Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Mādhyandina) — Chapter 4 (37 mantras)

Caturtho'dhyāyaḥ

edama̍ganma deva̱yaja̍naṃ pṛthi̱vyā yatra̍ de̱vāso̱ aju̍ṣanta̱ viśve̍ | ṛ̱ksā̱mābhyā sa̱ṃtara̍nto̱ yaju̍rbhī rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ sami̱ṣā ma̍dema | i̱mā āpa̱: śamu̍ me santu de̱vī roṣa̍dhe̱ trāya̍sva̱ svadhi̍te maina hisīḥ

||4.1||

āpo̍ a̱smānmā̱tara̍: śundhayantu ghṛ̱tena̍ no ghṛta̱pva̱: punantu |

viśva̱j hi ri̱praṃ pra̱vaha̍nti de̱vīrudidā̍bhya̱: śuci̱rā pū̱ta e̍mi |

dī̱kṣā̱ta̱paso̍sta̱nūra̍si̱ tāṃ tvā̍ śi̱vā śa̱gmāṃ pari̍ dadhe bha̱draṃ varṇa̱ṃ puṣya̍n

||4.2||

ma̱hīnā̱ṃ payo̍'si varco̱dā a̍si̱ varco̍ me dehi | vṛ̱trasyā̍si ka̱nīna̍kaścakṣu̱rdā a̍si̱ cakṣu̍rme dehi

||4.3||

ci̱tpati̍rmā punātu vā̱kpati̍rmā punātu de̱vo mā̍ savi̱tā pu̍nā̱tvacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍: |

tasya̍ te pavitrapate pa̱vitra̍pūtasya̱ yatkā̍maḥ pu̱ne taccha̍keyam

||4.4||

ā vo̍ devāsa īmahe vā̱maṃ pra̍ya̱tya̱dhva̱re | ā vo̍ devāsa ā̱śiṣo̍ ya̱jñiyā̍so havāmahe

||4.5||

svāhā̍ ya̱jñaṃ mana̍sa̱: svāho̱rora̱ntari̍kṣā̱tsvāhā̱ dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱j svāhā̱ vātā̱dāra̍bhe̱ svāhā̍

||4.6||

ākū̍tyai pra̱yuje̱'gnaye̱ svāhā̍ me̱dhāyai̱ mana̍se̱'gnaye̱ svāhā̍ dī̱kṣāyai̱ tapa̍se̱'gnaye̱ svāhā̍ sara̍svatyai pū̱ṣṇe'gnaye̱ svāhā̍ |āpo̍ devīrbṛhatīrviśvaśambhuvo̱ dyāvā̍pṛthivī̱ uro̍ antarikṣa | bṛha̱spata̍ye ha̱viṣā̍ vidhema̱ svāhā̍

||4.7||

viśvo̍ de̱vasya̍ ne̱turmarto̍ vurīta sa̱khyam | viśvo̍ rā̱ya i̍ṣudhyati dyu̱mnaṃ vṛ̍ṇīta pu̱ṣyase̱ svāhā̍

||4.8||

ṛ̍ksā̱mayo̱ḥ śilpe̍ stha̱ste vā̱māra̍bhe̱ te mā̍ pāta̱māsya ya̱jñasyo̱dṛca̍: |

śarmā̍si̱ śarma̍ me yaccha̱ nama̍ste astu̱ mā mā̍ hisīḥ

||4.9||

ūrga̍syāṅgira̱syūrṇa̍mmradā̱ ūrja̱ṃ mayi̍ dhehi |

soma̍sya nī̱vira̍si̱ viṣṇo̱: śarmā̍si̱ śarma̱ yaja̍mānasyendra̍sya̱ yoni̍rasi su̍sa̱syāḥ kṛ̱ṣīskṛ̍dhi |

ucchra̍yasva vanaspata ū̱rdhvo mā̍ pā̱hyaha̍sa̱ āsya ya̱jñasyo̱draca̍:

||4.10||

vra̱taṃ kṛ̍ṇutā̱gnirbrahmā̱gnirya̱jño vana̱spati̍rya̱jñiya̍: |

daivī̱ṃ dhiya̍ṃ manāmahe sumṛḍī̱kāma̱bhiṣṭa̍ye varco̱dhāṃ ya̱jñavā̍hasa sutī̱rthā no̍ asa̱dvaśe̍ |

ye de̱vā mano̍jātā mano̱yujo̱ dakṣa̍kratava̱ste no̍'vantu̱ te na̍: pāntu̱ tebhya̱: svāhā̍

||4.11||

śvā̱trāḥ pī̱tā bha̍vata yū̱yamā̍po a̱smāka̍ma̱ntaru̱dare̍ su̱śevā̍:|

tā a̱smabhya̍maya̱kṣmā a̍namī̱vā anā̍gasa̱: svada̍ntu de̱vīra̱mṛtā̍ ṛtā̱vṛdha̍:

||4.12||

i̱yaṃ te̍ ya̱jñiyā̍ ta̱nūra̱po mu̍ñcāmi̱ na pra̱jām | a̱jho̱muca̱ḥ svāhā̍kṛtāḥ pṛthi̱vīmā vi̍śata

pṛthi̱vyā sambha̍va

||4.13||

agne̱ tva su jā̍gṛhi va̱ya su ma̍ndiṣīmahi | rakṣā̍ ṇo̱ apra̍yucchan pra̱budhe̍ na̱: puna̍skṛdhi

||4.14||

puna̱rmana̱: puna̱rāyu̍rma̱ ā'ga̱n puna̍: prā̱ṇaḥ puna̍rā̱tmā ma̱ ā'ga̱n puna̱ścakṣu̱: puna̱: śrotra̍ṃ ma̱ ā'ga̍n |

vai̱śvā̱na̱ro ada̍bdhastanū̱pā a̱gnirna̍: pātu duri̱tāda̍va̱dyāt

||4.15||

tvama̍gne vrata̱pā a̍si de̱va ā martye̱ṣvā |tvaṃ ya̱jñeṣvīḍya̍: | rāsveya̍tso̱mā bhūyo̍ bhara de̱vo na̍: savi̱tā vaso̍rdā̱tā vasva̍dāt

||4.16||

e̱ṣā te̍ śukra ta̱nūre̱tadvarca̱stayā̱ sambha̍va̱ bhrāja̍ṃ gaccha | jūra̍si dhṛ̱tā mana̍sā̱ juṣṭā̱ viṣṇa̍ve

||4.17||

tasyā̍ste sa̱tyasa̍vasaḥ prasa̱ve ta̱nvo̱ ya̱ntrama̍śīya̱ svāhā̍ | śu̱krama̍si ca̱ndrama̍sya̱mṛta̍masi vaiśvade̱vama̍si

||4.18||

cida̍si ma̱nāsi̱ dhīra̍si̱ dakṣi̍ṇāsi kṣa̱triyā̍si ya̱jñiyā̱syadi̍tirasyubhayataḥśī̱rṣṇī |

sā na̱: suprā̍cī̱ supra̍tīcyedhi mi̱trastvā̍ pa̱di ba̍dhnītāṃ pū̱ṣā'dhva̍naspā̱tvindrā̱yādhya̍kṣāya

||4.19||

anu̍ tvā mā̱tā ma̍nyatā̱manu̍ pi̱tā'nu̱ bhrātā̱ saga̱rbhyo'nu̱ sakhā̱ sayū̍thyaḥ |

sā de̍vi de̱vamacche̱hīndrā̍ya̱ soma ru̱drastvā va̍rttayatu sva̱sti soma̍sakhā̱ puna̱rehi̍

||4.20||

vasvya̱syadi̍tirasyādi̱tyāsi̍ ru̱drāsi̍ ca̱ndrāsi̍ | bṛha̱spati̍ṣṭvā su̱mne ra̍mṇātu ru̱dro vasu̍bhi̱rā ca̍ke

||4.21||

adi̍tyāstvā mū̱rdhannāji̍gharmi deva̱yaja̍ne pṛthi̱vyā iḍā̍yāspa̱damā̍si ghṛ̱tava̱t svāhā̍ |

a̱sme ra̍masvā̱sme te̱ bandhu̱stve rā yo̱ me rāyo̱ mā va̱ya rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ viyau̍ṣma̱ toto̱ rāya̍:

||4.22||

sama̍khye de̱vyā dhi̱yā saṃ dakṣi̍ṇayo̱ruca̍kṣasā | mā ma̱ āyu̱: pramo̍ṣī̱rmo a̱haṃ tava̍ |

vī̱raṃ vi̍deya̱ tava̍ devi sa̱ṃdṛśi̍

||4.23||

e̱ṣa te̍ gāya̱tro bhā̱ga iti̍ me̱ somā̍ya brūtāde̱ṣa te traiṣṭu̍bho bhā̱ga iti̍ me̱ somā̍ya brūtāde̱ṣa te̱ jāga̍to bhā̱ga iti̍ me̱ somā̍ya brūtācchandonā̱mānā̱j sāmrā̍jyaṃ ga̱ccheti̍ me̱ somā̍ya brūtādāsmā̱ko̱'si śu̱kraste̱ grahyo̍ vi̱cita̍stvā̱ vi ci̍nvantu

