Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 16 (66 mantras)

Ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

nama̍ste rudra ma̱nyava̍ u̱to ta̱ iṣa̍ve̱ nama̍: | bā̱hubhyā̍mu̱ta te̱ nama̍:

||16.1||

yā te̍ rudra śi̱vā ta̱nūragho̱rā'pā̍pakāśinī | tayā̍ nasta̱nvā śanta̍mayā̱ giri̍śantā̱bhi cā̍kaśīhi

||16.2||

yāmiṣu̍ṃ giriśanta̱ haste̍ bi̱bharṣyasta̍ve | śi̱vāṃ gi̍ritra̱ tāṃ ku̍ru̱ mā hisī̱: puru̍ṣa̱ṃ jaga̍t

||16.3||

śi̱vena̱ vaca̍sā tvā giri̱śācchā̍ vadāmasi | yathā̍ na̱: sarva̱mijjaga̍daya̱kṣma su̱manā̱ asa̍t

||16.4||

adhya̍vocadadhiva̱ktā pra̍tha̱mo daivyo̍ bhi̱ṣak |

ahī̍m̐śca̱ sarvā̍ñja̱mbhaya̱ntsarvā̍śca yātudhā̱nyo̱'dha̱rācī̱: parā̍ suva

||16.5||

asau̱ yastā̱mro a̍ru̱ṇa u̱ta ba̱bhruḥ su̍ma̱ṅgala̍: |

ye cai̍na ru̱drā a̱bhito̍ di̱kṣu śri̱tāḥ sa̍hasra̱śo'vai̍ṣā heḍa̍ īmahe

||16.6||

asau̱ yo̍'va̱sarpa̍ti̱ nīla̍grīvo̱ vilo̍hitaḥ | u̱taina̍ṃ go̱pā a̍dṛśra̱nnadṛ̍śrannudahā̱ryaḥ sa dṛ̱ṣṭo mṛ̍ḍayāti naḥ

||16.7||

namo̍'stu̱ nīla̍grīvāya sahasrā̱kṣāya̍ mī̱ḍhuṣe̍ | atho̱ ye a̍sya̱ satvā̍no̱'haṃ tebhyo̍'kara̱ṃ nama̍:

||16.8||

pramu̍ñca̱ dhanva̍na̱stvamu̱bhayo̱rārtnyo̱rjyām | yāśca̍ te̱ hasta̱ iṣa̍va̱: parā̱ tā bha̍gavo vapa

||16.9||

vijya̱ṃ dhanu̍: kapa̱rdino̱ viśa̍lyo̱ vāṇa̍vām̐2 u̱ta | ane̍śannasya̱ yā iṣa̍va ā̱bhura̍sya niṣaṅga̱dhiḥ

||16.10||

yā te̍ he̱tirmī̍ḍhuṣṭama̱ haste̍ ba̱bhūva̍ te̱ dhanu̍: | tayā̱'smānvi̱śvata̱stvama̍ya̱kṣmayā̱ pari̍ bhuja

||16.11||

pari̍ te̱ dhanva̍no he̱tira̱smānvṛ̍ṇaktu vi̱śvata̍: | atho̱ ya i̍ṣu̱dhistavā̱re a̱smanni dhe̍hi̱ tam

||16.12||

a̱va̱tatya̱ dhanu̱ṣṭva saha̍srākṣa̱ śate̍ṣudhe | ni̱śīrya̍ śa̱lyānā̱ṃ mukhā̍ śi̱vo na̍: su̱manā̍ bhava

||16.13||

nama̍sta̱ āyu̍dhā̱yānā̍tatāya dhṛ̱ṣṇave̍ | u̱bhābhyā̍mu̱ta te̱ namo̍ bā̱hubhyā̱ṃ tava̱ dhanva̍ne

||16.14||

mā no̍ ma̱hānta̍mu̱ta mā no̍ arbha̱kaṃ mā na̱ ukṣa̍ntamu̱ta mā na̍ ukṣi̱tam |

mā no̍ vadhīḥ pi̱tara̱ṃ mota mā̱tara̱ṃ mā na̍: pri̱yāsta̱nvo̱ rudra rīriṣaḥ

||16.15||

mā na̍sto̱ke tana̍ye̱ mā na̱ āyu̍ṣi̱ mā no̱ goṣu̱ mā no̱ aśve̍ṣu rīriṣaḥ |

mā no̍ vī̱rān ru̍dra bhā̱mino̍ vadhīrha̱viṣma̍nta̱: sada̱mit tvā̍ havāmahe

||16.16||

namo̱ hira̍ṇyabāhave senā̱nye̱ di̱śāṃ ca̱ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ vṛ̱kṣebhyo̱ hari̍keśebhyaḥ paśū̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍: śa̱ṣpiñja̍rāya̱ tviṣī̍mate pathī̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̱ hari̍keśāyopavī̱tine̍ pu̱ṣṭānā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍:

