Skip to content

Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 25 (67 mantras)

Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 25

Section titled “Vājasaneyi Kanva Saṃhitā — Chapter 25”

atha pañcaviṃśo’dhyāyaḥ |


MantraFirst Words
1hiraṇyagarbha samavartatāgre
2upayāmagṛhīto’si prajāpataye
3ya prāṇato
4upayāmagṛhīto’si prajāpataye
5yuñjanti bradhnamaruṣa
6yuñjantyasya kāmyā
7yadvāto apo
8vasavastvāñjantu gāyatreṇa
9bhūrbhuva svarlājī3ñchācī3nyavye
10ka svidekākī
11sūrya ekākī
12kā svidāsītpūrvacitti
13dyaurāsītpūrvacittiraśva āsīd
14vāyuṣṭvā pacatairavatvasitagrīvaśchāgai
15eṣa sya
16saśito raśminā
17svaya vājistanva
18na vā
19agni paśurāsīttenāyajanta
20prāṇāya svāhāpānāya
21gaṇānā tvā
22āhamajāni garbhadhamā
23utsakthyā ava
24yakāsakau śakuntikāhalagiti
25yako’sakau śakuntaka
26mātā ca
27mātā ca
28ūrdhvamenāmucchrāpaya girau
29ūrdhvamenamucchrayādgirau bhāra
30yadasyā ahubhedyā
31yaddevāso lalāmagu
32yaddhariṇo yavamatti
33yaddhariṇo yavamatti
34dadhikrāvṇo akāriṣa
35gāyatrī triṣṭubjagatyanuṣṭuppaṅktyā
36dvipadā yāścatuṣpadāstripadā
37mahānāmnyo revatyo
38nāryaste patnyo
39rajatā hariṇī
40kuvidaṅga yavamanto
41kastvā chyati
42ṛtavasta ṛtuthā
43ardhamāsā parūṣi
44daivyā adhvaryavastvā
45dyauste pṛthivyantarikṣa
46śa te
47ka svidekākī
48sūrya ekākī
49ki svitsūryasama
50brahma sūryasama
51pṛcchāmi tvā
52api teṣu
53keṣvanta puruṣa
54pañcasvanta puruṣa
55kā svidāsītpūrvacitti
56dyaurāsītpūrvacittiraśva āsīd
57ka īmare
58ajāre piśaṅgilā
59katyasya viṣṭhā
60ṣal̤asya viṣṭhā
61ko asya
62vedāhamasya bhuvanasya
63pṛcchāmi tvā
64iya vedi
65subhū svayambhū
66hotā yakṣatprajāpati
67prajāpate na

Adhyāya: 25 | Mantra: 1

hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt | sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema


Adhyāya: 25 | Mantra: 2

u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto’si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱ḥ sūrya̍ste mahi̱mā | yaste’ha̍ntsaṃvatsa̱re ma̍hi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̱ yaste̍ vā̱yā a̱ntari̍kṣe mahi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̍ | yaste̍ di̱vi sūrye̍ mahi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̱ tasmai̍ te mahi̱mne pra̱jāpa̍taye̱ svāhā̍ de̱vebhya̍ḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 3

yaḥ prā̍ṇa̱to ni̍miṣa̱to ma̍hitvaika̱ idrājā̱ jaga̍to ba̱bhūva̍ | ya īśe̍ a̱sya dvi̱pada̱ścatu̍ṣpada̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema


Adhyāya: 25 | Mantra: 4

u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto’si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̍śca̱ndramāste̍ mahi̱mā | yaste̱ rātrau̍ saṃvatsa̱re ma̍hi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̱ yaste̍ pṛthi̱vyāma̱gnau ma̍hi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̍ | yaste̱ nakṣa̍treṣu ca̱ndrama̍si mahi̱mā sa̍ṃba̱bhūva̱ tasmai̍ te mahi̱mne pra̱jāpa̍taye de̱vebhya̱ḥ svāhā̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 5

yu̱ñjanti̍ bra̱dhnama̍ru̱ṣaṃ cara̍nta̱ṃ pari̍ ta̱sthuṣa̍ḥ | roca̍nte roca̱nā di̱vi


