atha saptaviṃśodhyāyaḥ |
śāda̍ṃ da̱dbhirava̍kāṃ dantamūlai̱rmṛda̱ṃ barsvai̍ste̱gāndaṣṭrā̍bhyā sara̍svatyā agraji̱hvaṃ ji̱hvāyā̍ utsā̱dam |
a̱va̱kra̱ndena̱ tālu̱ vāja̱ hanu̍bhyāma̱pa ā̱sye̍na̱ vṛṣa̍ṇamā̱ṇḍābhyā̍m
||27.1||ā̱di̱tyān śmaśru̍bhi̱ḥ panthā̍naṃ bhrū̱bhyāṃ dyāvā̍pṛthi̱vī varto̍bhyāṃ vi̱dyuta̍ṃ ka̱nīna̍kābhyām |
śu̱klāya̱ svāhā̍ kṛ̱ṣṇāya̱ svāhā̱ pāryā̍ṇi̱ pakṣmā̍ṇyavā̱ryā̍ i̱kṣavo̍'vā̱ryā̍ṇi̱ pakṣmā̍ṇi̱ pāryā̍ i̱kṣava̍ḥ
||27.2||vāta̍ṃ prā̱ṇenā̍pā̱nena̱ nasi̍ke upayā̱mamadha̍re̱ṇauṣṭhe̍na̱ sadutta̍reṇa |
pra̱kā̱śenānta̍ramanūkā̱śena̱ bāhya̍ṃ nive̱ṣpaṃ mū̱rdhnā sta̍nayi̱tnuṃ ni̍rbā̱dhenā̱śani̍ṃ ma̱stiṣke̍ṇa vi̱dyuta̍ṃ ka̱nīna̍kābhyām
||27.3||karṇā̍bhyā̱ śrotra̱ śrotrā̍bhyā̱ṃ karṇau̍ teda̱nīma̍dharaka̱ṇṭhenā̱paḥ śu̍ṣkaka̱ṇṭhena̍ ci̱ttaṃ manyā̍bhiḥ |
adi̍ti śī̱rṣṇā nirṛ̍ti̱ṃ nirja̍rjalyena śī̱rṣṇā sa̍ṃkro̱śaiḥ prā̱ṇān re̱ṣmāṇa̍ stu̱pena̍
||27.4||ma̱śakā̱nkeśai̱rindra̱ svapa̍sā̱ vahena̱ bṛha̱spati̍ śakunisā̱dena̍ kū̱rmān | śa̱phairā̱krama̍ṇa sthū̱rābhyā̍mṛ̱kṣalā̍bhiḥ ka̱piñja̍lān
||27.5||ja̱vaṃ jaṅghā̍bhyā̱madhvā̍naṃ bā̱hubhyā̱ṃ jāmbī̍le̱nāra̍ṇyama̱gnima̍ti̱rugbhyā̍m |
pū̱ṣaṇa̍ṃ do̱rbhyāma̱śvinā̱ asā̍bhyā ru̱dra rorā̍bhyām
||27.6||a̱gneḥ pa̍kṣa̱tirvā̱yornipa̍kṣati̱rindra̍sya tṛ̱tīyā̱pāṃ ca̍tu̱rthī |
adi̍tyai pañca̱mīndrā̱ṇyai ṣa̱ṣṭhī ma̱rutā̍ sapta̱mī bṛha̱spate̍raṣṭa̱mī |
a̱rya̱mṇo na̍va̱mī dhā̱turda̍śa̱mīndra̍syaikāda̱śī varu̍ṇasya dvāda̱śī ya̱masya̍ trayoda̱śī
||27.7||i̱ndrā̱gnyoḥ pa̍kṣa̱tiḥ sara̍svatyai̱ nipa̍kṣatirmi̱trasya̍ tṛ̱tīyā̱ soma̍sya catu̱rthī |
nirṛ̍tyai pañca̱mya̱gnīṣoma̍yoḥ ṣa̱ṣṭhī sa̱rpāṇā̍ sapta̱mī viṣṇo̍raṣṭa̱mī |
pū̱ṣṇo na̍va̱mī tvaṣṭu̍rdaśa̱mīndra̍syaikāda̱śī varu̍ṇasya dvāda̱śī ya̱myai tra̍yoda̱śī |
dyāvā̍pṛthi̱vyordakṣi̍ṇaṃ pā̱rśvaṃ viśve̍ṣāṃ de̱vānā̱mutta̍ram
||27.8||ma̱rutā̍ ska̱ndhā viśve̍ṣāṃ de̱vānā̍ṃ pratha̱mā kīka̍sā ru̱drāṇā̍ṃ dvi̱tīyā̍di̱tyānā̍ṃ tṛ̱tīyā̍ vā̱yoḥ puccha̍ma̱gnīṣoma̍yo̱rbhāsa̍dau |
kruñcau̱ śroṇi̍bhyā̱mindrā̱bṛha̱spatī̍ ū̱rubhyā̍ṃ mi̱trāvaru̍ṇā a̱lgābhyā̍mā̱krama̍ṇa sthū̱rābhyā̱ṃ bala̱ṃ kuṣṭhā̍bhyām
