śivaśivāstutivarṇanam
vāyuruvāca
yadā punaḥ prajāḥ sṛṣṭā na vyavardhanta vedhasaḥ |
tadā maithunajāṃ sṛṣṭiṃ brahmā kartumamanyata
||1||यदा पुनः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त वेधसः ।
तदा मैथुनजां सृष्टिं ब्रह्मा कर्तुममन्यत
na nirgataṃ purā yasmānnārīṇāṃ kulamīśvarāt |
tena maithunajāṃ sṛṣṭiṃ na śaśāka pitāmahaḥ
||2||न निर्गतं पुरा यस्मान्नारीणां कुलमीश्वरात् ।
तेन मैथुनजां सृष्टिं न शशाक पितामहः
tatassa vidadhe buddhimarthaniścayagāminīm |
prajānameva vṛddhyarthaṃ praṣṭavyaḥ parameśvara
||3||ततस्स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम् ।
प्रजानमेव वृद्ध्यर्थं प्रष्टव्यः परमेश्वर
prasādena vinā tasya na vardherannimāḥ prajāḥ |
evaṃ saṃcintya viśvātmā tapaḥ kartuṃ pracakrame
||4||प्रसादेन विना तस्य न वर्धेरन्निमाः प्रजाः ।
एवं संचिन्त्य विश्वात्मा तपः कर्तुं प्रचक्रमे
tadādyā paramā śaktiranaṃtā lokabhāvinī |
ādyā sūkṣmatarā śuddhā bhāvagamyā manoharā
||5||तदाद्या परमा शक्तिरनंता लोकभाविनी ।
आद्या सूक्ष्मतरा शुद्धा भावगम्या मनोहरा
nirguṇā niṣprapañcā ca niṣkalā nirupaplavā |
niraṃtaratarā nityā nityamīśvarapārśvagā
||6||निर्गुणा निष्प्रपञ्चा च निष्कला निरुपप्लवा ।
निरंतरतरा नित्या नित्यमीश्वरपार्श्वगा
tayā paramayā śaktyā bhagavaṃtaṃ triyambakam |
saṃcintya hṛdaye brahmā tatāpa paramaṃ tapaḥ
||7||तया परमया शक्त्या भगवंतं त्रियम्बकम् ।
संचिन्त्य हृदये ब्रह्मा तताप परमं तपः
tīvreṇa tapasā tasya yuktasya parameṣṭhinaḥ |
acireṇaiva kālena pitā saṃpratutoṣa ha
||8||तीव्रेण तपसा तस्य युक्तस्य परमेष्ठिनः ।
अचिरेणैव कालेन पिता संप्रतुतोष ह
tataḥ kenacidaṃśena mūrtimāviśya kāmapi |
ardhanārīśvaro bhūtvā yayau devassvayaṃ haraḥ
||9||ततः केनचिदंशेन मूर्तिमाविश्य कामपि ।
अर्धनारीश्वरो भूत्वा ययौ देवस्स्वयं हरः
taṃ dṛṣṭvā paramaṃ devaṃ tamasaḥ paramavyayam |
advitīyamanirdeśyamadṛśyamakṛtātmabhiḥ
||10||तं दृष्ट्वा परमं देवं तमसः परमव्ययम् ।
अद्वितीयमनिर्देश्यमदृश्यमकृतात्मभिः
sarvalokavidhātāraṃ sarvalokeśvareśvaram |
sarvalokavidhāyinyā śaktyā paramayā yutam
||11||सर्वलोकविधातारं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ।
सर्वलोकविधायिन्या शक्त्या परमया युतम्
apratarkyamanābhāsamameyamajaraṃ dhruvam |
acalaṃ nirguṇaṃ śāṃtamanaṃtamahimāspadam
||12||अप्रतर्क्यमनाभासममेयमजरं ध्रुवम् ।
अचलं निर्गुणं शांतमनंतमहिमास्पदम्
sarvagaṃ sarvadaṃ sarvasadasadvyaktivarjitam |
sarvopamānanirmuktaṃ śaraṇyaṃ śāśvataṃ śivam
||13||सर्वगं सर्वदं सर्वसदसद्व्यक्तिवर्जितम् ।
सर्वोपमाननिर्मुक्तं शरण्यं शाश्वतं शिवम्
praṇamya daṃḍavadbrahmā samutthāya kṛtāṃjaliḥ |
śraddhāvinayasaṃpannaiḥ śrāvyaiḥ saṃskarasaṃyutaiḥ
||14||प्रणम्य दंडवद्ब्रह्मा समुत्थाय कृतांजलिः ।
श्रद्धाविनयसंपन्नैः श्राव्यैः संस्करसंयुतैः
yathārthayuktasarvārthairvedārthaparibṛṃhitaiḥ |
tuṣṭāva devaṃ devīṃ ca sūktaiḥ sūkṣmārthagocaraiḥ
||15||यथार्थयुक्तसर्वार्थैर्वेदार्थपरिबृंहितैः ।
तुष्टाव देवं देवीं च सूक्तैः सूक्ष्मार्थगोचरैः
brahmovāca jaya deva mahādeva jayeśvara maheśvara |
jaya sarvaguṇa śreṣṭha jaya sarvasurādhipa
||16||ब्रह्मोवाच जय देव महादेव जयेश्वर महेश्वर ।
जय सर्वगुण श्रेष्ठ जय सर्वसुराधिप
jaya prakṛti kalyāṇi jaya prakṛtināyike |
jaya prakṛtidūre tvaṃ jaya prakṛtisundari
||17||जय प्रकृति कल्याणि जय प्रकृतिनायिके ।
जय प्रकृतिदूरे त्वं जय प्रकृतिसुन्दरि
jayāmoghamahāmāya jayāmogha manoratha |
jayāmoghamahālīla jayāmoghamahābala
||18||जयामोघमहामाय जयामोघ मनोरथ ।
जयामोघमहालील जयामोघमहाबल
jaya viśvajaganmātarjaya viśvajaganmaye |
jaya viśvajagaddhātri jaya viśvajagatsakhi
||19||जय विश्वजगन्मातर्जय विश्वजगन्मये ।
जय विश्वजगद्धात्रि जय विश्वजगत्सखि
jaya śāśvatikaiśvarye jaya śāśvatikālaya |
jaya śāśvatikākāra jaya śāśvatikānuga
||20||जय शाश्वतिकैश्वर्ये जय शाश्वतिकालय ।
जय शाश्वतिकाकार जय शाश्वतिकानुग
jayātmatrayanirmātri jayātmatrayapālini |
jayātmatrayasaṃhartri jayātmatrayanāyike
||21||जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि ।
जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके
jayāvalokanāyattajagatkāraṇabṛṃhaṇa |
jayopekṣākaṭākṣotthahutabhugbhuktabhautika
||22||जयावलोकनायत्तजगत्कारणबृंहण ।
जयोपेक्षाकटाक्षोत्थहुतभुग्भुक्तभौतिक
jaya devādyavijñeye svātmasūkṣmadṛśojjvale |
jaya sthūlātmaśaktyeśejaya vyāptacarācare
||23||जय देवाद्यविज्ञेये स्वात्मसूक्ष्मदृशोज्ज्वले ।
जय स्थूलात्मशक्त्येशेजय व्याप्तचराचरे
jaya nāmaikavinyastaviśvatattvasamuccaya |
jayāsuraśironiṣṭhaśreṣṭhānugakadaṃbaka
||24||जय नामैकविन्यस्तविश्वतत्त्वसमुच्चय ।
जयासुरशिरोनिष्ठश्रेष्ठानुगकदंबक
jayopāśritasaṃrakṣāsaṃvidhānapaṭīyasi |
jayonmūlitasaṃsāraviṣavṛkṣāṃkurodgame
||25||जयोपाश्रितसंरक्षासंविधानपटीयसि ।
जयोन्मूलितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमे
jaya prādeśikaiśvaryavīryaśauryavijṛṃbhaṇa |
jaya viśvabahirbhūta nirastaparavaibhava
||26||जय प्रादेशिकैश्वर्यवीर्यशौर्यविजृंभण ।
जय विश्वबहिर्भूत निरस्तपरवैभव
jaya praṇītapañcārthaprayogaparamāmṛta |
jaya pañcārthavijñānasudhāstotrasvarūpiṇi
||27||जय प्रणीतपञ्चार्थप्रयोगपरमामृत ।
जय पञ्चार्थविज्ञानसुधास्तोत्रस्वरूपिणि
jayati ghorasaṃsāramahārogabhiṣagvara |
jayānādimalājñānatamaḥpaṭalacaṃdrike
||28||जयति घोरसंसारमहारोगभिषग्वर ।
जयानादिमलाज्ञानतमःपटलचंद्रिके
jaya tripurakālāgne jaya tripurabhairavi |
jaya triguṇanirmukte jaya triguṇamardini
||29||जय त्रिपुरकालाग्ने जय त्रिपुरभैरवि ।
जय त्रिगुणनिर्मुक्ते जय त्रिगुणमर्दिनि
jaya prathamasarvajña jaya sarvaprabodhika |
jaya pracuradivyāṃga jaya prārthitadāyini
||30||जय प्रथमसर्वज्ञ जय सर्वप्रबोधिक ।
जय प्रचुरदिव्यांग जय प्रार्थितदायिनि
kva deva te paraṃ dhāma kva ca tucchaṃ ca no vacaḥ |
tathāpi bhagavan bhaktyā pralapaṃtaṃ kṣamasva mām
||31||क्व देव ते परं धाम क्व च तुच्छं च नो वचः ।
तथापि भगवन् भक्त्या प्रलपंतं क्षमस्व माम्
vijñāpyaivaṃvidhaiḥ sūktairviśvakarmā caturmukhaḥ |
namaścakāra rudrāya radrāṇyai ca muhurmuhuḥ
||32||विज्ञाप्यैवंविधैः सूक्तैर्विश्वकर्मा चतुर्मुखः ।
नमश्चकार रुद्राय रद्राण्यै च मुहुर्मुहुः
idaṃ stotravaraṃ puṇyaṃ brahmaṇā samudīritam |
ardhanārīśvaraṃ nāma śivayorharṣavardhanam
||33||इदं स्तोत्रवरं पुण्यं ब्रह्मणा समुदीरितम् ।
अर्धनारीश्वरं नाम शिवयोर्हर्षवर्धनम्
ya idaṃ kīrtayedbhaktyā yasya kasyāpi śikṣayā |
sa tatphalamavāpnoti śivayoḥ prītikāraṇāt
||34||य इदं कीर्तयेद्भक्त्या यस्य कस्यापि शिक्षया ।
स तत्फलमवाप्नोति शिवयोः प्रीतिकारणात्
sakalabhuvanabhūtabhāvanābhyāṃ jananavināśavihīnavigrahābhyām |
naravarayuvatīvapurdharābhyāṃ satatamahaṃ praṇatosmi śaṃkarābhyām
||35||सकलभुवनभूतभावनाभ्यां जननविनाशविहीनविग्रहाभ्याम् ।
नरवरयुवतीवपुर्धराभ्यां सततमहं प्रणतोस्मि शंकराभ्याम्
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pū śivaśivāstutivarṇanaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