Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 6 (37 mantras)

Ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām | ā da̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍sāṃ grī̱vā api̍ kṛntāmi | yavo̍'si ya̱vayā̱smad dveṣo̍ ya̱vayārā̍tīrdi̱ve tvā̱'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā̱ śundha̍ntām̐llo̱kāḥ pi̍tṛ̱ṣada̍nāḥ |

pi̍tṛ̱ṣada̍namasi

||6.1||

a̱gre̱ṇīra̍si svāve̱śa u̍nnetṝ̱ṇāme̱tasya̍ vittā̱dadhi̍ tvā sthāsyati de̱vastvā̍ savi̱tā madhvā̍naktu su̍pippa̱lābhya̱stvauṣa̍dhībhyaḥ |

dyāmagre̍ṇāspṛkṣa̱ āntari̍kṣa̱ṃ madhye̍nāprāḥ pṛthi̱vīmupa̍reṇādṛhīḥ

||6.2||

yā te̱ dhāmā̍nyu̱śmasi̱ gama̍dhyai̱ yatra̱ gāvo̱ bhūri̍śṛṅgā a̱yāsa̍: | atrāha̱ tadu̍rugā̱yasya̱ viṣṇo̍: para̱maṃ pa̱damava̍ bhāri̱ bhūri̍ |

bra̱hma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ rāyaspoṣa̱vani̱ paryū̍hāmi | brahma̍ dṛha kṣa̱traṃ dṛhāyu̍rdṛha pra̱jāṃ dṛha

||6.3||

viṣṇo̱: karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱: sakhā̍

||6.4||

tadviṣṇo̍: para̱maṃ pa̱da sadā̍ paśyanti sū̱rayo̍ |di̱vī̱va̱ cakṣu̱rāta̍tam

||6.5||

pa̱ri̱vīra̍si̱ pari̍ tvā̱ daivī̱rviśo̍ vyayantā̱ṃ parī̱maṃ yaja̍māna̱j rāyo̍ manu̱ṣyā̱ṇām |

di̱vaḥ sū̱nura̍sye̱ṣa te̍ pṛthi̱vyām̐llo̱ka ā̍ra̱ṇyaste̍ pa̱śuḥ

||6.6||

u̱pā̱vīra̱syupa̍ de̱vāndaivī̱rviśa̱: prāgu̍ru̱śijo̱ vahni̍tamān | deva̍ tvaṣṭa̱rvasu̍ rama ha̱vyā te̍ svadantām

||6.7||

reva̍tī̱ rama̍dhva̱ṃ bṛha̍spate dhā̱rayā̱ vasū̍ni | ṛ̱tasya̍ tvā devahavi̱ḥ pāśe̍na̱ prati̍ muñcāmi̱ dharṣā̱ mānu̍ṣaḥ

||6.8||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām | a̱gnīṣomā̍bhyā̱ṃ juṣṭa̱ṃ ni yu̍najmi | a̱dbhyastvau̍ṣadhī̱bhyo'nu̍ tvā mā̱tā ma̍nyatā̱manu̍ pi̱tā'nu̱ bhrātā̱ saga̱rbhyo'nu̱ sakhā̱ sayū̍thyaḥ | a̱gnīṣomā̍bhyāṃ tvā̱ juṣṭa̱ṃ prokṣā̍mi

||6.9||

a̱pāṃ pe̱rura̱syāpo̍ de̱vīḥ sva̍dantu svā̱ttaṃ ci̱tsadde̍vaha̱viḥ | saṃ te̍ prā̱ṇo vāte̍na gacchatā̱jsamaṅgā̍ni̱ yaja̍trai̱: saṃ ya̱jñapa̍tirā̱śiṣā̍

||6.10||

ghṛ̱tenā̱ktau pa̱śūm̐strā̍yethā̱j reva̍ti̱ yaja̍māne pri̱yaṃ dhā ā vi̍śa | u̱rora̱ntari̍kṣātsa̱jūrde̱vena̱ vāte̍nā̱sya ha̱viṣa̱stmanā̍ yaja̱ sama̍sya ta̱nvā̱ bhava |

varṣo̱ varṣī̍yasi ya̱jñe ya̱jñapa̍tiṃ dhā̱: svāhā̍ de̱vebhyo̍ de̱vebhya̱: svāhā̍

||6.11||

māhi̍rbhū̱rmā pṛdā̍ku̱rnama̍sta ātānāna̱rvā prehi̍ | ghṛ̱tasya̍ ku̱lyā upa̍ ṛ̱tasya̱ pathyā̱ anu̍

||6.12||

devī̍rāpaḥ śu̱ddhā vo̍ḍhva̱j supa̍riviṣṭā de̱veṣu̱ supa̍riviṣṭā va̱yaṃ pa̍rive̱ṣṭāro̍ bhūyāsma

||6.13||

vāca̍ṃ te śundhāmi prā̱ṇaṃ te̍ śundhāmi̱ cakṣu̍ste śundhāmi̱ śrotra̍ṃ te śundhāmi̱ nābhi̍ṃ te śundhāmi̱ meḍhra̍ṃ te śundhāmi pā̱yuṃ te̍ śundhāmi ca̱ritrā̍m̐ste śundhāmi

||6.14||

mana̍sta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ vākta̱ ā pyā̍yatāṃ prā̱ṇasta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ cakṣu̍sta̱ ā pyā̍yatā̱ṃj

śrotra̍ṃ ta̱ ā pyā̍yatām | yatte̍ krū̱raṃ yadāsthi̍ta̱ṃ tatta̱ ā pyā̍yatā̱ṃ niṣṭyāyatā̱ṃ tatte̍ śudhyatu śamaho̍bhyaḥ |

oṣa̍dhe̱ trāya̍sva̱ svadhi̍te̱ maina hisīḥ

||6.15||

rakṣa̍sāṃ bhā̱go̱'si̱ nira̍sta̱j rakṣa̍ i̱dama̱ha rakṣo̱'bhi ti̍ṣṭhāmī̱dama̱ha rakṣo'va̍ bādha i̱dama̱ha rakṣo̍'dha̱maṃ tamo̍ nayāmi |

ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ prorṇu̍vāthā̱ṃ vāyo̱ ve sto̱kānā̍magnirājya̍sya vetu̱ svāhā̱ svāhā̍kṛte ū̱rdhvana̍bhasaṃ māru̱taṃ ga̍cchatam

||6.16||

i̱damā̍pa̱: pra va̍hatāva̱dyaṃ ca̱ mala̍ṃ ca̱ yat | yaccā̍bhidu̱drohānṛ̍ta̱ṃ yacca̍ śe̱pe a̍bhī̱ruṇa̍m |

āpo̍ mā̱ tasmā̱dena̍sa̱: pava̍mānaśca muñcatu

||6.17||

saṃ te̱ mano̱ mana̍sā̱ saṃ prā̱ṇaḥ prā̱ṇena̍ gacchatām | reḍa̍sya̱gniṣṭvā̍ śrīṇā̱tvāpa̍stvā̱

sama̍riṇa̱nvāta̍sya tvā̱ dhrājyai̍ pū̱ṣṇo rahyā̍ ū̱ṣmaṇo̍ vyathiṣa̱t prayu̍ta̱ṃ dveṣa̍:

||6.18||

ghṛ̱taṃ ghṛ̍tapāvānaḥ pibata̱ vasā̍ṃ vasāpāvānaḥ pibatā̱ntari̍kṣasya ha̱vira̍si̱ svāhā̍ |

diśa̍: pra̱diśa̍: ā̱diśo̍ vi̱diśa̍ u̱ddiśo̍ di̱gbhyaḥ svāhā̍

||6.19||

ai̱ndraḥ prā̱ṇo aṅge̍ aṅge̱ ni dī̍dhyadai̱ndra u̍dā̱no aṅge̍ aṅge̱ nidhī̍taḥ | deva̍ tvaṣṭa̱rbhūri̍ te̱ sa sa̍metu̱ sala̍kṣmā̱ yadviṣu̍rūpa̱ṃ bhavā̍ti |

de̍va̱trā yanta̱mava̍se̱ sakhā̱yo'nu̍ tvā mā̱tā pi̱taro̍ madantu

||6.20||

sa̱mu̱draṃ ga̍ccha̱ svāhā̍ 'ntari̍kṣaṃ gaccha̱ svāhā̍ de̱va sa̍vi̱tāra̍ṃ gaccha̱ svāhā̍ mi̱trāvaru̍ṇau gaccha̱ svāhā̍

'horā̱tre ga̍ccha̱ svāhā̍ chandāsi gaccha̱ svāhā̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ga̍ccha̱ svāhā̍ ya̱jñaṃ ga̍ccha̱ svāhā̱ soma̍ṃ gaccha̱ svāhā̍ di̱vyaṃ nabho̍ gaccha̱ svāhā̱ 'gniṃ vai̍śvāna̱raṃ ga̍ccha̱ svāhā̱ mano̍ me̱ hārdi̍ yaccha̱ diva̍ṃ te dhū̱mo ga̍cchatu̱ svarjyoti̍: pṛthi̱vīṃ bhasma̱nā''pṛ̍ṇa̱ svāhā̍

||6.21||

mā'po mau̍ṣadhīrhisī̱rdhāmno̍ dhāmno rāja̱m̐stato̍ varuṇa no muñca | yadā̱hura̱ghnyā iti̱ varu̱ṇeti̱ śapā̍mahe̱ tato̍ varuṇa no muñca |

sumi̱tri̱yā na̱ āpa̱ oṣa̍dhayaḥ santu durmitri̱yāstasmai̍ santu̱ yosmāndveṣṭi̱ yaṃ ca̍ va̱yaṃ dvi̱ṣma:

||6.22||

ha̱viṣma̍tīri̱mā āpo̍ ha̱viṣmā̱m̐2 ā vi̍vāsati | ha̱viṣmā̍n de̱vo a̍dhva̱ro ha̱viṣmā̍m̐2 astu̱ sūrya̍:

||6.23||

a̱gnervo'pa̍nnagṛhasya̱ sada̍si sādayāmīndrā̱gnyorbhā̍ga̱dheyī̍ stha mi̱trāvaru̍ṇayorbhāga̱dheyī̍ stha viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍ṃ bhāga̱dheyī̍ stha | a̱mūryā upa̱ sūrye̱ yābhi̍rvā̱ sūrya̍: sa̱ha | tā no̍ hinvantvadhva̱ram

||6.24||

hṛ̱de tvā̱ mana̍se tvā di̱ve tvā̱ sūryā̍ya tvā | ū̱rdhvami̱mama̍dhva̱raṃ di̱vi de̱veṣu̱ hotrā̍ yaccha

||6.25||

soma̍ rāja̱n viśvā̱stvaṃ pra̱jā u̱pāva̍roha viśvā̱stvāṃ pra̱jā u̱pāva̍rohantu |

śṛ̱ṇotva̱gniḥ sa̱midhā̍ ha̱vaṃ me̍ śṛṇva̱ntvāpo̍ dhi̱ṣaṇā̍śca de̱vīḥ |

śrotā̍ grāvāṇo vi̱duṣo̱ na ya̱jña śṛ̱ṇotu̍ de̱vaḥ sa̍vi̱tā hava̍ṃ me̱ svāhā̍

||6.26||

devī̍rāpo apāṃ napā̱dyo va̍ ū̱rmirha̍vi̱ṣya̱ indri̱yāvā̍n ma̱dinta̍maḥ |

taṃ de̱vebhyo̍ deva̱trā da̍tta śukra̱pebhyo̱ yeṣā̍ṃ bhā̱ga stha̱ svāhā̍

||6.27||

kārṣi̍rasi sa̍mu̱drasya̱ tvā kṣi̍tyā̱ unna̍yāmi | samāpo̍ a̱dbhira̍gmata̱ samoṣa̍dhībhi̱roṣa̍dhīḥ

||6.28||

yama̍gne pṛ̱tsu martya̱mavā̱ vāje̍ṣu̱ yaṃ ju̱nāḥ | sa yantā̱ śaśva̍tī̱riṣa̱: svāhā̍

||6.29||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām | ā da̍de̱ rāvā̍si gabhī̱rami̱mama̍dhva̱raṃ kṛ̱dhīndrā̍ya su̱ṣūta̍mam |

u̱tta̱mena̍ pa̱vinorja̍svanta̱ṃ madhu̍manta̱ṃ paya̍svantaṃ nigrā̱bhyā̱ stha deva̱śruta̍sta̱rpaya̍ta mā

||6.30||

mano̍ me tarpayata̱ vāca̍ṃ me tarpayata prā̱ṇaṃ me̍ tarpayata̱ cakṣu̍rme tarpayata̱ śrotra̍ṃ me tarpayatā̱tmāna̍ṃ me tarpayata pra̱jāṃ me̍ tarpayata pa̱śūnme̍ tarpayata ga̱ṇānme̍ tarpayata ga̱ṇā me̱ mā vi tṛ̍ṣan

||6.31||

indrā̍ya tvā̱ vasu̍mate ru̱drava̍ta̱ indrā̍ya tvā ''di̱tyava̍ta̱ indrā̍ya tvā 'bhimāti̱ghne |

śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̱ 'gnaye̍ tvā rāyaspoṣa̱de

||6.32||

yatte̍ soma di̱vi jyoti̱ryatpṛ̍thi̱vyāṃ yadu̱rāva̱ntari̍kṣe | tenāsmai̱ yaja̍mānāyo̱ru rā̱ye kṛ̱dhyadhi̍ dā̱tre vo̍caḥ

||6.33||

śvā̱trā stha̍ vṛtra̱turo̱ rādho̍gūrtā a̱mṛta̍sya̱ patnī̍: | tā de̍vīrdeva̱tremaṃ ya̱jñaṃ na̍ya̱topa̍hūtā̱: soma̍sya pibata

||6.34||

mā bhe̱rmā saṃ vi̍kthā̱ ūrja̍ṃ dhatsva̱ dhiṣa̍ṇe vī̱ḍvī sa̱tī vī̍ḍayethā̱mūrja̍ṃ dadhāthām | pā̱pmā ha̱to na soma̍:

||6.35||

prāgapā̱guda̍gadha̱rāksa̱rvata̍stvā̱ diśa̱ ā dhā̍vantu | amba̱ niṣpa̍ra̱ sama̱rīrvi̍dām

||6.36||

tvama̱ṅga praśasiṣo de̱vaḥ śa̍viṣṭha̱ martya̍m | na tvada̱nyo ma̍ghavannasti marḍi̱tendra̱ bravī̍mi te̱ vaca̍:

||6.37||