svāmikārttikeyavijayotsavavarṇanam
lomaśa uvāca
valgamānaṃ tamāyāṃtaṃ tārakā suramojasā ||
ājaghāna ca vajreṇa iṃdro matimatāṃ varaḥ
||1||वल्गमानं तमायांतं तारका सुरमोजसा ॥
आजघान च वज्रेण इंद्रो मतिमतां वरः
tena vajraprahāreṇa tārako vihvalīkṛtaḥ patito'pi samutthāya śaktyā taṃ prāharaddvipam
||2||तेन वज्रप्रहारेण तारको विह्वलीकृतः पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्द्विपम्
puraṃdaraṃ gajasthaṃ hi apātayā bhūtale ||
hāhākāro mahānāsītpatite ca puraṃdare
||3||पुरंदरं गजस्थं हि अपातया भूतले ॥
हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे
tārakeṇāpi tatraiva yatkṛtaṃ tacchṛṇu prabho ||
patitaṃ ca padākramya hastādvajraṃ pragṛhya ca
||4||तारकेणापि तत्रैव यत्कृतं तच्छृणु प्रभो ॥
पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य च
hataṃ deveṃdramālokya tārako ripusūdanaḥ ||
vajraghātena mahatā'tāḍayattu puraṃdaram
||5||हतं देवेंद्रमालोक्य तारको रिपुसूदनः ॥
वज्रघातेन महताऽताडयत्तु पुरंदरम्
triśūlamudyamya mahābalastadā sa vīrabhadro ruṣitaḥ puraṃdaram ||
saṃrakṣamāṇo hi jaghāna tārakaṃ śūlena daityaṃ ca mahāprabheṇa
||6||त्रिशूलमुद्यम्य महाबलस्तदा स वीरभद्रो रुषितः पुरंदरम् ॥
संरक्षमाणो हि जघान तारकं शूलेन दैत्यं च महाप्रभेण
śūlaprahārābhihato nipapāta mahītale ||
patito'pi mahātejāstārakaḥ punarutthitaḥ
||7||शूलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले ॥
पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः
jaghāna parayā śaktyā vīrabhadraṃ tadorasi ||
vīrabhadropi patitaḥ śaktighātena tasya vai
||8||जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि ॥
वीरभद्रोपि पतितः शक्तिघातेन तस्य वै
sagaṇāścaiva devāśca gaṃdharvoragarākṣasāḥ ||
hāhākāreṇa mahatā cukruśuśca punaḥpunaḥ
||9||सगणाश्चैव देवाश्च गंधर्वोरगराक्षसाः ॥
हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च पुनःपुनः
tadotthitaḥ sahasā mahābalaḥ sa vīrabhadro dviṣatāṃ nihaṃtā ||
triśūlamudyamya taḍitprakāśaṃ jājvalyamānaṃ prabhayā niraṃtaram ||
svarociṣā bhāsitadigvitānaṃ sūyadubiṃbāgnyuḍumaṇḍalābham
||10||तदोत्थितः सहसा महाबलः स वीरभद्रो द्विषतां निहंता ॥
त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया निरंतरम् ॥
स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूयदुबिंबाग्न्युडुमण्डलाभम्
triśūlena tadā yāvaddhaṃtukāmo mahābalaḥ ||
nivāritaḥ kumāreṇa māvadhīstvaṃ mahāmate
||11||त्रिशूलेन तदा यावद्धंतुकामो महाबलः ॥
निवारितः कुमारेण मावधीस्त्वं महामते
jagarja ca mahātejāḥ kārttikeyo mahābalaḥ
||12||जगर्ज च महातेजाः कार्त्तिकेयो महाबलः
tadā jayetyabhihito bhūtairākāśasaṃsthitaiḥ ||
śaktyā paramayā vīrastārakaṃ haṃtumudyataḥ
||13||तदा जयेत्यभिहितो भूतैराकाशसंस्थितैः ॥
शक्त्या परमया वीरस्तारकं हंतुमुद्यतः
tārakasya kumārasya saṃgrāmastatra duḥsahaḥ ||
jātastato mahāghoraḥ sarvabhūtabhayaṃkaraḥ
||14||तारकस्य कुमारस्य संग्रामस्तत्र दुःसहः ॥
जातस्ततो महाघोरः सर्वभूतभयंकरः
śaktihastau ca tau vīrau yuyudhāte parasparam ||
śaktibhyāṃ bhinnahastau tau mahāsāhasasaṃyutau
||15||शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् ॥
शक्तिभ्यां भिन्नहस्तौ तौ महासाहससंयुतौ
parasparaṃ vaṃcayaṃtau siṃhāviva mahābalau ||
vaitālikīṃ samāśritya tathā vai khecarīṃ gatim
||16||परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ ॥
वैतालिकीं समाश्रित्य तथा वै खेचरीं गतिम्
pārvataṃ matamāśritya śaktyā śaktiṃ nijaghnatuḥ ||
ebhirmatairmahāvīrau cakraturyuddhamuttamam
||17||पार्वतं मतमाश्रित्य शक्त्या शक्तिं निजघ्नतुः ॥
एभिर्मतैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्
anyonyasādhakau bhūtvā mahābalaparākramau ||
jaghnatuḥ śaktidhārābhī raṇe raṇaviśāradau
||18||अन्योन्यसाधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ ॥
जघ्नतुः शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ
mūrdhni kaṇṭhe tathā bāhvorjānvoścaiva kaṭītaṭe ||
vakṣasyurasi pṛṣṭhe ca cicchidatuḥ parasparam
||19||मूर्ध्नि कण्ठे तथा बाह्वोर्जान्वोश्चैव कटीतटे ॥
वक्षस्युरसि पृष्ठे च चिच्छिदतुः परस्परम्
tadā tau yudhyamānau ca hantukāmau mahābalau ||
prekṣakā hyabhavansarve devagandharvaguhyakāḥ
||20||तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ ॥
प्रेक्षका ह्यभवन्सर्वे देवगन्धर्वगुह्यकाः
ūcuḥ parasparaṃ sarve ko'sminyuddhe vijeṣyate ||
tadā nabhogatā vāṇī uvāca parisāṃtvya vai
||21||ऊचुः परस्परं सर्वे कोऽस्मिन्युद्धे विजेष्यते ॥
तदा नभोगता वाणी उवाच परिसांत्व्य वै
tārakaṃ hi surāścādya kumāro'yaṃ haniṣyati ||
mā śocyatāṃ surāḥ sarvaiḥ sukhena sthīyatāṃ divi
||22||तारकं हि सुराश्चाद्य कुमारोऽयं हनिष्यति ॥
मा शोच्यतां सुराः सर्वैः सुखेन स्थीयतां दिवि
śrutvā tadā tāṃ gagane samīritāṃ tadaiva vācaṃ pramathaiḥ parītaḥ ||
kumārakastaṃ prati haṃtukāmo daityādhipaṃ tārakamugrarūpam
||23||श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां तदैव वाचं प्रमथैः परीतः ॥
कुमारकस्तं प्रति हंतुकामो दैत्याधिपं तारकमुग्ररूपम्
śaktyā tayā mahābāhurājaghāna stanāṃtare ||
tārakaṃ hyasuraśreṣṭhaṃ kumāro balavattaraḥ
||24||शक्त्या तया महाबाहुराजघान स्तनांतरे ॥
तारकं ह्यसुरश्रेष्ठं कुमारो बलवत्तरः
taṃ prahāramanā dṛtya tārako daityapuṃgavaḥ ||
kumāraṃ cā'pi saṃkruddhaḥ svaśaktyā cājaghāna vai
||25||तं प्रहारमना दृत्य तारको दैत्यपुंगवः ॥
कुमारं चाऽपि संक्रुद्धः स्वशक्त्या चाजघान वै
tena śaktiprahāreṇa śāṃkarirmūrcchito'bhavat ||
muhūrtāccetanāṃ prāptaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ
||26||तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूर्च्छितोऽभवत् ॥
मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्तः स्तूयमानो महर्षिभिः
yathā siṃho madonmatto haṃtukāmastathaiva ca ||
kumārastārakaṃ daityamājaghāna pratāpavān
||27||यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथैव च ॥
कुमारस्तारकं दैत्यमाजघान प्रतापवान्
evaṃ paraspareṇaiva kumāraścaiva tārakaḥ ||
yuyudhāte'tisaṃrabdhau śaktiyuddhaparāyaṇau
||28||एवं परस्परेणैव कुमारश्चैव तारकः ॥
युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धपरायणौ
abhyāsaparamāvāstāmanyonyavijigīṣayā ||
tathā tau yudhyamānau ca citrarūpau tapasvinau
||29||अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यविजिगीषया ॥
तथा तौ युध्यमानौ च चित्ररूपौ तपस्विनौ
dhārābhiśca aṇībhīśca suprayuktau ca jaghnatuḥ ||
avalokaparāḥ sarve devagandharvakinnarāḥ
||30||धाराभिश्च अणीभीश्च सुप्रयुक्तौ च जघ्नतुः ॥
अवलोकपराः सर्वे देवगन्धर्वकिन्नराः
vismayaṃ paramaṃ prāptā nocuḥ kiṃcana tasya vai ||
na vavau ca tadāvāyurniṣprabho'bhūddivākaraḥ
||31||विस्मयं परमं प्राप्ता नोचुः किंचन तस्य वै ॥
न ववौ च तदावायुर्निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः
himālayo'tha meruśca śvetakūṭaśca darduraḥ ||
malayo'tha mahāśailo maināko viṃdhyaparvataḥ
||32||हिमालयोऽथ मेरुश्च श्वेतकूटश्च दर्दुरः ॥
मलयोऽथ महाशैलो मैनाको विंध्यपर्वतः
lokālokau mahāśailau mānasottaraparvataḥ ||
kailāso mandaro mālyo gandhamādana eva ca
||33||लोकालोकौ महाशैलौ मानसोत्तरपर्वतः ॥
कैलासो मन्दरो माल्यो गन्धमादन एव च
udayādrirmaheṃdraśca tathaivāstagirirmahān
||34||उदयाद्रिर्महेंद्रश्च तथैवास्तगिरिर्महान्
ete cānye ca bahavaḥ parvatāśca mahāprabhāḥ ||
snehārdditāstadājagmuḥ kumāraṃ ca parīpsavaḥ
||35||एते चान्ये च बहवः पर्वताश्च महाप्रभाः ॥
स्नेहार्द्दितास्तदाजग्मुः कुमारं च परीप्सवः
tataḥ sa dṛṣṭvā tānsarvānbhayabhītāṃśca śāṃkariḥ ||
parvatāngirijāputro babhāṣe pratibodhayan
||36||ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः ॥
पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्
kumāra uvāca
mā khidyata mahābhāgā mā ciṃtā kriyatāṃ nagāḥ ||
ghātayāmyadya pāpiṣṭhaṃ sarveṣāmiha paśyatām
||37||मा खिद्यत महाभागा मा चिंता क्रियतां नगाः ॥
घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषामिह पश्यताम्
evaṃ samāśvāsya tadā manasvī tānparvatāndevagaṇaiḥ sametān ||
praṇamya śaṃbhuṃ manasā haripriyaḥ svāṃ mātaraṃ caiva nataḥ kumāraḥ
||38||एवं समाश्वास्य तदा मनस्वी तान्पर्वतान्देवगणैः समेतान् ॥
प्रणम्य शंभुं मनसा हरिप्रियः स्वां मातरं चैव नतः कुमारः
kārttikeyastataḥ śaktyā nicakarta ripoḥ śiraḥ ||
tacchiro nipapātorvyāṃ tārakasya ca tatkṣaṇāt ||
evaṃ sa jayamāpede kārttikeyo mahāprabhuḥ
||39||कार्त्तिकेयस्ततः शक्त्या निचकर्त रिपोः शिरः ॥
तच्छिरो निपपातोर्व्यां तारकस्य च तत्क्षणात् ॥
एवं स जयमापेदे कार्त्तिकेयो महाप्रभुः
dadṛśustaṃ suragaṇā ṛṣayo guhyakāḥ khagāḥ ||
kiṃnarāścāraṇāḥ sarpāstathā caivāpsaro gaṇāḥ
