Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 5 (43 mantras)

Pañcamo'dhyāyaḥ

a̱gnesta̱nūra̍si̱ viṣṇa̍ve tvā̱ soma̍sya ta̱nūra̍si̱ viṣṇa̍ve̱ tvā 'ti̍therāti̱thyama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̱ viṣṇa̍ve tvā̱'gnaye̍ tvā rāyaspoṣa̱de viṣṇa̍ve tvā

||5.1||

a̱gnerja̱nitra̍masi vṛṣa̍ṇau stha u̱rvaśya̍syā̱yura̍si purū̱ravā̍ asi | gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱ chanda̍sā manthāmi̱ trai̍ṣṭubhena tvā̱ chanda̍sā manthāmi̱ jāga̍tena tvā̱ chanda̍sā manthāmi

||5.2||

bhava̍taṃ na̱: sama̍nasau̱ sace̍tasāvare̱pasau̍ | mā ya̱jña hisiṣṭa̱ṃ mā ya̱jñapa̍tiṃ jātavedasau śivau bha̍vatama̱dya na̍:

||5.3||

a̱gnāva̱gniśca̍rati̱ pravi̍ṣṭa̱ ṛṣī̍ṇāṃ pu̱tro a̍bhiśasti̱pāvā̍ | sa na̍: syo̱naḥ su̱yajā̍ yaje̱ha de̱vebhyo̍ ha̱vya sada̱mapra̍yuccha̱ntsvāhā̍

||5.4||

āpa̍taye tvā̱ pari̍pataye gṛhṇāmi̱ tanū̱naptre̍ śākva̱rāya̱ śakva̍na̱ oji̍ṣṭhāya | anā̍dhṛṣṭamasyanādhṛ̱ṣyaṃ de̱vānā̱mojo'na̍bhiśastyabhiśasti̱pā a̍nabhiśaste̱nyamañja̍sā sa̱tyamupa̍geṣa svi̱te mā̍ dhāḥ

||5.5||

agne̍ vratapā̱stve vra̍ta̱pā yā tava̍ ta̱nūri̱ya sā mayi̱ yo mama̍ ta̱nūre̱ṣā sā tvayi̍ | sa̱ha nau̍ vratapate vra̱tānyanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍ti̱rmanya̍tā̱manu̱ tapa̱stapa̍spatiḥ

||5.6||

a̱jśuraśuṣṭe deva so̱māpyā̍yatā̱mindrā̍yaikadhana̱vide̍ | ā tubhya̱mindra̱: pyāya̍tā̱mā tvamindrā̍ya pyāyasva | ā pyā̍yayā̱smāntsakhī̍ntsa̱nyā me̱dhayā̍ sva̱sti te̍ deva soma su̱tyāma̍śīya | eṣṭā̱ rāya̱: preṣe bhagā̍ya ṛ̱tamṛ̍tavā̱dibhyo̱ namo̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̍m

||5.7||

yā te̍ agne'yaḥśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱tsvāhā̍ |

yā te̍ agne rajaḥśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱tsvāhā̍ |

yā te̍ agne hariśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱tsvāhā̍

||5.8||

ta̱ptāya̍nī me'si vi̱ttāya̍nī me'syava̍tānmā nāthi̱tādava̍tānmā vyathi̱tāt | vi̱deda̱gnirnabho̱ nāmā 'gne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̱

yo'syāṃ pṛ̍thi̱vyāmasi̱ yatte'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe vi̱deda̱gnirna̱bho̱ nāmā 'gne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̱

yo dvi̱tīya̍syāṃ pṛthi̱vyāmasi̱ yatte'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe vi̱deda̱gnirna̱bho nāmā 'gne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̍ yastṛ̱tīya̍syāṃ pṛthi̱vyāmasi̱ yatte'nā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe | anu̍ tvā de̱vavī̍taye

||5.9||

si̱jhya̱si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍: kalpasva si̱jhya̱si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍:śundhasva si̱jhya̱si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍: śumbhasva

||5.10||

i̱ndra̱gho̱ṣastvā̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̍tpātu prace̍tāstvā rudraiḥ pa̱ścātpā̍tu mano̍javāstvā pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱taḥ pā̍tu

vi̱śvaka̍rmā tvā''di̱tyairu̍ttara̱taḥ pā̍tvi̱dama̱haṃ ta̱ptaṃ vārba̍hi̱rdhā ya̱jñānniḥ sṛ̍jāmi

||5.11||

si̱jhya̱si̱ svāhā̍ si̱jhya̱syāditya̱vani̱: svāhā̍ si̱jhya̱si brahma̱vani̍: kṣatra̱vani̱: svāhā̍

si̱jhya̱si suprajā̱vanī̍ rāyaspoṣa̱vani̱: svāhā̍ si̱jhyasyāva̍ha de̱vān yaja̍mānāya̱ svāhā̍

bhū̱tebhya̍stvā

||5.12||

dhru̱vo̱'si pṛthi̱vīṃ dṛha dhruva̱kṣida̍sya̱ntari̍kṣaṃ dṛhācyuta̱kṣida̍si̱ diva̍ṃ dṛhā̱gneḥ purī̍ṣamasi

||5.13||

yu̱ñjate̱ mana̍ u̱ta yu̍ñjate̱ dhiyo̱ viprā̱ vipra̍sya bṛha̱to vi̍pa̱ścita̍: |

vi hotrā̍ dadhe vayunā̱videka̱ inma̱hī de̱vasya̍ savi̱tuḥ pari̍ṣṭuti̱: svāhā̍

||5.14||

i̱daṃ viṣṇu̱rvi ca̍krame tre̱dhā ni da̍dhe pa̱dam | samū̍ḍhamasya pāsu̱re svāhā̍

||5.15||

irā̍vatī dhenu̱matī̱ hi bhū̱ta sū̍yava̱sinī̱ mana̍ve daśa̱syā | vya̍skabhnā̱ roda̍sī viṣṇave̱te dā̱dhartha̍ pṛthi̱vīma̱bhito̍ ma̱yūkhai̱: svāhā̍

||5.16||

de̱va̱śrutau̍ de̱veṣvā gho̍ṣata̱ṃ prācī̱ preta̍madhva̱raṃ ka̱lpaya̍ntī ū̱rdhvaṃ ya̱jñaṃ na̍yata̱ṃ mā ji̍hvaratam |

svaṃ go̱ṣṭhamā va̍dataṃ devī durye̱ āyu̱rmā nirvā̍diṣṭaṃ pra̱jāṃ mā nirvā̍diṣṭa̱matra̍ ramethā̱ṃ varṣma̍n pṛthi̱vyāḥ

||5.17||

viṣṇo̱rnuka̍ṃ vī̱ryā̱ṇi̱ pra vo̍ca̱ṃ yaḥ pārthi̍vāni vima̱me rajāsi |

yo aska̍bhāya̱dutta̍ra sa̱dhastha̍ṃ vicakramā̱ṇastre̱dhoru̍gā̱yo viṣṇa̍ve tvā

||5.18||

di̱vo vā̍ viṣṇa u̱ta vā̍ pṛthi̱vyā ma̱ho vā̍ viṣṇa u̱rora̱ntari̍kṣāt |

u̱bhā hi hastā̱ vasu̍nā pṛ̱ṇasvā pra ya̍ccha̱ dakṣi̍ṇā̱dota sa̱vyādviṣṇa̍ve tvā

||5.19||

pra tadviṣṇu̍ stavate vī̱rye̱ṇa mṛ̱go na bhī̱maḥ ku̍ca̱ro gi̍ri̱ṣṭhāḥ |

yasyo̱ruṣu̍ tri̱ṣu vi̱krama̍ṇeṣvadhikṣi̱yanti̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̍

||5.20||

viṣṇo̍ ra̱rāṭa̍masi̱ viṣṇo̱: śnaptre̍ stho viṣṇo̱: syūra̍si̱ viṣṇo̍rdhru̱vo̱'si |

vai̱ṣṇa̱vama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā

||5.21||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

ā da̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍sāṃ grī̱vā api̍ kṛntāmi |

bṛ̱hanna̍si bṛ̱hadra̍vā bṛha̱tīmindrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada

||5.22||

ra̱kṣo̱haṇa̍ṃ valaga̱hana̍ṃ vaiṣṇa̱vī mi̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamutki̍rāmi̱ yaṃ me̱ niṣṭyo̱ yama̱mātyo̍ nica̱khāne̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamutki̍rāmi̱ yaṃ me̍ samā̱no yamasa̍māno nica̱khāne̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamutki̍rāmi̱ yaṃ me̱ saba̍ndhu̱ryamasa̍bandhurnica̱khāne̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamutki̍rāmi̱ yaṃ me̍ sajā̱to yamasa̍jāto nica̱khānotkṛ̱tyāṃ ki̍rāmi

||5.23||

sva̱rāḍa̍si sapatna̱hā sa̍tra̱rāḍa̍syabhimāti̱hā ja̍na̱rāḍa̍si rakṣo̱hā sa̍rva̱rāḍa̍syamitra̱hā

||5.24||

ra̱kṣo̱haṇo̍ vo valaga̱hana̱: prokṣā̍mi vaiṣṇa̱vān ra̍kṣo̱haṇo̍ vo valaga̱hano'va̍nayāmi vaiṣṇa̱vān ra̍kṣo̱haṇo̍ vo valaga̱hano'va̍stṛṇāmi vaiṣṇa̱vān

ra̍kṣo̱haṇau̍ vāṃ valaga̱hanā̱ upa̍ dadhāmi vaiṣṇa̱vī ra̍kṣo̱haṇau̍ vāṃ valaga̱hanau̱ paryū̍hāmi vaiṣṇa̱vī vai̍ṣṇa̱vama̍si vai̍ṣṇa̱vā stha̍

||5.25||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām | ā da̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍sāṃ grī̱vā api̍ kṛntāmi |

yavo̍'si ya̱vayā̱smaddveṣo̍ ya̱vayārā̍tīrdi̱ve tvā̱'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā śundha̍ntāṃllo̱kāḥ pi̍tṛ̱ṣada̍nāḥ pitṛ̱ṣada̍namasi

||5.26||

uddiva stabhānā̱ntari̍kṣaṃ pṛṇa̱ dṛha̍sva pṛthi̱vyām dyu̍tā̱nāstvā̍ māru̱to mino̍tu mi̱trāvaru̍ṇau dhru̱veṇa̱ dharma̍ṇā |

bra̱hma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ rāyaspoṣa̱vani̱ paryū̍hāmi | brahma̍ dṛha kṣa̱traṃ dṛhāyu̍rdṛha pra̱jāṃ dṛha

||5.27||

dhru̱vāsi̍ dhru̱vo'yaṃ yaja̍māno̱'sminnā̱yata̍ne pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rbhūyāt |

ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī pūryethā̱mindra̍sya cha̱dira̍si viśvaja̱nasya̍ chā̱yā

||5.28||

pari̍ tvā girvaṇo̱ gira̍ i̱mā bha̍vantu vi̱śvata̍:| vṛ̱ddhāyu̱manu̱ vṛddha̍yo̱ juṣṭā̍ bhavantu̱ juṣṭa̍yaḥ

||5.29||

indra̍sya̱ syūra̱sīndra̍sya dhru̱vo̍'si | ai̱ndrama̍si vaiśvade̱vama̍si

||5.30||

vi̱bhūra̍si pra̱vāha̍ṇo̱ vahni̍rasi havya̱vāha̍naḥ | śvā̱tro̱'si̱ prace̍tāstu̱tho̍'si vi̱śvave̍dāḥ

||5.31||

u̱śiga̍si ka̱viraṅghā̍rirasi̱ bambhā̍rirava̱syūra̍si̱ duva̍svāñchu̱ndhyūra̍si mārjā̱līya̍: sa̱mrāḍa̍si kṛ̱śānu̍: pari̱ṣadyo̍'si̱ pava̍māno̱ nabho̍'si pra̱takvā̍

