Skip to content

Vājasaneyi Saṃhitā (Kāṇva) — Chapter 5 (55 mantras)

Pañcamo'dhyāyaḥ

atha pañcamo'dhyāyaḥ |

a̱gnesta̱nūra̍si̱ viṣṇa̍ve tvā̱ soma̍sya ta̱nūra̍si̱ viṣṇa̍ve̱ tvā| ati̍therāti̱thyama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā śye̱nāya̍ tvā soma̱bhṛte̱

viṣṇa̍ve tvā̱gnaye̍ tvā rāyaspoṣa̱de viṣṇa̍ve tvā

||5.1||

a̱gnerja̱nitra̍masi vṛṣa̍ṇau sthaḥ | u̱rvaśya̍syā̱yura̍si pu̍rū̱ravā̍ asi |

gā̱ya̱treṇa̍ tvā̱ chanda̍sā manthāmi̱ traiṣṭu̍bhena tvā̱ chanda̍sā manthāmi jāga̍tena tvā̱ chanda̍sā manthāmi

||5.2||

bhava̍taṃ na̱ḥ sama̍nasau̱ sace̍tasāare̱pasau̍ |

mā ya̱jña hisiṣṭa̱ṃ mā ya̱jñapa̍tiṃ jātavedasau śi̱vau bha̍vatama̱dya na̍ḥ

||5.3||

a̱gnā a̱gniśca̍rati̱ pravi̍ṣṭa̱ ṛṣī̍ṇāṃ pu̱tro a̍bhiśasti̱pāvā̍ |

sa na̍ḥ syo̱naḥ su̱yajā̍ yaje̱ha de̱vebhyo̍ ha̱vya sada̱mapra̍yuccha̱ntsvāhā̍

||5.4||

āpa̍taye tvā gṛhṇāmi̱ pari̍pataye tvā gṛhṇāmi| tanū̱naptre̍ śākva̱rāya̱ śakmanoji̍ṣṭhāya

||5.5||

anā̍dhṛṣṭamasyanādhṛ̱ṣyaṃ de̱vānā̱moja̍ḥ | ana̍bhiśastyabhiśasti̱pā a̍nabhiśaste̱nyam

||5.6||

añja̍sā sa̱tyamupa̍geṣa suvi̱te mā̍ dhāḥ | agne̍ vratapā̱stve vra̍tapāḥ

||5.7||

yā tava̍ ta̱nūri̱ya sā mayi̱ yā mama̍ ta̱nūre̱ṣā sā tvayi̍ |

sa̱ha nau̍ vratapate vra̱tānyanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍ti̱rmanya̍tā̱manu̱ tapa̱stapa̍spatiḥ

||5.8||

a̱śura̍śuṣṭe deva so̱māpyā̍yatā̱mindrā̍yaikadhana̱vide̍ |

ā tubhya̱mindra̱ḥ pyāya̍tā̱mā tvamindrā̍ya pyāyasva

||5.9||

āpyā̍yayā̱smān sakhī̍ntsa̱nyā me̱dhayā̍ | sva̱sti te̍ deva soma su̱tyāmu̱dṛca̍maśīya

||5.10||

eṣṭā̱ rāya̱ḥ preṣe bhagā̍ya | ṛ̱tamṛ̍tavā̱dibhyo̱ namo̱ di̱ve nama̍ḥ pṛthi̱vyai

||5.11||

yā te̍ agne yaḥśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱t svāhā̍ |

yā te̍ agne rajaḥśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱t svāhā̍ |

yā te̍ agne hariśa̱yā ta̱nūrvarṣi̍ṣṭhā gahvare̱ṣṭhā | u̱graṃ vaco̱ apā̍vadhīttve̱ṣaṃ vaco̱ apā̍vadhī̱t svāhā̍

||5.12||

ta̱ptāya̍nī me'si vi̱ttāya̍nī me'si | ava̍tānmā vyathi̱tamava̍tānmā nāthi̱tāt

||5.13||

vi̱deda̱gnirna̱bho nāmāgne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̍ |

yo̱ syāṃ pṛ̍thi̱vyāmasi̱ yattenā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe |

vi̱deda̱gnirna̱bho nāmāgne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̍ |

yo dvi̱tīya̍syāṃ pṛthi̱vyāmasi̱ yattenā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe |

vi̱deda̱gnirna̱bho nāmāgne̍ aṅgira̱ āyu̍nā̱ nāmnehi̍ |

yastṛ̱tīya̍syāṃ pṛthi̱vyāmasi̱ yattenā̍dhṛṣṭa̱ṃ nāma̍ ya̱jñiya̱ṃ tena̱ tvā da̍dhe |