||27.9||pū̱ṣaṇa̍ṃ vani̱ṣṭhunā̍ndhā̱hīntsthū̍lagu̱dayā̍ sa̱rpāngudā̍bhirvi̱hruta̍ ā̱ntraira̱po va̱stinā̱ vṛṣa̍ṇamā̱ṇḍābhyā̍m |
vāji̍na̱ śepe̍na pra̱jā reta̍sā̱ cāṣā̍npi̱ttena̍ prada̱rānpā̱yunā̍ kū̱śmāñcha̍kapi̱ṇḍaiḥ
||27.10||indra̍sya kro̱l̤o'di̍tyai pāja̱sya̍ṃ di̱śāṃ ja̱travo'di̍tyai bha̱sat |
jī̱mūtā̍nhṛdayaupa̱śenā̱ntari̍kṣaṃ purī̱tatā̍
||27.11||nabha̍ uda̱rye̍ṇa cakravā̱kau mata̍snābhyā̱ṃ diva̍ṃ vṛ̱kkābhyā̍ṃ gi̱rīnplā̱śibha̍ḥ |
upa̍lānplī̱hnā va̱lmīkā̍nklo̱mabhi̍rglau̱bhirgulmā̍nhi̱rābhi̱ḥ srava̍ntīḥ |
hra̱dānku̱kṣibhyā̍ samu̱dramu̱dare̍ṇa vaiśvāna̱raṃ bhasma̍nā
||27.12||vidhṛ̍ti̱ṃ nābhyā̍ ghṛ̱ta rase̍nā̱po yū̱ṣṇā marī̍cīrvi̱pruḍbhi̍rnīhā̱ramū̱ṣmaṇā̍ śī̱naṃ vasa̍yā̱ pruṣvā̱ aśru̍bhiḥ |
hrā̱dunī̍rdū̱ṣīkā̍bhira̱snā rakṣā̍si ci̱trāṇyaṅgai̱rnakṣa̍trāṇi rū̱peṇa̍ pṛthi̱vīṃ tva̱cā ju̍mba̱kāya̱ svāhā̍
||27.13||hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt |
sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||27.14||yaḥ prā̍ṇa̱to ni̍miṣa̱to ma̍hi̱tvaika̱ idrājā̱ jaga̍to ba̱bhūva̍ |
ya īśe̍ a̱sya dvi̱pada̱ścatu̍ṣpada̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||27.15||yasye̱me hi̱mava̍nto mahi̱tvā yasya̍ samu̱dra ra̱sayā̍ sa̱hāhuḥ |
yasye̱māḥ pra̱diśo̱ yasya̍ bā̱hū kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||27.16||ya ā̍tma̱dā ba̍la̱dā yasya̱ viśva̍ u̱pāsa̍te pra̱śiṣa̱ṃ yasya̍ de̱vāḥ |
yasya̍ chā̱yāmṛta̱ṃ yasya̍ mṛ̱tyuḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||27.17||ā no̍ bha̱drāḥ krata̍vo yantu vi̱śvato'da̍bdhāso̱ apa̍rītāsa u̱dbhida̍ḥ |
de̱vā no̱ yathā̱ sada̱mid vṛ̱dhe asa̱nnaprā̍yuvo rakṣi̱tāro̍ di̱vedi̍ve
||27.18||de̱vānā̍ṃ bha̱drā su̍ma̱tirṛ̍jūya̱tāṃ de̱vānā̍ rā̱tira̱bhi no̱ niva̍rtatām |
de̱vānā̍ sa̱khyamupa̍sedimā va̱yaṃ de̱vā na̱ āyu̱ḥ prati̍rantu jī̱vase̍
||27.19||tānpūrva̍yā ni̱vidā̍ hūmahe va̱yaṃ bhaga̍ṃ mi̱tramadi̍ti̱ṃ dakṣa̍ma̱sridha̍m |
a̱rya̱maṇa̱ṃ varu̍ṇa̱ soma̍ma̱śvinā̱ sara̍svatī naḥ su̱bhagā̱ maya̍skarat