Adhyāya: 25 | Mantra: 6

yu̱ñjantya̍sya̱ kāmyā̱ harī̱ vipa̍kṣasā̱ rathe̍ | śoṇā̍ dhṛ̱ṣṇū nṛ̱vāha̍sā


Adhyāya: 25 | Mantra: 7

yadvāto̍ a̱po a̍ganīganpri̱yāmindra̍sya ta̱nva̍m | e̱ta sto̍tara̱nena̍ pa̱thā puna̱raśva̱māva̍rtayāsi naḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 8

vasa̍vastvāñjantu gāya̱treṇa̱ chanda̍sā ru̱drāstvā̍ñjantu̱ traiṣṭu̍bhena̱ chanda̍sā | ā̱di̱tyāstvā̍ñjantu̱ jāga̍tena̱ chanda̍sā


Adhyāya: 25 | Mantra: 9

bhūrbhuva̱ḥ sva̱rlājī3ñchā̱cī3nyavye̱ gavye̍ | e̱tadanna̍matta devā e̱tadanna̍maddhi prajāpate


Adhyāya: 25 | Mantra: 10

kaḥ svi̍dekā̱kī ca̍rati̱ ka u̍ svijjāyate̱ puna̍ḥ | ki svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ kimvā̱vapa̍naṃ ma̱hat


Adhyāya: 25 | Mantra: 11

sūrya̍ ekā̱kī ca̍rati ca̱ndramā̍ jāyate̱ puna̍ḥ | a̱gnirhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ bhūmi̍rā̱vapa̍naṃ ma̱hat


Adhyāya: 25 | Mantra: 12

kā svi̍dāsītpū̱rvaci̍tti̱ḥ ki svi̍dāsīd bṛ̱hadvaya̍ḥ | kā svi̍dāsītpilippi̱lā kā svi̍dāsītpiśaṅgi̱lā


Adhyāya: 25 | Mantra: 13

dyau̍rāsītpū̱rvaci̍tti̱raśva̍ āsīd bṛ̱hadvaya̍ḥ | avi̍rāsītpilippi̱lā rātri̍rāsītpiśaṅgi̱lā


Adhyāya: 25 | Mantra: 14

vā̱yuṣṭvā̍ paca̱taira̍va̱tvasi̍tagrīva̱śchāgai̍ḥ | nya̱grodha̍ścama̱saiḥ śa̍lma̱lirvṛddhyā̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 15

e̱ṣa sya rā̱thyo vṛṣā̍ pa̱ḍbhiśca̱turbhi̱reda̍gan | bra̱hmā kṛ̍ṣṇaśca no’vatu̱ | namo̱’gnaye̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 16

saśi̍to ra̱śminā̱ ratha̱ḥ saśi̍to ra̱śminā̱ haya̍ḥ | saśi̍to a̱psva̍psu̱jā bra̱hmā soma̍purogavaḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 17

sva̱yaṃ vā̍jista̱nva̍ṃ kalpayasva sva̱yaṃ ya̍jasva sva̱yaṃ ju̍ṣasva | ma̱hi̱mā te̱’nyena̱ na sa̱ṃnaśe̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 18

na vā u̍ e̱tanmri̍yase̱ na ri̍ṣyasi de̱vām̐2 ide̍ṣi pa̱thibhi̍ḥ su̱gebhi̍ḥ | yatrāsa̍te su̱kṛto̱ yatra̱ te ya̱yustatra̍ tvā de̱vaḥ sa̍vi̱tā da̍dhātu


Adhyāya: 25 | Mantra: 19

a̱gniḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐ lo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nna̱gniḥ | sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ | vā̱yuḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐ lo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nvā̱yuḥ | sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ | sūrya̍ḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐ lo̱kama̍jaya̱dyasmi̱ntsūrya̍ḥ | sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 20

prā̱ṇāya̱ svāhā̍pā̱nāya̱ svāhā̍ vyā̱nāya̱ svāhā̍ | ambe̱ ambi̱ke’mbā̍like̱ na mā̍ nayati̱ kaśca̱na | sasa̍styaśva̱kaḥ subha̍drikāṃ kāmpīlavā̱sinī̍m


Adhyāya: 25 | Mantra: 21

ga̱ṇānā̍ṃ tvā ga̱ṇapa̍ti havāmahe pri̱yāṇā̍ṃ tvā pri̱yapa̍ti havāmahe | ni̱dhīnā̍ṃ tvā nidhi̱pati havāmahe vaso mama


Adhyāya: 25 | Mantra: 22

āhama̍jāni garbha̱dhamā tvama̍jāsi garbha̱dham | tā ubhau ca̱tura̍ḥ pa̱daḥ sa̱mprasā̍rayāva | sva̱rge lo̱ke prorṇvā̍thā̱m̐ vṛṣā̍ vā̱jī re̍to̱dhā reto̍ dadhātu