mṛ̱ṣṭo̱'si havya̱sūda̍na ṛ̱ta̱dhā̍mā'si̱ sva̱rjyotiḥ

||5.32||

sa̱mu̱dro̱'si vi̱śvavya̍cā a̱jo'syeka̍pā̱dahi̍rasi bu̱dhnyo vāga̍syai̱ndrama̍si̱ sado̱'syṛta̍sya dvārau̱ mā mā̱ sanatā̍pta̱madhva̍nāmadhvapate̱ pra mā̍ tira sva̱sti me̱'sminpa̱thi de̍va̱yāne̍ bhūyāt

||5.33||

mi̱trasya̍ mā̱ cakṣu̍ṣekṣadhva̱magna̍yaḥ sagarā̱ḥ saga̍rā stha̱ saga̍reṇa̱ nāmnā̱ raudre̱ṇānī̍kena pā̱ta mā̍'gnayaḥ pipṛ̱ta mā̍'gnayo gopā̱yata̍ mā̱ namo̍ vo'stu̱ mā mā̍ hisiṣṭa

||5.34||

jyoti̍rasi vi̱śvarū̍pa̱ṃ viśve̍ṣāṃ de̱vānā sa̱mit | tva so̍ma tanū̱kṛdbhyo̱ dveṣo̍bhyo̱'nyakṛ̍tebhya u̱ru ya̱ntāsi̱ varū̍tha svāhā̍

juṣā̱ṇo a̱pturājya̍sya vetu̱ svāhā̍

||5.35||

agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smānviśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān |

yu̱yo̱dhyasmajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhāṃ te̱ nama̍ uktiṃ vidhema

||5.36||

a̱yaṃ no̍ a̱gnirvari̍vaskṛṇotva̱yaṃ mṛdha̍: pu̱ra e̍tu prabhi̱ndan |

a̱yaṃ vājā̍ñjayatu̱ vāja̍sātāva̱ya śatrū̍ñjayatu̱ jarhṛ̍ṣāṇa̱: svāhā̍

||5.37||

u̱ru vi̍ṣṇo̱ vi kra̍masvo̱ru kṣayā̍ya naskṛdhi |

ghṛ̱taṃ ghṛ̍tayone piba̱ prapra̍ ya̱jñapa̍tiṃ tira̱ svāhā̍

||5.38||

deva̍ savitare̱ṣa te̱ soma̱sta ra̍kṣasva̱ mā tvā̍ dabhan |

e̱tattvaṃ de̍va soma de̱vo de̱vām̐2 upā̍gā i̱dama̱haṃ ma̍nu̱ṣyā̱ntsa̱ha rā̱yaspoṣe̍ṇa svāhā̱ nirvaru̍ṇasya̱ pāśā̍nmucye

||5.39||

agne̍ vratapā̱stve vra̍ta̱pā yā tava̍ ta̱nūrmayyabhū̍de̱ṣā sā tvayi̱ yo mama̍ ta̱nūstvayyabhū̍di̱ya sā mayi̍ |

ya̱thā̱ya̱thaṃ nau̍ vratapate vra̱tānyanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍ti̱ramastānu̱ tapa̱stapa̍spatiḥ

||5.40||

u̱ru vi̍ṣṇo̱ vi kra̍masvo̱ru kṣayā̍ya naskṛdhi | ghṛ̱taṃ ghṛ̍tayone piba̱ prapra̍ ya̱jñapa̍tiṃ tira̱ svāhā̍

||5.41||

atya̱nyām̐2 agā̱ṃ nānyām̐2 upā̍gāma̱rvāk tvā̱ pare̱bhyo'vi̍daṃ pa̱ro'va̍rebhyaḥ |

taṃ tvā̍ juṣāmahe deva vanaspate devaya̱jyāyai̍ de̱vāstvā̍ devaya̱jyāyai̍ juṣantā̱ṃ viṣṇa̍ve tvā |

oṣa̍dhe̱ trāya̍sva svadhi̍te̱ maina hisīḥ

||5.42||

dyāṃ mā le̍khīra̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hisīḥ pṛthi̱vyā sambha̍va |

a̱ya hi tvā̱ svadhi̍ti̱steti̍jānaḥ praṇi̱nāya̍ maha̱te sau̍bhagāya |

ata̱stvaṃ de̍va vanaspate śa̱tava̍lśo̱ vi ro̍ha sa̱hasra̍valśā̱ vi va̱ya ru̍hema

||5.43||