||27.20||tanno̱ vāto̍ mayo̱bhu vā̍tu bheṣa̱jaṃ tanmā̱tā pṛ̍thi̱vī tatpi̱tā dyauḥ |
tad grāvā̍ṇaḥ soma̱suto̍ mayo̱bhuva̱stada̍śvinā śṛṇutaṃ dhiṣṇyā yu̱vam
||27.21||tamīśā̍na̱ṃ jaga̍tasta̱sthuṣa̱spati̍ṃ dhiyaṃ ji̱nvamava̍se hūmahe va̱yam |
pū̱ṣā no̱ yathā̱ veda̍sā̱masa̍dvṛ̱dhe ra̍kṣi̱tā pā̱yurada̍bdhaḥ sva̱staye̍
||27.22||sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ |
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ ari̍ṣṭanemiḥ sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu
||27.23||pṛṣa̍daśvā ma̱ruta̱ḥ pṛśni̍mātaraḥ śubha̱ṃyāvā̍no vi̱dathe̍ṣu̱ jagma̍yaḥ |
a̱gni̱ji̱hvā mana̍va̱ḥ sūra̍cakṣaso̱ viśve̍ no de̱vā ava̱sāga̍manni̱ha
||27.24||bha̱draṃ karṇe̍bhiḥ śṛṇuyāma devā bha̱draṃ pa̍śyemā̱kṣabhi̍ryajatrāḥ |
sthi̱rairaṅgai̍stuṣṭu̱vāsa̍sta̱nūbhi̱rvya̍śema de̱vahi̍ta̱ṃ yadāyu̍ḥ
||27.25||śa̱taminnu śa̱rado̱ anti̍ devā̱ yatrā̍ naśca̱krā ja̱rasa̍ṃ ta̱nūnā̍m |
pu̱trāso̱ yatra̍ pi̱taro̱ bhava̍nti̱ mā no̍ ma̱dhyā rī̍riṣa̱tāyu̱rganto̍ḥ
||27.26||adi̍ti̱rdyauradi̍tira̱ntari̍kṣa̱madi̍tirmā̱tā sa pi̱tā sa pu̱traḥ |
viśve̍ de̱vā adi̍ti̱ḥ pañca̱ janā̱ adi̍tirjā̱tamadi̍ti̱rjani̍tvam
||27.27||mā no̍ mi̱tro varu̍ṇo arya̱māyurindra̍ ṛbhu̱kṣā ma̱ruta̱ḥ pari̍khyan |
yadvā̱jino̍ de̱vajā̍tasya̱ sapte̍ḥ prava̱kṣyāmo̍ vi̱dathe̍ vī̱ryā̍ṇi
||27.28||yanni̱rṇijā̱ rekṇa̍sā̱ prāvṛ̍tasya rā̱tiṃ gṛ̍bhī̱tāṃ mu̍kha̱to naya̍nti |
suprā̍ṅa̱jo memya̍dvi̱śvarū̍pa indrāpū̱ṣṇoḥ pri̱yamapye̍ti̱ pātha̍ḥ
||27.29||e̱ṣa cchāga̍ḥ pu̱ro aśve̍na vā̱jinā̍ pū̱ṣṇo bhā̱go nī̍yate vi̱śvade̍vyaḥ |
a̱bhi̱priya̱ṃ yatpu̍ro̱l̤āśa̱marva̍tā̱ tvaṣṭede̍na sauśrava̱sāya̍ jinvati
||27.30||yaddha̍vi̱ṣya̍mṛtu̱śo de̍va̱yāna̱ṃ trirmānu̍ṣā̱ḥ paryaśva̱ṃ naya̍nti |
atrā̍ pū̱ṣṇaḥ pra̍tha̱mo bhā̱ga e̍ti ya̱jñaṃ de̱vebhya̍ḥ prative̱daya̍nna̱jaḥ
||27.31||hotā̍dhva̱ryurāva̍yā agnimi̱ndho grā̍vagrā̱bha u̱ta śastā̱ suvi̍praḥ |
tena̍ ya̱jñena̱ sva̍raṃkṛtena̱ svi̍ṣṭena va̱kṣaṇā̱ ā pṛ̍ṇadhvam
||27.32||yū̱pa̱vra̱skā u̱ta ye yū̍pavā̱hāśca̱ṣāla̱ṃ ye a̍śvayū̱pāya̱ takṣa̍ti |
ye cārva̍te̱ paca̍na sa̱ṃbhara̍ntyu̱to teṣā̍ma̱bhigū̍rtirna invatu
