̱pāma̍si vi̱śvaka̍rmā ta̱ ṛṣi̍ra̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 6 {#mantra-6}

Adhyāya: 14 | Mantra: 6

śu̱kraśca̱ śuci̍śca graiṣmā̍vṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱’si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ| ye a̱gnaya̱: sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | grai̱ṣmā̍vṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhruve sī̍datam

---

Mantra 7 {#mantra-7}

Adhyāya: 14 | Mantra: 7

sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrvasu̍bhiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonādhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jū ru̱draiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrā̍di̱tyaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonā̱dhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍ sa̱jūrṛ̱tubhi̍: sa̱jūrvi̱dhābhi̍: sa̱jūrviśvai̍rde̱vaiḥ sa̱jūrde̱vairva̍yonādhaira̱gnaye̍ tvā vaiśvāna̱rāyā̱śvinā̍’dhva̱ryū sā̍dayatāmi̱ha tvā̍

---

Mantra 8 {#mantra-8}

Adhyāya: 14 | Mantra: 8

prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rma u̱rvyā vi bhā̍hi̱ śrotra̍ṃ me ślokaya | a̱paḥ pi̱nvauṣa̍dhīrjinva dvi̱pāda̍va catu̍ṣpāt pāhi di̱vo vṛṣṭi̱mera̍ya

---

Mantra 9 {#mantra-9}

Adhyāya: 14 | Mantra: 9

mū̱rdhā vaya̍: pra̱jāpa̍ti̱śchanda̍: kṣa̱traṃ vayo̱ maya̍nda̱ṃ chando̍ viṣṭa̱mbho vayo’dhi̍pati̱śchando̍ vi̱śvaka̍rmā̱ vaya̍: parame̱ṣṭhī chando̍ ba̱sto vayo̍ viva̱laṃ chando̱ vṛṣṇi̱rvayo̍ viśā̱laṃ chanda̱: puru̍ṣo̱ vaya̍sta̱ndraṃ chando̍ vyā̱ghro vayo’nā̍dhṛṣṭa̱ṃ chanda̍: siho vaya̍ścha̱diśchanda̍: paṣṭha̱vāḍvayo̍ bṛha̱tī chanda̍ u̱kṣā vaya̍: ka̱kup chanda̍ ṛṣa̱bho vaya̍: sa̱tobṛ̍hatī̱ chanda̍:

---

Mantra 10 {#mantra-10}

Adhyāya: 14 | Mantra: 10

a̱na̱ḍvānvaya̍: pa̱ṅktiśchando̍ dhe̱nurvayo̱ jaga̍tī̱ chanda̱tryavi̱rvaya̍stri̱ṣṭup chando̍ ditya̱vāḍvayo̍ vi̱rāṭ chanda̱: pañcā̍vi̱rvayo̍ gāya̱trī chanda̍ striva̱tso vaya̍ u̱ṣṇik chanda̍’ stu̍rya̱vāḍvayo̍’nu̱ṣṭup chando̍ lo̱kaṃ tā indra̍m

---

Mantra 11 {#mantra-11}

Adhyāya: 14 | Mantra: 11

0|| indrā̍gnī̱ avya̍thamānā̱miṣṭa̍kāṃ dṛhataṃ yu̱vam | pṛ̱ṣṭhena̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣaṃ ca̱ vi bā̍dhase

---

Mantra 12 {#mantra-12}

Adhyāya: 14 | Mantra: 12

vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe vyaca̍svatī̱ṃ pratha̍svatīma̱ntari̍kṣaṃ yacchā̱ntari̍kṣaṃ dṛhā̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hisīḥ | viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāyo̍dā̱nāya̍ prati̱ṣṭhāyai̍ ca̱ritrā̍ya | vā̱yuṣṭvā̱’bhi pā̍tu ma̱hyā sva̱styā cha̱rdiṣā̱ śanta̍mena̱ tayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da

---

Mantra 13 {#mantra-13}

Adhyāya: 14 | Mantra: 13

rājñya̍si̱ prācī̱ digvi̱rāḍa̍si̱ dakṣi̍ṇā̱ dik sa̱mrāḍa̍si pra̱tīcī̱ dik sva̱rāḍa̱syudī̍cī̱ digadhi̍patnyasi bṛha̱tī dik

---

Mantra 14 {#mantra-14}

Adhyāya: 14 | Mantra: 14

vi̱śvaka̍rmā tvā sādayatva̱ntari̍kṣasya pṛ̱ṣṭhe jyoti̍ṣmatīm | viśva̍smai prā̱ṇāyā̍pā̱nāya̍ vyā̱nāya̱ viśva̱ṃ jyoti̍ryaccha | vā̱yuṣṭe’dhi̍pati̱stayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da

---

Mantra 15 {#mantra-15}

Adhyāya: 14 | Mantra: 15

nabha̍śca nabha̱sya̱śca̱ vārṣi̍kāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱’si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ| ye a̱gnaya̱: sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me | vārṣi̍kāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