||40||ददृशुस्तं सुरगणा ऋषयो गुह्यकाः खगाः ॥
किंनराश्चारणाः सर्पास्तथा चैवाप्सरो गणाः
harṣeṇa mahatāviṣṭāstuṣṭuvustaṃ kumārakam ||
vidyādharyaśca nanṛturgāyakāśca jagustadā
||41||हर्षेण महताविष्टास्तुष्टुवुस्तं कुमारकम् ॥
विद्याधर्यश्च ननृतुर्गायकाश्च जगुस्तदा
evaṃ vijayamāpannaṃ dṛṣṭvā sarve mudā yutāḥ ||
tato harṣātsamāgamya svāṃkamāropya cātmajam
||42||एवं विजयमापन्नं दृष्ट्वा सर्वे मुदा युताः ॥
ततो हर्षात्समागम्य स्वांकमारोप्य चात्मजम्
pariṣvajya tu gāḍhena girijāpi tutoṣa vai ||
svotsaṃge ca samāropya kumāraṃ sūryavarcasam
||43||परिष्वज्य तु गाढेन गिरिजापि तुतोष वै ॥
स्वोत्संगे च समारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम्
lālayāmāsa tanvaṃgī pārvatī rucirekṣaṇā ||
ṛṣībhiḥ satkṛtaḥ śaṃbhuḥ pārvatyā sahitastadā
||44||लालयामास तन्वंगी पार्वती रुचिरेक्षणा ॥
ऋषीभिः सत्कृतः शंभुः पार्वत्या सहितस्तदा
āryāsanagatā sādhvī śuśubhe mitabhāṣiṇī ||
saṃstūyamānā munibhiḥ siddhacāraṇapannagaiḥ
||45||आर्यासनगता साध्वी शुशुभे मितभाषिणी ॥
संस्तूयमाना मुनिभिः सिद्धचारणपन्नगैः
nīrājitā tadā devaiḥ pārvatī śaṃbhunā saha ||
kumāreṇa sahaivātha śomamānā tadā satī
||46||नीराजिता तदा देवैः पार्वती शंभुना सह ॥
कुमारेण सहैवाथ शोममाना तदा सती
himālayastadāgatya putraiśca parivāritaḥ ||
mervādyaiḥ parvataiścaiva stūyamānaḥ paro'bhavat
||47||हिमालयस्तदागत्य पुत्रैश्च परिवारितः ॥
मेर्वाद्यैः पर्वतैश्चैव स्तूयमानः परोऽभवत्
tadā devagaṇāḥ sarva indrādya ṛṣibhiḥ saha ||
puṣpavarṣeṇa mahāta vavarṣuramitadyutim ||
kumāramagrataḥ kṛtvā nīrājanaparā babhuḥ
||48||तदा देवगणाः सर्व इन्द्राद्य ऋषिभिः सह ॥
पुष्पवर्षेण महात ववर्षुरमितद्युतिम् ॥
कुमारमग्रतः कृत्वा नीराजनपरा बभुः
gītavāditraghoṣeṇa brahmaghoṣeṇa bhūyasā ||
saṃstūyamāno vividhaiḥ sūktairvedavidāṃ varaiḥ
||49||गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा ॥
संस्तूयमानो विविधैः सूक्तैर्वेदविदां वरैः
kumāravijayaṃnāma caritraṃ paramādbhutam ||
sarvapāpaharaṃ divyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām
||50||कुमारविजयंनाम चरित्रं परमाद्भुतम् ॥
सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्
ye kīrttayaṃti śucayo'mitabhāgyayuktāścānaṃtyarūpamajarāmaramādadhānāḥ ||
kaumāravikramamahātmyamudārametadānaṃdadāyakamanorthakaraṃ nṛṇāṃ hi
||51||ये कीर्त्तयंति शुचयोऽमितभाग्ययुक्ताश्चानंत्यरूपमजरामरमादधानाः ॥
कौमारविक्रममहात्म्यमुदारमेतदानंददायकमनोर्थकरं नृणां हि
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi kumārasya mahātmanaḥ ||
caritaṃ tārakākhyaṃ ca sarvapāpaiḥ samucyate
||52||यः पठेच्छृणुयाद्वापि कुमारस्य महात्मनः ॥
चरितं तारकाख्यं च सर्वपापैः समुच्यते
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe śivaśāstre tārakāsuravadhapūrvakaṃ svāmikārttikeyavijayotsavavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ || 30 ||