||4.24||

a̱bhi tyaṃ de̱va sa̍vi̱tāra̍mo̱ṇyo̱: ka̱vikra̍tu̱marcā̍mi sa̱tyasa̍va ratna̱dhāma̱bhi pri̱yaṃ ma̱tiṃ ka̱vim | ū̱rdhvā yasyā̱mati̱rbhā adi̍dyuta̱tsavī̍mani̱ hira̍ṇyapāṇiramimīta su̱kratu̍: kṛ̱pā sva̍: | pra̱jābhya̍stvā pra̱jāstvā̍ 'nu̱prāṇa̍ntu pra̱jāstvama̍nu̱prāṇi̍hi

||4.25||

śu̱kraṃ tvā̍ śu̱kreṇa̍ krīṇāmi ca̱ndraṃ ca̱ndreṇā̱mṛta̍ma̱mṛte̍na | sa̱gme te̱ gora̱sme te̍ ca̱ndrāṇi̍ tapa̍sasta̱nūra̍si pra̱jāpa̍te̱rvarṇa̍: para̱meṇa̍ krīyase sahasrapo̱ṣaṃ pu̍ṣeyam

||4.26||

mi̱tro na̱ ehi̱ sumi̍tradha̱ indra̍syo̱rumā vi̍śa̱ dakṣi̍ṇamu̱śannu̱śanta syo̱naḥ syo̱nam | svāna̱ bhrājā̍ṅghāre̱ bambhā̍re̱ hasta̱ suha̍sta̱ kṛśā̍nave̱te va̍: soma̱kraya̍ṇā̱stānra̍kṣadhva̱ṃ mā vo̍ dabhan

||4.27||

pari̍ māgne̱ duśca̍ritādbādha̱svā mā̱ suca̍rite bhaja | udāyu̍ṣā svā̱yuṣoda̍sthāma̱mṛtā̱m̐2 anu̍

||4.28||

prati̱ panthā̍mapadmahi svasti̱gāma̍ne̱hasa̍m | yena̱ viśvā̱ḥ pari̱ dviṣo̍ vṛ̱ṇakti̍ vi̱ndate̱ vasu̍

||4.29||

adi̍tyā̱stvaga̍syadi̍tyai̱ sada̱ āsī̍da | asta̍bhnā̱ddyāṃ vṛ̍ṣa̱bho a̱ntari̍kṣa̱mami̍mīta vari̱māṇa̍ṃ pṛthi̱vyāḥ |

ā'sī̍da̱dviśvā̱ bhuva̍nāni sa̱mrāḍviśvettāni̱ varu̍ṇasya vra̱tāni̍

||4.30||

vane̍ṣu̱ vyantari̍kṣaṃ tatāna̱ vāja̱marva̍tsu̱ paya̍ u̱sriyā̍su | hṛ̱tsu kratu̱ṃ varu̍ṇo vi̱kṣva̱gniṃ di̱vi sūrya̍madadhā̱t soma̱madrau̍

||4.31||

sūrya̍sya̱ cakṣu̱rāro̍hā̱gnera̱kṣṇaḥ ka̱nīna̍kam | yatrai̍traśebhi̱rīya̍se̱ bhrāja̍māno vipa̱ścitā̍

||4.32||

usrā̱veta̍ṃ dhūrṣāhau yu̱jyethā̍mana̱śrū avī̍rahaṇau brahma̱coda̍nau | sva̱sti yaja̍mānasya gṛ̱hān ga̍cchatam

||4.33||

bha̱dro me̍'si̱ pracya̍vasva bhuvaspate̱ viśvā̍nya̱bhi dhāmā̍ni | mā tvā̍ paripa̱riṇo̍ vida̱n mā tvā̍ paripa̱nthino̍ vida̱n mā tvā̱ vṛkā̍ aghā̱yavo̍ vidan | śye̱no bhū̱tvā parā̍ pata̱ yaja̍mānasya gṛ̱hān ga̍ccha̱ tannau̍ saskṛ̱tam

||4.34||

namo̍ mi̱trasya̱ varu̍ṇasya̱ cakṣa̍se ma̱ho de̱vāya̱ tadṛ̱ta sa̍paryata | dū̍re̱dṛśe̍ de̱vajā̍tāya ke̱tave̍ di̱vaspu̱trāya̱ sūryā̍ya śasata

||4.35||

varu̍ṇasyo̱ttambha̍namasi varu̍ṇasya skambha̱sarja̍nī stho varu̍ṇasya ṛta̱sada̍nyasi̱ varu̍ṇasya ṛta̱sada̍namasi

varu̍ṇasya ṛta̱sada̍na̱mā sī̍da

||4.36||

yā te̱ dhāmā̍ni ha̱viṣā̱ yaja̍nti̱ tā te̱ viśvā̍ pari̱bhūra̍stu ya̱jñam |

ga̱ya̱sfāna̍: pra̱tara̍ṇaḥ su̱vīro'vī̍rahā̱ pra ca̍rā soma̱ duryā̍n

||4.37||