anu̍ tvā de̱vavī̍taye si̱hya̍si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍ḥ kalpasva si̱m̐hya̍si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍ḥ śundhasva

si̱hya̍si sapatnasā̱hī de̱vebhya̍ḥ śumbhasva

||5.14||

i̱ndra̱gho̱ṣastvā̱ vasu̍bhiḥ pu̱rastā̍tpātu prace̍tāstvā rudraiḥ pa̱ścātpā̍tu |

mano̍javāstvā pi̱tṛbhi̍rdakṣiṇa̱taḥ pā̍tu vi̱śvaka̍rmā tvādi̱tyairu̍ttara̱taḥ pā̍tu

||5.15||

i̱dama̱haṃ ta̱ptaṃ vārba̍hi̱rdhā ya̱jñānniḥ sṛ̍jāmi |

si̱hya̍si̱ svāhā̍ si̱hya̍syāditya̱vani̱ḥ svāhā̍

||5.16||

si̱hya̍si brahma̱vani̍ḥ kṣatra̱vani̱ḥ svāhā̍ si̱hya̍si suprajā̱vanī̍ rāyaspoṣa̱vani̱ḥ svāhā̍ |

si̱hya̱syāva̍ha de̱vānyaja̍mānāya̱ svāhā̍ bhū̱tebhya̍stvā

||5.17||

dhru̱vo̍'si pṛthi̱vīṃ dṛ̍ha dhruva̱kṣida̍sya̱ntari̍kṣaṃ dṛha |

a̱cyu̱ta̱kṣida̍si̱ diva̍ṃ dṛhā̱gnerbhasmā̍sya̱gneḥ purī̍ṣamasi

||5.18||

yu̱ñjate̱ mana̍ u̱ta yu̍ñjate̱ dhiyo̱ viprā̱ vipra̍sya bṛha̱to vi̍pa̱ścita̍ḥ |

vi hotrā̍ dadhe vayunā̱videka̱ inma̱hī de̱vasya̍ savi̱tuḥ pari̍ṣṭuti̱ḥ

||5.19||

i̱daṃ viṣṇu̱rvica̍krame tre̱dhā ni da̍dhe pa̱dam | samū̍l̤ahamasya pāsu̱re svāhā̍

||5.20||

irā̍vatī dhenu̱matī̱ hi bhū̱ta sū̍yava̱sinī̱ mana̍ve daśa̱syā |

vya̍skabhnā̱ roda̍sī viṣṇa e̱te dā̱dhartha̍ pṛthi̱vīma̱bhito̍ ma̱yūkhai̱ḥ svāhā̍

||5.21||

de̱va̱śrutau̍ de̱veṣvāgho̍ṣatam | prācī̱ preta̍madhva̱raṃ ka̱lpaya̍ntī ū̱rdhvaṃ ya̱jñaṃ na̍yata̱ṃ mā ji̍hvaratam

||5.22||

svaṃ go̱ṣṭhamāva̍dataṃ devī durye̱ āyu̱rmā nirvā̍diṣṭaṃ pra̱jāṃ mā nirvā̍diṣṭam |

atra̍ ramethā̱ṃ varṣma̍n pṛthi̱vyāḥ

||5.23||

viṣṇo̱rnuka̍ṃ vī̱ryā̍ṇi̱ pravo̍ca̱ṃ yaḥ pārthi̍vāni vima̱me rajā̍si |

yo aska̍bhāya̱dutta̍ra sa̱dhastha̍ṃ vicakramā̱ṇastre̱dhoru̍gā̱yo viṣṇa̍ve tvā

||5.24||

di̱vo vā̍ viṣṇa u̱ta vā̍ pṛthi̱vyā ma̱ho vā̍ viṣṇa u̱rora̱ntari̍kṣāt |

u̱bhā hi hastā̱ vasu̍nā pṛ̱ṇasvā praya̍ccha̱ dakṣi̍ṇā̱dota sa̱vyādviṣṇa̍ve tvā

||5.25||

pra tadviṣṇu̍ stavate vī̱rye̍ṇa mṛ̱go na bhī̱maḥ ku̍ca̱ro gi̍ri̱ṣṭhāḥ |

yasyo̱ruṣu̍ tri̱ṣu vi̱krama̍ṇeṣvadhikṣi̱yanti̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̍

||5.26||

viṣṇo̍ ra̱rāṭa̍masi viṣṇo̱ḥ śnaptre̍ stho̱ viṣṇo̱ḥ syūra̍si viṣṇo̍rdhru̱vo̍'si |

vaiṣṇa̱vama̍si̱ viṣṇa̍ve tvā

||5.27||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̱'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