---

Mantra 16 {#mantra-16}

Adhyāya: 14 | Mantra: 16

i̱ṣaśco̱rjaśca̍ śāra̱dāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱’si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyāya̱ savra̍tāḥ | ye a̱gnaya̱: sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me śā̱ra̱dāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

---

Mantra 17 {#mantra-17}

Adhyāya: 14 | Mantra: 17

āyu̍rme pāhi prā̱ṇaṃ me̍ pāhyapā̱naṃ me̍ pāhi vyā̱naṃ me̍ pāhi̱ cakṣu̍rme pāhi̱ śrotra̍ṃ me pāhi̱ vāca̍ṃ me pinva̱ mano̍ me jinvātmāna̍ṃ me pāhi̱ jyoti̍rme yaccha

---

Mantra 18 {#mantra-18}

Adhyāya: 14 | Mantra: 18

mā chanda̍: pra̱mā chanda̍: pra̍ti̱mā chando̍ asrīvaya̱śchanda̍: pa̱ṅktiśchanda̍ u̱ṣṇik chando̍ bṛha̱tī chando̍ ‘nu̱ṣṭup chando̍ vi̱rāṭ chando̍ gā̍ya̱trī chanda̍ stri̱ṣṭup chando̱ jaga̍tī̱ chanda̍:

---

Mantra 19 {#mantra-19}

Adhyāya: 14 | Mantra: 19

pṛ̱thi̱vī chando̱ ‘ntari̍kṣa̱ṃ chando̱ dyau̱śchanda̱: samā̱śchando̱ nakṣa̍trāṇi̱ chando̱ vāk chando̱ mana̱śchanda̍: kṛ̱ṣiśchando̱ hira̍ṇya̱ṃ chando̱ gauśchando̱ ‘jāśchando ‘śva̱śchanda̍:

---

Mantra 20 {#mantra-20}

Adhyāya: 14 | Mantra: 20

a̱gnirde̱vatā̱ vāto̍ de̱vatā̱ sūryo̍ de̱vatā̍ ca̱ndramā̍ de̱vatā̱ vasa̍vo de̱vatā̍ ru̱drā de̱vatā̍ ”di̱tyā de̱vatā̍ ma̱ruto̍ de̱vatā̱ viśve̍ de̱vā devatā̱ bṛha̱spati̍rde̱vatendro̍ de̱vatā̱ varu̍ṇo de̱vatā̍

---

Mantra 21 {#mantra-21}

Adhyāya: 14 | Mantra: 21

mū̱rdhā’si̱ rāḍ dhru̱vā’si̍ dha̱ruṇā̍ dha̱rtrya̱si̱ dhara̍ṇī | āyu̍ṣe tvā̱ varca̍se tvā kṛ̱ṣyai tvā̱ kṣemā̍ya tvā

---

Mantra 22 {#mantra-22}

Adhyāya: 14 | Mantra: 22

yantrī̱ rāḍ ya̱ntrya̱si̱ yama̍nī dhru̱vā’si̱ dhari̍trī | i̱ṣe tvo̱rje tvā̍ ra̱yyai tvā̱ poṣā̍ya tvā lo̱kaṃ tā indra̍m

---

Mantra 23 {#mantra-23}

Adhyāya: 14 | Mantra: 23

ā̱śustri̱vṛdbhā̱ntaḥ pa̍ñcada̱śo vyo̍mā saptada̱śo dha̱ruṇa̍ ekaviśaḥ pratū̍rtiraṣṭāda̱śastapo̍ navada̱śo̱ ‘bhīva̱rtta: sa̍viśo varco̍ dvāviśaḥ sa̱mbhara̍ṇastrayoviśo yoni̍ścaturviśo garbhā̍: pañcaviśa oja̍striṇa̱vaḥ kratu̍rekatriśaḥ pra̍ti̱ṣṭhā tra̍yastriśo bra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍ṃ catustriśo nāka̍: ṣaṭtriśo vi̍va̱rto̱’ṣṭācatvāriśo dha̱rtraṃ ca̍tuṣṭo̱maḥ

---

Mantra 24 {#mantra-24}

Adhyāya: 14 | Mantra: 24

a̱gnerbhā̱go̱’si dī̱kṣāyā̱ ādhi̍patya̱ṃ brahma̍ spṛ̱taṃ tri̱vṛtstoma̱ indra̍sya bhā̱go̱’si̱ viṣṇo̱rādhi̍patyaṃ kṣa̱tra spṛ̱taṃ pa̍ñcada̱śaḥ stomo̍ nṛ̱cakṣa̍sāṃ bhā̱go̱’si dhā̱turādhi̍patyaṃ ja̱nitra spṛ̱ta sa̍ptada̱śa stomo mi̱trasya̍ bhā̱go̱’si̱ varu̍ṇa̱syādhi̍patyaṃ di̱vo vṛṣṭi̱rvāta̍ spṛ̱ta e̍kaviśa stoma̍:

---

Mantra 25 {#mantra-25}

Adhyāya: 14 | Mantra: 25

vasū̍nāṃ bhā̱go̱’si ru̱drāṇā̱mādhi̍patya̱ṃ catu̍ṣpāt spṛ̱taṃ ca̍turviśa stoma̍ ādi̱tyānā̍ṃ bhā̱go̱’si ma̱rutā̱mādhi̍patya̱ṃ garbhā̍ spṛ̱tāḥ pa̍ñcaviśa̱ stomo ‘di̍tyai bhā̱go̱’si pū̱ṣṇa ādhi̍patya̱moja̍ spṛ̱taṃ tri̍ṇa̱va stomo̍ de̱vasya̍ savi̱turbhā̱go̱’si bṛha̱spate̱rādhi̍patya sa̱mīcī̱rdiśa̍ spṛ̱tāśca̍tuṣṭo̱ma stoma̍:

---

Mantra 26 {#mantra-26}

Adhyāya: 14 | Mantra: 26

yavā̍nāṃ bhā̱go’syaya̍vānā̱mādhi̍patyaṃ pra̱jā spṛ̱tāśca̍tuścatvāriśa stoma̍ ṛ̍bhū̱ṇāṃ bhā̱go̱’si viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mādhi̍patyaṃ bhū̱ta spṛ̱taṃ tra̍yastriśa stoma̍:

---

Mantra 27 {#mantra-27}

Adhyāya: 14 | Mantra: 27

saha̍śca saha̱sya̱śca haima̍ntikāvṛ̱tū a̱gnera̍ntaḥ śle̱ṣo̱’si̱ kalpe̍tā̱ṃ dyāvā̍pṛthi̱vī kalpa̍ntā̱māpa̱ oṣa̍dhaya̱: kalpa̍ntāma̱gnaya̱: pṛtha̱ṅnama̱ jyaiṣṭhyā̍ya̱ savra̍tāḥ| ye a̱gnaya̱: sama̍naso’nta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī i̱me| hai̍mantikāvṛ̱tū a̍bhi̱kalpa̍mānā̱ indra̍miva de̱vā a̍bhi̱saṃvi̍śantu̱ tayā̍ de̱vata̍yā’ṅgira̱svad dhru̱ve sī̍datam

---

Mantra 28 {#mantra-28}

Adhyāya: 14 | Mantra: 28

eka̍yāstuvata pra̱jā a̍dhīyanta pra̱jāpa̍ti̱radhi̍patirāsīt ti̱sṛbhi̍rastuvata̱ brahmā̍sṛjyata̱ brahma̍ṇa̱spati̱radhi̍patirāsīt pa̱ñcabhi̍rastuvata bhū̱tānya̍sṛjyanta bhū̱tānā̱ṃ pati̱radhi̍patirāsīt sa̱ptabhi̍rastuvata sapta ṛ̱ṣayo̍’sṛjyanta dhā̱tā’dhi̍patirāsīt

---

Mantra 29 {#mantra-29}

Adhyāya: 14 | Mantra: 29

na̱vabhi̍rastuvata pi̱taro̍’sṛjya̱ntādi̍ti̱radhi̍patnyāsīdekāda̱śabhi̍rastuvata ṛ̱tavo̍’sṛjyantārta̱vā adhi̍pataya āsam̐strayoda̱śabhi̍rastuvata̱ māsā̍ asṛjyanta saṃvatsa̱ro’dhi̍patirāsīt pañcada̱śabhi̍rastuvata kṣa̱trama̍sṛjya̱tendro̍’dhi̍patirāsīt saptada̱śabhi̍rastuvata grā̱myāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ bṛha̱spati̱radhi̍patirāsīt

---

Mantra 30 {#mantra-30}

Adhyāya: 14 | Mantra: 30

na̱vada̱śabhi̍rastuvata śūdrā̱ryāva̍sṛjyetāmahorā̱tre adhi̍patnī āstā̱meka̍viśatyāstuva̱taika̍śapāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta̱ varu̱ṇo’dhi̍patirāsī̱t trayo̍viśatyāstuvata kṣu̱drā: pa̱śavo̍’sṛjyanta pū̱ṣā’dhi̍patirāsī̱t pañca̍viśatyāstuvatāra̱ṇyāḥ pa̱śavo̍’sṛjyanta vā̱yuradhi̍patirāsīt sa̱ptaviśatyā’stuvata̱ dyāvā̍pṛthi̱vī vyai̍tā̱ṃ vasa̍vo ru̱drā ā̍di̱tyā a̍nu̱vyā̱ya̱m̐sta e̱vādhi̍pataya āsan

---

Mantra 31 {#mantra-31}

Adhyāya: 14 | Mantra: 31

nava̍viśatyā’stuvata̱ vana̱spata̍yo’sṛjyanta̱ somo’dhi̍patirāsī̱deka̍triśatā’stuvata pra̱jā a̍sṛjyanta̱ yavā̱ścāya̍vā̱ścādhi̍pataya āsa̱m̐traya̍striśatā’stuvata bhū̱tānya̍śāmyan pra̱jāpa̍tiḥ parame̱ṣṭhyadhi̍patirāsīllo̱kaṃ tā indra̍m

---