Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 27 (45 mantras)

Saptaviṃśo'dhyāyaḥ

samā̍stvāgna ṛ̱tavo̍ vardhayantu saṃvatsa̱rā ṛṣa̍yo̱ yāni̍ sa̱tyā |

saṃ di̱vyena̍ dīdihi roca̱nena̱ viśvā̱ ā bhā̍hi pra̱diśa̱ścata̍sraḥ

||27.1||

saṃ ce̱dhyasvā̍gne̱ pra ca̍ bodhayaina̱mucca̍ tiṣṭha maha̱te sau̍bhagāya |

mā ca̍ riṣadupasa̱ttā te̍ agne bra̱hmāṇa̍ste ya̱śasa̍: santu̱ mānye

||27.2||

tvāma̍gne vṛṇate brāhma̱ṇā i̱me śi̱vo a̍gne sa̱ṃvara̍ṇe bhavā naḥ |

sa̱pa̱tna̱hā no̍ abhimāti̱jicca̱ sve gaye̍ gāgṛ̱hyapra̍yucchan

||27.3||

i̱hai̱vāgne̱ adhi̍ dhārayā ra̱yiṃ mā tvā̱ ni kra̍npūrva̱cito̍ nikā̱riṇa̍: |

kṣa̱trama̍gne su̱yama̍mastu̱ tubhya̍mupasa̱ttā va̍rdhatāṃ te̱ ani̍ṣṭṛtaḥ

||27.4||

kṣa̱treṇā̍gne̱ svāyu̱: sa ra̍bhasva mi̱treṇā̍gne mitra̱dheye̍ yatasva |

sa̱jā̱tānā̍ṃ madhyama̱sthā e̍dhi̱ rājñā̍magne viha̱vyo̱ dīdihī̱ha

||27.5||

ati̱ niho̱ ati̱ sridho'tyaci̍tti̱matyarā̍timagne |

viśvā̱ hya̍gne duri̱tā saha̱svāthā̱smabhya sa̱havī̍rā ra̱yiṃ dā̍:

||27.6||

a̱nā̱dhṛ̱ṣyo jā̱tave̍dā̱ ani̍ṣṭṛto vi̱rāḍagne̍ kṣatra̱bhṛddī̍dihī̱ha |

viśvā̱ āśā̍: pramu̱ñcanmānu̍ṣīrbhi̱yaḥ śi̱vebhi̍ra̱dya pari̍ pāhi no vṛ̱dhe

||27.7||

bṛha̍spate savitarbo̱dhayai̍na saśi̍taṃ citsanta̱rā sa śi̍śādhi |

va̱rdhayai̍naṃ maha̱te sau̍bhagāya̱ viśva̍ ena̱manu̍ madantu de̱vāḥ

||27.8||

a̱mu̱tra̱bhūyā̱dadha̱ yadya̱masya̱ bṛha̍spate a̱bhiśa̍ste̱ramu̍ñcaḥ |

pratyau̍hatāma̱śvinā̍ mṛ̱tyuma̍smādde̱vānā̍magne bhi̱ṣajā̱ śacī̍bhiḥ

||27.9||

udva̱yaṃ tama̍sa̱spari̱ sva: paśya̍nta̱ utta̍ram |

de̱vaṃ de̍va̱trā sūrya̱maga̍nma̱ jyoti̍rutta̱mam

||27.10||

ū̱rdhvā a̍sya sa̱midho̍ bhavantyū̱rdhvā śu̱krā śo̱cīṣya̱gneḥ |

dyu̱matta̍mā su̱pratī̍kasya sū̱noḥ

||27.11||

tanū̱napā̱dasu̍ro vi̱śvave̍dā de̱vo de̱veṣu̍ de̱vaḥ |

pa̱tho a̍naktu̱ madhvā̍ ghṛ̱tena̍

||27.12||

madhvā̍ ya̱jñaṃ na̍kṣase prīṇā̱no narā̱śaso̍ agne |

su̱kṛdde̱vaḥ sa̍vi̱tā vi̱śvavā̍raḥ

||27.13||

acchā̱yame̍ti̱ śava̍sā ghṛ̱tene̍ḍā̱no vahni̱rnama̍sā |

a̱gni sruco̍ adhva̱reṣu̍ pra̱yatsu̍

||27.14||

sa ya̍kṣadasya mahi̱māna̍ma̱gneḥ sa ī̍ṃ ma̱ndrā su̍pra̱yasa̍: |

vasu̱śceti̍ṣṭho vasu̱dhāta̍maśca

||27.15||

dvāro̍ de̱vīranva̍sya̱ viśve̍ vra̱tā da̍dante a̱gneḥ |

u̱ru̱vyaca̍so̱ dhāmnā̱ patya̍mānāḥ

||27.16||

te a̍sya̱ yoṣa̍ṇe di̱vye na yonā̍ u̱ṣāsā̱naktā̍ |

i̱maṃ ya̱jñamava̍tāmadhva̱raṃ na̍:

||27.17||

dai̍vyā̱ hotārā ū̱rdhvama̍dhva̱raṃ no̱'gnerju̱hvāma̱bhi gṛ̍ṇītam |

kṛ̱ṇu̱taṃ na̱: svi̱ṣṭam

||27.18||

ti̱sro de̱vīrba̱rhireda sa̍da̱ntviḍā̱ sara̍svatī̱ bhāra̍tī |

ma̱hī gṛ̍ṇā̱nā

||27.19||

tanna̍stu̱rīpa̱madbhu̍taṃ puru̱kṣu tvaṣṭā̍ su̱vīrya̍m |

rā̱yaspoṣa̱ṃ vi ṣya̍tu̱ nābhi̍ma̱sme

||27.20||

vana̍spa̱te'va̍ sṛjā̱ rarā̍ṇa̱stmanā̍ de̱veṣu̍ |

a̱gnirha̱vya śa̍mi̱tā sū̍dayāti

||27.21||

agne̱ svāhā̍ kṛṇuhi jātaveda̱ indrā̍ya ha̱vyam |

viśve̍ de̱vā ha̱viri̱daṃ ju̍ṣantām

||27.22||

pīvo̍ annā rayi̱vṛdha̍: sume̱dhāḥ śve̱taḥ si̍ṣakti ni̱yutā̍mabhi̱śrīḥ |

te vā̱yave̱ sama̍naso̱ vi ta̍sthu̱rviśvennara̍: svapa̱tyāni̍ cakruḥ

||27.23||

rā̱ye nu yaṃ ja̱jñatū̱ roda̍sī̱me rā̱ye de̱vī dhi̱ṣaṇā̍ dhāti de̱vam |

adha̍ vā̱yuṃ ni̱yuta̍: saścata̱ svā u̱ta śve̱taṃ vasu̍dhitiṃ nire̱ke

||27.24||

āpo̍ ha̱ yadbṛ̍ha̱tīrviśva̱māya̱n garbha̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīra̱gnim |

tato̍ de̱vānā sama̍varta̱tāsu̱reka̱: kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema

||27.25||

yaści̱dāpo̍ mahi̱nā pa̱ryapa̍śya̱ddakṣa̱ṃ dadhā̍nā ja̱naya̍ntīrya̱jñam |

yo de̱veṣvadhi̍ de̱va eka̱ āsī̱t kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema

||27.26||

pra yābhi̱ryāsi̍ dā̱śvāsa̱macchā̍ ni̱yudbhi̍rvāyavi̱ṣṭaye̍ duro̱ṇe |

ni no̍ ra̱yi su̱bhoja̍saṃ yuvasva̱ ni vī̱raṃ gavya̱maśvya̍ṃ ca̱ rādha̍:

||27.27||

ā no̍ ni̱yudbhi̍: śa̱tinī̍bhiradhva̱ra sa̍ha̱sriṇī̍bhi̱rupa̍ yāhi ya̱jñam |

vāyo̍ a̱smintsava̍ne mādayasva yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱: sadā̍ naḥ

||27.28||

ni̱yutvā̍nvāya̱vā ga̍hya̱ya śu̱kro a̍yāmi te |

gantā̍si sunva̱to gṛ̱ham

||27.29||

vāyo̍ śu̱kro a̍yāmi te̱ madhvo̱ agra̱ṃ divi̍ṣṭiṣu |

ā yā̍hi̱ soma̍pītaye spā̱rho de̍va ni̱yutva̍tā

||27.30||

vā̱yura̍gre̱gā ya̍jña̱prīḥ sā̱kaṃ ga̱nmana̍sā ya̱jñam |

śi̱vo ni̱yudbhi̍: śi̱vābhi̍:

||27.31||

vāyo̱ ye te̍ saha̱sriṇo̱ rathā̍sa̱stebhi̱rā ga̍hi |

ni̱yutvā̱ntsoma̍pītaye

||27.32||

eka̍yā ca da̱śabhi̍śca svabhūte̱ dvābhyā̍mi̱ṣṭaye̍ viśa̱tī ca̍ |

ti̱sṛbhi̍śca̱ vaha̍se triśatā̍ ca ni̱yudbhi̍rvāyavi̱ha tā vi mu̍ñca

||27.33||

tava̍ vāyavṛtaspate̱ tvaṣṭu̍rjāmātaradbhuta |

avāsyā vṛ̍ṇīmahe

||27.34||

a̱bhi tvā̍ śūra nonu̱mo'du̍gdhā iva dhe̱nava̍: |

īśā̍nama̱sya jaga̍taḥ sva̱rdṛśa̱mīśā̍namindra ta̱sthuṣa̍:

||27.35||

na tvāvā̍m̐2 a̱nyo di̱vyo na pārthi̍vo̱ na jā̱to na ja̍niṣyate |

a̱śvā̱yanto̍ maghavannindra vā̱jino̍ ga̱vyanta̍stvā havāmahe

||27.36||

tvāmiddhi havā̍mahe sā̱tau vāja̍sya kā̱rava̍: |

tvāṃ vṛ̱treṣvi̍ndra̱ satpa̍ti̱ṃ nara̱stvāṃ kāṣṭhā̱svarva̍taḥ

||27.37||

sa tvaṃ na̍ścitra vajrahasta dhṛṣṇu̱yā ma̱ha sta̍vā̱no a̍drivaḥ |

gāmaśva ra̱thya̱mindra̱ saṃ ki̍ra sa̱trā vāja̱ṃ na ji̱gyuṣe̍

||27.38||

kayā̍ naści̱tra ā bhu̍vadū̱tī sa̱dāvṛ̍dha̱: sakhā̍ |

kayā̱ śaci̍ṣṭhayā vṛ̱tā

||27.39||

kastvā̍ sa̱tyo madā̍nā̱ṃ mahi̍ṣṭho matsa̱dandha̍saḥ |

dṛ̱ḍhā ci̍dā̱ruje̱ vasu̍

||27.40||

a̱bhī ṣu ṇa̱: sakhī̍nāmavi̱tā ja̍ritṝ̱ṇām |

śa̱taṃ bha̍vāsyū̱taye̍

||27.41||

ya̱jñā-ya̍jñā vo a̱gnaye̍ gi̱rā-gi̍rā ca̱ dakṣa̍se |

pra-pra̍ va̱yama̱mṛta̍ṃ jā̱tave̍dasaṃ pri̱yaṃ mi̱traṃ na śasiṣam

||27.42||

pā̱hi no̍ agna̱ eka̍yā pā̱hyuta dvi̱tīya̍yā |

pā̱hi gī̱rbhisti̱sṛbhi̍rūrjāṃ pate pā̱hi ca̍ta̱sṛbhi̍rvaso

||27.43||

ū̱rjo napā̍ta sa hi̱nāyama̍sma̱yurdāśe̍ma ha̱vyadā̍taye |

bhuva̱dvāje̍ṣvavi̱tā bhuva̍dvṛ̱dha u̱ta trā̱tā ta̱nūnā̍m

||27.44||

sa̱ṃva̱tsa̱ro̱'si parivatsa̱ro̱'sīdāvatsa̱ro̱'sīdvatsa̱ro̱'si vatsa̱ro̱'si |

u̱ṣasa̍ste kalpantāmahorā̱trāste̍ kalpantāmardhamā̱sāste̍ kalpantāṃ mā̱sāste kalpantāmṛ̱tava̍ste kalpantā saṃvatsa̱raste̍ kalpatām | pretyā̱ etyai̱ saṃ cāñca̱ pra ca̍ sāraya |

supa̱rṇa̱cida̍si̱ tayā̍ de̱vata̍yā'ṅgira̱svad dhru̱va: sī̍da

||27.45||