āda̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍so grī̱vā api̍kṛntāmi |

bṛ̱hanna̍si bṛ̱hadra̍vā bṛha̱tīmindrā̍ya̱ vāca̍ṃ vada |rakṣo̱haṇa̍ṃ valaga̱hana̍ṃ vaiṣṇa̱vīm

||5.28||

i̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱ yanno̱ niṣṭyo̱ yama̱mātyo̍ nica̱khāna̍ |

i̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱ yaṃ na̍ḥ samā̱no yamasa̍māno nica̱khāna̍ |

i̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱ yaṃ na̱ḥ saba̍ndhu̱ryamasa̍bandhurnica̱khāna̍ |

i̱dama̱haṃ taṃ va̍la̱gamudva̍pāmi̱ yaṃ na̍ḥ sajā̱to yamasa̍jāto nica̱khānotkṛtyāṃ ki̍rāmi

||5.29||

sva̱rāl̤a̍si sapatna̱hā sa̍tra̱rāl̤a̍syabhimāti̱hā | ja̱na̱rāl̤a̍si rakṣo̱hā sa̍rva̱rāl̤a̍syamitra̱hā

||5.30||

ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hana̱ḥ prokṣā̍mi vaiṣṇa̱vānra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano'va̍nayāmi vaiṣṇa̱vān |

ra̍kṣo̱haṇo̍ valaga̱hano'va̍stṛṇāmi vaiṣṇa̱vān

||5.31||

ra̱kṣo̱haṇau̍ valaga̱hanā̱ upa̍dadhāmi vaiṣṇa̱vī ra̍kṣo̱haṇau̍ valaga̱hanau̱ paryū̍hāmi vaiṣṇa̱vī |

vai̱ṣṇa̱vama̍si vaiṣṇa̱vā stha̍

||5.32||

de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̱'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyām |

āda̍de̱ nārya̍sī̱dama̱ha rakṣa̍so grī̱vā api̍kṛntāmi | yavo̍'si ya̱vayā̱smad dveṣo̍ ya̱vayārā̍tīḥ |

di̱ve tvā̱ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvā̍

||5.33||

śundha̍ntām̐llo̱kāḥ pi̍tṛ̱ṣada̍nāḥ pitṛ̱ṣada̍namasi |

uddiva̍stabhā̱nāntari̍kṣaṃ pṛṇa̱ dṛha̍sva pṛthi̱vyām

||5.34||

dyu̱tā̱nastvā̍ māru̱to mi̍notu mi̱trāvaru̍ṇau dhru̱veṇa̱ dharma̍ṇā |

bra̱hma̱vani̍ tvā kṣatra̱vani̍ rāyaspoṣa̱vani̱ paryū̍hāmi

||5.35||

brahma̍ dṛ ha kṣa̱traṃ dṛhāyu̍rdṛha pra̱jāṃ dṛ̍ha | dhru̱vāsi̍ dhru̱vo̱'sminyaja̍māna ā̱yata̍ne bhūyāt |

ghṛ̱tena̍ dyāvāpṛthivī̱ pūryethā̱mindra̍sya cha̱dira̍si viśvaja̱nasya̍ chāyā̍

||5.36||

pari̍ tvā girvaṇo̱ gira̍ i̱mā bha̍vantu vi̱śvata̍ḥ | vṛ̱ddhāyu̱manu̱ vṛddha̍yo̱ juṣṭā̍ bhavantu̱ juṣṭa̍yaḥ

||5.37||

indra̍sya̱ syūra̱sīndra̍sya dhru̱vo̍'si | ai̱ndrama̍si vaiśvade̱vama̍si

||5.38||

vi̱bhūra̍si pra̱vāha̍ṇo̱ vahni̍rasi havya̱vāha̍naḥ | śvā̱tro̍'si̱ prace̍tāstu̱tho̍'si vi̱śvave̍dāḥ

||5.39||

u̱śiga̍si ka̱viraṅghā̍rirasi̱ bambhā̍riḥ | a̱va̱syūra̍si̱ duva̍svāñchu̱ndhyūra̍si mārjā̱līya̍ḥ

||5.40||

ṛ̱tadhā̍māsi̱ sva̍rjyotiḥ samu̱dro̍'si vi̱śvavya̍cāḥ | a̱jo̱'syeka̍pā̱dahi̍rasi bu̱dhnya̍ḥ

||5.41||

sa̱mrāl̤a̍si kṛ̱śānu̍ḥ pari̱ṣadyo̍'si̱ pava̍mānaḥ | nabho̍'si pra̱takvā̍ mṛ̱ṣṭo̍'si havya̱sūda̍naḥ

||5.42||

sa̱mū̱hyo̍'si vi̱śvave̍dā ūnātiri̱ktasya̍ prati̱ṣṭhā|

agna̍yaḥ sagarā̱ḥ saga̍rā stha̱ saga̍reṇa̱ nāmnā raudre̱ṇānī̍kena|

pā̱ta mā̍gnayaḥ pipṛ̱tamā̍gnayo̱ namo̍ vo'stu̱ mā mā̍ hisiṣṭa

||5.43||

jyoti̍rasi vi̱śvarū̍pa̱ṃ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍ sa̱mit | tva so̍ma tanū̱kṛdbhyo̱ dveṣo̍bhyo̱'nyakṛ̍tebhyaḥ |

u̱ru ya̱ntāsi̱ varū̍tha̱svāhā̍ | ju̱ṣā̱ṇo a̱pturājya̍sya vetu̱ svāhā̍

||5.44||

agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smānviśvā̍ni deva va̱yunā̍ni vi̱dvān |

yu̱yo̱dhya̱smajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhāṃ te̱ nama̍uktiṃ vidhema

||5.45||

a̱yaṃ no̍ a̱gnirvari̍vaskṛṇotva̱yaṃ mṛdha̍ḥ pu̱ra e̍tu prabhi̱ndan |

a̱yaṃ vājā̍ñjayatu̱ vāja̍sātā a̱yaśatrū̍ñjayatu̱ jarhṛ̍ṣāṇa̱ḥ svāhā̍

||5.46||

u̱ru vi̍ṣṇo̱ vikra̍masvo̱ru kṣayā̍ya naskṛdhi | ghṛ̱taṃ ghṛ̍tayone piba̱ prapra̍ ya̱jñapa̍tiṃ tira̱ svāhā̍

||5.47||

deva̍ savitare̱ṣa te̱ soma̱sta ra̍kṣasva̱ mā tvā̍ dabhan |

e̱tattvaṃ de̍va soma de̱vo de̱vām̐ upā̍gāḥ

||5.48||

i̱dama̱haṃ ma̍nu̱ṣyā̍ntsa̱ha rā̱yaspoṣe̍ṇa̱ svāhā̱ nirvaru̍ṇasya̱ pāśā̍nmucye | agne̍ vratapā̱stve vra̍tapāḥ

||5.49||

yā tava̍ ta̱nūrmayyabhū̍de̱ṣā sā tvayi̱ yā mama̍ ta̱nūstvayyabhū̍diya̱ sā mayi̍ |

ya̱thā̱ya̱thaṃ nau̍ vratapate vra̱tānyanu̍ me dī̱kṣāṃ dī̱kṣāpa̍ti̱rama̱stānu̱ tapa̱stapa̍spatiḥ

||5.50||

u̱ru vi̍ṣṇo̱ vikra̍masvo̱ru kṣayā̍ya naskṛdhi | ghṛ̱taṃ ghṛ̍tayone piba̱ prapra̍ ya̱jñapa̍tiṃ tira̱ svāhā̍

||5.51||

atya̱nyām̐3 agā̱ṃ nānyām̐3 upā̍gām | a̱rvāktvā̱ pare̍bhyaḥ pa̱ro'va̍rebhyaḥ

||5.52||

taṃ tvā̍ juṣāmahe deva vanaspate devaya̱jyāyai̍ | de̱vāstvā̍ devaya̱jyāyai̍ juṣantā̱ṃ viṣṇa̍ve tvā

||5.53||

oṣa̍dhe̱ trāya̍sva̱ svadhi̍te̱ maina̍ hisīḥ | diva̱ṃ mā le̍khīra̱ntari̍kṣa̱ṃ mā hi̍sīḥ pṛthi̱vyā saṃbha̍va

||5.54||

a̱ya hi tvā̱ svadhi̍ti̱steti̍jānaḥ praṇi̱nāya̍ maha̱te saubha̍gāya |

ata̱stvaṃ de̍va vanaspate śa̱tava̍lśo̱ viro̍ha sa̱hasra̍valśā̱ vi va̱ya ru̍hema

||5.55||