Adhyāya: 25 | Mantra: 23

utsa̍kthyā̱ ava̍ gu̱daṃ dhe̍hi̱ sama̱ñjiṃ cā̍rayā vṛṣan | ya strī̱ṇāṃ jī̍va̱bhoja̍naḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 24

ya̱kāsa̱kau śa̍kunti̱kāhala̱giti̱ vañca̍ti | āha̍nti ga̱bhe paso̱ niga̍lgalīti̱ dhāra̍kā


Adhyāya: 25 | Mantra: 25

ya̱ko’sa̱kau śa̍kunta̱ka ā̱hala̱giti̱ vañca̍ti | viva̍kṣata iva te̱ mukha̱madhva̍ryo̱ mā na̱stvama̱bhi bhā̍ṣathāḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 26

mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̱ te’gra̍ṃ vṛ̱kṣasya̍ rohataḥ | prati̍lā̱mīti̍ te pi̱tā ga̱bhe mu̱ṣṭima̍tasayat


Adhyāya: 25 | Mantra: 27

mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̱ te’gre̍ vṛ̱kṣasya̍ krīl̤ataḥ | viva̍kṣata iva te̱ mukha̱ṃ brahma̱nmā tvaṃ va̍do ba̱hu


Adhyāya: 25 | Mantra: 28

ū̱rdhvame̍nā̱mucchrā̍paya gi̱rau bhā̱ra hara̍nniva | athā̍syai̱ madhya̍medhatā śī̱te vāte̍ pu̱nanni̍va


Adhyāya: 25 | Mantra: 29

ū̱rdhvame̍na̱mucchra̍yādgi̱rau bhā̱ra hara̍nniva | athā̍sya̱ madhya̍mejatu śī̱te vāte̍ pu̱nanni̍va


Adhyāya: 25 | Mantra: 30

yada̍syā a̱hu̱bhedyā̍ḥ kṛ̱dhu sthū̱lamu̱pāta̍sat | mu̱ṣkā ida̍syā ejato gośa̱phe śa̍ku̱lā i̍va


Adhyāya: 25 | Mantra: 31

yadde̱vāso̍ la̱lāma̍gu̱ṃ pra vi̍ṣṭī̱mina̱māvi̍ṣuḥ | sa̱kthnā de̍diśyate̱ nārī̍ sa̱tyasyā̍kṣi̱bhuvo̍ yathā


Adhyāya: 25 | Mantra: 32

yaddha̍ri̱ṇo yava̱matti̱ na pu̱ṣṭaṃ pa̱śu manya̍te | śū̱drā yadarya̍jārā̱ na poṣā̍ya dhanāyati


Adhyāya: 25 | Mantra: 33

yaddha̍ri̱ṇo yava̱matti̱ na pu̱ṣṭaṃ ba̱hu manya̍te | śū̱dro yadaryā̍yai jā̱ro na poṣa̱manu̍ manyate


Adhyāya: 25 | Mantra: 34

da̱dhi̱krāvṇo̍ akāriṣaṃ ji̱ṣṇoraśva̍sya vā̱jina̍ḥ | su̱ra̱bhi no̱ mukhā̍ kara̱tpra ṇa̱ āyū̍ṣi tāriṣat


Adhyāya: 25 | Mantra: 35

gā̱ya̱trī tri̱ṣṭubjaga̍tyanu̱ṣṭuppa̱ṅktyā sa̱ha | bṛ̱ha̱tyu̱ṣṇihā̍ ka̱kupsū̱cībhi̍ḥ śamyantu tvā


Adhyāya: 25 | Mantra: 36

dvipa̍dā̱ yāścatu̍ṣpadāstri̱padā̱ yāśca̱ ṣaṭpa̍dāḥ | viccha̍ndā̱ yāśca̱ saccha̍ndāḥ sū̱cībhi̍ḥ śamyantu tvā


Adhyāya: 25 | Mantra: 37

ma̱hānā̍mnyo re̱vatyo̱ viśvā̱ āśā̍ḥ pra̱bhūva̍rīḥ | mai̍ghīrvi̱dyuto̱ vāca̍ḥ sū̱cībhi̍ḥ śamyantu tvā