||27.33||upa̱ prāgā̍tsu̱manme̍'dhāyi̱ manma̍ de̱vānā̱māśā̱ upa̍ vī̱tapṛ̍ṣṭhaḥ|
anve̍na̱ṃ viprā̱ ṛṣa̍yo madanti de̱vānā̍ṃ pu̱ṣṭe ca̍kṛmā su̱bandhu̍m
||27.34||yadvā̱jino̱ dāma̍ sa̱ṃdāna̱marva̍to̱ yā śī̍rṣa̱ṇyā̍ raśa̱nā rajju̍rasya |
yadvā̍ ghāsya̱ prabhṛ̍tamā̱sye̱ tṛṇa̱ sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu
||27.35||yadaśva̍sya kra̱viṣo̱ makṣi̱kāśa̱ yadvā̱ svarau̱ svadhi̍tau ri̱ptamasti̍ |
yaddhasta̍yoḥ śami̱turyanna̱kheṣu̱ sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu
||27.36||yadūva̍dhyamu̱dara̍syāpa̱vāti̱ ya ā̱masya̍ kra̱viṣo̍ ga̱ndho asti̍ |
su̱kṛ̱tā taccha̍mi̱tāra̍ḥ kṛṇvantū̱ta medha̍ śṛta̱pāka̍ṃ pacantu
||27.37||yatte̱ gātrā̍da̱gninā̍ pa̱cyamā̍nāda̱bhi śūla̱ṃ niha̍tasyāva̱dhāva̍ti |
mā tadbhūmyā̱māśli̍ṣa̱nmā tṛṇe̍ṣu de̱vebhya̱stadu̱śadbhyo̍ rā̱tama̍stu
||27.38||ye vā̱jina̍ṃ pari̱paśya̍nti pa̱kvaṃ ya ī̍mā̱huḥ su̍ra̱bhirnirha̱reti̍ |
ye cārva̍to māsabhi̱kṣāmu̱pāsa̍ta u̱to teṣā̍ma̱bhigū̍rtirna invatu
||27.39||yannīkṣa̍ṇaṃ mā̱spaca̍nyā u̱khāyā̱ yā pātrā̍ṇi yū̱ṣṇa ā̱seca̍nāni |
ū̱ṣma̱ṇyā̍pi̱dhānā̍ carū̱ṇāma̱ṅkāḥ sū̱nāḥ pari̍ bhūṣa̱ntyaśva̍m
||27.40||mā tvā̱gnirdhva̍nayīddhū̱maga̍ndhi̱rmokhā bhrāja̍ntya̱bhi vi̍kta̱ jaghri̍ḥ |
i̱ṣṭaṃ vī̱tama̱bhigū̍rta̱ṃ vaṣa̍ṭkṛta̱ṃ taṃ de̱vāsa̱ḥ prati̍ gṛbhṇa̱ntyaśva̍m
||27.41||ni̱krama̍ṇaṃ ni̱ṣada̍naṃ vi̱varta̍na̱ṃ yacca̱ paḍvī̍śa̱marva̍taḥ |
yacca̍ papau̱ yacca̍ ghā̱siṃ ja̱ghāsa̱ sarvā̱ tā te̱ api̍ de̱veṣva̍stu
||27.42||yadaśvā̍ya̱ vāsa̍ upastṛ̱ṇantya̍dhīvā̱saṃ yā hira̍ṇyānyasmai |
sa̱ṃdāna̱marva̍nta̱ṃ paḍvī̍śaṃ pri̱yā de̱veṣvā yā̍mayanti
||27.43||i̱mā nu ka̱ṃ bhuva̍nā sīṣadhā̱mendra̍śca̱ viśve̍ ca de̱vāḥ |
ā̱di̱tyairindra̱ḥ saga̍ṇo ma̱rudbhi̍ra̱smabhya̍ṃ bheṣa̱jā ka̍rat |
ya̱jñaṃ ca̍ nasta̱nva̍ṃ ca pra̱jāṃ cā̍dityai̱rindra̍ḥ sa̱ha sī̍ṣadhāti
||27.44||agne̱ tvaṃ no̱ anta̍ma u̱ta trā̱tā śi̱vo bha̍va varū̱thya̍ḥ |
vasu̍ra̱gnirvasu̍śravā̱ acchā̍ nakṣi dyu̱matta̍ma ra̱yiṃ dā̍ḥ |
taṃ tvā̍ śociṣṭha dīdivaḥ su̱mnāya̍ nū̱namī̍mahe̱ sakhi̍bhyaḥ
||27.45||