||16.17||

namo̍ babhlu̱śāya̍ vyā̱dhine 'nnā̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ bha̱vasya̍ hetyai̱ jaga̍tā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ ru̱drāyā̍tatā̱yine̱ kṣetrā̍ṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍: sū̱tāyāha̍ntyai̱ vanā̍nā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍:

||16.18||

namo̱ rohi̍tāya stha̱pata̍ye vṛ̱kṣāṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ bhuva̱ntaye̍ vārivaskṛ̱tāyauṣa̍dhīnā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ ma̱ntriṇe̍ vāṇi̱jāya̱ kakṣā̍ṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ u̱ccairgho̍ṣāyākra̱ndaya̍te pattī̱nāṃ pata̍ye̱ nama̍:

||16.19||

nama̍: kṛtsnāya̱tayā̱ dhāva̍te̱ satva̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̱: saha̍mānāya nivyā̱dhina̍ āvyā̱dhinī̍nā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ niṣa̱ṅgiṇe̍ kaku̱bhāya̍ ste̱nānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ nice̱rave̍ parica̱rāyāra̍ṇyānā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍:

||16.20||

namo̱ vañca̍te pari̱vañca̍te stāyū̱nāṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍ niṣa̱ṅgiṇa̍ iṣudhi̱mate̱ taska̍rāṇā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍: sṛkā̱yibhyo̱ jighāsadbhyo muṣṇa̱tāṃ pata̍ye̱ namo̱ namo̍'si̱madbhyo̱ nakta̱ñcara̍dbhyo vikṛ̱ntānā̱ṃ pata̍ye̱ nama̍:

||16.21||

nama̍ uṣṇī̱ṣiṇe̍ girica̱rāya̍ kulu̱ñcānā̱ṃ pata̍ye̱ namo̱ nama̍ iṣu̱madbhyo̍ dhanvā̱yibhya̍śca vo̱ namo̱ nama̍ ātanvā̱nebhya̍: prati̱dadhā̍nebhyaśca vo̱ namo̱ nama̍ ā̱yaccha̱dbhyo 'sya̍dbhyaśca vo̱ nama̍:

||16.22||

namo̍ visṛ̱jadbhyo̱ vidhya̍dbhyaśca vo̱ namo̱ nama̍: sva̱padbhyo̱ jāgra̍dbhyaśca vo̱ namo̱ nama̱: śayā̍nebhya̱ āsī̍nebhyaśca vo̱ namo̱ nama̱stiṣṭha̍dbhyo̱ dhāva̍dbhyaśca vo̱ nama̍:

||16.23||

nama̍: sa̱bhābhya̍: sa̱bhāpa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo'śve̱bhyo 'śva̍patibhyaśca vo̱ namo̱ nama̍ āvyā̱dhinī̍bhyo vi̱vidhya̍ntībhyaśca vo̱ namo̱ nama̱ uga̍ṇābhyastṛha̱tībhya̍śca vo̱ nama̍:

||16.24||

namo̍ ga̱ṇebhyo̍ ga̱ṇapa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱ vrāte̍bhyo̱ vrāta̍patibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱ gṛtse̍bhyo̱ gṛtsa̍patibhyaśca vo̱ namo̱ namo̱ virū̍pebhyo vi̱śvarū̍pebhyaśca vo̱ nama̍:

||16.25||

nama̱: senā̍bhyaḥ senā̱nibhya̍śca vo̱ namo̱ namo̍ ra̱thibhyo̍ ara̱tebhya̍śca vo̱ namo̱ nama̍: kṣa̱ttṛbhya̍: saṃgrahī̱tṛbhya̍śca vo̱ namo̱ namo̍ ma̱hadbhyo̍ arbha̱kebhya̍śca vo̱ nama̍:

||16.26||

nama̱stakṣa̍bhyo rathakā̱rebhya̍śca vo̱ namo̱ nama̱: kulā̍lebhyaḥ ku̱rmāre̍bhyaśca vo̱ namo̱ namo̍ niṣā̱debhya̍: pu̱ñjiṣṭe̍bhyaśca vo̱ namo̱ nama̍: śva̱nibhyo̍ mṛga̱yubhya̍śca vo̱ nama̍:

||16.27||

nama̱: śvabhya̱: śvapa̍tibhyaśca vo̱ namo̱ namo̍ bha̱vāya̍ ca ru̱drāya̍ ca̱ nama̍: śa̱rvāya̍ ca paśu̱pata̍ye ca̱ namo̱ nīla̍grīvāya ca śiti̱kaṇṭhā̍ya ca

||16.28||

nama̍: kapa̱rdine̍ ca̱ vyu̱ptakeśāya ca̱ nama̍: sahasrā̱kṣāya̍ ca śa̱tadha̍nvane ca̱ namo̍ giriśa̱yāya̍ ca śipivi̱ṣṭāya̍ ca̱ namo̍ mī̱ḍhuṣṭa̍māya̱ ceṣu̍mate

ca

||16.29||

namo̍ hra̱svāya̍ ca vāma̱nāya̍ ca̱ namo̍ bṛha̱te ca̱ varṣī̍yase ca̱ namo̍ vṛ̱ddhāya̍ ca sa̱vṛdhe̍ ca̱ namo'gryā̍ya ca pratha̱māya̍ ca

||16.30||

nama̍ ā̱śave̍ cāji̱rāya̍ ca̱ nama̱: śīghryā̍ya ca̱ śībhyā̍ya ca̱ nama̱ ūrmyā̍ya cāvasva̱nyā̱ya ca̱ namo̍ nāde̱yāya̍ ca̱ dvīpyā̍ya ca

||16.31||

namo̍ jye̱ṣṭhāya̍ ca kani̱ṣṭhāya̍ ca̱ nama̍: pūrva̱jāya̍ cāpara̱jāya̍ ca̱ namo̍ madhya̱māya̍ cāpaga̱lbhāya̍ ca̱ namo̍ jagha̱nyā̱ya ca bu̱dhnyā̱ya ca

||16.32||

nama̱: sobhyā̍ya ca pratisa̱ryā̱ya ca̱ namo̱ yāmyā̍ya ca̱ kṣemyā̍ya ca̱ nama̱: ślokyā̍ya cāvasā̱nyā̱ya ca̱ nama̍ urva̱ryā̱ya ca̱ khalyā̍ya ca

||16.33||

namo̱ vanyā̍ya ca̱ kakṣyā̍ya ca̱ nama̍: śra̱vāya̍ ca pratiśra̱vāya̍ ca̱ nama̍ ā̱śuṣe̍ṇāya cā̱śura̍thāya ca̱ nama̱: śūrā̍ya cāvabhe̱dine̍ ca

||16.34||

namo̍ bi̱lmine̍ ca kava̱cine̍ ca̱ namo̍ va̱rmiṇe̍ ca varū̱thine̍ ca̱ nama̍: śru̱tāya̍ ca śrutase̱nāya̍ ca̱ namo̍ dundu̱bhyā̱ya cāhana̱nyā̱ya ca

||16.35||

namo̍ dhṛ̱ṣṇave̍ ca pramṛ̱śāya̍ ca̱ namo̍ niṣa̱ṅgiṇe̍ ceṣudhi̱mate̍ ca̱ nama̍stī̱kṣṇeṣa̍ve cāyu̱dhine̍ ca̱ nama̍: svāyu̱dhāya̍ ca su̱dhanva̍ne ca

||16.36||

nama̱: srutyā̍ya ca̱ pathyā̍ya ca̱ nama̱: kāṭyā̍ya ca̱ nīpyā̍ya ca̱ nama̱: kulyā̍ya ca sara̱syā̱ya ca̱ namo̍ nāde̱yāya̍ ca vaiśa̱ntāya̍ ca

||16.37||

nama̱: kūpyā̍ya cāva̱ṭyā̍ya ca̱ namo̱ vīdhryā̍ya cāta̱pyā̱ya ca̱ namo̱ meghyā̍ya ca ca vidyu̱tyā̱ya ca̱ namo̱ varṣyā̍ya cāva̱rṣyāya̍ ca