Adhyāya: 25 | Mantra: 38

nārya̍ste̱ patnyo̱ loma̱ vici̍nvantu manī̱ṣayā̍ | de̱vānā̱ṃ patnyo̱ diśa̍ḥ sū̱cībhi̍ḥ śamyantu tvā


Adhyāya: 25 | Mantra: 39

ra̱ja̱tā hari̍ṇī̱ḥ sīsā̱ yujo̍ yujyante̱ karma̍bhiḥ | aśva̍sya vā̱jina̍stva̱ci simā̍ḥ śamyantu̱ śamya̍ntīḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 40

ku̱vida̱ṅga yava̍manto va̱yañci̱dyathā̱ dāntya̍nupū̱rvaṃ vi̱yūya̍ | i̱hehai̍ṣāṃ kṛṇuhi̱ bhoja̍nāni̱ ye ba̱rhiṣo̱ nama̍ ukti̱ṃ na ja̱gmuḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 41

kastvā chya̍ti̱ kastvā̱ viśā̍sti̱ kaste̱ gātrā̍ṇi śamyati | ka u̍ te śami̱tā ka̱viḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 42

ṛ̱tava̍sta ṛtu̱thā parva̍ śami̱tāro̱ vi śā̍satu | sa̱ṃva̱tsa̱rasya̱ teja̍sā śa̱mībhi̍ḥ śamyantu tvā


Adhyāya: 25 | Mantra: 43

a̱rdha̱mā̱sāḥ parū̍ṣi te̱ māsā̱ ā chya̍ntu śamya̍ntaḥ | a̱ho̱rā̱trāṇi̍ ma̱ruto̱ vili̍ṣṭa sūdayantu te


Adhyāya: 25 | Mantra: 44

daivyā̍ adhva̱ryava̱stvā chya̍ntu̱ vi ca̍ śāsatu | gātrā̍ṇi parva̱śaste̱ simā̍ḥ kṛṇvantu̱ śamya̍ntīḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 45

dyauste̍ pṛthi̱vya̱ntari̍kṣaṃ vā̱yuśchi̱draṃ pṛ̍ṇātu te | sūya̍ste̱ nakṣa̍traiḥ sa̱ha lo̱kaṃ kṛ̍ṇotu sādhu̱yā


Adhyāya: 25 | Mantra: 46

śaṃ te̱ pare̍bhyo̱ gātre̍bhya̱ḥ śama̱stvava̍rebhyaḥ | śama̱sthabhyo̍ ma̱jjabhya̱ḥ śamva̍stu ta̱nvai̱ tava̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 47

kaḥ svi̍dekā̱kī ca̍rati̱ ka u̍ svijjāyate̱ puna̍ḥ | ki svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ kimvā̱vapa̍naṃ ma̱hat


Adhyāya: 25 | Mantra: 48

sūrya̍ ekā̱kī ca̍rati ca̱ndramā̍ jāyate̱ puna̍ḥ | a̱gnirhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ bhūmi̍rā̱vapa̍naṃ ma̱hat


Adhyāya: 25 | Mantra: 49

ki svi̱tsūrya̍sama̱ṃ jyoti̱ḥ ki sa̍mu̱drasa̍ma̱ sara̍ḥ | ki svi̍tpṛthivyai̱ varṣī̍yaḥ kasya̱ mātrā̱ na vi̍dyate


Adhyāya: 25 | Mantra: 50

brahma̱ sūrya̍sama̱ṃ jyoti̱rdyauḥ sa̍mu̱drasa̍ma̱ sara̍ḥ | indra̍ḥ pṛthivyai̱ varṣī̍yā̱n gostu mātrā̱ na vi̍dyate


Adhyāya: 25 | Mantra: 51

pṛ̱cchāmi̍ tvā ci̱taye̍ devasakha̱ yadi̱ tvamatra̱ mana̍sā ja̱gantha̍ | yeṣu̱ viṣṇu̍stri̱ṣu pa̱deṣveṣṭa̱steṣu̱ viśva̱ṃ bhuva̍na̱mā vi̍veśā3


Adhyāya: 25 | Mantra: 52

api̱ teṣu̍ tri̱ṣu pa̱deṣva̍smi̱ yeṣu̱ viśva̱ṃ bhuva̍namā vi̱veśa̍ | sa̱dyaḥ parye̍mi pṛthi̱vīmu̱ta dyāmeke̱nāṅge̍na di̱vo a̱sya pṛ̱ṣṭham