||16.38||

namo̱ vātyā̍ya ca̱ reṣmyā̍ya ca̱ namo̍ vāsta̱vyā̱ya ca vāstu̱pāya̍ ca̱ nama̱: somā̍ya ca ru̱drāya̍ ca̱ nama̍stā̱mrāya̍ cāru̱ṇāya̍ ca

||16.39||

nama̍: śa̱ṅgave̍ ca paśu̱pata̍ye ca̱ nama̍ u̱grāya̍ ca bhī̱māya̍ ca̱ namo̍'greva̱dhāya̍ ca dūreva̱dhāya̍ ca̱ namo̍ ha̱ntre ca̱ hanī̍yase ca̱ namo̍ vṛ̱kṣebhyo̱ hari̍keśebhyo̱ nama̍stā̱rāya̍

||16.40||

nama̍: śambha̱vāya̍ ca mayobha̱vāya̍ ca̱ nama̍: śaṅka̱rāya̍ ca mayaska̱rāya̍ ca̱ nama̍: śi̱vāya̍ ca śi̱vata̍rāya ca

||16.41||

nama̱: pāryā̍ya cāvā̱ryā̱ya ca̱ nama̍: pra̱tara̍ṇāya co̱ttara̍ṇāya ca̱ nama̱stīrthyā̍ya ca̱ kūlyā̍ya ca̱ nama̱: śaṣpyā̍ya ca̱ phenyā̍ya ca

||16.42||

nama̍: sika̱tyā̱ya ca pravā̱hyā̱ya ca̱ nama̍: kiśi̱lāya̍ ca kṣaya̱ṇāya̍ ca̱ nama̍: kapa̱rdine̍ ca pula̱staye̍ ca̱ nama̍ iri̱ṇyā̱ya ca prapa̱thyā̱ya ca

||16.43||

namo̱ vrajyā̍ya ca̱ goṣṭhyā̍ya ca̱ nama̱stalpyā̍ya ca̱ gehyā̍ya ca̱ namo̍ hṛda̱yyā̱ya ca nive̱ṣpyā̱ya ca̱ nama̱: kāṭyā̍ya ca gahvare̱ṣṭhāya̍ ca

||16.44||

nama̱: śuṣkyā̍ya ca hari̱tyā̱ya ca̱ nama̍: pāsa̱vyā̱ya ca raja̱syā̱ya ca̱ namo̱ lopyā̍ya cola̱pyā̱ya ca̱ nama̱ ūrvyā̍ya ca̱ sūrvyā̍ya ca

||16.45||

nama̍: pa̱rṇāya̍ ca parṇaśa̱dāya̍ ca̱ nama̍ udgu̱ramā̍ṇāya cābhighna̱te ca̱ nama̍ ākhida̱te ca̍ prakhida̱te ca̱ nama̍ iṣu̱kṛdbhyo̍ dhanu̱ṣkṛdbhya̍śca vo̱ namo̱ namo̍ vaḥ kiri̱kebhyo̍ de̱vānā hṛda̍yebhyo̱ namo̍ vicinva̱tkebhyo̱ namo̍ vikṣiṇa̱tkebhyo̱ nama̍ ānirha̱tebhya̍:

||16.46||

drāpe̱ andha̍saspate̱ dari̍dra̱ nīla̍lohita |

ā̱sāṃ pra̱jānā̍me̱ṣāṃ pa̍śū̱nāṃ mā bhe̱rmā ro̱ṅmo ca̍ na̱: kiṃca̱nāma̍mat

||16.47||

i̱mā ru̱drāya̍ ta̱vase̍ kapa̱rdine̍ kṣa̱yadvī̍rāya̱ pra bha̍rāmahe ma̱tīḥ |

yathā̱ śamasa̍d dvi̱pade̱ catu̍ṣpade̱ viśva̍ṃ pu̱ṣṭaṃ grāme̍ a̱sminna̍nātu̱ram

||16.48||

yā te̍ rudra śi̱vā ta̱nūḥ śi̱vā vi̱śvāhā̍ bheṣa̱jī | śi̱vā ru̱tasya̍ bheṣa̱jī tayā̍ no mṛḍa jī̱vase̍

||16.49||

pari̍ no ru̱drasya̍ he̱tirvṛ̍ṇaktu̱ pari̍ tve̱ṣasya̍ durma̱tira̍ghā̱yoḥ |

ava̍ sthi̱rā ma̱ghava̍dbhyastanuṣva̱ mīḍhva̍sto̱kāya̱ tana̍yāya mṛḍa

||16.50||

mīḍhu̍ṣṭama̱ śiva̍tama śi̱vo na̍: su̱manā̍ bhava |

pa̱ra̱me vṛ̱kṣa āyu̍dhaṃ ni̱dhāya̱ kṛtti̱ṃ vasā̍na̱ ā ca̍ra̱ pinā̍ka̱ṃ bibhra̱dā ga̍hi

||16.51||

viki̍ridra̱ vilo̍hita̱ nama̍ste astu bhagavaḥ | yāste̍ sa̱hasra he̱tayo̱'nyama̱smanni va̍pantu̱ tāḥ

||16.52||

sa̱hasrā̍ṇi sahasra̱śo bā̱hvostava̍ he̱taya̍: | tāsā̱mīśā̍no bhagavaḥ parā̱cīnā̱ mukhā̍ kṛdhi

||16.53||

asa̍ṃkhyātā sa̱hasrā̍ṇi̱ ye ru̱drā adhi̱ bhūmyā̍m | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.54||

a̱smin ma̍ha̱tya̱rṇa̱ve 'ntari̍kṣe bha̱vā adhi̍ | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.55||

nīla̍grīvāḥ śiti̱kaṇṭhā̱ diva ru̱drā upa̍śritāḥ | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.56||

nīla̍grīvāḥ śiti̱kaṇṭhā̍: śa̱rvā a̱dhaḥ kṣa̍māca̱rāḥ | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.57||

ye vṛ̱kṣeṣu̍ śa̱ṣpiñja̍rā̱ nīla̍grīvā̱ vilo̍hitāḥ | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.58||

ye bhū̱tānā̱madhi̍patayo viśi̱khāsa̍: kapa̱rdina̍: | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.59||

ye pa̱thāṃ pa̍thi̱rakṣa̍ya ailabṛ̱dā ā̍yu̱ryudha̍: | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.60||

ye tī̱rthāni̍ pra̱cara̍nti sṛ̱kāha̍stā niṣa̱ṅgiṇa̍: | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.61||

ye'nne̍ṣu vi̱vidhya̍nti̱ pātre̍ṣu̱ piba̍to̱ janā̍n | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.62||

ya e̱tāva̍ntaśca̱ bhūyāsaśca̱ diśo̍ ru̱drā vi̍tasthi̱re | teṣā sahasrayoja̱ne'va̱ dhanvā̍ni tanmasi

||16.63||

namo̍'stu ru̱drebhyo̱ ye di̱vi yeṣā̍ṃ va̱rṣamiṣa̍vaḥ | tebhyo̱ daśa̱ prācī̱rdaśa̍ dakṣi̱ṇā daśa̍ pra̱tīcī̱rdaśodī̍cī̱rdaśo̱rdhvāḥ |

tebhyo̱ namo̍ astu̱ te no̍'vantu̱ te no̍ mṛḍayantu̱ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ tame̍ṣā̱ṃ jambhe̍ dadhmaḥ

||16.64||

namo̍'stu ru̱drebhyo̱ ye'ntari̍kṣe̱ yeṣā̱ṃ vāta̱ iṣa̍vaḥ | tebhyo̱ daśa̱ prācī̱rdaśa̍ dakṣi̱ṇā daśa̍ pra̱tīcī̱rdaśodī̍cī̱rdaśo̱rdhvāḥ |

tebhyo̱ namo̍ astu̱ te no̍'vantu̱ te no̍ mṛḍayantu̱ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ tame̍ṣā̱ṃ jambhe̍ dadhmaḥ

||16.65||

namo̍'stu ru̱drebhyo̱ ye pṛ̍thi̱vyāṃ yeṣā̱manna̱miṣa̍vaḥ | tebhyo̱ daśa̱ prācī̱rdaśa̍ dakṣi̱ṇā daśa̍ pra̱tīcī̱rdaśodī̍cī̱rdaśo̱rdhvāḥ |

tebhyo̱ namo̍ astu̱ te no̍'vantu̱ te no̍ mṛḍayantu̱ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ tame̍ṣā̱ṃ jambhe̍ dadhmaḥ

||16.66||