Adhyāya: 25 | Mantra: 53

keṣva̱ntaḥ puru̍ṣa̱ ā vi̍veśa̱ kānya̱ntaḥ puru̍ṣe̱ arpi̍tāni | e̱tad bra̍hma̱nnupa̍ valhāmasi tvā̱ ki svi̍nna̱ḥ prati̍ vocā̱syatra̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 54

pa̱ñcasva̱ntaḥ puru̍ṣa̱ ā vi̍veśa̱ tānya̱ntaḥ puru̍ṣe̱ arpi̍tāni | e̱tattvātra̍ pratimanvā̱no a̍smi̱ na mā̱yayā̍ bhava̱syutta̍ro̱ mat


Adhyāya: 25 | Mantra: 55

kā svi̍dāsītpū̱rvaci̍tti̱ḥ ki svi̍dāsīd bṛ̱hadvaya̍ḥ | kā svi̍dāsītpilippi̱lā kā svi̍dāsītpiśaṅgi̱lā


Adhyāya: 25 | Mantra: 56

dyau̍rāsītpū̱rvaci̍tti̱raśva̍ āsīd bṛ̱hadvaya̍ḥ | avi̍rāsītpilippi̱lā rātri̍rāsītpiśaṅgi̱lā


Adhyāya: 25 | Mantra: 57

ka ī̍mare piśaṅgi̱lā ka ī̍ṃ kuru piśaṅgi̱lā | ka ī̍mā̱ skanda̍marṣati̱ ka ī̱ṃ panthā̱ṃ vi sa̍rpati


Adhyāya: 25 | Mantra: 58

a̱jāre̍ piśaṅgi̱lā śvā̱vitku̍ru piśaṅgi̱lā | śa̱śa ā̱skanda̍marṣa̱tyahi̱ḥ panthā̱ṃ vi sa̍rpati


Adhyāya: 25 | Mantra: 59

katya̍sya vi̱ṣṭhāḥ katya̱kṣarā̍ṇi̱ kati̱ homā̍saḥ kati̱dhā sami̍ddhaḥ | ya̱jñasya̍ tvā vi̱dathā̍ pṛccha̱matra̱ kati̱ hotā̍ra ṛtu̱śo ya̍janti


Adhyāya: 25 | Mantra: 60

ṣal̤a̍sya vi̱ṣṭhāḥ śa̱tama̱kṣarā̍ṇyaśī̱tirhomā̍ḥ sa̱midho̍ ha ti̱sraḥ | ya̱jñasya̍ te vi̱dathā̱ pra bra̍vīmi sa̱pta hotā̍ra ṛtu̱śo ya̍janti


Adhyāya: 25 | Mantra: 61

ko a̱sya ve̍da̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̱ṃ ko dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam | kaḥ sūrya̍sya veda bṛha̱to ja̱nitra̱ṃ ko ve̍da ca̱ndrama̍saṃ yato̱jāḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 62

vedā̱hama̱sya bhuva̍nasya̱ nābhi̱ṃ veda̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam | veda̱ sūrya̍sya bṛha̱to ja̱nitra̱matho̍ veda ca̱ndrama̍saṃ yato̱jāḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 63

pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ para̱manta̍ṃ pṛthi̱vyāḥ pṛ̱cchāmi̱ yatra̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̍ḥ | pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̍ḥ pṛ̱cchāmi̍ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍ma


Adhyāya: 25 | Mantra: 64

i̱yaṃ vedi̱ḥ paro̱ anta̍ḥ pṛthi̱vyā a̱yaṃ ya̱jño bhuva̍nasya̱ nābhi̍ḥ | a̱ya somo̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reto̍ bra̱hmāyaṃ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍ma


Adhyāya: 25 | Mantra: 65

su̱bhūḥ sva̍ya̱mbhūḥ pra̍tha̱mo̱’ntarma̍ha̱tya̍rṇa̱ve | da̱dhe ha̱ garbha̍mṛ̱tviya̱ṃ yato̍ jā̱taḥ pra̱jāpa̍tiḥ


Adhyāya: 25 | Mantra: 66

hotā̍ yakṣatpra̱jāpa̍ti̱ soma̍sya mahi̱mnaḥ | ju̱ṣatā̱ṃ piba̍tu̱ soma̱ hota̱ryaja̍


Adhyāya: 25 | Mantra: 67

prajā̍pate̱ na tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ rū̱pāṇi̱ pari̱ tā ba̍bhūva | yatkā̍māste juhu̱mastanno̍ astu va̱ya syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām